Русско-татарский словарь:
ведь (част.), союз бит, ич, ләбаса; ведь не ребенок, мог бы понять бала түгел ич, аңлый ала иде; ведь какой человек! нинди кеше бит!; ведь ему говорили, а он не слушался аңа бит әйтеп килделәр, ә ул тыңламады
дотаскать (гл.) разг. 1. (докончить переноску) ташып бетерү; 2. фам. (износить, истрепать) туздырып бетерү, таушалдырып бетерү
дотаскивать (гл.) разг. 1. см. дотаскать; 2. см. дотащить дотаскиваться (гл.) разг. 1. фам. см. дотащиться; 2. страд. ташылып бетү; 3. (донашиваться) туздырып бетерелү, таушалдырып бетерелү
драный (прил.) разг. ертык, сәләмә, тузган, таушалган; драные сапоги сәләмә итекләр
дряхлеть (гл.)какшау, бетерешү, мәлҗерәү, хәлсезләнү, таушалу
дряхлый (прил.)(о человеке) какшаган, бетерешкән, мәлҗерәгән, хәлсезләнгән, таушалган
жалкий (прил.) 1. кызганыч, аяныч; жалкий вид кызганыч кыяфәт; кызганыч чырай; жалкая улыбка кызганыч елмаю 2. кызганычлы, мескен, боек, бичара; жалкий человек мескен кеше 3. начар, бик начар, таушалган, тузган; рукопись имела жалкий вид кулъязма бик начар хәлдә иде 4. бик аз, бик кечкенә; жалкая сумма бик аз сумма жалкая смерть кызганычлы үлем; жалкий трус мескен куркак; жалкие слова кызгандыргыч сүзләр
жеваный (прил.) 1. чәйнәлгән; жеваный хлеб чәйнәлгән икмәк 2. перен. разг. изелгән; бөгәрләнеп (таушалып) беткән; жеваное платье бөгәрләнеп беткән күлмәк
завалять (гл.) простореч. 1. ауната башлау; тәгәрәтә башлау; әвәли башлау; 2. (затаскать, загрязнить) аунатып бетерү, пычратып бетерү, таушалдырып бетерү
заерзать (гл.) 1. кыбырсыклана башлау, тик утырмый башлау, боргалана башлау; 2. простореч. кыбырсыкланып таушалдырып бетерү
заиграть I(гл.) 1. что (истрепать) уйнап туздыру, уйный-уйный таушалдырып бетерү; заиграть карты уйный-уйный кәртләрне таушалдырып бетерү 2. күп уйнап тәмен (кызыгын) җибәрү; заиграть пьесу күп уйнап пьесаның кызыгын җибәрү
занашиваться (гл.) 1. см. заноситьсяII; 2. страд. туздырылу, киеп туздырылу, киеп таушалдырылу, киеп пычратылу
заносить I(гл.) см. занести II(гл.)что киеп туздыру, таушалдырып бетерү; пычратып бетерү; заносить пальто пальтоны туздыру
затасканный (прил.) 1. прич от затаскать; 2. таушалган, тузган, киеп туздырылган; затасканный пиджак киеп туздырылган пиджак 3. перен. күп кабатланып тәме (кызыгы) җибәрелгән; күп чәйнәлгән; затасканный анекдот күп чәйнәлгән мәзәк
затаскать (гл.) разг. 1. что киеп таушалдыру, таушалдырып бетерү, туздыру, туздырып бетерү; затаскать одежду киемне киеп туздыру 2. перен. что (опошлить) күп кабатлап тәмен (кызыгын) җибәрү 3. кого-что (измучить) йөртеп алҗытып бетерү, йөртеп интектереп бетерү; затаскать по магазинам кибетләргә йөртеп интектереп бетерү
затрепать (гл.)что, разг. туздырып бетерү, таушалдырып бетерү, аламаландырып бетерү затрепать имя чье кемне дә булса чәйнәү, кемдер турында начар сөйләү
затрепаться (гл.) простореч. 1. тузып бетү, таушалып бетү, тетелеп бетү; 2. перен. фам. (замучиться) интегеп бетү, хәлдән таю, йончып бетү; 3. җилферди башлау, селкенә башлау; флаг затрепался из стороны в сторону флаг әле бер якка, әле икенче якка җилферди башлады
извозить (гл.) простореч. (арлы-бирле йөртеп) пычратып бетерү, таушалдырып бетерү
изволочить (гл.) простореч. сөйрәп пычратып (бозып) бетерү, сөйрәп таушалдырып бетерү
издерганность (сущ.)(ж) мн. нет, книж. таушалганлык, какшаганлык, эштән чыкканлык; издерганность нервов нервларның какшаганлыгы
изминать (гл.)редко см. измять изминаться (гл.)редко 1. см. измяться; 2. страд. таушалдырып бетерелү, изрәтеп бетерелү
измять (гл.)что таушалдырып (бөгәрләп, бөрештереп) бетерү; таптап бетерү; измять платье күлмәкне бөрештереп бетерү; измять траву үләнне таптап бетерү
измяться (гл.)таушалып (бөгәрләнеп, бөрешеп) бетү
износиться (гл.) 1. тузып бетү; шуба износилась до дыр тун тишелеп тузып бетте; машина уже износилась машина тузып беткән инде 2. перен. разг. (состариться, одряхлеть) таушалу; картаю
изношенность (сущ.)(ж)искергәнлек, тузганлык, таушалганлык
изношенный (прил.) 1. прич от износить; 2. искергән, тузган, таушалган; изношенное платье тузган күлмәк; изношенный мотор тузган мотор
истасканный (прил.) 1. прич от истаскать; 2. тузган; таушалган; истасканные сапоги тузган итек 3. перен. таушалган, таушалып беткән; истасканное лицо таушалып беткән йөз
истаскать (гл.)что, разг. (износить) киеп туздыру, киеп туздырып бетерү, киеп таушалдырып бетерү
истаскаться (гл.) 1. (износиться) киелеп тузып бетү, киелеп искереп бетү 2. перен. таушалу, таушалып бетү
истрепать (гл.)что, разг. туздырып бетерү, таушалдырып бетерү; истрепать книгу китапны таушалдырып бетерү; истрепать пальто пальтоны туздырып бетерү а истрепать нервы нервларны бетерү
истрепаться (гл.) разг. тузып бетү, таушалып бетү; искереп бетү а нервы у него истрепались аның нервлары беткән
истрепывать (гл.) разг. см. истрепать истрепываться (гл.) разг. 1. см. истрепаться; 2. страд. туздырып бетерелү, таушалдырып бетерелү
мызгать (гл.)что, прост. пычрату, таушалдыру, бөгәрләп бетерү (киемне)
мятый (прил.) 1. (прич.)от мять; 2. изгән, изелгән; мятый картофель изгән бәрәңге; мятые ягоды изелгән җиләкләр 3. таушалган, йомарланган, бөгәрләнгән, бөтәрләнгән; мятое платье таушалган күлмәк; мятый лист бумаги бөтәрләнгән кәгазь бите 4. перен. разг. (изнуренный) таушалган, борчылулы, йончулы; мятый вид йончулы чырай
мять (гл.) 1. что изү; мять глину балчык изү 2. что йомарлау; мять бумагу кәгазьне йомарлау 3. что таушалдыру, бөгәрләү; мять платье күлмәкне бөгәрләү 4. что, спец. талку; мять лен җитен талку 5. кого-что, разг. (жать, тискать) кысу, кыскалау, этү-төртү
мяться (гл.) 1. таушалу, бөгәрләнү; шляпа мнется эшләпә таушала; платье мнется күлмәк бөгәрләнә 2. изелү; глина хорошо мнется балчык яхшы изелә 3. перен. разг. (проявлять смущение) икеләнү, икеләнеп (кыюсызланып) тору 4. страд. от мять
несвежий (прил.) 1. таушалган, сулган; несвежий вид таушалган кыяфәт; 2. искергән, сөрсегән, бозылган, бозык; несвежие продукты бозылган продуктлар; несвежий хлеб искергән икмәк
обтереться (гл.) 1. сөртенү; обтереться полотенцем сөлге белән сөртенү 2. (протереться какой-л. жидкостью) юеш сөлге белән тәнне ышку, обтирание ясау 3. разг. (обноситься) таушалу, кыршылу, кыршылып бетү, ышкылып эштән чыгу
обтрепанный (прил.) разг. 1. (прич.)от обтрепать; 2. (оборванный, поношенный) тузган, таушалган, сәләмә
обтрепать (гл.)что кыршылдыру, туздыру, таушалдыру, сәләмәләндерү, туздырып (таушалдырып, сәләмәләндереп) бетерү; обтрепать подол платья күлмәк итәген туздырып бетерү
обтрепаться (гл.)(изорваться) кыршылу, тузу, таушалу, тузып сәләмәләнү, таушалып (сәләмәләнеп) бетү
обшаркать (гл.) простореч. -(об одежде) туздырып бетерү; таушалдырып бетерү; (об обуви) таптап бетерү; пычратып бетерү, таптап эштән чыгарып бетерү; обшаркать пол идәнне таптап пычратып бетерү
обшарпанный (прил.) прост. тузып беткән, таушалып беткән; обшарпанный вид таушалып беткән кыяфәт
один (числ.) 1. (число) бер 2. в знач.(прил.)(без других, в отдельности) бердәнбер, бер үзе, үзе генә, ялгыз; он живет один ул бер үзе генә тора; ребенок остался дома один бала өйдә ялгыз калды 3. в знач.(мест.)(какой-то, некий) бере, берәү; бер кеше; кемдер; в один прекрасный день көннәрнең берендә; приходил один человек бер кеше килгән иде 4. в знач.(прил.)(тот же самый, одинаковый) бер, бер үк, шул ук; в один и тот же час бер үк сәгатьтә; стоять на одном месте бер урында басып тору 5. в знач.(мест.)(только, исключительно) …гына, бары, тик, фәкать; в вазе одни яблоки, груш нет вазада алмалар гына, грушалар юк; ходить в одной рубашке күлмәкчән генә йөрү; меня одно беспокоит мине фәкать бер нәрсә борчый 6. в знач.(мест.)(какой-л. в ряду сходных) бер, берәү, берсе; то один, то другой я берсе, я икенчесе; одно другому не мешает берсе икенчесенә комачауламый все до одного барысы да; все как один барысы да бер кеше кебек; ни один һич кем, бер кеше дә; одно и то же бер үк нәрсә; один за другим берәм-берәм, бер-бер артлы; один на один икәү генә, бергә бер, күзгә-күз килеп; одно к одному берсе өстенә берсе; одно из двух икенең берсе
паушальный (прил.) спец. тулаем алынган; паушальная сумма тулаем алынган сумма
перемять (гл.)что 1. (помять все, многое) таушалдырып (изеп, бөтәрләп) бетерү (барысын да яки күбесен) 2. (размять заново) яңадан изү (йомшарту)
перемяться (гл.)таушалып (йомарланып, бөтәрләнеп) бетү; платье перемялось күлмәк йомарланып беткән
полушалок (сущ.)(м) прост. кечкенә шәл
помятый (прил.) 1. (прич.)от помять; 2. таушалган; помятая постель таушалган урын 3. перен. йончыган; таушалган; помятый вид йончыган кыяфәт
помять (гл.) 1. бераз таушалдыру, бөгәрләү, тәпәрләү, бөтәрләндерү; тәпәрләп бетерү; помять одежду киемне тәпәрләп бетерү 2. таптау, таптап бетерү; помять траву үләнне таптау помять бока кому кабыргасын санау, дөмбәсләү
помяться (гл.) 1. разг. (измяться) таушалып бетү, бөгәрләнү, тәпәрләнү 2. перен. (помедлить с чем-л.) ык-мык итү, ык-мык итеп тору, бераз икеләнү
потертость (сущ.)(ж) 1. только ед. кыршылганлык, таушалганлык, искергәнлек; потертость пиджака пиджакның искергәнлеге; 2. спец. чиләнгәнлек, чиләнгән урын, суелганлык, суелган урын; кырылган урын; потертости ног аякның кырылган урыннары
потертый (прил.)кыршылган, таушалган, таушалып беткән, искергән, киеп туздырылган; потертый костюм таушалып беткән костюм
потрепанный (прил.) 1. (прич.)от потрепать; 2. (заношенный, грязный) кыршылган, кыршылып беткән, тетелеп беткән, таушалып беткән; тузган 3. перен. (изнуренный) йончылган, йончыган; потрепанный вид йончыган кыяфәт
потрепать (гл.) 1. что (истрепать) туздыру, туздыра төшү, таушалдыру 2. кого-что сыйпау, кагу; потрепать по плечу кулбашыннан кагу; потрепать по щеке яңагыннан сыйпау
потрепаться (гл.)(истрепаться) тузу, тузып бетү, таушалып бетү
притравливать (гл.)охот, обл. см. притравить притрагиваться (гл.) см. притронуться притрепать (гл.) разг. 1. простореч. таушалдырып бетерү; 2. перен. шутл. (прибежать, прийти) элдертеп килеп җитү, йөгереп килеп җитү
проноситься I(гл.) см. пронестись II(гл.) разг. 1. (прийти в ветхость от носки) тузу, таушалу, тузып (таушалып) бетү; тишелү, тишелеп чыгу; рукава проносились җиңнәре тузган 2. киелү; чыдау; этот костюм проносится долго бу костюм озак [вакыт] киелер 3. с кем-чем (берникадәр вакыт) баш вату, мәш килү; проноситься с проектом целый месяц бер ай буена проект белән баш вату
просидеть (гл.) 1. (берникадәр вакыт) утыру, утырып тору; просидеть в гостях до вечера кичкә кадәр кунакта утыру; просидеть весь вечер за книгами кич буе китап укып утыру 2. разг. (остаться, пробыть) утыру, тору, калу, булу; просидеть два года в одном классе ике ел бер класста утыру 3. что. разг. (протереть) утырып (утыра-утыра) таушалдырып бетерү; (продавить) утырып (утыра-утыра) сыту (яньчү, вату); просидеть брюки утыра-утыра чалбарны таушалдырып бетерү; просидеть стул утыра-утыра урындыкны вату
растрепывать (гл.) см. растрепать растрепываться (гл.) 1. разг. см. растрепаться; 2. страд. таушалдырылу, тузгытылу, туздырылу
скомкаться (гл.)бөгәрләнү, йомарлану, йомарланып бетү, таушалып бетү; одежда скомкалась киемнәр йомарланып беткән
смять (гл.) 1. что (одежду) таушалдыру, йомарландыру; (бумагу) бөгәрләү; (постель, траву) изү, таптау 2. что, спец. изү, басу; смять глину балчык изү 3. перен. кого-что таркатып бетерү, пыр туздыру; смять вражеские войска дошман гаскәрләрен таркатып бетерү
смяться (гл.)(об одежде) таушалу, йомарлану; (о бумаге) бөгәрләнү; (о постели, траве) изелү, тапталу
старый (прил.) 1. карт; старый человек карт кеше; старый дуб карт имән; старый конь борозды не портит погов. карт алаша буразнаны бозмый; он уже стар ул карт инде 2. иске; старый долг иске бурыч; старые друзья иске дуслар; старый знакомый иске таныш; старый парк иске парк; по старой привычке иске гадәт буенча 3. иске; старый анекдот иске мәзәк; старая истина иске хакыйкать 4. иске; старое платье иске күлмәк; старые учебники иске дәреслекләр; старый календарь иске календарь 5. иске; старый адрес иске адрес; в старой квартире иске квартирда; на старом месте иске урында; старая газета иске газета 6. иске; старая культура иске культура 7. борынгы, иске; старая монета иске акча; старый фарфор борынгы фарфор 8. (опытный) тәҗрибәле, күпне күргән, карт; старый воин карт солдат; старые сплавщики тәҗрибәле салчылар 9. в знач.(сущ.)старое с искелек, иске, искеләр, элеккеләр, элеккегеләр; забыть старое искеләрне оныту; пережитки старого искелек калдыклары старая дева карт кыз, сазаган кыз; старая песня иске җыр (күп тапкыр кабатланган, таушалып беткән суз, фикер, тәкъдим һ. б. ш.), [и] старый и малый или и стар и мал карты-яше, карты да, яше дә; [и] стар и млад олысы-кечесе; Старый свет Иске дөнья (Европа, Азия һәм Африка); старый стиль иске стиль (ел исәбе); старый холостяк сазаган егет; по старой памяти иске гадәт буенча; человек (люди) старого закала иске тәрбия алган кеше[ләр]; иске гореф-гадетләрне саклаучы[лар]
трафарет (сущ.)(м) 1. трафарет (бизәк төшерә торган иге, калып) 2. трафарет (кисеп эшләнгән хәрефләр, цифрлар белән язылган язу) 3. перен. искергән үрнәк, таушалган өлге
трепаный (прил.) 1. спец. талкыган, талкылган; трепаный лен талкыган җитен 2. разг. таушалган, тузган, ертылып беткән; трепаная книга тузган китап 3. разг. тузгыган, таралмаган; трепаные волосы тузгыган чәч
трепать (гл.) 1. что туздыру, тузгыту; ветер треплет волосы җил чәчләрне тузгыта 2. кого (дергать, тормошить) тарту, бору, йолку; трепать за уши колагын бору; трепать за волосы чәчтән тарту 3. кого-что, разг. (похлопывать) кагу, шапылдату, шапылдатып сөю; трепать по плечу җилкәсеннән шапылдатып сөю 4. что туздыру, таушалдыру; теткәләп бетерү, эштән чыгару; трепать книги китапларны таушалдыру 5. кого, разг. калтырату, дерелдәтү; его треплет лихорадка аны бизгәк дерелдәтә 6. спец. (очищать, раздергивая волокно) тетү, талку; трепать коноплю киндер талку трепать нервы кому кан бозу, теңкәгә тию; трепать языком чүбек чәйнәү
трепаться (гл.) 1. (развеваться) җилфердәү, җилбердәү, тузгу 2. разг. (изнашиваться) таушалу, тетелү, тузу, эштән чыгу 3. прост. чүбек чәйнәү, юк-барны сөйләү
шаблонизировать (гл.) книж. неодобр. шаблонлаштыру, шаблонга буйсындыру, таушалган калыпка салу, әзер өлгегә салу, әзер калыпка салу
шаблонизироваться (гл.) книж. неодобр. 1. шаблонлашу, шаблонга буйсыну; 2. страд. шаблонлаштырылу, шаблонга буйсындырылу, таушалган калыпка салыну, әзер калыпка салыну, әзер өлгегә салыну
Татарско-русский словарь:
ә I(союз) 1. противит. а, же, но; мин сәгать алтыда түгел, ә җидедә килермен я приду не в шесть, а в семь; мин китәмен, ә ул кала я уезжаю, а он остаётся; мине күрде, ә сәлам бирмәде (он) меня видел, но не поздоровался 2. присоед. а.; башта доклад тыңладык, ә аннан фикер алышуларга күчтек сначала заслушали доклад, а затем перешли к прениям 3. уступ. а, но, всё же, однако; вакыт аз, ә эшне бетерергә кирәк времени мало, однако работу надо завершить
кушалык (сущ.) диал. пристройка, пристроенное помещение ||(прил.) пристроенный, пристроечный
кушалыклау (гл.)(перех.) диал. сдваивать/сдвоить || сдваивание (дома, помещения)
таушалдыру (понуд.) от таушалу 1. смять, помять, измять; измочаливать/измочалить; измызгать; истрёпывать/истрепать 2. занашивать/заносить; изнашивать/износить (одежду 3. безл. приходиться/прийтись, уставать/устать; (преждевременно) состариться; обессилеть
таушалу (гл.)(неперех.) 1. мяться/помяться, измяться (об одежде, о тканях); измочаливаться/измочалиться; измызгаться, истрепаться 2. перен. и прям. изнашиваться/износиться || изнашивание, износ (о частях машины 3. 1) обессилеть || обессиление; уставать, устать || усталость 2) иметь бледный, усталый, несвежий вид || бледность, несвежесть (лица) 4. перен. состариться || старение 5. перен. становиться/стать || становление избитым, банальным (о литературных приёмах)
таушалучан (прил.) быстросминающийся; быстроизнашивающийся, быстроизнашиваемый
таушарылу (гл.)(неперех.) разг. см. таушалу1
усал (прил.) 1. в разн. знач. злой, злобный; сердитый; ~ холык злой нрав;; ~ караш злобный взгляд; ~ күзләр сердитые глаза 2. злой, дурной, плохой; ~ ният злое (дурное) намерение 3. прям., перен. свирепый, лютый; ~ җәнлек лютый зверь 4. жестокий, злой, безжалостный, беспощадный, суровый; ~ язмыш суровая судьба; тормышның ~ яклары суровые стороны жизни 5. злой, язвительный, едкий, колкий; ~ сүз язвительное слово; ~ фельетон язвительный фельетон; ~ карикатура злая карикатура 6. разг. перен. (очень) крепкий, острый, едкий; бик ~ аракы очень крепкая водка 7. диал. озорной; ~ балалар озорные дети ||(нареч.) 1. зло, злобно, сердито; ~ карау смотреть злобно 2. безжалостно, беспощадно, жестоко 3. колко, язвительно, едко 4. крепко, остро 5. дурно, непристойно; ~ сүгенү ругаться непристойными словами ||(сущ.) 1. миф. см. ушал2. злюка, злодейка, злоумышленник 3. озорник, шалун (о детях)
ушал I(сущ.) лавочка вдоль печи
янә (нареч.) 1. ещё, опять, снова, вновь, опять-таки; янә кыш килде снова пришла зима; янә тыңламадың мине опять меня не послушался ||(союз) соедин. (употребляется в сложносочин. предл., указывающих на повторяющиеся действия) снова, опять; янә җил кузгалды, янә коеп яңгыр ява башлады снова поднялся ветер, снова начался проливной дождь
Тәсадеф