Русско-татарский словарь:
бес (сущ.)(м)җен, шайтан рассыпаться мелким бесом перед кем оста итеп ялагайлану, тәлинкә тоту
выслужиться (гл.) 1. ялагайлану, куштанлану 2. перед кем ялагайланып яраттыру, куштанланып үзенә карату; выслужиться перед начальством куштанланып башлыкларны үзеңә карату
глаз (сущ.)(м) 1. күз; голубые глаза зәңгәр күзләр; зажмурить глаза күзләрне кысу; вытаращить глаза күзләрне акайту; сомкнуть глаза күзләрне йому; в глазах двоится күзгә икәү булып күренү; в глазах рябит күзләр әлҗе-мөлҗе килә; играть глазами күзләрне уйнату; определить расстояние невооруженным глазом ераклыкны гади күз белән билгеләү 2. караш, карау; окинуть глазами караш ташлау 3. перен. күзәтү, карау, багу; хозяйский глаз хуҗаларча карау; за ними нужен глаз да глаз аларны гел күзәтеп торырга кирәк; у семи нянек дитя без глазу посл. син дә мулла, мин дә мулла, атка печән кем сала? иметь перед глазами что күз алдында тоту; не попадайся на глаза күземә күренмә, күземә күренәсе булма; бросаться (кидаться) в глаза күзгә бәрелеп тору, күзгә ташлану; во все глаза глядеть дүрт күзләп карау, зарыгып көтү; в глаза говорить күзенә карап әйтү, күзенә бәреп әйтү; в глаза не видел кого, прост. күргәнем дә юк; в глазах кого, чьих каршында, күз алдында; в глазах темнеет күз аллары караңгылана; глаза бы не глядели күрәсе дә килми, каберең якын булмасын; глаза горят на что күзләре кыза; глаза на лоб лезут исең-акылың китәрлек, күзләрең шар булырлык; глаза на мокром месте күзеннән агыза да тора; глаз не казать (не показывать) күзгә-башка күренмәү; глаза разбегаются кайсына карарга да белмәү; глаза разгорелись күзе кызды, күзе янды; глаза смыкаются (слипаются) күз йомыла, йокы килә; глазом не моргнуть күзен дә йоммау, уйлап та тормау; делать большие глаза шаккатып карап тору; для отвода глаз күз буяу өчен; есть (пожирать) глазами йотардай (ашардай) булып карау; за глаза (говорить) үзе юкта; күз артында; куда глаза глядят (идти) теләсә кай якка, дүрт ягы кыйбла; на глаз якынча, чама белән; на глазах күз алдында, күз каршында; наметанный глаз очлы күз, тәҗрибәле кеше; насколько хватает глаз күз күрә алган кадәр; не знать, куда глаза деть күзне кая яшерергә белмәү, кая керергә тишек тапмау; ни в одном глазу аек, күзенә дә чыкмаган; простым (невооруженным) глазом гади күз белән; ради чьих прекрасных глаз кемнеңдер матур күзләре өчен, һич кирәкмәгәнгә; с глаз долой күз алдыннан кит; күземнән югал, күземә күренмә; с глаз долой, из сердца вон погов. хәзер ике ятып бер төшемә керми; с глазу на глаз кара-каршы, күзгә-күз, икәүдән-икәү генә; с какими глазами появиться (показаться) куда ни күз белән күренмәк кирәк, кеше күзенә күренергә оят; смотреть (глядеть) в глаза кому күзенә генә карап тору, ялагайлану, куштанлану; смотреть (глядеть) прямо (смело) в глаза чему [курыкмыйча] күзенә туп-туры карау; смотреть (глядеть) в оба глаза уяу булу, аң булып тору; упасть в глазах кого күздән төшү, абруй югалу; хоть глаз выколи дөм-караңгы, күзгә төртсәң дә күренми; читать по глазам күзенә карап белү, күзенә карап чамалау
задний (прил.)арткы, арт …; заднее колесо арткы тәгәрмәч быть без задних ног бик нык ару, арып егылу, аяксыз калу; задний проход анат. арт юл; задним числом үткән число белән; задним умом крепок туйдан соң дөмбергә; задняя мысль астыртын уй, яшерен фикер; на задних лапках стоять (ходить) перед кем табан ялау, тәлинкә тоту, ялагайлану
II(гл.)(с)кем, разг. 1. (кокетничать) татлы теллеләнү, ягымлылык күрсәтү, якты (ачык) чырай күрсәтү 2. (заискивать) ялагайлану, ярарга тырышу, тәлинкә тоту, юмакайлану, табанын ялау
заискивать (гл.)перед кем-чем ялагайланып ярарга тырышу, ялагайлану, куштанланып ярарга тырышу
искательность (сущ.)(ж) мн. нет, книж. устар. ялагайланучанлык, ярарга тырышучанлык
искательный (прил.)ярарга тырышучан; ялагайланулы; ялагай; искательный взгляд ялагайланулы караш
искательство (сущ.)(с) мн. нет, книж. устар. ялагайлык, ялагайланучанлык, ярарга тырышучанлык, тәлинкә тоту
лакействовать (гл.)перед кем, пренебр. лакейлык күрсәтү, лакейлык итү, лакейлану, ялагайлану
лапить (гл.) простореч. вульг. см. лапать лапка (сущ.)(ж) 1. тәпи; 2. см. лапа2; 3. охот. (след) эз, җәнлек эзе; 4. (шкурка, снятая с лапы) аяк тиресе. Гусиные лапки см. гусиный. Стоять (ходить) на задних лапках разг. презрит. тәлинкә тоту, ялагайлану, юмакайлану
лебезить (гл.)перед кем и без доп. , разг. ялагайлану, юмакайлану, юмалану, төче теллеләнү, тәлинкә тоту, яхшатлану
лизоблюдничать (гл.) разг. презрит. тәлинкә ялау, тәлинкә тоту, ялагайлану
лисить (гл.) простореч. төлкеләнү, ялагайлану, юмакайлану
льстивый (прил.)ялагай, юма телле, юмакай; ялагайланулы, ялагайланып …; льстивая женщина ялагай хатын; льстивый взгляд ялагайланулы караш; льстивые слова (речи) ялагайланып әйтелгән сүзләр; льстивая улыбка ялагайланып елмаю
льстить (гл.) 1. кому и без доп. (лицемерно хвалить) ялагайлану, ялагайланып (икейөзлеләнеп) мактау, юмалау юма, телләнү 2. кому-чему (доставлять удовлетворение) күңел күтәрү, куандыру, шатландыру, күңелгә ошау; канәгатьләнү хисе тудыру льстить себя надеждой үзеңне өмет белән юату
низкопоклонничать (гл.)ялагайлану, юмакайлану, тәлинкә тоту, баш ию
обхаживать (гл.)кого-что. разг. ялагайлану, ялагайлык күрсәтү, ялагайланып йөрү
погибать (гл.) см. погибнуть погибель (сущ.)II ж: гнуть в три погибели кого, разг. бик каты җәберләү, изү; гнуться (согнуться) в три погибели разг. 1) бишкә бөгелү; 2) перед кем ялагайлану, тәлинкә тоту
подкадить (гл.) разг. фам. презрит. ялагайлану, куштанлану, тәлинкә тоту
подлизаться (гл.)к кому, разг. ялагайлану, тәлинкә тоту, куштанлану, юхалану
подмазаться (гл.) 1. разг. (подкрасить губы, лицо) буяну, бизәнү, ясану, ягыну 2. к кому, прост. ялагайлану, куштанлану
подхалимничать (гл.) разг. ялагайлану, куштанлану, тәлинкә тоту
пресмыкательство (сущ.)(с)үтә ялагайлану, тәлинкә тоту, табан[ын] ялау
пресмыкаться (гл.) 1. уст. (передвигаться ползком) сөйрәлү, сөйрәлеп йөрү, шуышу 2. перен. перед кем-чем ялагайлану, койрык болгау, тез чүгү, тәлинкә тоту
прислуживаться (гл.)ялагайлану, ялагайланып ярарга тырышу
раболепствовать (гл.)перед кем и без доп. ялагайлану, колларча баш ию
расстилаться (гл.) 1. см. расстелиться, разостлаться; 2. җәелү, җәелеп китү, җәелеп яту; перед нами расстилалось огромное озеро безнең алдыбызда зур күл җәелеп ята иде; туман расстилается томан җәелә 3. перен. разг. (раболепствовать) табанын ялау, ялагайлану 4. страд. от расстилать
расшаркаться (гл.) 1. үкчәләрне бәреп баш ию (исәнләшү яки саубуллашу) 2. перен. перед кем-чем. разг. иелү-бөгелү, ялагайлану; расшаркаться перед начальством башлык алдында ялагайлану
стоять (гл.) 1. басып тору; стоять у окна тәрәзә янында басып тору; стоять перед зеркалом көзге басып тору 2. тору; стоять на коленях тезләнеп тору; стоять на голове баштүбән тору 3. тору; стоять в карауле каравылда тору 4. урнашу, туктау, тукталу; стоять лагерем лагерь булып урнашу; в деревне стоял полк авылда полк урнашкан иде 5. перен. за кого-что яклау; стоять за мир тынычлыкны яклау; стоять за правду дөреслекне яклау 6. перен. разг. (в отриц. ф.) тормау; карамау; не стоять за ценой тормау 7. үсеп утыру; у дома стояла береза өй янында каен үсеп утыра иде 8. на чем куелу, салыну, корылу; дом стоит на фундаменте өй фундаментка салынган 9. куелу, салыну, сугылу; на бумаге стоит печать кәгазьгә куелган 10. туктау, туктап тору, тору; лошади не стояли на месте атлар бер урында тормыйлар иде; поезд долго стоял на станции поезд станциядә озак туктап торды 11. туктау, ; часы стоят сәгать туктаган 12. перен. тукталу, тукталып тору; работа стоит тукталып тора 13. [бар] булу; луна стояла высоко над домом ай югарыда өй турысында күренә иде; небольшие тучки стоят в небе күктә вак-вак болытлар бар; стояла жара эссе иде; стояла зима кыш иде 14. повел. [ ] тукта[ ] стоять во главе кого-чего башында тору, җитәкчелек итү; стоять грудью 1) (мужественно защищать) күкрәк киереп каршы тору; бик нык каршылык күрсәтү; 2) (упорно отстаивать) җанын фида кылу; стоять как вкопанный кагып куйган баганамыни; багана (баганадай) катып тору; стоять как пень баганадай катып тору ( аңлый алмыйча басып тору); стоять над душой атлы казак кебек өстендә тору; стоять на дороге (поперек дороги, на пути) у кого юлына аркылы төшү; стоять на задних лапках перед кем тәлинкә тоту, ялагайлану; стоять на ложном пути ялгыш (хата) юлда булу; стоять на плохой (дурной) дороге, на плохом (дурном) пути начар юлда булу; стоять на равной ноге с кем тиң булу; стоять на [своих, собственных] ногах аягында нык басып тору; стоять на страже чего … сагында тору; стоять одной ногой в могиле (в гробу) бер аягың белән кабердә тору (булу); стоять на хорошей (правильной) дороге, на хорошем (правильном) пути дөрес юлда булу; стоять на часах каравылда тору; стоять поперек горла бугазына (тамагына) аркылы килү; стоять у власти хакимият башында тору (булу); стоять у ворот (у порога) якынлашып килү, җитеп килү
угодница (сущ.)(ж) см. угодник угодничать (гл.) разг. ярарга тырышу, ярамсаклану, ялагайлану, ошарга тырышу, тәлинкә тоту; угодничать перед сильным көчле алдында ярарга тырышу
ходить (гл.) 1. йөрү, йөреп тору; ходить по лесу урманда йөрү; ходить на цыпочках аяк очына гына басып йөрү; ходить взад-вперед әрле-бирле йөрү; ходить на лыжах чаңгыда йөрү 2. йөрү, бару, барып йөрү; ходить в театр театрга йөрү; ходить по магазинам магазиннарда йөрү; ходить в гости кунакка йөрү; ходить на охоту ауга йөрү; ходить в атаку атакага бару; ходить в поход походка йөрү 3. (о средствах транспорта) йөрү 4. йөрү; таралу; ходить по рукам кулдан-кулга йөрү; ходят слухи хәбәрләр таралган 5. разг. (шататься, дрожать) селкенү, селкенеп тору; пол ходит под ногами йөргәндә идән селкенеп тора в (о часах) йөрү 7. за кем-чем (заботиться, ухаживать) карау, күзәтү; ходить за больным авыруны карау; ходить за цветами чәчәкләрне карап үстерү 8. киеп йөрү; ходить в военной форме хәрби форма киеп йөрү; ходить в сапогах итек киеп йөрү; ходить босиком ялан аяк йөрү 9. (в игре) йөрү, чыгу; ходить с козыря козырь белән йөрү; вам ходить сез йөрергә тиеш 10. (пребывать в каком-л. состоянии) йөрү; ходить голодным ач йөрү 11. (быть кем-л.) … булып эшләү; ходить в председателях председатель булып эшләү 12. разг. (испражняться) тышка чыгу, тәрәт итү ходить вокруг да около мәсьәләне аңлап җиткермәү, мәсьәләнең асылына төшенеп җитмәү; ходить на задних лапках перед кем тәлинкә тоту, ялагайлану, юмакайлану; ходить по миру хәер сорашу; ходить по струнке у кого. перед кем песи кебек йөрү, биеп кенә тору
холопствовать (гл.)(раболепствовать) колларча кылану, тәлинкә тоту, ялагайлану
холуйствовать (гл.) презр. ялагайлану, тәлинкә тоту, холуйларча кылану, лакейларча кылану
юлить (гл.) разг. 1. (вертеться, суетиться) әйләнү, бөтерелү, тулгану 2. перен. перед кем и без доп. (лебезить) ялагайлану, тәлинкә тоту, куштанлану 3. перен. (хитрить) койрык болгау; не юли, говори правду койрык болгама, дөресен әйт
Татарско-русский словарь:
ялагайлану (гл.)(неперех.) льстить кому-л., лакействовать, заискивать, раболепствовать, подлизываться/подлизаться к кому-л., угодничать, подхалимничать || льстивость, лакейство, подхалимство, заискивание, раболепство, угодничество
ялагайланулы (прил.) льстивый, заискивающий, подобострастный, раболепный, угодливый
ялагайланучан (прил.) склонный к подхалимству
ялагайланучанлык (сущ.) склонность к подхалимству, льстивость
ялагайланышу (гл.) взаимно-совм. от ялагайлану
ярамсак (прил.) диал. см. ялагай ярамсаклану (гл.)(неперех.) диал. см. ялагайлану ярамсаклык (сущ.) диал. см. ялагайлык яран I(сущ.) 1. приверженец, сторонник; ~нары белән со своими приверженцами; со своей свитой 2. угодник, льстец
Тәсадеф