Русско-татарский словарь:
взломать (гл.)что 1. ватып ачу, вату, актарып ташлау; взломать замок йозакны ватып ачу; взломать пол идәнне актарып ташлау 2. перен. җимерү, җимереп (ватып) ташлау; взломать оборону противника дошман оборонасын җимерү
взорвать (гл.) 1. что шартлату, шартлатып күтәртү (җимерү); взорвать мост күперне шартлатып күтәртү 2. перен. кого, разг. чыгырдан чыгару, шартлар хәлгә җиткерү, шартлый язу, бик нык ачуландыру; его слова взорвали меня аның сүзләре мине чыгырдан чыгардылар
взрыв (сущ.)(м) 1. шартлау, шартлап ярылу; шартлау тавышы; взрыв бомбы бомба шартлавы 2. (разрушение) шартлату, шартлатып җимерү, шартлатып күтәртү; взрыв вражеского корабля дошман кораблен шартлату; взрыв моста күперне шартлатып күтәртү взрыв аплодисментов көчле (бик каты) кул чабулар; взрыв злобы бик каты ачулану; взрыв ненависти чиктән тыш нәфрәт күрсәтү; взрыв смеха кинәт кычкырып көлү
выветрить (гл.)что 1. җилләтеп бетерү, җилләтеп юкка чыгару; выветрить запах нафталина нафталин исен җилләтеп бетерү 2. геол. җимерү, ашау; выветренные скалы җил ашаган кыялар
громить (гл.)кого-что 1. талау, талау, җимерү 2. перен. разг. (обличать) тетеп ташлау, тәмам фаш итү, тетмәсен тетү 3. тар-мар итү; громить вражеские войска дошман яуларын тар-мар итү
завалить (гл.) 1. прям., перен. кого-что тутыру, күмү; завалить яму чокырны күмү; завалить работой эш белән күмү 2. кого-что ишелеп төшеп каплау; дорогу завалило обвалом тау ишелеп юлны каплаган 3. что җимерү, аудару; завалить стену стенаны җимерү 4. перен. что, прост. җимерү, харап итү; тапшыра алмау; завалить дело эшне харап итү; завалить экзамен имтиханны тапшыра алмау
камень (сущ.)(м) 1. таш; бросать камень таш ыргыту; драгоценные камни кыйммәтле ташлар 2. перен. кайгы, хәсрәт; авыр йөк камень за пазухой держать үч саклау, үч тоту, куенда таш йөртү; камень преткновения авырлык, кыенлык, комачау; камень с души свалился өстән авыр йөк төште; камня на камне не оставить пыран-заран китерү, төбе тамыры белән җимерү; краеугольный камень нигез, төп идея
коверкать (гл.) 1. кого-что вату, бозу, җимерү; коверкать машину машинаны вату; коверкать ребенка неправильным воспитанием баланы дөрес тәрбияләмичә бозу 2. что бозып әйтү (сөйләү); коверкать слова сүзләрне бозып әйтү
колотить (гл.) 1. по чему, во что сугу, шакылдату, кагу; колотить в дверь ишек кагу 2. кого-что, разг. кыйнау, тукмау, дөмбәсләү, төю 3. что вату, җимерү; колотить посуду савыт-саба вату 4. кого-что, разг. калтырату; его колотит лихорадка аны бизгәк калтырата
крушить (гл.)кого-что 1. вату, җимерү, кыру-сындыру; ураган крушил деревья өермә урманда агачларны кыра-сындыра иде 2. перен. высок. тар-мар итү, кыру, җимерү; крушить врага дошманны тар-мар итү
ломать (гл.) 1. что сындыру; вату, ломать сук ботак сындыру; ломать лед боз вату; ломать табак спец. тәмәке азу 2. что вату, бозу, яраксыз хәлгә китерү; ломать игрушки уенчыкларны вату 3. перен. что җимерү; ломать старые порядки иске тәртипләрне җимерү 4. перен. кого-что бозу; ломать свою жизнь үз тормышыңны бозу ломать голову над чем баш вату; ломать шапку перед кем ялынып каршысына бару, баш ию, баш ору
набить (гл.) 1. что, чего тутыру, басып тутыру, тыгыз итеп тутыру; набить подушку пухом мендәргә мамык тутыру; набить погреб снегом кар базына кар тутыру; набить табаку в трубку трубкага тәмәке тутыру 2. чего (вколотить) (берникадәр) кагу; набить гвоздей в стену стенага кадаклар кагу 3. что сугу, сугып киертү; набить обручи на кадку кисмәккә коршау сугу 4. что, разг. бәреп шештерү, ышкып суйдыру, кырдыру, чиләндерү (гомумән, җәрәхәтләп авырттыру); набить шишку на лбу маңгайны бәреп шештерү; набить плечо иңбашны суйдыру; набить холку [атның] җилкәсен чиләндерү; набить ногу аякны кырдыру 5. что, тех. (отпечатать узор на ткани) бизәк төшерү, бизәк басу; набить ситец ситсыга бизәк басу 6. кого-чего (берникадәр) үтерү, атып үтерү; набить уток үрдәкләр ату 7. что, чего (берникадәр) вату, җимерү; набить посуды савыт-саба вату набить битком шыгрым тутыру, басып (дыңгычлап) тутыру; набить карман (мошну) кесә калынайту; набить оскомину прям., перен. тешләрне камаштыру; набить руку өйрәнеп китү (җитү), остарып китү (җитү); набить цену бәясен күтәрү
насупить (гл.)что: насупить брови каш җыеру (җимерү)
нахмуривать (гл.) см. нахмурить нахмуриваться (гл.) см. нахмуриться нахмурить (гл.)что (брови) җыеру, җимерү; (лицо) сыту, төмсәләндерү, йөз чыту (сыту)
опрокинуть (гл.) 1. кого-что аудару, түнтәрү, йөзтүбән каплау, каплап аударып кую; опрокинуть стол өстәлне аудару; 2. перен. кого-что (заставить отступить) чигендерү, чигенергә мәҗбүр итү, куып җибәрү; опрокинуть войска противника дошман гаскәрләрен куып җибәрү 3. перен. что (опровергнуть, разрушить) юкка чыгару, җимерү; опрокинуть планы врага дошманның планнарын юкка чыгару
погромить (гл.) 1. устар. погром ясау, талау, җимерү, кырып бетерү; 2. (берникадәр вакыт) талап йөрү
подорвать (гл.) 1. кого-что шартлату, шартлатып җимерү, шартлатып актарып ташлау, шартлатып күтәртү; подорвать мост күперне шартлату 2. перен. что какшату, зыян китерү; төшерү; подорвать здоровье сәламәтлекне какшату; подорвать чей-л. авторитет кемнең дә булса абруен төшерү
подрывной (прил.) 1. шартлату …ы, шартлаткыч; подрывные работы шартлату эшләре 2. перен. җимерү …ы, какшату …ы, өзеклек кертү …ы, корткычлык …ы; подрывная деятельность җимерү эшчәнлеге
подточить (гл.) 1. что үткенли төшү, [бераз] кайрап үткенләп алу; подточить нож пычакны бераз кайрап үткенләп алу 2. что (о насекомых, грызунах) астан ашау, астан кимерү 3. что астан ашап җимерү, астан ашап ишү; водой подточило скалу безл. кыяны астан су ашаган 4. перен. кого-что какшату, йончыту, хәлсезләндерү; болезнь подточила его авыру аны йончыткан
полом (сущ.)(м) см. поломка поломать (гл.) 1. что вату, сындыру, ватып (сындырып) бетерү 2. перен. кого-что җимерү, вату, изү; поломать жизнь кому тормышын җимерү
порушить (гл.) 1. обл. җимерү, вату; порушить стену стенаны җимерү; 2. книж. устар. (нарушить, уничтожить) бозу, бетерү, юкка чыгару; З. спец. ярдыру; порушить гречу карабодай ярдыру (яргычта)
провалить (гл.) 1. что (обрушить) җимерү, җимереп (ишеп) төшерү 2. перен. кого-что. разг. харап итү; үти алмау, башкарып чыга алмау, юкка чыгару; бозу; уңышсызлыкка дучар итү; провалить роль рольне башкарып чыга алмау; провалить дело эшне юкка чыгару 3. кого-что ( напр. подпольную организацию) ачу, тоту 4. кого-что (отвергнуть) үткәрмәү; кире кагу 5. кого-что (на экзамене) начар билгесе кую, үткәрмәү
проломить (гл.)что тишү, тишеп чыгару; вату; җимерү; проломить стул урындыкны вату; проломить дыру в крыше дома өй түбәсен тишү
разбить (гл.) 1. что вату, кыру, яру; разбить чашку чынаякны вату 2. что бүлү, аеру; разбить поле на участки кырны участокларга бүлү 3. что кору, кую, ясау, урнаштыру; разбить палатку палатка кую 4. что җимерү, вату, һәлак итү; разбить машину машинаны җимерү 5. кого-что тар-мар итү, кыру; разбить врага дошманны тар-мар итү 6. что яру, вату; сындыру; разбить голову башны яру 7. перен. что юкка чыгару, өзү, кисү; разбить надежды өметләрне юкка чыгару 8. перен. что юк итү, юкка чыгару; разбить доводы противника каршы якның дәлилләрен юкка чыгару 9. кого сугу, зарарлау; его разбил паралич аны паралич сукты 10. что. полигр. сирәгәйтү, сирәгәйтеп җыю; ара калдырып җыю; разбить строки юлларны сирәгәйтеп җыю
разворотить (гл.)что 1. актарып ташлау, әйләндереп ташлау, таратып ташлау; разворотить кучу камней таш өемен актарып ташлау 2. (разрушить) җимерү, җимереп ташлау
разгромить (гл.) 1. кого-что (разбить наголову) тар-мар итү, юк итү; разгромить вражескую армию дошман армиясен тар-мар итү 2. что (разрушить, разорить) җимерү, юкка чыгару, бөлгенлеккә төшерү
раздавить (гл.) 1. что таптатып изү, таптатып җимерү; кысып сыту; раздавить помидор помидорны кысып сыту 2. кого-что (придавить, искалечить) таптатып үтерү, таптатып имгәтү; изү, басу 3. перен. кого-что тар-мар итү, юк итү; раздавить врага дошманны тар-мар итү 4. перен. кого-что изү; известие раздавило его хәбәр аны изде
раздолбить (гл.)что 1. чокып киңәйтү, чокып зурайту; раздолбить отверстие тишекне чокып зурайту 2. (испортить) чокып вату (җимерү)
разломать (гл.)что 1. (ломая, разделить) сындыру, сындырып чыгару, сындырып бетерү; 2. вату, җимерү, ватып ташлау, җимерү; разломать старый сарай иске сарайны вату
разнести (гл.) 1. кого-что йөреп тарату, йөреп таратып чыгу, өләшү, өләшеп чыгу, тарату, таратып бетерү; разнести письма хатларны йөреп тарату 2. что (распределить) язып кую, язып теркәү; разнести по графам аерым графаларга язып кую 3. что (развеять) очырып тарату, очырып таратып җибәрү; разнести обрывки бумаги кәгазь чүпләрен очырып тарату 4. перен. что (распространить) тарату; разнести заразу йогышлы авыру тарату; разнести вести хәбәр тарату 5. что (разрушить) вату, җимерү 6. что (разорвать) ерткалап бетерү, өзгәләү, өзгәләп бетерү 7. кого-что (ругать) тиргәү, тиргәп ташлау, тиргәп алу 8. безл. что кабару, шешү, шешеп чыгу; щеку разнесло яңак шешеп чыкты
разорить (гл.) 1. кого-что (довести до нищеты) бөлдерү, бөлгенлеккә төшерү; талау, фәкыйрьләндерү 2. что (разрушить) туздыру, җимерү, туздырып бетерү; разорить гнездо ояны туздыру
разрушение (сущ.)(с) 1. см. разрушить, разрушиться; разрушение города шәһәрне җимерү; разрушение организма организмның таркалуы 2. җимереклек; хәрабә; землетрясение причинило разрушения җир тетрәү җимерекләр барлыкка китерде
разрушитель (сущ.)(м)җимерүче, таркатучы; юкка чыгаручы, бозучы
разрушительность (сущ.)(ж) мн. нет, книж. җимерү (вату) көче; җимергеч булу, зыянлылык, зарарлылык
разрушить (гл.)что 1. жимерү, җимереп ташлау, җимереп бетерү, вату, ватып ташлау; разрушить постройку корылманы җимерү 2. перен. (привести к разрухе) таркату, бөлдерү, бөлгенлеккә төшерү 3. перен. бозу, юкка чыгару, бетерү; разрушить здоровье сәламәтлекне бетерү; разрушить планы планнарны юкка чыгару
расстроивать (гл.) см. расстраивать расстроика (сущ.)(ж) мн. нет, простореч. устар. 1. см. расстроить; 2. см. расстроиться расстроить (гл.) 1. что туздыру, таркату; расстроить ряды противника дошман сафларын туздыру 2. что көйсезләндерү, көен бозу, рәтен җибәрү; расстроить скрипку скрипканы көйсезләндерү 3. перен. что (привести в упадок) какшату, зыян китерү, таркату 4. перен. что бозу, җимерү, юкка чыгару; расстроить здоровье сәламәтлекне бозу; расстроить планы планнарны җимерү 5. перен. кого-что кәефен бозу, күңелен төшерү; расстроить плохим известием начар хәбәр әйтеп кәефен бозу
расшибить (гл.)что, разг. 1. бәреп имгәтү, бәреп авырттыру; бәреп изү; расшибить нос борынны бәреп авырттыру 2. (разбить) бәреп вату, җимерү; вату, ватып бетерү; расшибить лодку көймәне бәреп вату
руинировать (гл.) книж. редко җимерү, җимереккә әйләндерү, хәрабәгә әйләндерү
рушить I(гл.) 1. (ломая валить) җимерү, аудару, ишү; егу, түндерү; 2. перен. устар. вату, җимерү, бозу, юкка чыгару (мәсәлән, иске гореф-гадәтләрне), 3. старин. и обл. турау, кисәкләргә бүлгәләү; тураклау, кискәләү (мәсәлән, икмәкне, пешкән тавыкны һ.б.)
II(гл.)что 1. җимерү, ишү, вату, җимереп (ишеп, ватып) төшерү; рушить стены стенаны ишеп төшерү 2. спец. кабыгыннан арындыру, ярмага әйләндерү; рушить просо тарыны кабыгыннан арындыру
сломать (гл.) 1. что сындыру; сломать руку кулны сындыру 2. что вату, сүтү, җимерү; сломать игрушку уенчыкны вату; сломать старый дом иске йортны җимерү 3. перен. кого-что. разг. (одолеть, подавить) җиңү, җиңеп чыгу, сындыру сломать голову баш вату; сломать [себе] шею на чем муенын сындыру, һәлак булу
смешать (гл.) 1. что катыштыру, катнаштыру, аралаштыру, бергә кушу; смешать два сорта муки ике сорт онны бергә кушу 2. что (перемешать) бутау, буташтыру, бутап бетерү 3. кого-что (перепутать) ялгыштыру, бутау; смешать фамилии фамилияләрне бутау смешать карты (планы) берәр кешенең планнарын җимерү; смешать с грязью өскә пычрак ташлау (яла ягу, нахакка гаепләү)
снести (гл.) 1. кого-что (отнести) илтү, илтеп кую, илтеп бирү, илтеп салу 2. кого-что (вниз) төшерү, төшереп кую; снести вещи в подвал әйберләрне подвалга төшереп кую 3. кого-что кубарып ату, каерып ату; бурей снесло крышу давыл түбәне кубарып аткан 4. что сүтү, җимерү, ишү; снести старый дом иске йортны сүтү 5. что чабып өзү, кисеп төшерү; снести голову саблей башын кылыч белән чабып өзү 6. обычно безл. кого-что читкә алып китү; судно снесло течением агым судноны читкә алып киткән 7. кого-что (в одно место) ташып кую, бер урынга ташу 8. перен. что чыдап (түзеп) калу; не снести обиды күңел рәнҗүенә түзеп калмау 9. что агызып алып китү; водой снесло плотину су буаны алып киткән 10. что салу, йомырка салу; курица снесла яйцо тавык йомырка салган
сокрушать (гл.)кого-что 1. (разбивать, разрушать) җимерү, вату, тар-мар итү, юк итү 2. (повергать в печаль) бик зур кайгыга (хәсрәткә) төшерү, кайгыга (хәсрәткә) салу, ачындыру, көендерү
сокрушитель (сущ.)(ж) книж. ритор. тар-мар итүче, җимерүче, юк итүче
таран (сущ.)(м)таран ( 1. борынгы сугышларда крепость стеналарын җимерү коралы 2. тех. горизонталь хәлдә эшләүче копер 3. воен. дошман самолетын, кораблен яки танкысын үз самолетың, кораблең яки танкың белән бәрдерү)
чебрец (сущ.)(м) см. чабер чебурахнуть (гл.) простореч. китереп торып бәрү, дөбердәтеп бәрү, шалтыратып сугу, җимерү, шалтыратып төшерү
эродировать (гл.) геол. эрозиягә дучар итү, эрозия эшләү, җимерү
Татарско-русский словарь:
вату-җимерү (гл.)(перех.) бить, разбивать/разбить, разрушать/ разрушить, развалить, уничтожать/уничтожить || разрушение, уничтожение
җимергәләү (многокр.) от җимерү
җимерелү (возвр.) от җимерү 1. прям., перен. разваливаться/развалиться; рушиться, разрушаться/разрушиться, рухнуть; проваливаться/провалиться; ломаться, сломаться, поломаться, быть сломанным, разрушенным, разгромленным || разрушение, ломка, крушение; койма ~де забор развалился; дошман ~де враг разгромлен; планнар ~де планы рухнули 2. перен. мрачнеть, помрачнеть (о выражении лица, взгляде); хмуриться, нахмуриться; кашлары ~де (его) брови нахмурились 3. геол. оползать/оползти, эродировать || 1) оползень; эрозия 2) оползневый, эрозионный, эрозивный: ~ күренешләре оползневые явления 4. физ. распадаться/распасться || распадение, распад; радиоактив ~ү радиоактивный распад
җимерттерү 1. (понуд.) от җимертү 2. см. җимерү 3. 3. в знач.(нареч.) перен. разг. җимерттереп см. җимертү4
җимертү 1. (понуд.) от җимерү; заставить или велеть разрушать 2. см. җимерү1 (с оттенком интенсивности); җил койманы ~ә ветер рушит забор 3. перен. разг. 1) делать, вершить дела (удачно) 2) сворачивать/свернуть горы 4. в знач.(нареч.) перен. разг. җимертеп хорошо, на славу; вовсю, на всю катушку; ~еп эшләү работать на славу; вкалывать на всю катушку; ~еп печән чаба вовсю косит сено 5. есть, кушать быстро и много; уминать
җимерү (гл.)(перех.) 1. прям., перен. разрушать/разрушить, крушить, сокрушать; разваливать/развалить, громить/разгромить; ломать, поломать, сломать || разрушение, крушение, разгром, ломка; күперне ~ разрушить мост; дошманны ~ разгромить врага; өметләрне ~ разрушить, крушить надежды; тормышны ~ поломать жизнь; борынгы мәдәният ядкарьләрен ~ разрушение памятников культуры 2. перен. нарушать/нарушить; тәртипне ~ нарушать установленный порядок; тынычлыкны ~ нарушить покой (спокойствие) 3. перен. хмурить, нахмурить, искажать/исказить; каш ~ хмурить брови; чыраен ~ искажать лицо (выражение лица) 4. перен. разг. делать, поделывать
җимерүче (сущ.) разрушитель, сокрушитель
төп (сущ.) 1. 1) в разн. знач. дно 2) дно, донце, донышко (сосудов, вместилищ) 3) перен. остаток на дне сосуда 2. низ, подошва; тау төбе низ, подошва горы 3. 1) основание; основа; колонна төбе основание колонны 2) о предметах, служащих основанием чего-л.; тәрәзә төбе подоконник, основание окна 3) место у основания; место вокруг, около чего 4) след основания; остаток чего-л. на месте хранения; кибән төбе то, что осталось от стога; одонье 4. комель (дерева); төптән кисү резать (пилить, спилить) с комля 5. корень, куст, кустик (как счетное слово); бер төп карлыган (один) куст смородины 6. см. төпкә; урмандагы төпләр-тәндәге төкләр ( погов. ) пни в лесу-что волосинки на теле 7. нижняя часть чего-л.; төбеннән күтәрү поднимать, держа снизу 8. перен. 1) результат (процесса, состояния); сабыр төбе-сары алтын (посл.) результат терпения-чистое золото 2) соль, смысл; бу сүзеңнең төбе юк эти слова твои бессмысленны 9. перен. , прост. исток, истоки, корень (рода, племени); предки; безнең төп монда күптәннән яши наши предки в этих местах живут издавна 10. перен. 1) суть; основа; мәсьәләнең төбе суть вопроса 2) устои; патшалыкның төбен җимерү сокрушать устои царства 11. перен. причина; ачлыкның төбе социаль факторларда причина голода в социальных факторах 12. перен. глубина, недра (души, памяти) 13. в знач.(нареч.) төптә, төбендә 1) в сущности, по сути, в своей основе 2) собственно говоря; төптә бу синең фикер в сущности это твоя мысль (принадлежит тебе) 14. в знач.(нареч.) төптән, төбеннән 1) коренным образом, основательно; төбеннән җимерү основательно разрушать/разрушить 2) совершенно; в основе, в корне; төптән (төбеннән) ялгыш совершенно (в корне) неверно 15. в знач.(послелог) а төбендә 1) под чем-л., у чего-л.; агач төбендә под деревом; ишек төбендә у дверей; борын төбендә под носом 2) около, вблизи, близ; Мәскәү төбендә под Москвой ||(прил.) 1. комлевый; бүрәнәнең төп ягы комлевый конец бревна 2. в разн. знач. основной; төп закон основной закон; төп бурыч основная задача 3. коренной, главный; төп герой главный герой 4. коренной, местный; төп милләт коренная нация 5. оригинальный; первый; төп нөсхә первый экземпляр 6. этногр. родной, собственный (о родне) 7. диал. совершенный, точно как; төп әтисе совершенный отец, точно как отец; весь в отца
Тәсадеф