Русско-татарский словарь:
ввек (нареч.) разг. беркайчан да, һичкайчан да; ввек не забуду беркайчан да онытмам
вовек (нареч.)1, (всегда, вечно) мәңге, мәңгегә 2. (при(гл.)(с) отриц. ) беркайчан да, һичкайчан да; мәңге; вовек не забуду беркайчан да онытмам
за (предлог) 1. с вин. п. (около, вокруг) янына, янында; сесть за стол өстәл янына утыру 2. с вин. п. (при указании на начало действия) …лый башлау, …га тотыну; приняться за работу эшли башлау 3. с вин. п. (при указании предмета, лица, позади или по другую сторону к-рого что-то помещено, спрятано) …га; заткнуть что-л. за пояс нәрсәне дә булса билбауга кыстыру 4. с вин. п. (при указании цены, платы) …га; купить за десять рублей ун сумга сатып алу 5. с вин. п. (позднее; больше; сверх) …дан; ему за сорок аңарга кырыктан артык, ул кырыктан узган; время за полночь төн уртасыннан узган вакыт; мороз за тридцать градусов салкын утыз градустан артып китте 6. с вин. п. (при указании на расстояние) …да; за десять километров отсюда моннан ун километрда; за три километра от дома өйдән өч километр ераклыкта 7. с вин. п. (раньше на какое-л. время) …нан … элек; за пять дней до срока срогыннан биш көн элек 8. с вин. п. (в течение какого-л. времени) …га, …да, өчен; заработок за год бер ел өчен хезмәт хакы; многое сделано за неделю бер атна эчендә күп нәрсә эшләнде; за последнее время соңгы вакытларда 9. с вин. п. (при указании на лицо или предмет, к к-ому прикасаются) …дан, …га; взять за руку кулыннан тоту; держаться за перила култыксага тотыну 10. с вин. п. (ради, в пользу чего-л.) өчен; борьба за мир тынычлык өчен көрәш; сражаться за родину ватан өчен сугышта катнашу; голосовать за предложение тәкъдим өчен тавыш бирү 11. с вин. п. (вместо, в качестве кого-л.) өчен, урынына; я за тебя все сделаю мин синең өчен барысын да эшләрмен; работать за секретаря секретарь урынына эшләү 12. с вин. п. (при указании лица или предмета, выступающего в качестве кого-чего-л.) … итеп алу, … дип белү; принять за образец үрнәк итеп алу; принять кого-л. за своего знакомого кемне дә булса танышың дип белү 13. с вин. п. (при указании лица, к к-ому возникает какое-л. чувство) өчен; беспокоиться за детей балалар өчен борчылу; я рад за вас мин сезнең өчен шатмын 14. с вин. и тв. п. (по причине, вследствие) өчен; …лыктан; ценить за храбрость кыюлыгы өчен хөрмәт итү; за отсутствием времени вакыт булмаганлыктан 15. с вин. и тв. п. (через, по ту сторону, позади, около) артына, аръягына, артында, аръягында, читенә, кырыена; янында; …га; ступить за порог бусага артына чыгу; стать за дерево агач артына басу; стоять за дверью ишек артында басып тору; уехать за город шәһәр читенә китү; сидеть за столом өстәл янында утыру 16. с тв. п. (позади, вслед, следом) артыннан, эзеннән; идите за мной минем артымнан барыгыз; один за другим берсе артыннан берсе 17. с тв. п. (во время чего-л.) …да; вакытында, чакта, арада; за едой ашаганда; за работой эшләгән чакта; поговорить за обедом төшке аш вакытында сөйләшеп алу 18. с тв. п. (при указании лица или предмета, на к-ые направлено действие) …ны; наблюдать за детьми балаларны күзәтү; следить за чистотой чисталыкны саклау 19. с тв. п. (с целью, для чего-л.) …га; …ны; идти за водой суга бару; в погоне за удачей уңыш артыннан куу; послать за доктором докторны чакырырга җибәрү 20. с тв. п. (при указании лица, от к-ого зависит наступление какого-л. действия, за к-ым числится что-л.) …га, …ның; книга числится за мной китап минем исемемә язылган; дело за деньгами эш акчадан тора; за тобой долг синең бирәчәгең бар; очередь за тобой хәзер синең чиратың 21. с тв. п. …ган; …лы; ответ за подписью председателя председатель кул куйган җавап; приказ за номером 45 45че номерлы приказ 22. с тв. п. (при указании на смену действия, состояния, лица, предмета, явления) …дан соң; за дождями наступила жара яңгырлардан соң эссе көннәр башланды; читать книгу за книгой китап артыннан китап уку; год за годом ел артыннан ел кто за? кем риза?; в этом деле есть свои за и свои против бу эшнең уңай һәм кире яклары бар; выйти замуж за кого кемгә дә булса кияүгә чыгу; за исключением …дан башка; за исключением детей балалардан башка, балаларны санамаганда; за счет кого кемнең дә булса исәбенә (хисабына); за счет чего берәр нәрсә исәбенә, нәрсә булса да хисабына; ни за что! беркайчан да!, һичкайчан!
кой (мест.): ни в коем случае бер вакытта да; һичкайчан, һич ярамый
случай (сущ.)(м) 1. очрак, хәл, вакыйга странный случай гаҗәп вакыйга; в большинстве случаев күпчелек очракларда; в отдельных случаях аерым хәлләрдә 2. уңай очрак (хәл), җай, форсат; упустить случай уңай хәлдән файдалана алмый калу; удобный случай уңайлы очрак, форсат 3. (случайность) очраклылык, көтелмәгән хәл во всяком случае һәрхәлдә, ничек кенә булса да; в противном случае юкса, югыйсә, алай булмаганда; в случае чего … ган хәлдә, …ган сурәттә, …ган тәкъдирдә, …була калса; в случае болезни авырган тәкъдирдә; на всякий случай кирәк булса-нитсә дип, кирәк була калса дип; на случай була калса дип; ни в коем случае һич тә, һичкайчан, һичбер вакытта да; от случая к случаю вакыт-вакыт кына, сирәк-мирәк кенә; по случаю чего сәбәпле; при случае җае чыкканда
сроду (нареч.) разг. гомердә дә, һичбер вакытта да, һичкайчан; я этого сроду не видел моны гомеремдә дә күргәнем юк
Татарско-русский словарь:
вәгъдә (сущ.) 1. обещание; ул тагын килергә ~ бирде он дал обещание ещё раз прийти 2. зарок, клятва; ~ булсын, авылымны һичкайчан да шәһәргә алмаштырмам даю зарок, что никогда не променяю свою деревню на город 3. 1) обещание, слово, обязательство; посулы прост. ; ~не үтәү исполнить обещание; сеңлем хат язарга ~ бирде сестра дала слово писать (письма) 2) клятва, обет; кыз егетне көтәргә ~ бирде девушка дала клятву ждать юношу 4. 1) книжн. условленный срок; күлмәкне ~сенә тегеп өлгерү сшить платье к условленному сроку 2) время, срок; белмәссең, ~ җитсә, бәлки, терелер дә кто знает, если придёт время, может, и поправится
һич (част.) усил. 1. ни; һичкемгә охшамаган ни на кого не похож; һич җан иясе күренми не видно ни души 2. образует сложные местоимения и наречия с отрицательным смыслом; см. һичкайчан, һичкая, һичкем, һичнинди, һичничек, һичнәрсә, һичтуктаусыз и др. ||(нареч.) 1. нисколько, ничуть, ничего прост. ; никак, вовсе, совсем, совершенно, абсолютно; һич борчылмый нисколько не беспокоится; һич кирәге юк совершенно не нужно; һич аңлашылмый ничего не понятно; үрдәк биргән каз алыр, һич бирмәгән ни алыр (посл.) (за)хочешь добра, посыпь серебра (букв. давший утку получит гуся, а что получит тот, кто ничего не дал) 2. никогда, сроду, отнюдь; ни в жизнь; һич күргәнем юк сроду (никогда) не видел; һич риза булмаячак ни в жизнь не согласится; һич юк отнюдь нет; һич булганчы кич булсын (посл.) лучше поздно, чем никогда ||(мест.) 1. опред. всякий; һич нигезсез без всякого основания, огульно; һич сәбәпсез без всякой причины, без всякого повода; ни с того ни с сего; һич тоткарсыз (тоткарлыксыз) без всякой задержки; неукоснительно, безотлагательно 2. отриц. никакой; һич мөмкинлек юк нет никакой возможности
һичкайчан (нареч.) никогда, ни разу; отроду, сроду прост. ; вовеки, вовек, ни за что, ни в коем случае, ни в жизнь
Тәсадеф