Русско-татарский словарь:
бутафор (сущ.)(м)бутафор, бутафория хәзерләүче
варить (гл.)что 1. пешерү; кайнатып пешерү; варить кашу ботка пешерү 2. (путем кипячения) кайнату, кайнатып хәзерләү; (путем плавления) эретү; варить мыло сабын кайнату; варить сталь корыч эретү 3. тех. (сваривать) ябыштыру, эретеп ябыштыру (металл кисәкләрен)
виноделие (сущ.)(с)шәраб хәзерләү (эшләү, ясау)
винодельческий (прил.)шәраб хәзерләү …ы, шәраб эшләү …ы; шәраб ясау …ы; винодельческий совхоз шәраб хәзерләү совхозы
вискоза (сущ.)(ж) 1. вискоза (ясалма ефәк хәзерләү өчен кулланыла торган куе, үзле целлюлоза) 2. (искусственный шелк) вискоза, ясалма ефәк
вневойсковой (прил.): вневойсковая подготовка армиягә алмыйча хәрби эшкә хәзерләү
вывяливать (гл.) см. вывялить вывяливаться (гл.) см. вывялиться вывялить (гл.)каклау, киптереп хәзерләү; вывяли рыбу балык каклау
выгнать (гл.) 1. кого-что куып чыгару, куып җибәрү, куу, сөреп чыгару; сөрү; выгнать из дому өйдән куып чыгару; выгнать с работы эштән куып сөреп чыгару; выгнать стадо в поле көтүне кырга куу 2. что, спец. куу, куып хәзерләү; кайнату; выгнать спирт спирт куу; выгнать деготь дегет куу
выдержать (гл.) 1. кого-что чыдау, түзү, бирешмәү; күтәрү; лед не выдержал боз чыдамады 2. что (вытерпеть) чыдый алу, түзә алу, күтәрә алу 3. что уңышлы бирү, уңышлы тапшыру; бирә алу; выдержать приемные экзамены керү имтиханнарын уңышлы бирү 4. что (соблюсти) тоту, үтәү; саклау; выдержать срок работы эш срогын үтәү 5. что (продержать) тоту, тотып тору 6. что тиешенчә тоту, тиешенчә тотып хәзерләү; выдержать сыр сырны тиешенчә тотып хәзерләү; выдержать вино шәрабны тиешенчә тоту выдержать несколько изданий берничә басмасы чыгу; выдержать роль рольне башкарып чыгу; выдержать характер бирешмәү, нык тору; выдержать испытание (о машинах и т. п.) сынауны үтү
выкалить (гл.)яндыру, яндырып хәзерләү; выкалить глиняный горшок балчык чүлмәк яндыру (яндырып хәзерләү)
выработать (гл.)что 1. (изготовить) эшләп чыгару, җитештерү, эшләү 2. (обработать) эшкәртү 3. (добыть трудом) эшләп алу, эшләп табу 4. (создать) хәзерләү; выработать резолюцию резолюция хәзерләү 5. (воспитать) тәрбияләп булдыру, тәрбияләү, булдыру 6. горн. (выбрать без остатка) эшкәртеп бетерү, алып бетерү, табып бетерү
выступление (сущ.)(с) 1. см. выступить2, 4; выступление артистов эстрады эстрада артистларының чыгышы 2. (речь) чыгыш; подготовить выступление чыгыш хәзерләү
выучить (гл.) 1. что өйрәнү, өйрәнеп бетерү, хәзерләү; хәзерләп бетерү; выучить уроки дәресләрне хәзерләп бетерү; выучить наизусть ятлау, яттан өйрәнү 2. кого-что чему и с неопр. укытып өйрәтү, өйрәтү; выучить читать укырга өйрәтү
вычертить (гл.)что сызу, сызып төшерү, сызып хәзерләү; вычертить план участка урынның планын сызып төшерү
готовить (гл.) 1. кого-что әзерләү; готовить ученика к экзамену укучыны имтиханга әзерләү; готовить рукопись к набору кулъязманы басарга әзерләү 2. что хәзерләү; готовить уроки дәрес хәзерләү 3. что и без доп. әзерләү, пешерү; готовить обед ашарга пешеру; она хорошо готовит ул әйбәт пешерә 4. что хәзерләү, хәзерлек күрү; готовить удар по врагу дошманга һөҗүм итәргә әзерлек күрү
декадник (сущ.)(м)ункөнлек; декадник хлебозаготовки ашлык хәзерләү ункөнлеге
диссертант (сущ.)(м)диссертант, диссертация [хәзерләүче] яклаучы
дровозаготовки (сущ.) мн. утын хәзерләү
заготавливать (гл.) см. заготовить заготавливаться (гл.) страд. , разг. см. заготовляться заготовитель (сущ.)(м)хәзерләүче (кеше яки учреждение)
заготовительный (прил.)хәзерләү ...-ы; заготовительная контора хәзерләү конторасы
заготовить (гл.)что, чего әзерләү, хәзерләү, хәзерләп кую; заготовить все справки барлык белешмәләрне хәзерләп кую; заготовить дров на зиму кышка утын хәзерләү
заготовка (сущ.)(ж) 1. см. заготовить; заготовка сельхозпродуктов авыл хуҗалыгы азыкларын хәзерләү 2. заготовка (әэерләнгән материал)
закоптить I(гл.)что 1. каклау, каклап хәзерләү, ыслау; закоптить рыбу балык ыслау 2. корымлау, корым белән каплау; закоптить стекло пыяланы корымлау
закупить (гл.) 1. кого-что сатып алу, күпләп сатып алу; закупить всю продукцию барлык продукцияне берьюлы сатып алу 2. что, чего сатып алып кую, сатып алып хәзерләү; закупить дров на зиму кышка утын сатып алып кую
запасливый (прил.)запас хәзерләүчән, запаслы, саклыклы, хәстәрчел, хәстәрен күрүчән; запасливый хозяин хәстәрен күрүчән хуҗа
(прил.)запас хәзерләүчән, запаслы, саклыклы, хәстәрчел, хәстәрен күрүчән; запасливый хозяин хәстәрен күрүчән хуҗа
запасти (гл.)что, чего хәзерләү, хәстәрләү, хәзерләп кую; запасти дрова (дров) на зиму кышка утын хәзерләү
изолировщик (сущ.)(м) спец. изолировщик ( 1. изоляцияләүче; 2. изоляторлар хәзерләүче)
картофелезаготовка (сущ.)(ж) офиц. бәрәңге хәзерләү
квартирьер (сущ.)(м) воен. квартирьер (гаскәрләр икенче урынга күчкәндә, аларга алдан ук урыннар хәзерләүче)
колорист (сущ.)(м)колорист ( 1. живоп. үзенең әсәрләрендә, мәсәлән, картиналарында, гравюраларында, орнаментларында, буяуларның ачыклыгы, матурлыгы белән аерылып тора торган художник; 2. спец. ситсы буяу фабрикасында буяуларны хәзерләү һәм аларны тукымага төшерү эше белән шөгыльләнүче мастер)
корьевой (прил.)кайры хәзерләү ...-ы; корьевое хозяйство кайры хәзерләү хуҗалыгы
кузница (сущ.)(ж) 1. тимерче алачыгы 2. перен. чего, высок. чыныктыру (хәзерләү) урыны; кузница талантов талантлар чыныктыру урыны
кулинария (сущ.)(ж)кулинария ( 1. аш хәзерләү осталыгы 2. ашамлыклар; ашамлык әйберләре)
курс (сущ.)(м) 1. курс, юл; держать курс на юг көньякка таба юл тоту; курс на индустриализацию индустрияләштерүгә курс 2. курс; перейти на четвертый курс дүртенче курска күчү; 3. курс, кыйммәт, бәя; курс рубля Сумның курсы 4. мн. курсы курслар; курсы по подготовке трактористов трактористлар хәзерләү курслары в курсе чего [быть] хәбәрдар булу, белеп тору
лесозаготовительный (прил.)агач хәзерләү …ы, агач хәзерли торган; лесозаготовительный пункт агач хәзерләү пункты
лесозаготовки (сущ.) мн. агач хәзерләү, агач материаллары хәзерләү (дәүләт тарафыннан)
лесоразработки (сущ.) мн. агач хәзерләү эшләре
медоваренный (прил.) спец. бал ачыту ...-ы, бал хәзерләү ...-ы; медоваренное дело бал ачыту эше
модельщик (сущ.)(м)калыпчы, калыплар хәзерләүче эшче
молокозаготовительный (прил.)сөт хәзерләү …ы; молокозаготовительный пункт сөт хәзерләү пункты
мочеистощение (сущ.)(с) мн. нет, мед. устар. см. мочеизнурение мочение (сущ.)(с) 1. см. мочить; мочение яблок алма җебетеп хәзерләү 2. разг. (моченые продукты) җебетеп хәзерләнгән ризык
мочить (гл.) 1. кого-что чылату; мочить волосы чәчне чылату 2. что җебетү, юешләтү; мочить лен җитен җебетү 3. что җебетеп хәзерләү; мочить яблоки алмаларны җебетеп хәзерләү
мясозаготовительный (прил.)ит хәзерләү …ы; мясозаготовительные организации ит хәзерләү оешмалары
мясозаготовки (сущ.) мн. ит хәзерләү
нажечь (гл.) 1. что, чего (наготовить пережиганием) (берникадәр) яндыру, яндырып хәзерләү 2. (сжечь, израсходовать в каком-л. количестве) (берникадәр) яндыру, ягу 3. что артык кыздырып зарар китерү; солнцем ему нажгло лицо аның бите кояшта пешкән
накоксовать (гл.) тех. (берникадәр) кокслау, кокслап хәзерләү, кокслап хәзерләп кую
наломать (гл.)что, чего (берникадәр) сындыру, сындырып хәзерләү наломать дров ахмаклыклар эшләп ташлау
обвяливать (гл.) спец. каклау, каклап хәзерләү, каклап кую
озаботиться (гл.)чем кайгырту, хәстәрен күрү; озаботиться заготовкой топлива ягулык хәзерләүне кайгырту
II(гл.) спец. 1. (туку эшендә тукымага төшереләчәк) рәсем трафареты хәзерләү; 2. өлге буенча кисү (тегү эшендә)
пиротехника (сущ.)(ж)пиротехника (техниканың яктырып янучы һәм шартлагыч составлар хәзерләү белән шөгыльләнә торган тармагы)
плакатчик (сущ.)(м)плакатчы (плакат хәзерләүче художник яки эшче)
погребной (прил.) спец. эчемлек подвалы...-ы; погребное хозяйство в винодельческих районах эчемлек хәзерләү районнарында эчемлек подвалы хуҗалыгы
под (подо=, подъ=)(прист.) 1. фигыль ясаганда кулланылып, түбәндәге чаралар ярдәмендә бирелә; 1) астына дигән рәвеш ярдәмендә, мәс. подложить астына салу; подставить астына кую; подстелить астына җәю; подклеить астына ябыштыру; 2) янына дигән рәвеш ярдәмендә, мәс. подбежать янына йөгереп килү; подползти янына үрмәләп килү; подвести янына алып килү; 3) өстәп дигән хәл фигыль ярдәмендә, мәс. подлить өстәп кою; подкачать өстәп суырту; подсыпать өстәп сибү; 4) бераз дигән рәвеш ярдәмендә, мәс. подгнить бераз черү; подлечиться бераз дәвалану; подмокнуть бераз юешләнү; 5) төшү дигән дәрәҗә фигыле ярдәмендә, мәс. подвинтить бора төшү; подсластить тәмлеләндерә төшү; подкрутить бөтерә төшү; 6) астыртын дигән рәвеш ярдәмендә, мәс. подговорить астыртын котырту; подслушать астыртын тыңлап ишетү; подсмотреть астыртын карап күреп алу; подсказать астыртын әйтү; 7) кушылып дигән хәл фигыль ярдәмендә, мәс. подпеть кушылып җырлау; подыграть кушылып уйнау; 8) җибәрү дигән дәрәҗә фигыле ярдәмендә, мәс. подбросить чөеп җибәрү; подхватить күтәреп җибәрү; подморозить суытып җибәрү; 9) кайбер пристовкалы фигыльләрнең бары төп фигылен генә тәрҗемә итү юлы белән, мәс. подготовить хәзерләү; подмести себерү; подогреть җылыту 2. исем һәм сыйфат ясаганда кулланылып, түбәндәге чаралар ярдәмендә тәрҗемә ителә; 1) астындагы дигән сыйфат ярдәмендә, мәс. поджелудочный ашказаны астындагы; подстрочный юл астындагы; подкожный тире астындагы; 2) янындагы дигән сыйфат ярдәмендә, мәс. подмосковный Мәскәү янындагы; подгородный шәһәр янындагы; 3) кече дигән сыйфат ярдәмендә, мәс. подкласс кече класс; подстанция кече станция 4) ярдәмчесе дигән исем ярдәмендә, мәс. подмастерье мастер ярдәмчесе; подпасок көтүче ярдәмчесе; 5) исем ясагыч …ча кушымчасы ярдәмендә, мәс. подгруппа төркемчә; подотдел бүлекчә; подвид төрчә
подготовительный (прил.)хәзерлек …ы, хәзерләү …ы; подготовительные курсы хәзерлек курслары
подготовить (гл.) 1. что хәзерләү, хәзерләп кую, хәстәрләү, хәстәрен күрү; подготовить книгу к печати китапны бастырырга хәзерләү 2. кого-что хәзерләү, хәзерләп чыгару; подготовить к экзаменам имтиханга хәзерләү; подготовить специалистов белгечләр хәзерләп чыгару 3. кого-что хәзерләү, алдан хәзерләп кую; подготовить кого-л. к неприятному известию күңелсез хәбәр әйтер алдыннан кемне дә булса хәзерләп кую
подковать (гл.)кого-что 1. дагалау; подковать лошадь ат дагалау 2. перен. разг. хәзерләү, белем белән коралландыру, өйрәтү
подработать (гл.) разг. 1. что. чего эшләп алу, [бераз] эшләп алу, өстәмә рәвештә эшләп алу; подработать денег өстәмә рәвештә акча эшләп алу 2. что эшләп хәзерләп кую, хәзерләү; подработать резолюцию резолюцияне хәзерләп кую
понатаскать (гл.) разг. 1. ташып тутыру; понатаскать грязи в комнату бүлмәгә пычрак ташып тутырганнар; 2. аннан-моннан гына өйрәтү, аннан-моннан гына хәзерләү; понатаскать его по математике аны аннан-моннан гына математикадан хәзерләү (мәсәлән, экзаменга)
поучить (гл.) 1. бераз уку, бераз ятлау; поучить урок бераз дәрес уку (хәзерләү); поучать стихотворение бераз шигырь ятлау; 2. бераз өйрәтү; поучить сапожному делу бераз итек тегү һөнәренә өйрәтү; 3. простореч. фам. кыйнау, тукмау, өйрәтү, арт сабагын укыту
препаратор (сущ.)(м)препаратор, препаратлар хәзерләүче
препаратчик (сущ.)(м) спец. препарат хәзерләүче (аптекада)
препарирование (сущ.)(с) см. препарировать препарировать (гл.)кого-что препаратлау, препарат алу (хәзерләү, ясау)
приготовительный (прил.) см. подготовительный приготовить (гл.), 1. в разн. знач. кого-что хәзерләү, хәзерләп кую, алдан хәзерләү, хәстәрләү; приготовить постель ятак хәзерләү; приготовить студента к экзаменам студентны имтиханнарга хәзерләү; приготовить рукопись к набору кулъязманы наборга хәзерләү; приготовить уроки дәрес хәзерләү 2. что (состряпать) хәзерләү, өлгертү, хәзерләп (өлгертеп) кую
программировать (гл.)что. спец. программалау, программа (алгоритмнар) төзү (электрон-хисаплау машиналарында чишү өчен мәсьәләләр хәзерләү процессы)
продовольственник (сущ.)(м) спец. азык хәзерләүче, продовольственник (азык хәзерләү оешмасы эшчесе)
растворяльщик (сущ.)(м) спец. эремә хәзерләүче (сабын кайнату производствосындагы эшче-белгеч)
реактивист (сущ.)(м) спец. реактивлар хәзерләүче (лаборант)
репетитор (сущ.)(м)репетитор (өлгермәгән укучыны дәрескә хәзерләүче хосусый укытучы)
селитра (сущ.)(ж)селитра (техникада шартлагыч матдәләр хәзерләүдә һәм агрономиядә ашлама сыйфатында кулланыла торган азотлы тоз)
сенозаготовка (сущ.)(ж)печән хәзерләү
сенозаготовочный (прил.)печән хәзерләү...-ы; сенозаготовочная кампания печән хәзерләү кампаниясе
склизок (сущ.)(м) спец. бозау тиресе (анасының карыныннан ярып алынган яки үле туган бозау тиресе; лайка хәзерләүгә китә)
скотозаготовки (сущ.) мн. спец. терлек хәзерләү (ит һәм йон өчен)
стряпать (гл.)что, разг. 1. хәзерләү, пешерү; стряпать обед төшке әзерләү 2. перен. әвәләү, маташтыру, китерү, … маташу; стряпать стишки әвәләү
суфле с( нескл. )суфле ( 1. составында тугланган йомырка агы булган төрле кондитер әйберләрнең исеме 2. мороженый хәзерләү өчен шикәрле сөт яки сөт өсте)
сушильня (сущ.)(ж) см. сушилка сушильщик (сущ.)(м) спец. киптерүче (берәр нәрсәне киптерев хәзерләүче эшче)
сушильщица (сущ.)(ж) спец. киптерүче [хатын-кыз] (берәр нәрсәне киптерев хәзерләүче эшче)
сырейщик (сущ.)(м)охот. старин. эткә азык хәзерләүче (үлгән хайван итеннән этләргә ашамлык әзерләүче)
терракотчик (сущ.)(м) спец. балчык яндыручы, терракота хәзерләүче (эшче)
тестодел (сущ.)(м) спец. камыр хәзерләүче, камыр изүче (икмәк заводында)
трафаретчик (сущ.)(м) спец. трафаретчы ( 1. трафаретлар хәзерләүче оста; 2. трафаретлар буенча эшләүче оста)
уроженка (сущ.)(ж) см. уроженец урок (сущ.)(м) 1. дәрес; урок математики математика дәресе; урок музыки музыка дәресе; выучить урок дәрес хәзерләү 2. перен. сабак, гыйбрәт; уроки истории тарих сабаклары; это ему урок на будущее бу аңа киләчәк өчен гыйбрәт булыр брать уроки чего у кого дәресләр алу (мәктәпкә йөрмичә хосусый тәртиптә уку); давать уроки дәресләр бирү, укыту
урядить (гл.)старин., обл. 1. хәзерләү, әзерләү, җыю, хәстәрләү; урядить в дорогу юлга җыю; 2. киендерү, киендерү-ясандыру; 3. тәртипкә китерү, тәртипкә салу
учить (гл.) 1. кого-что чему и с неопр. укыту, өйрәтү; учить русскому языку рус теле укыту; учить играть в шахматы шахмат уйнарга өйрәтү 2. перен. кого-что чему и с неопр. (наставлять) өйрәтү, үгет-нәсихәт бирү 3. с союзом что (обосновывать) өйрәтү 4. что (усваивать, высказывать какую-л. мысль, какое-л. положение) хәзерләү, өйрәнү, ятлау; учить урок дәрес хәзерләү; учить стихи шигырь ятлау учить уму-разуму акылга өйрәтү, акыл бирү
фигурант (сущ.)(м)фигурант ( 1. театр. балетта группага катнашып кына биюче; 2. театр. спектакльдә сүзсез катнашучы артист, статист; 3. спец. төрле фигуралы татлы ашамлыклар хәзерләүче кондитер)
фотомеханический (прил.) спец. фотомеханик, фотомеханика...-ы; фотомеханический способ изготовления фотомеханика юлы белән хәзерләү
фуражировать (гл.) воен. фураж җыю, фураж хәзерләү
хлебозаготовитель (сущ.)(м)икмәк хәзерләүче
хлебозаготовительный (прил.)икмәк хәзерләү …ы; хлебозаготовительный пункт икмәк хәзерләү пункты; хлебозаготовительная кампания икмәк хәзерләү кампаниясе
хлебозаготовки (сущ.) мн. ашлык хәзерләү; икмәк хәзерләү
шампанизация (сущ.)(ж) мн. нет, спец. см. шампанизировать шампанизировать (гл.) спец. шампанлаштыру, шампанский хәзерләү
шампанский (прил.) 1. шампанский...-ы; шампанское производство шампанский производствосы; 2. шампанский хәзерләүгә китә торган; шампанские сорта винограда виноградның шампанский хәзерләүгә китә торган сортлары
шерстезаготовительный (прил.) спец. йон хәзерләү...-ы; шерстезаготовительные районы йон хәзерләү районнары
шерстезаготовка (сущ.)(ж) спец. йон хәзерләү
шихтовальный (прил.)шихта хәзерләү...-ы; шихтовальное отделение завода заводның шихта хәзерләү бүлеге
шихтовать (гл.)шихта хәзерләү
шприцевать (гл.) тех. шприцлау (резин катнашмасын махсус тишек аша кысып чыгарып куыш эчле резин әйберләр хәзерләү)
шпротина (сущ.)(ж) разг. фам. см. шпроты шпротный (прил.)шпрот...-ы, шпрот хәзерләү...-ы; шпротная коробка шпрот тартмасы; шпротный цех шпрот хәзерләү цехы
Татарско-русский словарь:
агач хәзерләү (сущ.) лесозаготовки
II(сущ.) 1. хлеба, хлеб, жито обл. , (бөртекле) зерно ( мн. нет); ~ өлгереп килгән чор период вызревания хлебов; дәүләткә ~ сату продажа хлеба государству; хлебный (жук), зерновой (бункер) 2. как первый компонент словосочетаний и составных терминов хлебо-; зерно-; ~ кабул итү пунктлары хлебоприёмные пункты; ~ тапшыру хлебосдача; хлебопоставки; зернопоставки; ~ хәзерләү хлебозаготовки; ~ чистарту агрегаты зерноочистительный агрегат
ит (сущ.) 1. мясо || мясной; симез ит жирное мясо; ит бәлеше мясной пирог, пирог с мясом; ит юкта үпкә тансык (посл.) на безрыбье и рак рыба; үгез үлсә-ит, арба ватылса-утын (посл.) бык издохнет-мясо (будет), телега сломается-дрова (будут) (о беспечном человеке) 2. как первый компонент в составе сложных слов мясо-; ит хәзерләү оешмасы мясозаготовительная организация; ит тапшыру планы план мясопоставок 3. мякоть (тела человека и животного); бармакны итенә кадәр кисеп керү порезать мякоть пальца 4. мышца, мускул; беләк итләре мышцы рук 5. мякоть (ягод, плодов); ите калын кавын мясистая дыня
йомыш (сущ.) 1. то, что берётся или даётся для временного пользования; ~ алу брать у кого что-то (для временного пользования); ~ бирү дать что-то (для временного пользования); күршегә ~ка керү зайти к соседу попросить что-л. (для временного пользования) 2. поручение, задание, дело; җаваплы ~ тапшыру (кушу) поручить (дать) ответственное дело; ~ка йөрү выполнять чьи-л. поручения (задания); ~ка җибәрү послать с поручением; яшерен ~ белән килү приехать с секретным заданием (поручением); балага ~ куш, артыннан үзең йөгер (посл.) ребёнку дело поручи, а сам следом беги 3. 1) дело || деловой; хезмәт ~лары белән йөрү ходить по делам службы; ~ белән килү приходить по делу; миндә ~ың бармы? у тебя есть дело ко мне? ~ тапкан булып керү зайти под предлогом какого-л. дела; ~ язуы деловая записка; ~ка барган җирендә кунып кайткан ( погов. ) пошла по масло, а в печи погасло (букв. пошла по делу, там и заночевала) 2) слово, разговор, совет, дело; сиңа бер ~ым бар у меня есть слово к тебе; җәмәгать, таралмагыз, зур ~ бар граждане, не расходитесь, есть большой разговор (совет) 4. просьба, надобность, нужда; ~ белән мөрәҗәгать итү обращаться с просьбой к кому-л.; ~ны кире кайтармый не отказывает в просьбе; ~ йомышлау ходить по своим нуждам; ~ белән бару пойти по надобности 5. редко услуга; ~ күрсәтү оказывать услугу (услуги); өстәл хәзерләү һәм кунакларны каршы алу ~лары услуги по сервировке стола и встрече гостей 6. прост. нужда кече ~ны йомышлау справить малую нужду
йон (сущ.) 1. шерсть (овечья, козья, верблюжья); руно (у овец); волосы || 1) шерстяной; волосяной 2) обрабатывающий шерсть, шерстяной; көзге йон шерсть осенней стрижки; язгы йон шерсть весенней стрижки; йон тетү (язу) чесать (трепать) шерсть; йон кырку (алу) стричь шерсть; йон эрләү прясть шерсть, шерстопрядение; йон мае шерстяной жир; йон сагызы шерстяной воск; йон тузаны шерстяная (шёрстная) пыль; йон катламы волосяной покров 2. шерсть (пряжа, нитки); ак йоннан оекбаш бәйләү вязать носки из белой шерсти (пряжи); йон йомгагы моток шерсти; 3. шерсть (ткань); күлмәклек йон алу купить отрез шерсти на платье 4. ворс, начёс (на тканях и трикотажных изделиях) 5. как первый компонент русских сложных сл.; 1) шерсто-; йон бирүче хайваннар шерстоносные животные; йон тетү (язу) бинасы (урыны) шерстобойня, шерстобойка, шерстобитня; йон эрләү фабрикасы шерстопрядильная фабрика; йон туку станоклары шерстоткацкие станки; йон юу бинасы (урыны) шерстомойка, шерстомойня; йон юу цехы шерстомойный (шерстомоечный) цех; 2) шерсте-; йон хәзерләү заготовить шерсть, шерстезаготовка; йон хәзерләү хуҗалыклары шерстезаготовительные хозяйства 6. перо; каз йоны гусиное перо; тавык йонын йолку ощипывать перья курицы; йонын койган кош подлинь ||(прил.) шерстяной (костюм, шарф); йон тукымалар шерстяные ткани
йөк I(сущ.) 1. воз || возовой; өч йөк печән хәзерләү заготовить три воза сена; йөк артыннан җәяүләп бару идти пешком за возом; йөк печәне возовое сено; йөк үлчәве возовые весы; йөктән төшкән-югалган (посл.) что с возу упало, то пропало 2. груз, поклажа; кладь, ноша, вьюк || грузовой, товарный; вьючный; йөк авыр груз тяжёлый; йөк күтәрү поднимать груз; кул йөге ручная кладь; йөк ташу перевозить груз, перевозка груза; юлчының йөге поклажа путника; ишәк аркасындагы йөк вьюк на спине осла; йөк судносы грузовое судно; йөк вагоннары товарные вагоны; йөк амбары товарный склад; йөк хайваннары вьючные животные; йөк әйләнеше грузооборот 3. как первый компонент русских слож. слов грузо-; йөк күтәргеч җайланмалар грузоподъёмные средства; йөк агышы грузопоток; йөк җибәрүче грузоотправитель 4. нагрузка; йөрәккә артык йөк лишняя нагрузка для сердца; җәмәгать эшләре йөге общественная нагрузка; бер кешегә ике йөк одному человеку две нагрузки 5. перен. обуза, бремя; груз, тягость, тяжесть; кайгы (мәшәкать) йөге груз печали (забот); дөньяда дус бул, йөк булма в жизни будь другом, а не обузой; йөкнең авыры аңа төште основная тяжесть выпала на него
тамыразык (сущ.) корнеплод, корнеплоды (свёкла, морковь и т. п.); ~ хәзерләү заготовка корнеплодов ||(прил.) являющийся корнеплодом; корнеплодный; турнепс-~ үсемлек турнепс-корнеплодное растение
хәзерләнү (возвр.)- страд. от хәзерләү 1. (возвр.) готовиться, приготовиться, приготовляться, приготавливаться/подготовляться, подготавливаться/подготовиться к чему-л. || приготовления, подготовка к чему-л.; чәчүгә ~ү приготовиться к севу || подготовка к севу; китәргә ~ү приготовиться к съезду 2. в сочетании с основным глаголом в ф. на ~(ы)рга; театрга барырга ~ү собираться пойти в театр 3. (гл.) страд. подготовляться, подготавливаться; алдан ~гән подготовленный заранее (ответ, доклад)
хәзерләтү (понуд.) от хәзерләү
хәзерләү (гл.)(перех.) 1. в разн. знач. готовить, приготовить; приготовлять, подготовлять/подготовить || приготовление, подготовка || подготовительный, приготовительный; ~ү группасы подготовительная группа; ашарга ~ү готовить (стряпать) еду; дәрес ~ү готовить уроки; китапны бастырырга ~ү подготовить книгу к печати; студентны имтиханга ~ү готовить студента к экзамену; ятак ~ү приготовить, (за)стелить постель; өстәл ~ү накрыть на стол; кадрлар ~ү готовить кадры; подготовка кадров; укытучылар ~п чыгару выпускать (готовить) учителей 2. заготовлять/заготовить (запасать) || 1) заготовка 2) заготовительный; авыл хуҗалыгы азыкларын ~ү заготовка сельскохозяйственных продуктов
хәзерләүче (сущ.) заготовитель, заготовщик (человек или организация)
хәзерләшү (гл.) взаимно-совм. от хәзерләү
хәстәрләү (гл.)(перех.) разг. 1. см. хәзерләү1, 2 2. диал. заботиться о ком-л., воспитывать кого-л. (ребёнка)
Тәсадеф