Русско-татарский словарь:
выдуть (гл.)что 1. өреп чыгару; выдуть из трубки пепел трубкадан көлне өреп чыгару 2. разг. өреп суыту, өрә-өрә суыту; җил өреп суыту; печку выдуло безл. мичне җил өреп суыткан 3. (изготовить дутьем) өреп ясау 4. прост. (выпить много, все) төбен ялтырату, чөмереп бетерү, эчеп бетерү выдуть печь тех. мичне туктату
выломить (гл.) простореч. см. выломать вылощить (гл.)что ялтырату, ялтыратып кую (җибәрү); вылощить паркет паркетны ялтырату
выметаться (гл.) 1. страд. себерелү, себереп чыгарылу, себереп ташлану); 2. перен. простореч. вульг. (уходить) чыгып киту, табан ялтырату, үкчә күтәрү
выполировать (гл.) разг. шомартып ялтырату, полировать итү
глазировать (гл.)что 1. глазурьлау, глазурь белән каплау; глазировать фрукты җимешләрне глазурь белән каплау 2. (придать глянец) ялтырату ( мәс. калайны)
гляицевитый (прил.) см. глянцевый глянец (сущ.)(м)ялтыравык; глянец потускнел ялтыравыгы тоныкланган; навести глянец 1) ялтырату; 2) перен. эшне ялтыратып кую
глянцевать (гл.)что, спец. ялтырату; шомарту
дать (гл.) 1. кого-что бирү, биреп тору; дать письмо хат бирү; дать денег на дорогу юлга акча бирү; дать лекарство дару бирү; дать орден орден бирү; дать адрес адрес бирү; дать взаймы бурычка бирү; дай почитать свою книгу китабыңны укырга биреп тор әле 2. кого-что (предоставить) бирү; дать крестьянам землю крестьяннарга җир бирү; дать квартиру квартира бирү 3. что (поручить) бирү, кушу; дать трудную работу авыр эш бирү 4. что (ударить) берне бирү, сугу, кундыру, тондыру, чалтырату; дать пощечину яңагына сугу; дать в ухо колагына тондыру 5. что (определить возраст) бирү; ему нельзя дать больше сорока лет аңа кырык яшьтән дә артык биреп булмый 6. что (устроить, организовать) оештыру, җыю; дать обед в честь юбиляра юбиляр хөрмәтенә мәҗлес оештыру 7. что (показать) бирү, күрсәтү; дать концерт концерт бирү 8. что (принести как результат) бирү, китерү; дать большой доход зур табыш китерү 9. что (произвести, сделать) бирү; дать залп залп бирү; дать сигнал сигнал бирү 10. что и с неопр. (позволить) …га [мөмкинлек] бирү, рөхсәт итү; не дать спать йокларга [мөмкинлек] бирмәү; дайте мне высказаться миңа сөйләргә рөхсәт итегез 11. (обозначает попытку сделать что-л.) (эшләп) карау; әйдә әле; дай, думаю, отдохну бераз ял итеп алыйм әле, дим; дай я сам пойду әйдә, үзем барыйм әле дать волю ( напр. чувствам, слезам) ирек кую, ирек бирү; дать волю рукам кулны узындыру, кул белән уйнау; дать дорогу кому юл бирү, юл сабу; олы юлга чыгару; дать жизнь кому бала табу, бәби тудыру; дать занавес пәрдәне ачу; дать знать хәбәр итү, белдерү; дать клятву ант итү; дать маху ялгышу, ялгышлык җибәрү; дать начало башланып киту; дать понять сиздерү, аңлату; дать свет яктырту, ут кабызу; дать себе труд тырышып карау; тиеш дип табу; дать слово 1) (на собрании) сүз бирү; 2) (пообещать) вәгьдә итү, сүз бирү; дать течь агу, тишелү; дать трещину 1) ярылу; 2) перен. кимчелек килел чыгу; дать тягу (стрекача) качып китү, шылу, кыяклау, табан ялтырату; дать урок кому арт сабагын укыту, кирәген бирү; дать шпоры ашыктыру; тизләтү; как пить дать бер дә шикләнмә, булмыйча калмас; не дать спуску каты тоту; ни дать ни взять нәкь үзе, бик охшаган, ике тамчы судай охшаш; он тебе даст ул синең кирәгеңне бирер әле; я тебе дам күрмәгәнеңне күрсәтермен
дер задать (дать) деру = прост. качып китү, шылу, табан ялтырату
драпануть (гл.) вульг. презр. табан ялтырату, үкчә күтәрү, шылу, таю
задать (гл.) 1. что кому бирү, тапшыру; задать работу эш бирү 2. что, разг. оештыру, ясау; задать бал мәҗлес оештыру 3. что, чего кому бирү, салу; задать лошади овса атка солы салу 4. что, чего кому, разг. кирәген бирү; я тебе задам мин синең кирәгеңне бирермен! задать баню кому мунча кертү (кыздыру, бик нык шелтәләү, бик нык тиргәү); задать вопрос сорау, сорау бирү; задать жару кому кирәген бирү, арт сабагын укыту; задать перцу кому кирәген бирү; задать страху кому котын алу, котын чыгару; задать стрекача үкчәне күтәрү, табан ялтырату, таю, шылу; задать тон тон бирү, үрнәк булу; задать храпака прост. хырылдап (гырылдап) йоклау
залакировать (гл.) 1. лаклау, лак белән каплау; 2. перен. ялтырату
залощить (гл.) разг. спец. шомарту, ялтырату
лакировать (гл.)что 1. (покрывать лаком) лаклау, лак белән каплау (ялтырату) 2. перен. (приукрашивать) шомартып күрсәтү, артык матурлап (яхшыртып) курсәтү; лакировать действительность чынбарлыкны артык матурлап күрсәтү
лататы (сущ.)задать лататы = простореч. табан ялтырату, таю (артына да әйләнеп карамыйча чабу)
лисировать I(гл.) спец. ялтырату, шомартып ялтырату
лисовщик (сущ.)(м) спец. лисовщик, шомартучы, ялтыратучы эшче; лисовщики гладят, скоблят бумагу лисовщиклар кәгазьне тигезлиләр, кыралар
лоск (сущ.)(м)прям., перен. ялтыравык; сапоги с лоском ялтыравыклы итек; навести лоск на что-л. берәр нәрсәне ялтырату
лощить (гл.)что ялтырату; шомарту; лощить бумагу кәгазьне ялтырату
мастика (сущ.)(ж)мастика ( 1. вак скульптура әйберләре ясаганда кулланыла торган камырсыман куе масса 2. паркет идәннәрне ялтырату өчен сыекча 3. кайбер агачларның хуш исле сумаласы)
муравить (гл.)что, спец. (глазуровать) ялтырату, ялтыравык йөгертү
навести (гл.) 1. кого-что китереп бәрдерү, илтеп бәрдерү; навести в темноте на столб караңгыда баганага илтеп бәрдерү 2. кого-что илтеп (китереп) чыгару; юнәлтү, төшерү; навести на след эзгә төшерү 3. перен. кого-что калдыру, төшерү; навести на размышления уйга калдыру; навести на подозрение шиккә төшерү 4. перен. что юнәлтү, турылау, төзәү, төбәү; навести бинокль бинокльне юнәлтү; навести орудие орудиене төбәү 5. что салу, төзү; навести мост күпер салу 6. что; навести порядок тәртип урнаштыру; навести чистоту чисталык урнаштыру; навести лоск на что ялтырату; навести красоту матурлау 7. кого-чего, разг. (берникадәр) китерү, китереп кертү, кертеп (китереп) тутыру; навести в дом гостей өйгә кунаклар китереп тутыру навести критику на кого-что тәнкыйтьләү; навести на ум акылга өйрәтү; навести речь (разговор) на что сүзне икенче бер нәрсәгә күчерү, сүзне икенче бер нәрсәгә юнәлтү (бору); навести справку о ком-чем белешү; навести страх на кого-что куркуга төшерү; навести тоску на кого-что эчен пошыру
навощить (гл.)что балавызлау, балавызлап ялтырату; навощить пол идәнне балавызлап ялтырату; навощить нитку җепне балавызлау
наглазурить (гл.) спец. глазурь белән каплау, глазурь белән каплап чыгу, глазурь белән ялтырату, глазурь белән ялтыратып чыгу
наглянцовать (гл.) спец. ялтырату; ялтыратып чыгу, ялтыравык йөгертү
назеркалить (гл.) спец. көзге кебек ялтырату, көзге кебек шомарту
накатать (гл.) 1. что, чего (берникадәр) тәгәрәтеп китерү, тәгәрәтеп китереп кую; накатать бревна (бревен) бүрәнәләр тәгәрәтеп китерү 2. что, чего (берникадәр) тәгәрәтү; накатать белья кер тәгәрәтү 3. что буяу белән каплау; [тәгәрәтеп] сырлау (ялтырату); накатать типографский набор типография наборын буяу белән каплау 4. что [юл] салу, йөреп [юл] салу; накатать дорогу по полю басу аша юл салу 5. что, чего, прост. тиз генә сызгалап ташлау, тиз генә язып ташлау; накатать письмо тиз генә хат сызгалап ташлау
налощить (гл.)что ялтырату, ялтыратып чыгу
наполировать (гл.) 1. что шомартып ялтырату (ялтыратып кую); наполировать мебель мебельне шомартып ялтырату 2. что, чего (берникадәр) шомартып ялтырату; наполировать шкатулок шкатулкалар шомартып ялтырату
натереть (гл.) 1. что. чем сөртү, сөртеп кую; уу, ышку; натереть руки кремом кулларга крем сөртү; натереть спину скипидаром арканы скипидар белән уу 2. что ышкып ялтырату; натереть полы идәнне ышкып ялтырату 3. что (причинить боль) суйдыру, кабарту, чиләтү 4. что, чего (на терке) кыру, кырып кую
обливщик (сущ.)(м) спец. обливщик (ялтыратучы, чүлмәккә, чынаякка глазурь йөгертүче эшче)
отполировать (гл.)что ялтырату, ялтыратып чыгу
поваксить (гл.) разг. ваксалау, ваксалап алу, вакса белән ялтыратып алу, ялтырату (мәсәлән, итекләрне)
полировать (гл.)что полировкалау; шомартып ялтырату; полировать мебель мебельне полировкалау
полировочный (прил.)ялтырата торган, ялтырату...-ы; полировочный материал ялтырата торган материал; ялтырату материалы
полировщик (сущ.)(м)полировкалаучы; шомартып ялтыратучы
полотер (сущ.)(м)полотер, идән ялтыратучы
полотерничать (гл.) простореч. идән ялтыратучы булып эшләү, полотерлык эше белән шөгыльләнү, полотер булып эшләү
полотерский (прил.)полотер...-ы, идән ялтыратучыга хас, полотерга хас; полотерский прием полотерга хас алым, полотер алымы
посветлить (гл.)ялтырату, бераз ялтыратып алу; посветлить пуговицы төймәләрне бераз ялтыратып алу
придать (гл.) 1. кого-что (прибавить) өстәү, өстәп бирү 2. чего (усилить, прибавить) (көч, дәрт) бирү; придать храбрости кыюлык бирү 3. что (сообщить качество, свойство) … бирү; придать нужную форму кирәкле форма бирү; придать мебели блеск мебельне ялтырату 4. перен. что (осмыслить) бирү; придать значение чьим-л. словам берәр кешенең сүзләренә әһәмият бирү
ретироваться (гл.) 1. чигенү, качу; противник ретировался дошман чигенде 2. разг. (уйти) шылу, сызу; табан ялтырату; ретироваться незаметно сиздермичә шылу
сатинировать (гл.) спец. сатиндай ялтырату, сатин кебек итеп ялтырату
сатинировщик (сущ.)(м) спец. ялтыратучы, сатин кебек итеп ялтыратучы
светловать (гл.) спец. ялтырату; ялтыравык йөгертү
смотать (гл.)что 1. чорнау, урау, чорнап кую; смотать пряжу в клубки эрләнгән җепне йомгак-йомгак итеп чорнап кую 2. (размотать) сүтү, сүтеп алу; смотать бинт с пальца бармакка уралган бинтны сүтеп алу смотать удочки прост. таю, шылу, табан ялтырату
смыться (гл.) 1. юылу, юылып төшү, юылып бетү, юылып чистару; пятно с платья смылось күлмәктәге тап юылып бетте 2. перен. прост. таю, шылу; сызу, табан ялтырату, юк булу; смыться с урока дәрестән таю
стрекач (сущ.)м: дать (задать) стрекача прост. табан ялтырату, элдертү, таю, шылу, сызу
стречок (сущ.)м: дать (задать) стречка прост. табан ялтырату, элдертү, таю, , сызу
тяг (сущ.)дать тягу = прост. таю, шылу, табан ялтырату
удрать (гл.) разг. качып китү, таю, сызу, шылу, табан ялтырату; удрать из дому өйдән качып чыгып китү
чарок (сущ.)(м) спец. кечкенә чар (шомартучы, ялтыратучы станок)
шкурочник (сущ.)(м) спец. шомартучы эшче, ялтыратучы эшче
шлифовать (гл.)что 1. шомарту; шлифовать деталь детальне шомарту 2. (полировать) ялтырату 3. перен. яхшырту, шомарту, камилләштерү; шлифовать свой стиль үз стилеңне шомарту
Татарско-русский словарь:
ялтыравыклау (гл.)(перех.) разг. 1. спец. обливать/облить, покрывать/покрыть глянцем (глазурью, обливкой, поливой); чүлмәкне ~ облить горшок глазурью 2. см. ялтырату1
ялтыраттыру (понуд.) от ялтырату
ялтырату (гл.)(перех.) 1. освещать/осветить, озарять/озарить || освещение, озарение; яшен күкне-җирне ~а молния освещает небо и землю 2. 1) делать, сделать блестящим, придавать/придать блеск, наводить/навести лоск, глянец || придание блеска, наведение лоска, глянца; самавырны ~у вычистить самовар до блеска; туфлиләрне ~у навести лоск на туфли 2) спец. лощить, вылощить, шлифовать, отшлифовать, полировать, отполировать, наводить/навести лоск, глянец || лощение, шлифовка, полировка; наведение лоска, глянца; паркетны ~у вылощить паркет; кәгазьне ~у лощить бумагу; детальне ~у отшлифовать деталь 3. в знач.(нареч.) ялтыратып чисто, блестяще, до блеска (вымыть, убираться, чистить и т. п.) 4. перен. показывать/показать, обнажать/обнажить, оголять/оголить (спину, плечо) || показ, обнажение, оголение; тешләрне ~у обнажить зубы 5. обнажать/обнажить, вынимать/вынуть из ножен (штык, меч и т. п.) || обнажение 6. перен. блестеть, сверкать, играть глазами 7. перен. разг. стукнуть, трахнуть, двинуть (по щеке), давать/дать пощёчину 8. перен. разг. быстро съесть (выпить), слизнуть; уплетать/уплести; бер таба бәрәңгене ~у уплетать сковородку картошки 9. перен. разг. дать пощёчину
ялтыратылу (гл.) страд. от ялтырату быть доведённым до блеска, быть начищенным; отшлифовываться, отполировываться
Тәсадеф