Русско-татарский словарь:
аллилуйщина (сущ.)(ж) мн. (нет)аллилуйчылык (җитешсезлекләрне яшерергә тырышып һәм ялагайланып тиешеннән артык мактау)
бес (сущ.)(м)җен, шайтан рассыпаться мелким бесом перед кем оста итеп ялагайлану, тәлинкә тоту
вкрадчиво (нареч.)ялагайланып, юхаланып
вкрадчивость (сущ.)(ж)юмакайлык, ялагайлык
вкрадчивый (прил.)юмакай, ялагай, ярамсак; вкрадчивый голос ялагай тавыш; вкрадчивые манеры ялагай кыланышлар
вкраплять (гл.) см. вкрапить вкрапляться (гл.) см. вкрапливаться вкрасться (гл.) 1. шыпырт кына килеп керү, сиздерми генә килеп керү, посып килеп керү; вкрасться в комнату бүлмәгә шыпырт кына килеп керү 2. китү, килеп керү; в статью вкрались ошибки мәкаләдә хаталар киткән 3. перен. (появиться) хасил булу, төшү, барлыкка килү; в душу вкрались сомнения күңелгә шик-шөбһәләр төште вкрасться в доверие ялагайланып (хәйләләп) ышаныч казану
выскочка (сущ.)(м)(сущ.)(ж) 1. (желающий выслужиться) сикергәк, ялагай 2. (случайно занявший какую-л. должность) сәнәктән көрәк булган кеше
выслужиться (гл.) 1. ялагайлану, куштанлану 2. перед кем ялагайланып яраттыру, куштанланып үзенә карату; выслужиться перед начальством куштанланып башлыкларны үзеңә карату
глаз (сущ.)(м) 1. күз; голубые глаза зәңгәр күзләр; зажмурить глаза күзләрне кысу; вытаращить глаза күзләрне акайту; сомкнуть глаза күзләрне йому; в глазах двоится күзгә икәү булып күренү; в глазах рябит күзләр әлҗе-мөлҗе килә; играть глазами күзләрне уйнату; определить расстояние невооруженным глазом ераклыкны гади күз белән билгеләү 2. караш, карау; окинуть глазами караш ташлау 3. перен. күзәтү, карау, багу; хозяйский глаз хуҗаларча карау; за ними нужен глаз да глаз аларны гел күзәтеп торырга кирәк; у семи нянек дитя без глазу посл. син дә мулла, мин дә мулла, атка печән кем сала? иметь перед глазами что күз алдында тоту; не попадайся на глаза күземә күренмә, күземә күренәсе булма; бросаться (кидаться) в глаза күзгә бәрелеп тору, күзгә ташлану; во все глаза глядеть дүрт күзләп карау, зарыгып көтү; в глаза говорить күзенә карап әйтү, күзенә бәреп әйтү; в глаза не видел кого, прост. күргәнем дә юк; в глазах кого, чьих каршында, күз алдында; в глазах темнеет күз аллары караңгылана; глаза бы не глядели күрәсе дә килми, каберең якын булмасын; глаза горят на что күзләре кыза; глаза на лоб лезут исең-акылың китәрлек, күзләрең шар булырлык; глаза на мокром месте күзеннән агыза да тора; глаз не казать (не показывать) күзгә-башка күренмәү; глаза разбегаются кайсына карарга да белмәү; глаза разгорелись күзе кызды, күзе янды; глаза смыкаются (слипаются) күз йомыла, йокы килә; глазом не моргнуть күзен дә йоммау, уйлап та тормау; делать большие глаза шаккатып карап тору; для отвода глаз күз буяу өчен; есть (пожирать) глазами йотардай (ашардай) булып карау; за глаза (говорить) үзе юкта; күз артында; куда глаза глядят (идти) теләсә кай якка, дүрт ягы кыйбла; на глаз якынча, чама белән; на глазах күз алдында, күз каршында; наметанный глаз очлы күз, тәҗрибәле кеше; насколько хватает глаз күз күрә алган кадәр; не знать, куда глаза деть күзне кая яшерергә белмәү, кая керергә тишек тапмау; ни в одном глазу аек, күзенә дә чыкмаган; простым (невооруженным) глазом гади күз белән; ради чьих прекрасных глаз кемнеңдер матур күзләре өчен, һич кирәкмәгәнгә; с глаз долой күз алдыннан кит; күземнән югал, күземә күренмә; с глаз долой, из сердца вон погов. хәзер ике ятып бер төшемә керми; с глазу на глаз кара-каршы, күзгә-күз, икәүдән-икәү генә; с какими глазами появиться (показаться) куда ни күз белән күренмәк кирәк, кеше күзенә күренергә оят; смотреть (глядеть) в глаза кому күзенә генә карап тору, ялагайлану, куштанлану; смотреть (глядеть) прямо (смело) в глаза чему [курыкмыйча] күзенә туп-туры карау; смотреть (глядеть) в оба глаза уяу булу, аң булып тору; упасть в глазах кого күздән төшү, абруй югалу; хоть глаз выколи дөм-караңгы, күзгә төртсәң дә күренми; читать по глазам күзенә карап белү, күзенә карап чамалау
елейность (сущ.)(ж) мн. (нет)юмакайлык, төче теллелек, ялагайлык
задний (прил.)арткы, арт …; заднее колесо арткы тәгәрмәч быть без задних ног бик нык ару, арып егылу, аяксыз калу; задний проход анат. арт юл; задним числом үткән число белән; задним умом крепок туйдан соң дөмбергә; задняя мысль астыртын уй, яшерен фикер; на задних лапках стоять (ходить) перед кем табан ялау, тәлинкә тоту, ялагайлану
II(гл.)(с)кем, разг. 1. (кокетничать) татлы теллеләнү, ягымлылык күрсәтү, якты (ачык) чырай күрсәтү 2. (заискивать) ялагайлану, ярарга тырышу, тәлинкә тоту, юмакайлану, табанын ялау
заискивать (гл.)перед кем-чем ялагайланып ярарга тырышу, ялагайлану, куштанланып ярарга тырышу
заискивающий (прил.) 1. (прич.)от заискивать; 2. (подобострастный) ялагай, куштан
зальстить (гл.) разг. 1. ялагайлана башлау, юмакайлана башлау; 2. простореч. обл. ялагайланып үз ягына аудару
искательность (сущ.)(ж) мн. нет, книж. устар. ялагайланучанлык, ярарга тырышучанлык
искательный (прил.)ярарга тырышучан; ялагайланулы; ялагай; искательный взгляд ялагайланулы караш
искательство (сущ.)(с) мн. нет, книж. устар. ялагайлык, ялагайланучанлык, ярарга тырышучанлык, тәлинкә тоту
конфетный (прил.) 1. конфет ...-ы; конфетная бумажка конфет кәгазе; 2. перен. разг. фам. пренебр. төче, төче телләнеп ...-ган, ялагай; конфетный молодой человек ялагай яшь егет; конфетные стишки төче телләнеп язылган шигырьләр
лакей (сущ.)(м) 1. лакей, ялчы 2. лакей, ялчы, ялагай, тәлинкә тотучы
лакейский (прил.) 1. лакей …ы, ялчы …ы; лакейская ливрея лакей ливреясы 2. перен. пренебр. ялагай …ы, лакей …ы, ялагайларга (ялчыларга) хас; лакейская натура ялагайларга хас табигать
лакейство (сущ.)(с) 1. уст. (служба лакея) лакейлык, ялчылык, лакей (ялчы) булып хезмәт итү 2. перен. пренебр. лакейлык, ялагайлык
лакействовать (гл.)перед кем, пренебр. лакейлык күрсәтү, лакейлык итү, лакейлану, ялагайлану
лапить (гл.) простореч. вульг. см. лапать лапка (сущ.)(ж) 1. тәпи; 2. см. лапа2; 3. охот. (след) эз, җәнлек эзе; 4. (шкурка, снятая с лапы) аяк тиресе. Гусиные лапки см. гусиный. Стоять (ходить) на задних лапках разг. презрит. тәлинкә тоту, ялагайлану, юмакайлану
ласкатель (сущ.)(м) книж. устар. ялагай, юмакай, тәлинкә тотучы, ярарга тырышучы
ласкательство (сущ.)(с) мн. нет, книж. устар. ялагайлык, юмакайлык, юмалану
лебезить (гл.)перед кем и без доп. , разг. ялагайлану, юмакайлану, юмалану, төче теллеләнү, тәлинкә тоту, яхшатлану
лесть (сущ.)(ж)ялагайланып мактау, ярарга тырышып мактау, юмалау
лизоблюд (сущ.)(м) разг. презр. тәлинкә ялаучы (тотучы), ялагай
лизоблюдничать (гл.) разг. презрит. тәлинкә ялау, тәлинкә тоту, ялагайлану
лизоблюдство (сущ.)(с) мн. нет, разг. презрит. ялагайлык
лисий (прил.) 1. төлке …ы; лисья нора төлке өне; лисий след төлке эзе 2. төлке …; лисья шуба төлке тун 3. перен. хәйләкәр, хәйләле, ялагай, ялагайланып …
лисить (гл.) простореч. төлкеләнү, ялагайлану, юмакайлану
льстец (сущ.)(м)ялагай, юмакай телле; ялагайланып (ярарга тырышып) мактаучы
льстиво (нареч.)ялагайланып, юмакайланып, юмаланып
льстивость (сущ.)(ж) мн. нет, книж. ялагайлык, юмакайлык
льстивый (прил.)ялагай, юма телле, юмакай; ялагайланулы, ялагайланып …; льстивая женщина ялагай хатын; льстивый взгляд ялагайланулы караш; льстивые слова (речи) ялагайланып әйтелгән сүзләр; льстивая улыбка ялагайланып елмаю
льстить (гл.) 1. кому и без доп. (лицемерно хвалить) ялагайлану, ялагайланып (икейөзлеләнеп) мактау, юмалау юма, телләнү 2. кому-чему (доставлять удовлетворение) күңел күтәрү, куандыру, шатландыру, күңелгә ошау; канәгатьләнү хисе тудыру льстить себя надеждой үзеңне өмет белән юату
молчалинство (сущ.)(с) мн. нет. книж. публиц. начальствога ярарга тырышу, ялагайлык, принципсызлык, карьеризм (Грибоедовның Акыллылык бәласе комедиясендәге Молчалин исеменнән)
низкопоклонник (сущ.)(м)ялагай, юмакай, тәлинкә тотучы, баш июче
низкопоклонничать (гл.)ялагайлану, юмакайлану, тәлинкә тоту, баш ию
низкопоклонничество (сущ.)(с) мн. (нет)ялагайлык,
низкопоклонство (сущ.)(с)ялагайлык, юмакайлык, тәлинкә тоту, баш ию
обмякать (гл.) см. обмякнуть обмякнуть (гл.) 1. йомшару, җебү, изелү; хлеб от сырости обмяк икмәк юештән җебегән 2. перен. (стать добродушнее) күңел йомшару, изрәү, җебеп төшү; обмякнуть от лести ялагайланып мактаудан күңел йомшару
обхаживать (гл.)кого-что. разг. ялагайлану, ялагайлык күрсәтү, ялагайланып йөрү
окружить (гл.) 1. кого-что чолгап (әйләндереп, уратып, сырып, камап) алу; окружить противника дошманны камап алу 2. перен. кого чем күрсәтү; окружить вниманием и заботой игътибар һәм кайгыртучанлык күрсәтү 3. кого чем чолгатып алу; окружить себя подхалимами үзен ялагайлар белән чолгатып алу
петушком разг. ялагайланып кына артыннан яки яныннан (бару); шел петушком ялагайланып кына артыннан бара иде
повадливость (сущ.)(ж) мн. нет, разг. бик җиңел бирелүчәнлек, тиз килешүчәнлек, аумакайлык, ярарга тырышучанлык, ялагайлык; советники, добывшие свои чины повадливостью (Салтыков-Щедрин) үзләренең чиннарын ялагайлык белән казанган советннклар
повадливый (прил.) разг. 1. тиз килешүчән, бик җиңел бирелүчән, ялагай, аумакай, ярарга тырышучан; 2. обл. йөдәтүчән, йөдәткеч; повадливый гость йөдәткеч кунак
погибать (гл.) см. погибнуть погибель (сущ.)II ж: гнуть в три погибели кого, разг. бик каты җәберләү, изү; гнуться (согнуться) в три погибели разг. 1) бишкә бөгелү; 2) перед кем ялагайлану, тәлинкә тоту
подголосок (сущ.)(м) 1. муз. өстәмә (иярчен ярдәмче) тавыш (ауырда төп тавышка ияреп яңырлаучы тавыш) 2. перен. җырың җырлаучы, көен көйләүче, куштан, ялагай (берәүгә ялагайланып аның фикерләрен кабатлаучы)
подкадить (гл.) разг. фам. презрит. ялагайлану, куштанлану, тәлинкә тоту
подладиться (гл.)к кому-чему, разг. 1. җайлашу, яраклашу, ияләшү, күнегү, ипләшү, көйләнү; подладиться к работе напарника кулдашыңның эшенә җайлашу 2. перен. [берәр кешегә] ялагайланып ярау, куштанланып үз ягына аудару
подлаз (сущ.)(м) простореч. ялагай, тәлинкә тотучы
подлаза (сущ.)(м)и(сущ.)(ж) простореч. ялагай, тәлинкә тотучы
подлиза м,(сущ.)(ж) разг. ялагай, тәлинкә тотучы, куштан, юха
подлизаться (гл.)к кому, разг. ялагайлану, тәлинкә тоту, куштанлану, юхалану
подлипала (сущ.)(м)и(сущ.)(ж) простореч. презрит. ялагай, тәлинкә тотучы
подлипать (гл.) 1. разг. см. подлипнуть; 2. перен. простореч. презрит. ялагайланып ярарга тырышу
подмазаться (гл.) 1. разг. (подкрасить губы, лицо) буяну, бизәнү, ясану, ягыну 2. к кому, прост. ялагайлану, куштанлану
подобострастие с, подобострастность(сущ.)(ж)ялагайлык, куштанлык, колларча баш ию
подобострастничать (гл.)колларча буйсыну, үз-үзеңне ялагайларча тоту
подобострастность (сущ.)(ж) мн. нет, книж. см. подобострастие подобострастный (прил.)ялагай, колларча буйсынулы; подобострастный взгляд колларча буйсынулы күз карашы
подольститься (гл.)к кому, разг. ялагайлык белән ярау, ялагайлык белән ышаныч казану
подслуживаться (гл.) неодобр. см. подслужиться подслужиться (гл.) неодобр. ялагайланып үз ягына аудару; ялагайланып (тәлинкә тотып) ышанычын казану
подсунуться (гл.) 1. разг. (берәр нәрсә астына) тыгылу, тыгып куелу; 2. перен. простореч. неодобр. (берәр нәрсә өмет итеп) ялагайланып мөрәҗәгать итү яки тәкъдим ясау
подсыпала (сущ.)(м)и(сущ.)(ж) простореч. обл. ялагайланып мөрәҗәгать итүче
подхаживать (гл.) разг. фам. ялагайланып берәр үтенеч белән мөрәҗәгать итү, берәр үтенеч белән мөрәҗәгать нтеп туйдырып бетерү, йөдәтеп бетерү
подхалим (сущ.)(м)ялагай, куштан, тәлинкә тотучы
подхалимаж (сущ.)(м) см. подхалимство подхалимистый (прил.) простореч. презрит. подхалимрак, ялагайрак, икейөзлерәк (кеше)
подхалимка (сущ.)(ж)ялагай (куштан) хатын (кыз)
подхалимничать (гл.) разг. ялагайлану, куштанлану, тәлинкә тоту
подхалимство (сущ.)(с)ялагайлык, куштанлык, тәлинкә тоту
полебезить (гл.) разг. пренебр. бераз ялагайланып алу, бераз тәлинкә тотып алу
польстить (гл.)кому-чему 1. (лицемерно похвалить) ялагайланып мактау, ярарга тырышып мактау, салпы ягына салам кыстыру 2. күңелен күтәрү, куандыру; ему польстило всеобщее внимание гомуми игътибар аны бик куандырды
пресмыкательство (сущ.)(с)үтә ялагайлану, тәлинкә тоту, табан[ын] ялау
пресмыкаться (гл.) 1. уст. (передвигаться ползком) сөйрәлү, сөйрәлеп йөрү, шуышу 2. перен. перед кем-чем ялагайлану, койрык болгау, тез чүгү, тәлинкә тоту
прислуживаться (гл.)ялагайлану, ялагайланып ярарга тырышу
прислужить (гл.) устар. редко см. прислуживать прислужиться (гл.) устар. см. прислуживаться прислужливый (прил.) разг. устар. ялагайланып ярарга тырышучаи, ялагай
прислужник (сущ.)(м)ялагай, тәлинкә тотучы, ялчы
прислужница (сущ.)(ж)ялагай хатын (кыз)
прислужнический (прил.) 1. ялчы...-ы, хезмәтче...-ы; прислужнические обязанности ялчы вазифалары; 2. презр. ялагайлар...-ы, тәлинкә тотучылар...-ы; прислужнические повадки ялагайлар гадәте
прислужничество (сущ.)(с) мн. нет. презр. ялагайлык, тәлинкә тоту, ялчы булу
приспешничать (гл.) презрит. устар. ярарга тырышу, ялагайланып ярарга тырышу
прихвостень (сущ.)(м) разг. ялагай, иярчен, койрык, куштан
пролазничество (сущ.)(с) мн. нет, разг. фам. пренебр. әрсезлек, ялагайлык, хәйләкәрлек, тыкшынучанлык
рабий (прил.) устар. 1. кол...-ы; коллар..-ы; рабья одежда коллар киеме; 2. перен. презрит, ритор, колларча..., колларга хас; коллык...-ы, ялагайлык...-ы; рабье послушание колларча буйсыну; рабьи привычки ялагайлык гадәтләре
раболепие (сущ.)(с)колларча баш ию, ялагайлык, тәлинкә тоту
раболепно (нареч.)колларча, колларча баш иеп; ялагайланып, ярарга тырышып; раболепно вести себя үзен колларча тоту
раболепный (прил.)ялагайланып ….колларча баш иеп…; раболепная просьба ялагайланып үтенү
раболепство (сущ.)(с) мн. нет, книж. презрит. колларча баш ию, ярарга тырышу(чанлык); ялагайлык, тәлинкә тоту; тез чүгү
раболепствовать (гл.)перед кем и без доп. ялагайлану, колларча баш ию
разъюлиться (гл.) разг. ирон. артык ялагайлана башлау, тәмле теллеләнү; тирәсендә бөтерелү (берәүгә ярарга тырышып), артык юмалана башлау
расстилаться (гл.) 1. см. расстелиться, разостлаться; 2. җәелү, җәелеп китү, җәелеп яту; перед нами расстилалось огромное озеро безнең алдыбызда зур күл җәелеп ята иде; туман расстилается томан җәелә 3. перен. разг. (раболепствовать) табанын ялау, ялагайлану 4. страд. от расстилать
расшаркаться (гл.) 1. үкчәләрне бәреп баш ию (исәнләшү яки саубуллашу) 2. перен. перед кем-чем. разг. иелү-бөгелү, ялагайлану; расшаркаться перед начальством башлык алдында ялагайлану
сахарный (прил.) 1. шикәр …ы; сахарный песок шикәр комы 2. шикәрле; сахарная вода шикәрле су 3. шикәр …ы; сахарная свекла шикәр чөгендере; сахарный тростник шикәр камышы сахарная болезнь диабет; сахарная кость кимекле сөяк; сахарные речи төче сүзләр, төче телләнү, ялагайланып сөйләнү
сервилизм (сущ.)(м) мн. нет, книж. ярарга тырышучанлык, лакейлык, ялагайлык
сервильный (прил.) книж. устар. ярарга тырышучан, ялагай
сладкий (прил.) 1. татлы, баллы; сладкий чай татлы чәй; сладкий пирог татлы бәлеш 2. перен. тәмле, татлы, рәхәт, күңелле; сладкий сон татлы йокы 3. перен. разг. төче, күңелгә тия торган, күңел болгаткыч; сладкая улыбка төче елмаю 4. перен. разг. ялагай, юмакай, икейөзле, төче; сладкие речи төче телләнүләр
сладко (нареч.) 1. татлы итеп, тәмләп, тәмле итеп; сладко потянуться тәмле итеп киерелү 2. перен. (льстиво) төчеләнеп, юмакайланып, ялагайланып; он так сладко говорит ул шундый төчеләнеп сөйли 3. в знач. сказ. безл. татлы; во рту сладко авызда татлы тәм килә 4. в знач. сказ. безл. кому-чему и без доп. рәхәт, күңелле; ему не сладко аңа рәхәт түгел
Татарско-русский словарь:
ата (сущ.) 1. спец. (обычно в детской речи или в разговоре с ними, чаще фольк. ) папа, папаша, папенька, папочка || отцовский, отцов; отчий редко. (дом, характер, завет); папин, папенькин; атаңа әйтим әле вот скажу (твоему) отцу (папе); ул егетләр үзләре ата булдылар инде эти ребята сами уже стали отцами; ата булмаган ата кадерен белмәс (посл.) кто отцом не был, тот отца не уважит; ата-җизнә, ана-казна (посл.) отец что зять, мать что клад 2. в притяж. ф. атасы 1) разг. обращение к отцу, мужу; атасы, улыңа кара әле отец, погляди-ка на своего сына 2) перен. книжн. отец; татар драматургиясенең атасы отец татарской драматургии 3. (у животных и птиц) 1) самец; секач (о взрослом самце с клыками-кабане, морском котике) 2) см. ата җенес 4. мн. аталар см. ата-баба; аталар юлыннан бару идти дорогой (по стезе) отцов (предков) ||(прил.) 1. самец см. тж. иркәк&ата&җәнлек ; ата балык рыба-самец 2. биол. мужской; ата чәчәк мужской цветок 3. перен. матёрый, заматерелый, оголтелый (вор, бандит, разбойник, спекулянт, враг, головорез); отъявленный, завзятый (плут, жулик, негодяй, злодей, хулиган, приспособленец, лгун, лентяй), закоренелый, махровый (реакционер, националист, шовинист, волокитчик, бюрократ); патентованный (доносчик, мошенник, халтурщик); чистопробный (негодяй, авантюрист, аферист); прожжённый (демагог, политикан, плут); ата фашист матёрый фашист; ата ялагай завзятый подхалим; ата җинаятьче махровый преступник 4. перен. , ирон. матёрый; завзятый, маститый, ярый (критик, политик, администратор, маклер, коллекционер), отчаянный, неисправимый (спорщик, острослов, анекдотист, доминошник); прожжённый
тырпагай (прил.) 1. с торчащими, растопыренными (голыми) ветвями (о дереве); ~ агачлар деревья с торчащими ветвями 2. перен. разг. заносчивый; грубый, резкий, невежливый (о слове и ответе); елмаеп әйтсәң ялагай, турсаеп әйтсәң ~ ( погов. ) скажешь с улыбкой-подлиза, скажешь сухо (букв. надувшись)-грубиян
ялагай (прил.) льстивый, подхалимистый, лакейский, заискивающий, подобострастный, раболепный; вкрадчивый; угодливый, прислужнический || льстец, подхалим, лакей, подлиза, прислужник; угодник; ~ елмаю льстивая улыбка; ~ тавыш белән заискивающим голосом; ~ кеше раболепный человек; ~ гадәтләр подобострастные повадки
ялагайлану (гл.)(неперех.) льстить кому-л., лакействовать, заискивать, раболепствовать, подлизываться/подлизаться к кому-л., угодничать, подхалимничать || льстивость, лакейство, подхалимство, заискивание, раболепство, угодничество
ялагайланулы (прил.) льстивый, заискивающий, подобострастный, раболепный, угодливый
ялагайланучан (прил.) склонный к подхалимству
ялагайланучанлык (сущ.) склонность к подхалимству, льстивость
ялагайланышу (гл.) взаимно-совм. от ялагайлану
ялагайлык (сущ.) льстивость, подхалимство, заискивание, подобострастие, подобострастность, раболепство, прислужничество; угодничество, угодливость
ярамсак (прил.) диал. см. ялагай ярамсаклану (гл.)(неперех.) диал. см. ялагайлану ярамсаклык (сущ.) диал. см. ялагайлык яран I(сущ.) 1. приверженец, сторонник; ~нары белән со своими приверженцами; со своей свитой 2. угодник, льстец
Тәсадеф