Русско-татарский словарь:
нападки (сущ.)(только) мн. һөҗүм, бәйләнү[ләр], гаеп ташлау[лар], [нахак] бәлалар ягу; необоснованные нападки урынсызга бәйләнүләр
наскок (сущ.)(м) 1. разг. (налет) көтелмәгән һөҗүм, көтмәгәндә һөҗүм итү; кавалерийский наскок атлы гаскәр һөҗүме 2. перен. (грубый выпад) тупас [рәвештә] бәйләнү, урынсызга бәйләнү, тупас [рәвештә] ташлану с наскока (наскоку) алдан хәзерләнмичә, уйлап-нитеп тормыйча
невпопад (нареч.) разг. урынсыз, вакытсыз; урынсызга, тиешсезгә; ялгыш, хата …; отвечать невпопад ялгыш җавап бирү
незаслуженно (нареч.)тиешсезгә, урынсызга, гаепсезгә, нахакка, бер дә юкка
незаслуженный (прил.)тиешсез, урынсыз, урынсызга …; нахак
непрошеный (прил.) 1. чакырусыз килгән, чакырмый(ча) килгән; чакырылмаган; непрошеный гость чакырылмаган кунак 2. кирәге булмаган, кирәкмәгән, кирәксез, урынсызга…; непрошеное вмешательство урынсызга [кеше эшенә] тыгылу 3. ихтыярсыз, ихтыярдан тыш …ган, ирексез …ган; непрошеные слезы ихтыярдан тыш чыккан яшьләр
неуместный (прил.)урынсыз, урынсызга …ган, урынлы-урынсыз …ган, килешсез; неуместный вопрос урынсыз сорау
пустобрех (сущ.)(м) простореч. 1. охот. урынсызга өрә торган эт, токтымалга өрә торган эт; 2. перен. пренебр. фам. бушбугаз, лыгырдык
село (сущ.)(с)авыл, сала ни к селу ни к городу урынсызга, бернинди бәйләнеше булмаганда; ни он түгел, ни камыр түгел
сорваться (гл.) 1. төшү, ычкыну, ычкынып төшү; дверь сорвалась с петель ишек күгәннәреннән ычкынган 2. (обрушиться) ишелеп төшү; (упасть) егылып төшү; сорвался ком снега кар кантары ишелеп төште; сорваться с дерева агачтан егылып төшү 3. ычкыну, ычкынып китү; собака сорвалась с цепи эт чылбырыннан ычкынган 4. перен. үзеңне кулдан ычкындыру; он сорвался и наговорил много лишнего ул үзен кулдан ычкындырган да урынсызга әллә ниләр әйтеп ташлаган 5. [кинәт] ычкыну, [ихтыярдан тыш] ычкыну, [ялгыш] ычкыну; сорваться с языка телдән ычкыну 6. бозылу, сөртелү; резьба сорвалась сыры бозылган 7. перен. разг. уңмау, барып чыкмау; дело сорвалось эш уңмады 8. перен. разг. уңышсызлыкка дучар булу как (будто, словно) с цепи сорвался бәйдән (чылбырдан) ычкынгандай [булды]
успокоенность (сущ.)(ж) 1. (умиротворенность) тынычлану, тынычлыкка бирелү 2. (беспечное спокойствие) урынсызга тынычлану, гамьсезлек
Татарско-русский словарь:
көчәнү (гл.)(неперех.) разг. 1. прям., перен. тужиться, поднатужиться, силиться; напрягаться/напрячься || потуги, натуга, напряжение; күтәрәм дип ~ү тужиться (напрягаться) поднять; берьюлы ~еп, йөкне читкә этәрделәр разом поднатужившись, оттолкнули груз в сторону; аңларга ~ү силиться понять; ~ә торгач, машина сатып алу поднатужившись, купить машину; ~мичә эшләү работать без натуги; ~ үдән кызару покраснеть от напряжения; рухи ~ү духовное напряжение; урынсызга ~ү напрасные потуги 2. в знач.(нареч.) көчәнеп 1. натужно; ~еп йөткерү закашлять натужно; ~еп елмаю натужно улыбаться 2. с натугой, напряжённо, с напряжением; ~еп эшләү работать с натугой (напряжённо)
урынсыз (прил.) 1. ненужный, неуместный; ~ сорау неуместный вопрос 2. необоснованный, незаслуженный, беспричинный, напрасный; ~ курку беспричинный страх 3. в функции сказ. ни к чему; бәхәсләшү биредә ~ споры тут ни к чему ||(нареч.) см. урынсызга урынсызга (нареч.) 1. неуместно, незаслуженно, напрасно; ~ тавышланасың напрасно скандалишь 2. без надобности, без причины, беспричинно; ~ кулыңны күтәрмә без надобности не поднимай руку
уфылдау (гл.)(неперех.) 1. охать, ахать, вздыхать, тяжело дышать, испускать вздохи || оханье, аханье, вздохи 2. горевать; урынсызга ~амагыз не горюйте впустую
эзәрләү (гл.)(перех.) 1. см. эзәрлекләү1, 2; урынсызга гаепләп ~ преследовать, обвинив незаслуженно 2. неотступно следить, подстерегать/подстеречь, шпионить || слежка 3. пристально наблюдать за чем-л. 4. редко расследовать || расследование; гаеплеләрне ~ расследовать виновных 5. перен. поискать, улавливать/уловить, подмечать/подметить (суть, смысл чего-л.)
Тәсадеф