Русско-татарский словарь:
грызть (гл.) 1. что кимерү; ватып ашау; грызть кость сөяк кимерү; грызть орехи чикләвек ватып ашау; грызть семечки көнбагыш яру 2. перен. кого, разг. чәйнәү, талау, колак итен ашау (тиргәп тору мәгънәсендә)
жевательный (прил.) 1. чәйнәү …ы; жевательные мышцы чәйнәү мускуллары 2. чәйни торган; жевательная резинка чәйни торган резинка; жевательный табак насвай
жевать (гл.)что чәйнәү; жевать пищу азык чәйнәү жевать губами иреннәрне кыймылдату
II(гл.)(с) неопр. , что и без доп. , разг. : дождик зарядил на целую неделю яңгыр бер атна буена китте; зарядить одно и то же бер балык башын чәйнәү, һаман бер нәрсәне сөйләү; зарядил ходить в гости бар белгәне кунакка йөрү
затрепать (гл.)что, разг. туздырып бетерү, таушалдырып бетерү, аламаландырып бетерү затрепать имя чье кемне дә булса чәйнәү, кемдер турында начар сөйләү
кусать (гл.) 1. кого-что тешләү; эта собака не кусает детей бу эт балаларны тешләми 2. что (сжимать зубами) чәйнәү, тешләү; кусать губы иреннәрне чәйнәү 3. кого-что (о насекомых) тешләү, талау 4. кого-что, разг. (жалить, напр. о крапиве, морозе) чагу, өтү 5. что тешләп алу; кусать сахар шикәр тешләп алу
ладить (гл.) разг. 1. с кем-чем дус тору (яшәү), тату тору (яшәү); они ладят между собой алар үзара тату яшиләр; с ним трудно ладить аның белән уртак тел табуы кыен 2. что, прост. (налаживать) көйләү, көйгә салу; ладить балалайку балалайканы көйләү 3. : ладить одно и тоже прост. бер үк нәрсәне кабатлау, бер балык башын чәйнәү
опошлить (гл.) 1. кого-что (сделать пошлым, исказить) әшәкеләндерү, бозып күрсәтү 2. что (сделать избитым, банальным) кадерсезләү, кадерен җибәрү, күп чәйнәү
отжевать (гл.) 1. (перестать жевать) чәйнәүдән туктау; 2. (жуя, оторвать) чәйнәп өзү
пережевать (гл.)что яхшылап чәйнәү, чәйнәп җиткерү; пережевать пищу азыкны чәйнәп җиткерү
пережевывание (сущ.)(с) см. пережевать пережевывать (гл.) 1. см. пережевать; 2. перен. что чәйнәү, (бер үк нәрсә турында) кат-кат сөйләү (язу); пережевывать всем известные истины һәркемгә билгеле булган хакыйкатьне кат-кат сөйләү
полаять (гл.) 1. бераз өрү, бераз өреп алу; на краю деревни полаяла собака и смолкла авыл читендә бераз эт өрде дә туктады; 2. (поругать, позлословить) простореч. тиргәү, өрү, чәйнәү
прожевать (гл.)что яхшылап чәйнәү
разжевать (гл.)что 1. (размельчить во рту) чәйнәү, чәйнәп ваклау (изү) 2. перен. разг. (хорошо объяснить) аңлатып (төшендереп) бирү; чәйнәп бирү; разжевать и в рот положить шутл. чәйнәп авызына салу
сжевать (гл.)что. разг. чәйнәү, чәйнәп йоту
сказка (сущ.)(ж)в разн. знач. әкият; русские народные сказки рус халык әкиятләре; все это-сказки (выдумки) боларның бөтенесе-әкият кенә сказка про белого бычка бер балык башын чәйнәү (бер үк нәрсәне кат-кат сөйләү)
склонять (гл.) 1. см. склонить; 2. что, грам. килеш белән төрләндерү 3. перен. кого-что, разг. бик еш телгә алу, чәйнәү; его склоняют на всех собраниях аны җыелыш саен бик еш телгә алалар
трепать (гл.) 1. что туздыру, тузгыту; ветер треплет волосы җил чәчләрне тузгыта 2. кого (дергать, тормошить) тарту, бору, йолку; трепать за уши колагын бору; трепать за волосы чәчтән тарту 3. кого-что, разг. (похлопывать) кагу, шапылдату, шапылдатып сөю; трепать по плечу җилкәсеннән шапылдатып сөю 4. что туздыру, таушалдыру; теткәләп бетерү, эштән чыгару; трепать книги китапларны таушалдыру 5. кого, разг. калтырату, дерелдәтү; его треплет лихорадка аны бизгәк дерелдәтә 6. спец. (очищать, раздергивая волокно) тетү, талку; трепать коноплю киндер талку трепать нервы кому кан бозу, теңкәгә тию; трепать языком чүбек чәйнәү
трепаться (гл.) 1. (развеваться) җилфердәү, җилбердәү, тузгу 2. разг. (изнашиваться) таушалу, тетелү, тузу, эштән чыгу 3. прост. чүбек чәйнәү, юк-барны сөйләү
трепач (сущ.)(м) прост. лыгырдавык, лыгырдык, чүбек чәйнәүче
трепло мн. нет 1. с обл. см. трепало; 2. (сущ.)(м)и(сущ.)(ж) простореч. вульг. презрит. см. трепала трепотня (сущ.)(ж) мн. нет, простореч. лыгырдау, юк-бар сүз сөйләү, чүбек чәйнәү, ләчтит сату
хрустать (гл.) обл. шытырдатып чәйнәү
шарманка (сущ.)(ж)шарманка [опять] завел свою шарманку прост. бер балык башын чәйнәү
язык (сущ.)(м)в разн. знач. тел; коровий язык сыер теле; лизать языком тел белән ялау; показать язык телне күрсәтү; у него отнялся язык телдән калды; копченый язык кул ысланган тел; родной язык туган тел, ана теле; русский язык рус теле; язык колокола чаң теле; языки пламени ялкын телләре; захватить языка воен. тел эләктерү; у него ядовитый язык аның теле зәһәрдер; острый на язык телгә үткен; дать волю языку телгә салыныу, теле тегермән тарту у него длинный язык теле озын; язык без костей у кого телнең сөяге юк; держать язык за зубами телне тыю, күп сөйләмәү; злые языки усал телләр; язык хорошо подвешен у кого телгә оста; трепать (болтать) языком чүбек чәйнәү, ләчтит сату; придержать язык телне тыеп тору; развязать язык телен ачып җибәрү; тянуть (дергать) за язык теленнән тартып сөйләтү; проглотить язык телне йоту; язык проглотишь телеңне йотарсың (бик тәмле); язык чешется у кого кемнең дә булса теле кычытып тора; язык не повернется сказать әйтергә тел бармый; найти общий язык уртак тел табу; говорить на разных языках төрле телдә сөйләү (аңлашмау)
Татарско-русский словарь:
лач-лач (подр.) 1. звукам чавканья, лаканья; лач-лач сагыз чәйнәү чавкая (с чавканьем) жевать жвачку; песи лач-лач (итеп) сөт эчә кошка с чавканьем лакает молоко 2. хлюп-хлюп 3. шлёп-шлёп; пычрактан лач-лач атлап бару идти, шлёпая по грязи
лачкылдату (гл.)(перех.) 1. см. чапылдату 2. в знач.(нареч.) лачкылдатып чавкая, с чавканьем; ~ып чәйнәү жевать чавкая, с чавканьем; ~ып камыр басу с чавканьем месить тесто
сагыз (сущ.) 1. 1) смола (сок хвойных и некоторых других растений); нарат ~ы сосновая смола 2) сера (жевательная); жвачка; ~ чәйнәү жевать серу 2. сера (в ушах)
чәйнәвеч (сущ.) диал. см. чәйнәвек чәйнәкләү (гл.)(перех.) 1. разгрызать/разгрызть 2. см. чәйнәү чәйнәлү (гл.) страд. от чәйнәү 1. быть прожёванным 2. перен. прост. быть много обсуждаемым
чәйнәү (гл.)(перех.) 1. жевать, пожевать, разжёвывать/разжевать || жевание; азык ~әү жевать пищу 2. перен. грызть; трепать имя, сплетничать о ком-л., злословить; берәр кешене ~әү трепать чьё-л. имя
чәйнәү мускулы (сущ.) анат. жевательный мускул
чәйнәшү (совм.) от чәйнәү 1. жевать (о многих) 2. кусаться, грызться 3. перен. прост. драться, ссориться; воевать; күрше белән ~ү ссориться с соседом
шатырдатып (нареч.) 1. с треском; хрустко, с хрустом; шикәрне ~ чәйнәү хрустеть сахаром, жевать с хрустом сахар 2. 1) ясно и чётко, быстро и громко, чеканно (читать, писать), без запинки (рассказывать или читать наизусть) 2) без утайки, не боясь (рассказать всю правду)
Тәсадеф