Русско-татарский словарь:
архиплут (сущ.)(м)үтә алдакчы, үтә хәйләкәр
II(нареч.) прост. бик, артык, үтә; больно хитер бик хәйләкәр
вороватый (прил.) 1. алдакчы, хәйләкәр; бик астыртын; вороватые глаза хәйләкәр күзләр 2. сак, куркулы; вороватая походка сак адымнар
дипломатия (сущ.)(ж) 1. дипломатия (хөкүмәтнең халыкара мөнәсәбәтләр өлкәсендәге эшчәнлеге; дәүләтнең тышкы политикасын тормышка ашыру юллары) 2. перен. разг. дипломатия, хәйләкәрлек
дошлый (прил.) простореч. булган, күпне күргән; хәйләкәр; җитез, анлы
ехидный (прил.)мәкерле, хәйләле, хәйләкәр; ачы, чәнчүле, зәһәр; ехидный человек мәкерле кеше; ехидный смех ачы көлү
ехидство (сущ.)(с)ачы теллелек; мәкерлелек, хәйләкәрлек, зәһәрлек
жох (сущ.)(м) прост. хәйләкәр, мут, алдакчы; саран
жуликоватый (прил.) разг. 1. жулиграк, хәйләкәр; жуликоватый человек хәйләкәр кеше 2. шикле, караксыман, жуликсыман; жуликоватый вид шикле кыяфәт
иезуит (сущ.)(м) 1. иезуит (католиклар монахы) 2. (о двуличном человеке) ике йөзле кеше, хәйләкәр кеше, монафыйк
иезуитство (сущ.)(с)иезуитлык; хәйләкәрлек, монафыйклык
коварный (прил.)мәкерле, эчкерле, хәйләкәр, явыз ниятле; коварный враг мәкерле дошман; коварная улыбка мәкерле елмаю
лиса (сущ.)(ж) 1. төлке; хитрый как лиса төлке кебек хәйләкәр, хәйләкәр төлке 2. (мех) төлке мехы
лисий (прил.) 1. төлке …ы; лисья нора төлке өне; лисий след төлке эзе 2. төлке …; лисья шуба төлке тун 3. перен. хәйләкәр, хәйләле, ялагай, ялагайланып …
ловкий (прил.) 1. оста; җитез; ловкие движения оста хәрәкәтләр; ловкий парень җитез егет 2. разг. (изворотливый) елгыр, мут, оста, хәйләкәр; ловкий плут оста алдакчы 3. разг. (удобный) уңайлы; ловкое седло уңайлы ияр
лукавец (сущ.)(м)хәйләкәр кеше, наян кеше
лукавинка (сущ.)(ж) разг. бераз (аз гына) хәйлә, бераз (аз гына) хәйләкәрлек; с лукавинкой аз гына хәйлә белән; с лукавинкой во взгляде хәйләле караш белән
лукавица (сущ.)(ж) простореч. хәйләкәр (кеше), наян (кеше)
лукавка (сущ.)(ж) простореч. хәйләкәр (кеше), наян (кеше)
лукавость (сущ.)(ж) мн. нет, книж. хәйләкәрлек, наянлык
лукавство (сущ.)(с) 1. (хитрость) хәйлә; хәйләкәрлек, наянлык 2. (игривость) шаянлык, уенчаклык
лукавый (прил.) 1. хәйләкәр, наян; хәйләле; лукавый человек хәйләкәр кеше; 2. шаян, уенчак, хәйләле; лукавый взгляд уенчак караш 3. в знач.(сущ.)(сущ.)(м) прост. шайтан, иблис; лукавый попутал шайтан котырткан
плут (сущ.)(м) 1. (обманщик) алдакчы 2. (хитрец) хәйләкәр
плутишка (сущ.)(м) разг. фам. алдакчы, хәйләкәр
плутоватость (сущ.)(ж)хәйләкәрлек, алдашучанлык, мутлык
плутоватый (прил.) 1. хәйләкәр, алдакчы, мут; плутоватый человек мут кеше 2. хәйләле; плутоватый взгляд хәйләле караш
политиканша (сущ.)(ж) 1. неодобр. политикан (а. политикадагы төп бурычларны вак-төяк мәсьәләләргә кайтарып калдырып, үз файдасы өчен генә эш йөртүче кеше; б. разг. ирон. политик темаларга сөйләшергә яратучы кеше); 2. разг. неодобр. хәйләкәр, мәкерле кеше; 3. простореч. устар. (вежливый, обходительный человек) үзен-үзе тота белүче кеше
пре (прист.) 1. сыйфат һәм рәвеш ясаганда кулланылса, бу приставка артыклык дәрәҗәсен белдерә һәм татарчага иң кисәкчәсе яки бик, үтә һ.б.ш. рәвешләр ярдәмендә тәрҗемә ителә, мәс. премилая девушка бигрәк сөйкемле кыз; пренеприятная весть бик күңелсез хәбәр; прехитрый старик үтә хәйләкәр карт; преспокойно работать тыптыныч эшләп яту 2. фигыль ясаганда кулланылса, аның мәгънәләре түбәндәге ысуллар белән тәгъбир ителәләр; 1) предметның хәлен, торышын үзгәртү мәгънәсе яки эш-хәрәкәтнең бер сыйфаттан икенче сыйфатка әверелүе үзгәртеп һ. б. ш. хәл фигыль ярдәмендә бирелә, мәс. преобразовать учреждение учреждениене үзгәртеп кору; 2) эш-хәрәкәтнең артык көчле, чиктән тыш киеренке булу мәгънәсе үтә, артык, арттырып рәвешләре белән бирелә, мәс. превозносить кого-л. кемне дә булса арттырып мактау; преувеличить чьи-л. достоинства кемнең дә булса яхшылыкларын арттырып күрсәтү; преуменьшить размер расходов расходларны үтә киметеп күрсәтү; 3) пере= приставкасына якын булган мәгънә аркылы, аша рәвешләре белән бирелә, мәс. преградить дорогу юлга аркылы төшү; преступить порог бусага аша үтү
притворщик (сущ.)(м)ялган (ясалма) кыланышлы [кеше], хәйләкәр, алдакчы
притворщица (сущ.)(ж)юри кыланучы, ясалма кыланышлы, ялган кыланышлы; хәйләкәр
продувной I(прил.) тех. см. продувочный II(прил.) разг. : продувная бестия үтә хәйләкәр, алдакчы
прожига (сущ.)(м)и(сущ.)(ж) обл. бран. алдакчы, астыртын, хәйләкәр, эт каешы
пройда (сущ.)(м)и(сущ.)(ж) простореч. неодобр. үтә әрсез, үтә хәйләкәр, тыкшынучан, тыкшынып керүчән кеше, эт кеше
пройдоха м.(сущ.)(ж) разг. әрсез, хәйләкәр, алдакчы
пройдошный (прил.) простореч. обл. неодобр. үтә астыртын, бик хәйләкәр, үтә әрсез, тыкшынучан
прокурат (сущ.)(м) простореч. устар. 1. (проказник, шут) шук, җор, мәзәкче; 2. (плут) хәйләкәр, алдакчы
пролаза м.(сущ.)(ж) разг. тыкшынучан, үтә әрсез, үтә хәйләкәр кеше, үтемби
пролазничество (сущ.)(с) мн. нет, разг. фам. пренебр. әрсезлек, ялагайлык, хәйләкәрлек, тыкшынучанлык
проныра м,(сущ.)(ж) разг. үтә әрсез, ертлач, астыртын хәйләкәр, тыкшынучан, үтемби
проныривать (гл.) см. пронырнуть пронырливость (сущ.)(ж)үтә әрсезлек, ертлачлык, астыртын хәйләкәрлек, тыкшынучанлык
пронырливый (прил.)үтә әрсез, ертлач, астыртын хәйләкәр, тыкшынучан, үтемби
протобестия (сущ.)(ж) разг. бран. алдакчының да алдакчысы, хәйләкәрнең дә хәйләкәре, этнең дә эте, әрсезнең дә әрсезе
себя (мест.)үземне, үзеңне, үзен; бояться за себя үзең өчен курку; испытать на себе үз җилкәңдә тату вне себя үзен-үзе белештермичә, ярсып; за собой (позади себя) артымда, артыңда, артында; к себе 1) үзеңә таба; дверь открывается к себе ишек үзеңә таба ачыла (тартып ачыла), 2) өенә, үз өенә, үзенә; он пошел к себе ул өенә кайтып китте; не в себе кәефе кырылган; не по себе кому, разг. кәефе юк, авырып тора; от себя 1) үзеңнән читкә таба; дверь открывается от себя ишек үзеңнең читкә таба ачыла (этеп ачыла); 2) (от своего имени) үз исемеңнән; по себе 1) (по своим силам) көчеңә карап; 2) (после себя) үзеңнән соң; оставить по себе добрую память үзеңнән соң якты истәлек калдыру; принять (взять) на себя үз өстеңә алу, үз җаваплылыгыңа алу; про себя шыпырт кына, кычкырмыйча, эчтән генә; себе на уме хәйләкәр, астыртын; у себя үзендә (өендә яисе бүлмәсендә)
субретка (сущ.)(ж) лит. театр. субретка (борынгы комедия һәм водевильләрнең персонажы шат күңелле хәйләкәр кыз)
тонкий (прил.) 1. нечкә, нәзек; юка; тонкая тетрадь юка дәфтәр; тонкое сукно юка сукно; тонкая нитка нечкә җеп; тонкие пальцы нечкә бармаклар 2. (высокий о звуках) нечкә, югары 3. (о чертах лица) нәфис 4. нечкә, нәфис, нәзакәтле; нәфис эшләнгән; тонкий запах сирени сирень чәчәкләренең нечкә хуш исе; тонкая работа нәфис эшләнгән эш 5. әдәпле, нәзакәтле; тонкое обращение нәзакәтле мөгамәлә 6. үткен, зирәк, нечкә; тонкий ум зирәк акыл; тонкий юмор нечкә юмор 7. (чуткий) үткен, сизгер; тонкий слух үткен колак тонкая бестия разг. хәйләкәр шайтан
увертливый (прил.) разг. 1. (ловкий) елгыр, елдам, җитез 2. перен. (хитрый) хәйләкәр, хәйләгә оста, алдау-йолдауга оста
ухищрение (сущ.)(с)хәйлә, әмәл, осталык, хәйләкәрлек; этләшү, этлек; прибегать к разным ухищрениям һәртөрле хәйләләр куллану
ухищренность (сущ.)(ж)хәйләлелек, часлык, хәйләкәрлек
ухищренный (прил.)хәйләле, хәйләкәр, чос, оста; ухищренный прием хәйләле алым
хитрец (сущ.)(м)хәйләкәр кеше
хитрость (сущ.)(ж) 1. хәйлә, хәйләкәрлек; военная хитрость хәрби хәйлә; взять хитростью хәйлә белән алдыру; пуститься на хитрость хәйлә кору 2. (уловка) мутлык, наянлык 3. разг. (сложность) хикмәт; хитрость механизма механизмның хикмәте
хитроумие (сущ.)(с) мн. нет, книж. акыл хәйләкәрлеге, акыл тапкырлыгы
хитроумный (прил.) 1. хәйләле, хәйләкәр, тапкыр; хитроумный замысел бик хәйләле ният 2. (замысловатый) хикмәтле, катлаулы, хәйлә белән …, башваткыч, серле; хитроумное устройство катлаулы җайланма
хитрый (прил.) 1. хәйләкәр; хитрый человек хәйләкәр кеше; хитрая политика хәйләле политика 2. хәйләле, мут, шаян, уенчак; хитрый взгляд уенчак караш 3. башваткыч, катлаулы, хикмәтле, кыен аңлаешлы; хитрый вопрос башваткыч сорау; хитрый механизм катлаулы механизм
шельмовство (сущ.)(с) мн. нет, разг. хәйләкәрлек, наянлык, алдакчылык
Татарско-русский словарь:
II(межд.) 1. выраж. ощущение боли, чувство испуга, страха, отвращения и т. п. ой-ой-ой; о, о-о; у-у; ах ты, ох ты; ай ычкынды (балык) ой, сорвалась (рыба); ай-й, авырта! ой, больно! ай-й, җылан! ой-й, змея! 2. выраж. предостережение, предупреждение об опасности и т. п. ой, ой-ой; ох; ай, бәреләсең! ой (ой-ой), ударишься! 3. выраж. восхищение, одобрение, восторг, радостное удивление и т. п. ой, ай, ах, ох, ух, эх; у-у; вот; ай, рәхмәт, улым, бүләгең өчен ой (ай-ай), спасибо, сынок, за подарок. 4. выраж. сомнение, неуверенность и т. п. ой (ой-ой), ой ли; вряд (навряд, едва) ли; ай, өлгерерсең микән? ой (ох), успеешь ли? ой, вряд ли успеешь 5. с повтором или в сочет. с да выраж. неодобрение, осуждение ну и ... же, ну и ну, ах ты, ох ты; ай да; ай хәйләкәр дә инде ну и хитёр (хитрец) же; ах ты хитрец!; ай да хитрец! хитёр! ну и ну! ай куркак, ай куян йөрәк! ай да трус, ну и заяц трусливый! 6. (нареч.)- поэт. ; употр. в песенных зачинах или обращениях либо встречается в тексте короткой песни, когда её поют на протяжную мелодию ой (да), ох; ай гөл-гөл, сайрый былбыл талның тармакларында (песня) ой вы, цветы, поют соловьи на ветках-ветвях; ай былбылым, вай былбылым соловей мой, соловей; ай җаный, вай җаный ой ты милый, ой любимый
ерткычлык (сущ.) 1. плотоядность, хищность, хищничество (о диких зверях); ~ белән яшәү существовать хищничеством (плотоядностью); бүреләргә хас ~ хищность, свойственная волкам 2. перен. хищность, хищничество; аңарда хәйләкәрлек, ~ җитәрлек хитрости и хищности у него хоть отбавляй; ~ка, хуҗасызлыкка юл куймау пресечь хищничество, бесхозяйственность 3. перен. зверство, жестокость, свирепость; каннибализм; ~ белән танылу приобретать известность (своей) свирепостью; коточкыч ~ страшное зверство
хәйләкәр (прил.) хитрый, хитроумный, лукавый, коварный; плутоватый ||(сущ.) хитрец, плут; пройдоха, хитрюга ||(нареч.) хитро, лукаво, плутовато
хәйләкәрләнү (гл.)(неперех.) 1. становиться/стать хитрым 2. хитрить, пускаться на хитрости
хәйләкәрлек (сущ.) хитрость, лукавство, хитроумие; ухищрения, плутовство
хәйләләшү 1. (совм.) от хәйләләү (о многих) 2. см. хәйләләү хәйләле (прил.) хитрый, хитроумный, ухищрённый; плутовской, лукавый; см. хәйләкәр; ~ политика хитроумная политика ||(нареч.) хитро, лукаво; плутовски, с хитрецой
хәйләлелек (сущ.) 1. см. хәйләкәрлек 2. разг. изворотливость, находчивость
Тәсадеф