Русско-татарский словарь:
вернуться (гл.) 1. кайту, борылып кайту, кире [әйләнеп] кайту; вернуться из отпуска ялдан кайту 2. к чему яңадан кире кайту, яңадан кузгату; вернуться к данному вопросу бу мәсьәләгә янадан кире кайту
вздвоить (гл.)что, с.-х. (вспахать вторично) икенче кат сөрү, яңадан сөрү
вновь (нареч.)яңадан, өр-яңадан, яңа баштан, тагын; увидеться вновь яңадан күрешү
воз (вос=)(прист.), бу приставка белән ясалган фигыльләр нигездә тезмә фигыльләр белән тәрҗемә ителә, приставканың мәгънәсе түбәндәге чаралар ярдәмендә тәрҗемә ителә: 1. мендерү дигән фигыль ярдәмендә, мәс. вознести күтәреп мендерү 2. яңадан дигән рәвеш ярдәмендә, мәс. восстановить яңадан торгызу; возродить яңадан барлыкка китерү 3. бик нык дигән рәвеш ярдәмендә, мәс. возлюбить бик нык ярату; возрадоваться бик нык шатлану
возвратить (гл.) 1. кого-что (вернуть) кайтару, кире кайтару, кайтарып бурү; возвратить рукопись автору авторга кулъязманы кайтарып бирү; возвратить права хокукларны кире кайтару 2. что яңадан (кире) кайтару; возвратить здоровье сәламәтлекне яңадан кайтару 3. кого-что (заставить вернуться) борып кайтару возвратить к жизни хушына китерү; терелтү
возвратиться (гл.) 1. кайту, әйләнеп кайту, кире кайту; возвратиться домой өйгә кайту 2. перен. (вновь появиться-о настроениях, чувствах) яңадан барлыкка килү, яңадан хасил булу 3. к кому-чему (вновь приняться) яңадан кайту; возвратиться к пройденному үткәнгә яңадан кайту
возобновить (гл.)что яңадан башлау, яңадан башлап җибәрү; возобновить работу эшне яңадан башлау; возобновить прерванный разговор бүленгән сөйләшүне яңадан башлау
возобновиться (гл.)яңадан башлану (башланып китү); кабатлану; занятия возобновились дәресләр яңадан башланды
возродить (гл.)кого-что яңадан торгызылу; яңадан барлыкка китерү, яңадан аякка бастыру
возродиться (гл.)яүадан торгызылу; яңадан барлыкка килү; яңадан аякка басу; возродившееся искусство яңадан торгызылган сәнгать
возрождение (сущ.)(с) 1. яңадан торгызу; яңадан туу; яңадан аякка басу; яңадан торгылызу; яңадан аякка бастыру; возрождение промышленности промышленностьне яңадан торгызу 2. (с прописной) Яңарыш, Ренессанс (Европада урта гасырлардан соң фәң, мәдәният, сәнгать үсеп киткән чор)
воскресать (гл.) см. воскреснуть воскресение (сущ.)(с) 1. см. воскреснуть; 2. перен. (возрождение, обновление) яңадан туу
воскресить (гл.) 1. кого, рел. терелтү, үлгәннән соң терелтү, җан кертү 2. перен. кого-что (оживить) яңадан терелтү, яңадан көч бирү, җан кертү 3. перен. кого-что (восстановить) күз алдына китерү, китереп бастыру, янадан искә (хәтергә) төшерү; воскресить в памяти дни молодости яшьлек көннәрен яңадан искә төшерү
воскреснуть (гл.) 1. рел. терелү, үлгәннән соң терелү, җан керү 2. перен. (стать вновь бодрым) яңадан туу, көч керү, җан керү 3. перен. күз алдына килү (килеп басу), яңадан искә [хәтергә] төшү; в памяти воскресло прошлое үткәннәр яңадан искә төште
воспроизвести (гл.)что 1. (создать вновь) яңадан җитештерү, кабат җитештерү; яңадан үстерү 2. ясау, күчереп ясау; воспроизвести картину картинаны күчереп ясау
воспроизводить (гл.) см. воспроизвести воспроизводиться (гл.) 1. якадан булдырылу, яңадан җитештерелү, кабат җитештерелү; 2. хәтердә яңартылу, искә төшерелү; 3. яңадан басылу, үзгәртмичә яңадан басылу, үзгәртмичә яңадан бастырылу
воспроизводство (сущ.)(с)яңадан җитештерү, кабат җитештерү; яңадан үстерү; простое воспроизводство эк. гади кабат җитештерү; расширенное воспроизводство эк. киңәйтелгән кабат җитештерү; воспроизводство природных ресурсов табигать ресурсларын яңадан җитештерү
воссоединение (сущ.)(с) см. воссоединить, воссоединиться; воссоединение Украины с Россией Украинаның Россия белән яңадан кушылуы
воссоединить (гл.)кого-что яңадан кушу, яңадан берләштерү
воссоединиться (гл.)яңадан кушылу, яңадан берләшү
воссоздавать (гл.) см. воссоздать воссоздаваться (гл.) см. воссоздаться воссозданный (прил.)яңадан барлыкка китерелгән, яңадан ясалган, яңартылган
воссоздать (гл.)что 1. (создать вновь) яңадан торгызу, яңадан барлыкка китерү 2. (восстановить в памяти) хәтергә китерү, хәтергә (искә) төшерү 3. (творчески воспроизвести) иҗат итү, яңадан торгызу
воссоздаться (гл.)яңадан булдырылу, яңадан барлыкка китерелү
восстановитель (сущ.)(м) 1. (рабочий) яңадан торгызучы, аякка бастыручы, яңадан төзүче 2. (для волос) төс кайтаргыч 3. хим. яңадан кайтаргыч матдә
восстановительный (прил.)торгызу …ы, яңадан торгызу, аякка бастыру …ы; восстановительный период [хуҗалыкны] торгызу чоры
восстановить (гл.) 1. что торгызу, яңадан торгызу, аякка бастыру, төзәтү; восстановить разрушенное хозяйство җимерелгән хуҗалыкны яңадан торгызу 2. кого кайтару, кире кайтару, кире бирү, кире кую; восстановить в правах хокукларын кире кайтару; восстановить в должности эшләгән урнына кире кую 3. кого-что (враждебно настроить) каршы кую; дошманлаштыру, дошманлык тойгысы уяту 4. перен. кого-что (воспроизвести) күз алдына китерү, [хәтергә] төшерү, [искә] төшерү; восстановить в памяти хәтергә төшерү
восстановиться (гл.) 1. [яңадан] башлау, аякка басу; төзәлү, элекке хәленә кайту; восстановилось движение поездов поездлар яңадан йөри башладылар; здоровье его восстановилось аның сәламәтлеге төзәлде 2. в чем кире кайтарып алу, кире кайтару; кире куелу; восстановиться в правах хокукларны кире кайтарып алу 3. перен. (вновь возникнуть в памяти) күз алдына килү, [хәтергә] төшү, [искә] төшү
гидра (сущ.)(ж) 1. миф. гидра, аждаһа (башы кискәч яңадан үсеп чыга торган күп башлы елан) 2. зоол. гидра (төче суларда яши торган күп капшавычлы умырткасыз вак хайван)
дыхание (сущ.)(с) 1. сулыш, сулыш алу, тын алу; органы дыхания сулыш органнары; искусственное дыхание мед. ясалма сулыш алдыру; перевести дыхание сулыш алу 2. перен. сулыш, аңку; дыхание весны яз сулышы второе дыхание яңадан хәл керү, икенче сулыш (ару, апатия, уңышсызлыктан соң яңа көч, яңа энергия барлыкка килү)
заново (нареч.)яңадан, яңабаштан; сделать работу заново эшне яңабаштан эшләү
кассация (сущ.)(ж)кассация ( 1. юр. югары инстанция тарафыннан суд хөкеменең яңадан каралуы, хөкемнең юкка чыгарылуы 2. разг. суд хөкемен юкка чыгару турында шикаять) кассация выборов сайлау нәтиҗәләрен юкка чыгару
макулатура (сущ.)(ж)макулатура ( 1. яңадан кәгазь ясау өчен җибәрелә торган ташландык китаплар, кәгазьләр 2. перен. сай эчтәлекле, буш әдәби әсәр)
наново (нареч.) разг. яңадан
ожить (гл.) 1. (воскреснуть) терелү, яңадан терелү 2. перен. (наполниться жизнью) җанлану, дәртләнү, җанланып (дәртләнеп) китү 3. перен. күз алдына килеп басу, искә төшү; ожили воспоминания о прошлом үткәннәр күз алдына килеп басты
отлив (сущ.)(м) 1. см. отлить; 2. мор. су чигенү, су чигенеше; су кайту (океан һәм ачык диңгез суларының күтәрелеп яңадан кимүе) 3. (оттенок цвета) …сыман төсмер; с серебристым отливом көмеш сыман төсмерле
отстроить (гл.)что 1. (закончить постройку) төзеп бетерү, корып (салып) бетерү 2. (восстановить) яңадан төзү, яңадан кору, яңадан салу
отстроиться (гл.) разг. 1. төзеп бетерү, корып (салып) бетерү (үзең өчен өйне һ. б. ш.) 2. яңадан төзелү; яңадан салу (үзең өчен)
паки устар. и шутл. тагы, яңадан
палимпсест (сущ.)(м)филол. палимпсест (иң борынгы язуы кырып алынган пергаментка яңадан язылган борынгы кулъязма)
палингенез (сущ.)(м) мн. (нет)палингенез ( 1. биол. үсеш чорында организм югалткан үзенчәлекләрнең организмга кире кайтуы; 2. филос. антик философиядә дөньяның өзлексез яңадан туып торуы һәм әүвәл булганнарның һаман кире кайтып торуы турындагы өйрәтмә)
палингенезис (сущ.)(м) мн. (нет)палингенез ( 1. биол. үсеш чорында организм югалткан үзенчәлекләрнең организмга кире кайтуы; 2. филос. антик философиядә дөньяның өзлексез яңадан туып торуы һәм әүвәл булганнарның һаман кире кайтып торуы турындагы өйрәтмә)
пере (прист.); фигыль ясауда кулланылып, түбәндәге чаралар ярдәмендә бирелә: 1. аркылы дигән бәйлек ярдәмендә, мәс. перепрыгнуть аркылы сикереп чыгу; переплыть аркылы йөзеп чыгу; перебросить аркылы ыргыту 2. яңадан дигән рәвеш ярдәмендә, мәс. перекроить яңадан кисү; пересчитать яңадан санау; перебинтовать яңадан бинтлау 3. үткәрү дигән дәрәҗә фигыле ярдәмендә, мәс. перезимовать кыш үткәрү; переночевать төн үткәрү 4. бетү дигән дәрәҗә фигыле ярдәмендә. мәс. перебеситься котырып бетү 5. алу дигән дәрәҗә фигыле ярдәмендә, мәс. перекусить капкалап алу; передохнуть хәл җыеп алу 6. аркылы, урталай кебек рәвешләр ярдәмендә, мәс. перепилить аркылы кисү; переломить урталай сындыру 7. артык дигән рәвеш ярдәмендә, мәс. пересолить артык тозлау; переесть артык ашау; перестараться артык тырышу 8. өстен чыгу дигән тезмә ярдәмендә, мәс. перехитрить хәйләдә өстен чыгу; переспорить бәхәстә өстен чыгу 9. чыгу дигән дәрәҗә фигыле ярдәмендә, мәс. перекрасить буяп чыгу; перемыть юып чыгу; переболеть авырып чыгу 10. бетерү дигән дәрәҗә фигыле ярдәмендә, мәс. перепачкать пычратып бетерү; переломать ватып бетерү; переловить тотып бетерү 11. үзара дигән рәвеш ярдәмендә, мәс. переговариваться үзара сөйләшү; перемигиваться үзара куз кысышу; переписываться үзара хат язышу 12. башка, бүтән дигән сыйфатлар ярдәмендә, мәс. переадресовать бүтән берәүгә адреслау
переассигновать (гл.) фин. бухг. ассигнованиене үзгәртү, үзгәртеп ассигновать итү, (берәр эш өчен) акчаны яңадан билгеләү, үзгәртеп билгеләү
переаттестация (сущ.)ж. см. переаттестовать переаттестовать (гл.)кого-что яңадан (кабаттан) аттестацияләү; переаттестовать научных сотрудников фәнни хезмәткәрләрне яңадан аттестацияләү
перебаллотировать (гл.)кого яңадан сайлау, кабаттан тавышка кую
перебаллотироваться (гл.)яңадан сайлану, кабаттан тавышка куелу
перебеливать (гл.) см. перебелить перебеливаться (гл.) страд. 1. яңадан агартылу (акшарлану, акбурлану); 2. артык агартып җибәрелү, артык агартып бозылу
перебелить (гл.)что яңадан агарту, кабаттан акшарлау
перебелять (гл.) см. перебелить перебеляться (гл.) страд. яңадан агартылу (акшарлану)
перебинтовать (гл.) 1. кого-что (заново) бинт белән яңадан бәйләү 2. кого (всех, многих) бинт белән бәйләп чыгу 3. что (забинтовать всю поверхность) бинт белән чорнап бетерү
переболтать I(гл.) разг. 1. яңадан болгату; 2. болгатып бетерү, барысын да болгатып чыгу
переборанивать обл. (гл.) см. переборонить перебораниваться (гл.) страд. обл. яңадан тырмалану; этот участок переборанивается бу участок яңадан тырмалана
переборонить (гл.)что. с.-х. яңадан тырмалау, кабат тырмалау
перебрасываться (гл.) см. переброситься перебрать (гл.) 1. что санлау, берәмтекләп карап чыгу; перебрать ягоды җиләкләрне сайлау; перебрать старые бумаги иске кәгазьләрне берәмтекләп карап чыгу 2. перен. кого-что искә тешеру, хәтерләп чыгу, берәм-берәм күз алдына китерү; перебрать в памяти всех знакомых барлык танышларны искә төшереп берәм-берәм күз алдына китерү 3. что, полигр. [таратып] яңадан җыю; перебрать верстку верстканы таратып яңадан жыю 4. что, чего (взять лишнее) артык алу, кирәгеннән тыш алу; перебрать пять очков в игре уенда биш очконы артык алу 5. прост. (выпить лишнее) артык күп эчү, чама белмичә эчү (аракыны)
II(гл.) см. перевалить переваливаться I(гл.) страд. разг. яңадан басылу (киез һ.б.)
перевалять (гл.) разг. 1. егып бетерү, егып чыгу; борец перевалял всех противников көрәшче үзенә каршы көрәшүчеләрнең барысын да егып бетерде; 2. аунатып бетерү, әвәләп чыгу; перевалять в грязи пычракта аунатып бетерү; перевалять в муке все пирожки барлык сумсаларны онда әвәләп чыгу; 3. яңадан басу (мәсәлән, киезне)
переварить (гл.)что 1. (сварить заново) яңадан пешерү (кайнату) 2. артык нык пешерү, артык озак кайнату; переварить яйцо йомырканы артык нык пешерү 3. (усвоить в процессе пищеварения) сеңдерү, үзләштерү
переверстать (гл.) 1. тип. үзгәртеп биткә салу, яңадан биткә салу; 2. устар. (наделить снова) яңадан бирү, яңача бирү айлык хезмәт хакын, поместьены һ.б.)
переверстывать (гл.) см. переверстать переверстываться (гл.) страд. үзгәртеп биткә салыну, яңадан биткә салыну
перевертеть (гл.)что, разг. 1. (заново) яңадан (кабаттан) борып кертү; перевертеть гайку гайканы яңадан борып кертү 2. (сломить) бора-бора бозып бетерү, бора-бора рәтен китәрү, артык борып эштән чыгару; перевертеть ключ ачкычны бора-бора бозып бетерү
перевесить (гл.) 1. кого-что (взвесить заново) яңадан (кабаттан) үлчәү (үлчәп чыгу) 2. что (повесить на другое место) күчереп элү, икенче урынга элү; перевесить картину картинаны күчереп элу 3. кого-что авыррак тарту, басып китү; одна чашка весов перевесила другую үлчәү тәлинкәсенең берсе авыррак тартты 4. перен. что и без доп. , разг. өстен чыгу, өстенлек алу; наше мнение перевесило безнең фикер өстен чыкты
перевешиваться (гл.) 1. см. перевеситься; 2. страд. яңадан үлчәнү
перевеять (гл.)икенче кат җилгәрү, яңадан җилгәрү, яңадан суырту (ашлыкны)
перевивка (сущ.)(ж) 1. яңадан үрү, яңадан ишү; перевивка веревки бауны яңадан ишү; перевивка волос чәчне яңадан үрү; 2. спец. үрмә, үрелмә (үрелеп ясалган әйбер); серебряная перевивка на черенке ножа пычак сабындагы көмеш үрелмә (яки үрмә)
перевинтить (гл.)что (завинтить, навинтить заново, в другое место) яңадан (кабаттан) борып кертү
перевинчивать (гл.) см. перевинтить перевинчиваться (гл.) 1. разг. см. перевинтиться; 2. страд. яңадан борын куелу
перевить (гл.)что 1. кушып үрү, үреп кую; перевить косы лентами чәч толымнарын тасма белән үреп кую 2. (свить заново) яңадан ишү, яңадан (кабаттан) үрү
перевооружить (гл.)кого-что яңадан коралландыру, яңа кораллар белән коралландыру; перевооружить армию армияне яңадан коралландыру
перевооружиться (гл.)яңадан кораллану, яңа кораллар белән кораллану
перевоспитание (сущ.)(с) см. перевоспитать перевоспитать (гл.)кого-что яңадан тәрбияләү, яңача тәрбия бирү
перевоспитаться (гл.)яңадан тәрбияләнү, яңача тәрбия алу
перевыбирать (гл.) см. перевыбрать перевыбираться (гл.) страд. яңадан сайлану
перевыборный (прил.)яңадан сайлау …ы
перевыборы (сущ.)(только) мн. яңадан (кабаттан) сайлау, сайлау; перевыборы профкома профком сайлау
перевыбрать (гл.)кого-что, разг. яңадан (кабаттан) сайлау
перевыполнять (гл.) см. перевыполнить перевьючивать (гл.) см. перевьючить перевьючить (гл.) 1. (дөя, ишәк кебек хайваннар аркасындагы) йөкне бушатып яңадан төяү; перевьючить верблюдов дөяләрнең йөген бушатып яңадан төяү; 2. төяп бетерү (барысын да, дөяләргә); перевьючить весь товар барлык товарны (дөяләргә) төяп бетерү
перевязать (гл.) 1. кого-что бәйләү, бәйләп кую; перевязать рану яраны бәйләп кую 2. кого-что аркылы-торкылы бәйләү, урап (чорнап) бәйләү; перевязать пакет веревкой пакетны бау белән урап бәйләү 3. что [сүтеп] яңадан (кабаттан) бәйләү; перевязать чулок оекны сүтеп яңадан бәйләү 4. кого-что (связать все, всех) бәйләү, бәйләп чыгу
перегладить (гл.)что 1. (выгладить заново) яңадан үтүкләү, кабаттан өтеләү 2. (выгладить все, многое) үтүкләп бетерү, өтеләп чыгу
перегладывать (гл.) разг. см. переглодать переглаживать (гл.) см. перегладить переглаживаться (гл.) страд. яңадан үтүкләнү
переграфить (гл.) 1. яңадан графалау; яңача графалау; 2. графалап бетерү; переграфил все листы барлык битләрне графалап чыктым
перегрунтовать (гл.) спец. 1. яңадан грунтлау; яңадан грунтлап чыгу; перегрунтовать крышу после ливня көчле яңгырдан соң өй түбәсен яңадан грунтлап чыгу; 2. грунтлап бетерү; все крыши перегрунтовал барлык түбәләрне грунтлап бетердем
перегрунтовывать (гл.) спец. см. перегрунтовать перегрунтовываться (гл.) страд. спец. яңадан грунтлану
перегруппировать (гл.)кого-что яңадан төркемләү, яңадан төркемнәргә аеру, кабаттан группалау; перегруппировать войска гаскәрләрне яңадан төркемнәргә аеру
перегруппироваться (гл.)яңадан төркемләнү, яңадан төркемнәргә бүленү, кабаттан группалану
передел (сущ.)м. яңадан (кабаттан) бүлү (бүлешү); передел земли ист. җирне яңадан бүлү
переделать (гл.) 1. что яңадан (кабаттан) эшләү (ясау), үзгәртеп эшләү, төзәтү; переделать платье күлмәкне үзгәртеп тегү 2. перен. кого-что үзгәртү; переделать свой характер үзеңнең характерыңны үзгәртү 3. что эшләп (ясап) ташлау; переделать много дел бик күп эш эшләп ташлау
переделить (гл.)что яңадан (кабаттан) бүлү (бүлешү); переделить земельный участок җир участогын яңадан бүлү
переделиться (гл.) разг. яңадан бүлешү
переделывать (гл.) см. переделать переделываться (гл.) 1. разг. см. переделаться; 2. страд. яңадан эшләнү, үзгәртеп ясалу, яңадан ясалу
переделяться (гл.) разг. 1. см. переделиться; 2. страд. яңадан бүленү
передоложить (гл.) канц. яңадан (кабат) белдерү (берәр эш турында)
передопросить (гл.) офиц. икенче кат сорау алу, яңадан сорау алу
передрать (гл.) 1. простореч. фам. урталай ерту; 2. разг. фам. ертып бетерү, ерткалап бетерү (күпне, барысын да); 3. разг. фам. (күп кешене) дөмбәсләп ташлау, кыйнап ташлау; 4. ярдырып бетерү; 5. яңадан ярдыру, кабат ярдыру
перезаклад (сущ.)(м) спец. см. перезаложить перезакладчик (сущ.)(м) спец. яңадан закладка салучы
перезакладчица (сущ.)(ж) спец. яңадан закладка салучы [хатын-кыз]
перезакладывать (гл.) см. перезаложить перезакладываться (гл.) страд. яңадан закладка салыну
перезаключать (гл.) см. перезаключить перезаключаться (гл.) страд. яңадан төзелү, икенче кат төзелү (договор)
перезаключить (гл.)что яңадан (кабаттан) төзү (договорны һ.б.ш.)
перезалог (сущ.)(м) спец. см. перезаклад перезаложить (гл.)что яңадан залогка салу, кабаттан закладка салу
перезарядить (гл.)что яңадан (кабаттан) кору; перезарядить ружье мылтыкны яңадан кору
Татарско-русский словарь:
баштан (нареч.) 1. начиная с начала, сначала; ~ сөйлә рассказывай с начала 2. предварительно, заранее, заблаговременно; ~ сөйләшеп кую предварительно договориться 3. см. башта баштанаяк (нареч.) 1. с головы до ног (до пят); весь (всё, вся, всю); ~ карау рассмотреть (кого-л.) с головы до ног; ~ яңадан киенгән с головы до ног одет во всё новое 2. от начала до конца, всё целиком; ~ сөйлә расскажи всё от начала до конца 3. перен. совершенно, всей душой; душой и телом; ~ гашыйк влюблён всей душой
гөрләү (гл.)(неперех.) 1. прям., перен. ворковать, гурковать обл. || воркование; күгәрченнәр ~и воркуют голуби; кыз ашыкмый гына ~и бирә девушка не спеша продолжает ворковать (мягко и нежно говорить) 2. шуметь, галдеть || шум, гам, галдёж, гомон; палата яңадан ~и башлады в палате снова поднялся шум; зал ~әргә тотынды зал зашумел 3. см. гөрелдәү1; машиналар ~әде машины рокотали 4. перен. петь, шумно кипеть; закипать (о самоваре); өстәлендә самовары ~и на столе поёт (кипит) самовар 5. см. дөрләү; учак ~и, учак ~әп яна костёр пылает 6. в игре в жмурки водить; гореть; кем ~и? кто водит? 7. перен. быть прекрасным, замечательным (о жизни, о делах и т. п.); эшләре ~и аның у него дела идут хорошо; ферманың ~әгән еллары бар иде были времена, когда дела фермы шли хорошо 8. в знач.(нареч.) гөрләп 1) хорошо, прекрасно; весело, дружно (жить, работать, расти и т. п.); ~әп яшәү жить припеваючи (прекрасно); үлән ~әп үскән чагында когда трава в полном соку 2) сильным потоком; борыныннан ~әп кан китте из носа хлынула кровь; торбалардан ~әп су ага из труб сильным потоком идёт вода
җебетү (гл.)(перех.) 1. мочить, намочить, замочить, делать, сделать мокрым, влажным; яңгыр ~ә дождь мочит 2. мочить, вымочить, отмочить || мочка; җитен ~ү мочить лён; тире ~ү вымачивать кожу; орлыклар ~ү мочка семян 3. безл. развести, раскисать/раскиснуть (при оттепели); кичкә таба яңадан ~те к вечеру опять развезло
җитештерү (гл.)(перех.) 1. производить/произвести, вырабатывать/выработать || производство, выработка; киң куллану товарлары ~ производство товаров широкого потребления; ~ процессы производственный процесс; кислород ~ җайланмасы установка для выработки кислорода; яңадан (кабат) ~ воспроизводить || воспроизводство; күпләп ~ массовое производство 2. изготовлять/изготовить (детали), приготавливать/приготовить (еду, обед) || изготовление, приготовление 3. перен. готовить (кадры) || подготовка; белгечләр ~ подготовка специалистов 4. строить, построить || строительство; каралтылар ~ строить (возводить) хозяйственные помещения
җиһазлану (гл.) страд. от җиһазлау 1. обзаводиться мебелью, меблироваться, обставляться; бүлмә бай ~ган комната богато обставлена 2. оборудоваться, оснащаться; яңадан ~у переоборудоваться, переоснащаться; быть переоборудованным, переоснащённым
кабатлау (гл.)(перех.) 1. повторять/повторить; сказать, исполнить, сделать ещё раз || повторение; узгандагы хаталарны яңадан ~амаска иде не повторить бы снова ошибок прошлого; артист җырны тагын ~ады артист исполнил песню ещё раз 2. повторять/повторить (чьи.-л. слова, движения, действия), вторить кому-л.; бала әнисенең хәрәкәтләрен ~ый ребёнок повторяет движения матери; минем сүзләрне ~ап бара повторяет мои слова 3. повторять/повторить, твердить, бубнить, дудеть, заладить, талдычить (надоедливо); склонять (слово или имя в разговоре); перепевать, пережёвывать (что-л. сказанное ранее), вторить кому, чему-л.; сорауны ~ау повторить вопрос; үз сүзен бертуктаусыз ~ый да ~ый без конца твердит и твердит своё (слово); һәркемгә күптән билгеле булган нәрсәне ~ау пережёвывать давно известное всем; минем исемне ~ама һаман не склоняй моё имя постоянно 4. сдваивать/сдвоить, делать, сделать, повторять/повторить (одно и то же дважды) || сдваивание, повторение; нотаны ~ау повторить ноту 5. вторить кому-чему-л.; повторять/повторить (чьи-л. слова, какие-л. звуки); сдваивать/сдвоить; кайтаваз күкрәү тавышын ~лый эхо вторит грому; мылтыктан ату тавышын кайтаваз ~ды эхо повторило звук ружейного выстрела 6. повторять/повторить, явиться повторением кого-чего-л. || повторение; балалар безне ~амас дети нас не повторят; хатларның эчтәлекләре берсен-берсе ~ый иде содержание писем повторяло одно другое 7. повторять/повторить || повторение; грамматиканы ~ау повторить грамматику; сораулар буенча лекцияләрне ~ау повторить лекции по вопросам 8. мат. см. тапкырлау 9. лингв. в знач.(сущ.) повтор; лексик ~аулар лексические повторы; ~аулар шигырь ритмына җанлылык кертәләр повторы вносят в стихотворный ритм живость 10. в знач.(нареч.) кабатлап повторно, вторично, ещё (второй) раз; ~ап уйнау играть повторно; ~ап эшләү делать повторно
киенү (возвр.) от кию 1 1. одеваться/одеться, облачаться/облачиться во что-л. || одевание, облачение; өскә ~ү одеться во что-л.; өр-яңадан ~ү одеться во всё новое; җылы ~ү тепло одеться; ~ә белү-зур осталык умение одеваться-большой талант 2. одеваться/одеться, нарядиться/наряжаться кем-л. || одевание кем-л.; бәйрәмчә ~ү нарядиться по-праздничному; карчык булып ~ү одеться старухой 3. приодеться, одеваться/одеться; быел яхшы гына ~де ул в этом году он прилично приоделся 4. перен. одеваться/одеться, покрываться/покрыться чем-л. (обычно зеленью, листвой и т. п.); бөтен җир яшел киемгә ~гән вся земля покрылась зеленью
колачлау (гл.)(перех.) 1. 1) мерить (измерять/измерить) маховой саженью; арканның озынлыгын ~у измерить длину аркана в маховых саженях 2) мерить (измерять/измерить) обхватом, охватом; кибән әйләнәсен ~у измерить окружность стога охватом 2. прям., перен. обхватывать/обхватить, охватывать/охватить || охватывание, охват, обхват; өчәүләп бер имәнне ~у втроём обхватить один дуб; фәннең яңадан-яңа өлкәләрен ~у охватить всё новые области науки; мәсьәләне киң ~у широкий охват вопроса 3. см. колач&салу ; берничә ~у белән ярга килеп җитте несколькими взмахами руки он был у берега
өр-яңадан (нареч.) снова, вновь, заново, сызнова, сначала; өр-яңадан сөйли башлау начать говорить (рассказывать) сначала
II(гл.)(неперех.) 1. смениться || смена (выпадание старых и появление новых) зубов; җитмешкә теш төшәр, йөздә яңадан ~р (посл.) в семьдесят зубы выпадают, а в сто лет снова появляются (растут) 2. смениться || смена зубов (у скота)
ызанлау (гл.)(перех.) 1. межевать, обмежёвывать/обмежевать || межевание, межёвка; чәчү кырын ~у обмежевать посевное поле; яңадан ~ перемежёвывать/перемежевать; перемежевание, перемежёвка 2. проводить борозды, бороздить
яңа сүз (сущ.) лингв. см. неологизм яңабаштан (нареч.) см. яңадан яңадан (нареч.) 1. снова, опять, ещё раз, вновь, заново, сначала; наново, сызнова; ~ яши башлаган кебек как будто снова начал жить; ~ ясау сделать заново; ~ кыш җитте опять пришла зима; ~ кабатла әле повтори-ка ещё раз 2. в слож. сл. переводится приставкой пере-; ~ планлаштырырга перепланировать; ~ исәпләү перерасчёт; ~ бәяләү переоценивать; ~ кору преобразовывать/преобразовать, переделывать/переделать || преобразование, переделывание; ~ торгызу (барлыкка китерү, аякка бастыру) возрождать/возродить || возрождение
яңадан әзерләү (гл.)(перех.) переподготавливать/переподготовить, переподготовлять // переподготовка
яңадан җитештерү (гл.)(перех.) воспроизводить, воспроизвести // воспроизводство
яңадан-яңа (прил.) новые и новые
Тәсадеф