Русско-татарский словарь:
агрикультура (сущ.)(ж) мн. (нет) 1. агрикультура, игенчелек; 2. агрикультура (игенчелекнең техникасын яхшырту чаралары һәм алымнары)
агрокультура (сущ.)(ж)агрокультура (игенчелекнең культурасын яхшыртуга юнәлдерелгән чаралар җыелмасы)
агрокультурный (прил.)агрокультура …ы, игенчелекне яхшырту …ы; агрокультурные мероприятия агрокультура чаралары
агромелиорация (сущ.)(ж) мн. (нет)агромелиорация (җирне сугару, киптерү, юылудан саклау һәм гомумән эшкә яраксыз җирләрне яхшырту)
ассенизация (сущ.)(ж)ассенизация (чүп-чар чокырларын һәм шакшыларны чистарту, урыннарда санитария шартларын яхшырту)
безинициативный (прил.)инициативасыз, дәртсез (яңалыклар, яхшыртулар кертүгә сәләтсез)
вокализация (сущ.)(ж) мн. (нет)вокализация ( 1. муз. тавышны яхшырту өчен йога буенча текстсыз җырлау; 2. лингв. тартык авазның сузык авазга күчүе)
выправить I(гл.)что 1. турайту, төзәйтү; выправить погнувшийся гвоздь бөгелгән кадакны төзәйтү 2. төзәтү; выправить рукопись кулъязманы төзәтү 3. җайга салу, яхшырту; выправить положение хәлне яхшырту; выправить работу эшне җайга салу
гиппология (сущ.)(ж) мн. нет, вет. гиппология (атның тән төзелешен, атларны үрчетү, яхшырту һ.б. өйрәнә торган фән)
исправить (гл.) 1. что төзәтү; исправить замок йозакны төзәтү 2. кого-что төзәтү; яхшырту; исправить характер характерны төзәтү
легировать (гл.)легировать итү (төп металлга аның сыйфатын яхшырту өчен башка металлар кушып эретү, мәсәлән, корычка вольфрам, хром һ.б.)
метизация (сущ.)(ж) биол. метизация (төрле токымнан булган үсемлек яки хайваннарны кушып, аларның сыйфатын яхшырту)
метисация (сущ.)(ж) мн. (нет)метизация, метислаштыру (төрле токымнан булган үсемлек яки хайваннарны җенси яктан кушып, аларның токымнарын яхшырту)
обкурить (гл.) 1. что тарта-тарта яхшырту; обкурить трубку трубканы тарта-тарта яхшырту 2. кого-что, разг. (пропитать дымом) тәмәке төтене белән ыслап бетерү
облагородить (гл.)кого-что 1. затлыландыру, яхшырту, югары күтәрү (мәгънәви һәм әхлак ягыннан) 2. спец. яхшырту (токымын, сыйфатын)
обыграть (гл.) 1. кого-что оту, җиңеп чыгу; обыграть в шахматы шахмат уенында җиңеп чыгу 2. что. муз. уйнап тавышын яхшырту; обыграть скрипку уйнап скрипканың тавышын яхшырту 3. что. разг. үз файдасына куллану, файдалану; обыграть ошибку собеседника в споре бәхәстә катнашучының хатасыннан файдалану
оздоровить (гл.) 1. кого-что (сделать здоровым) сәламәтләндерү, савыктыру 2. перен. что яхшырту, тәртипкә кертү, юлга салу; оздоровить международную обстановку халыкара хәлне яхшырту
отбор (сущ.)(м) см. отобрать; естественный отбор табигый сайланыш; искусственный отбор ясалма сайланыш (токымны яхшырту өчен)
повысить (гл.) 1. что күтәрү, биегәйтү, күтәрә (биегәйтә) төшү; повысить уровень воды в бассейне бассейндагы суның биеклеген күтәрә төшү 2. что күтәрү, арттыру, күтәрә (арттыра) төшү; повысить производительность труда хезмәт җитештерүчәнлеген күтәрү; повысить заработную плату эш хакын арттыру 3. что көчәйтү, арттыру, яхшырту; повысить качество продукции продукциянең сыйфатын яхшырту; повысить знания белемнәрне арттыру 4. кого (по службе, в звании) үстерү [югарырак урынга] күтәрү (хезмәт урынында) повысить голос җикеренә башлау, ачудан кычкырып сөйли башлау
повышение (сущ.)(с) 1. күтәрү, күтәрелү; повышение цен бәяләрнең күтәрелүе; 2. зураю, көчәю, зурайтылу, көчәйтелү; яхшыру, яхшырту; повышение качества сыйфатны яхшырту; 3. лит. басым; 4. лит. (первая часть периода) теземнең беренче өлеше
поднять (гл.) 1. кого-что күтәрү, күтәреп алу; иелеп алу; поднять мешок капчыкны күтәреп алу; поднять двухпудовую гирю ике потлы герне күтәрү; мне тебя не поднять мин сине күтәрә алмам 2. кого-что менгерү, күтәрү; поднять вещи на третий этаж әйберләрне өченче катка менгерү; поднять флаг флаг күтәрү; поднять руку кул күтәрү; поднять якорь якорьны күтәрү 3. кого-что күтәреп торгызу, аягына бастыру, торгызу; поднять упавшего егылган кешене күтәреп торгызу; поднять повалившийся забор ауган койманы торгызу 4. кого-что, разг. (вылечить) аякка бастыру, терелтү; поднять больного авыруны аякка бастыру 5. перен. кого-что кузгату, күтәрү; поднять полк в атаку полкны атакага күтәрү 6. что биегәйтү, күтәрү; поднять уровень воды суның биеклеген күтәрү 7. кого-что (разбудить) уяту, торгызу; подними меня в семь часов утра мине иртәнге җидедә уят 8. перен. кого-что күтәрү; поднять массы на досрочное выполнение плана планны срогыннан алда үтәү өчен көрәшкә массаларны күтәрү 9. перен. что арттыру, күтәрү; поднять цены бәяләрне арттыру; поднять производительность труда хезмәт җитештерүчәнлеген күтәрү 10. перен. что яхшырту; әйбәтләндерү, күтәрү; поднять настроение кәефне яхшырту; поднять дух рухны күтәрү 11. что үстерү, күтәрү, яхшырту; поднять хозяйство хуҗалыкны үстерү; поднять дела в колхозе колхозда эшләрне яхшырту 12. что, с.-х. күтәрү, сөрү; поднять пар пар күтәрү; поднять целину чирәм күтәрү 13. кого-что, разг. (вырастить, воспитать) тәрбияләп үстерү, аякка бастыру поднять восстание восстание күтәрү; поднять глаза күтәрелеп карау; поднять голову башны күтәрү (югары тоту); поднять голос өзеп әйтү, кистереп әйтү (үз фикереңне), поднять голос в защиту кого кемне дә булса яклап чыгу; поднять дело против кого берәр кешегә каршы эш кузгату; поднять на [должную] высоту тиешле югарылыкка күтәрү; поднять на смех кого көлкегә калдыру, мәсхәрәләү; поднять на щит кого артык мактау, күкләргә күтәреп мактау; поднять оружие корал күтәрү, корал тотып каршы чыгу
II(гл.) 1. кого-что төзәтү; поправить ошибку хатаны төзәтү; поправить ученика укучыны тезәту 2. что рәтләү, ипләү, төзәтү; поправить галстук галстукны рәтләу 3. что төзәтү, яхшырту; поправить здоровье сәламәтлекне яхшырту
прохолаживать (гл.) спец. см. прохолодить прохолодить (гл.) спец. суыту (тишелешен яхшырту өчен орлыкны суыту)
раздобрить (гл.) 1. разг. юмартландыру, шәфкатьле итү; күңелен йомшарту; 2. простореч. (берәр нәрсә кушып) сыйфатын яхшырту (мәсәлән, камыр ашларга сөг, май, йомырка кебек нәрсәләр кушып тәм кертү)
селекция (сущ.)(ж)селекция (ясалма серкәләндерү һәм, азаландыру юлы белән үсемлекләрнең сортын, терлекләрнең токымын яхшырту)
совершенствовать (гл.)что камилләштерү, яхшырту
укрепить (гл.) 1. что ныгыту, ныгытып кую, ныгайту; укрепить забор подпорками койманы терәүләр белән ныгытып кую 2. что, воен. ныгыту, ныгытмалар кору; укрепить линию фронта фронт сызыгын ныгыту 3. кого-что ныгыту, яхшырту; укрепить здоровье сәламәтлекне ныгыту 4. перен. что ныгыту, куәтләндерү, көчәйтү; укрепить дисциплину дисциплинаны ныгыту
улучшение (сущ.)(с) см. улучшить, улучшиться; улучшение условий труда хезмәт шартларын яхшырту
улучшить (гл.)что яхшырту, әйбәтләү, яхшырта (әйбәтли) төшү; улучшить работу эшне яхшырта төшү
ухожь (сущ.)(ж) обл. см. угодье ухоливать (гл.) простореч. см. ухолить ухолить (гл.) простореч. карап яхшырту, тәрбияләп яхшырту
частичный (прил.)өлешчә, бераз, берникадәр; частичная обработка сырья чималны өлешчә эшкәртү; частичное улучшение өлешчә яхшырту; частичное возмещение ущерба зыянны өлешчә кайтару
шлифовать (гл.)что 1. шомарту; шлифовать деталь детальне шомарту 2. (полировать) ялтырату 3. перен. яхшырту, шомарту, камилләштерү; шлифовать свой стиль үз стилеңне шомарту
Татарско-русский словарь:
дәгъвалау (гл.)(перех.) 1. претендовать, оспаривать, притязать || оспаривание, притязание; спорт мастеры исемен ~ претендовать на звание мастера спорта; ярышта беренчелекне ~ оспаривать первенство в соревновании; эш шартларын яхшыртуны ~ притязать на улучшение условий труда 2. предъявлять/предъявить иск на что-л.; милек ~ предъявить иск на имущество
максат (сущ.) 1. цель, замысел, намерение; ~ка омтылу стремиться к (намеченной) цели 2. смысл; тормышның (яшәүнең) ~ы смысл жизни 3. в знач.(послелог) а максатыннан, максатларында, максатында в целях, с целью, для того чтобы, чтобы; эш шартларын яхшырту ~ыннан в целях улучшения условий работы
нәселлелек (сущ.) 1. родовитость, знатность, именитость 2. породистость; сыерларның ~ген яхшырту улучшить породистость коров
өченчедән (вводн. сл.) в-третьих; ~, эш шартларын яхшырту в третьих, улучшить условия работы
яхшыландыру (гл.)(перех.) см. яхшырту яхшылану (гл.)(неперех.) см. яхшыру яхшылап (нареч.) хорошенько, как следует, тщательно
яхшылату (гл.)(перех.) разг. см. яхшырту яхшылык (сущ.) 1. добро, доброта, доброе дело, добродетель книжн. ; ~к җирдә ятмас ( погов. ) доброе дело в земле не лежит; ~к теләү желать добра; кешене ~гы бизи человека украшает доброта 2. добро, благо, благодеяние; дусларның күрсәткән ~клары благодеяния друзей; ит ~к, көт явызлык ( погов. ) делай добро, жди зло 3. очень хорошо, хорошего качества, отменность, добротность; машиналарның ~гы хорошее качество машин; атларның ~гы добротность коней
яхшырттыру (понуд.) от яхшырту
яхшырту (гл.)(перех.) 1. улучшать/улучшить, повышать/повысить качество || улучшение, повышение качества; бодайның сортын ~ улучшить сортность пшеницы; товарларның сыйфатын ~ повысить качество товаров; мөнәсәбәтләрне ~ улучшить отношения; кәефне ~ улучшить настроение 2. совершенствовать, усовершенствовать; делать, сделать лучше || совершенствование; белемеңне ~ совершенствовать свои знания; техниканы ~ совершенствовать технику 3. улучшать/улучшить, поправлять/поправить (здоровье) || улучшение, поправка 4. перен. улучшать/улучшить, шлифовать, отшлифовать, отделывать/отделать (язык, стиль, почерк и т. п.) || улучшение, шлифование, отделывание; пьесаны ~ улучшение пьесы
яхшыртылу 1. (гл.) страд. от яхшырту 2. в знач.(прил.) яхшыртылган улучшенный; сорты ~ган орлык семена улучшенного сорта; ~ган тормыш шартлары улучшенные жизненные условия
Тәсадеф