Русско-татарский словарь:
башибузук (сущ.)(м) 1. истор. башыбозык (Төркиядә регуляр булмаган гаскәр солдаты); 2. перен. башкисәр, юлбасар
гайдук (сущ.)(м) ист. гайдук (Балкан илләрендә һәм Венгриядә Төркия изүенә каршы баш күтәргән партизан)
гетерии (сущ.)гетерилар ( 1. борынгы Грециядә яшерен политик союзлар; 2. XIX йөз башларында Төркия изүеннән котылу максаты белән Грециядә оештырылган яшерен патриотик оешмалар)
гундосый (прил.) прост. см. гнусавый гунны (сущ.) мн. һуннар (безнең эра башында Европага үтеп кергән борынгы төрки кабиләләр)
II(сущ.)(м)диван ( 1. уст. Төркиядә зур түрәләр советы 2. лит. көнчыгышта лирик асарлар җыелмасы)
кун (сущ.)(м) мн. нет, истор. кун (электә төрки һәм Кавказ халыкларында кеше үтергән өчен йолым түләп котылу)
кунак (сущ.)(м)кунак (Кавказның тау халыкларында һәм төрки халыкларда дус кеше, якын иптәш, хәл белеп ял итәргә килгән кеше)
курды (сущ.) мн. көрдләр, көрд халкы (Иранда, Төркиядә, Гыйракта, өлешчә Азербайҗанда, Эрмәнстанда һәм Төркмәнстанда яши торган халык)
лазы (сущ.) мн. лазлар, лаз халкы (Көньяк Кавказда һәм Төркиядә яшәүче халык)
II(сущ.)(ж)лира (Италиядә һәм Төркиядә акча берәмлеге)
меджилис (сущ.)(м)мәҗлес (Иранда һәм Төркиядә закон чыгару палатасы, парламент)
меджлис (сущ.)(м)мәҗлес (Иранда һәм Төркиядә закон чыгару органы, парламент)
надпись (сущ.)(ж)язма, язу; дарственная надпись бүләк язуы; древнетюркские надписи борынгы төрки язмалар
орда (сущ.)(ж) 1. урда (борынгы төрки халыкларда дәүләт берләшмәсе) 2. перен. өер; илбасарлар [өере]; разгром фашистских орд фашист илбасарларын тар-мар итү
пачпорт (сущ.)(м) простореч. см. паспорт паша (сущ.)(м)паша (электә Төркиядә, Мисырда һәм башка кайбер илләрдә олы түрәләргә бирелә торган титул)
пашалык (сущ.)(м) истор. пашалык (элекке Төркиядә паша карамагындагы өлкә)
печенеги (сущ.) мн. печенеглар, печенег халкы (9-11 йөзләрдә Европаның көньяк-көнчыгышында күчеп йөргән борынгы төрки халыкларның берсе)
пиастр (сущ.)(м)пиастр (Төркиядә, Мисырда һәм башка кайбер илләрдә акча берәмлеге)
IV(прил.) обл. см. половый половцы (сущ.) мн. половецлар, кыпчаклар (борынгы төрки халык)
порта (сущ.)(ж) истор. Порта (солтан Төркиясе хөкүмәтенең рәсми нсеме)
санджак (сущ.)(м) истор. санҗак (иске Төркиядә административ округ)
султанский (прил.)солтан...-ы, солтан власте...-ы; солтанлык...-ы; султанский режим в старой Турции иске Төркиядә солтан власте режимы
туретчина (сущ.)(ж)старин. төрек җирләре, Төркия
турецкий (прил.)төрек …ы; Төркия …ы; турецкий язык төрек теле
тюрки (сущ.) мн. төркиләр (төрки телләрдә сөйләшүче халыклар)
тюркология (сущ.)(ж)тюркология (төрки халыкларның телләрен һәм культурасын өйрәнә торган фән)
тюркский (прил.)төрки; тюркские языки төрки телләр
филология (сущ.)(ж)филология; тюркская филология төрки телләр филологиясе
хедив (сущ.)(м)хәдиф (Төркия кул астында вакытта Мисыр вице-короленең титулы)
хозары (сущ.) мн. ист. хазарлар (борынгы төрки халык)
шорцы (сущ.) мн. шор халкы, шорлар (төрки телдә сөйләшүчеләр төркеменә кергән Төньяк Алтайда яшәүче халык)
янычары (сущ.) мн. янычарлар (элеккеге Төркиядә өстен хокуклар белән файдаланып килгән ярәяүле гаскәр)
Татарско-русский словарь:
гомумтөрки (прил.) общетюрксий
гомумтөрки лексика (сущ.) лингв. общетюркская лексика
II(гл.)(перех.) 1. узнавать/узнать по внешнему виду, опознавать/опознать || узнавание, опознавание/опознание; атлавыннан (тавышыннан һ.б.) ~у узнавать по шагу (голосу и т. п.); кара бүркең киеп килсәң, Караңгыда ~ырмын; Каршы чыгып алырмын (песня) если придёшь в своей шапке чёрной, буду узнавать тебя ночью тёмной и выйду навстречу 2. знать в лицо или по отдельным приметам; ничек ~ымак кирәк как тут распознаешь (прочтёшь); разве можно тут (прочитать, прочесть); язуын ~ырлык түгел невозможно прочесть его писания; его почерк не разберёшь; мин аны ~ыйм я его знаю (в лицо) 3. 1) суметь читать/прочитать 2) знать, узнать || знание, узнание (смысла, значения условных знаков) письма; владеть/овладеть || владение/овладение грамотой, навыками чтения и письма; хәреф ~у знать, запоминать, узнавать буквы; иҗек ~у уметь читать по слогам; төрки ~у уметь читать на старотатарском литературном языке тюрки (первая степень овладения грамотностью в татарской школе); кулын ~у узнать почерк 4. знать толк, распознавать/распознать || распознавание/распознание, уметь || уме-ние распознавать (внутренние качества по внешним признакам); ат ~у знать толк в лошадях, уметь распознавать их качества (по сложению); мал ~у знать толк в скоте 5. познавать/познать || познавание; познание, (хорошо) знать || знание свойств (чего-л. сложного); юл ~ыган ат булыр, дөнья ~ыган карт булыр (посл.) кто познал дорогу-это конь, кто знает жизнь-это старик 6. признавать/признать; признаваться/признаться, подтверждать/подтвердить || признавание, признание, подтверждение (факта); гаебен ~ыды признал свою вину; признавался в своей вине 7. (дип ~у) считать, придерживаться мнения; хезмәтне намус эше дип ~у труд считать делом чести 8. признавать/признать || признание (законным, действительным и т. п.); яңа хөкүмәтне ~у признать новое правительство 9. признавать/признать за... || признавание/признание за ...; батыр ирне ил ~ый храброго мужа признаёт (за достойного) вся страна
төрек-татарча (нареч.) см. төркичә төрек-татарчы (сущ.) ист. 1. сторонник усиления роли тюрко-татарских языков в жизни татар 2. тюрколог
төрке (сущ.) разг. см. төркиII-1; укыдым гарәп-була яздым харап, укыдым фарсы-сафсата барсы, укыдым ~-күңелемнең күрке (посл.) учил я арабский-чуть не свихнулся, учил персидский-вздор несусветный; учился на языке тюрки-отрада души
төркечә (нареч.) см. төркичә төрки (прил.) тюркский; ~ кабиләләр тюркские племена; ~ телләр тюркские языки; ~ фигыль тюркский глагол ||(сущ.) 1. тюрки (старописьменный язык тюркских народов на основе арабской графики, в силу своих особенностей одинаково отражающий орфоэпические нормы ряда тюркских языков) 2. прост. татарский письменный язык 3. тюрк, представитель какого-нибудь тюркского народа
төрки сүз (сущ.) лингв. тюркизм
төрки телләр (сущ.) мн. лингв. тюркские языки
төрки элемент (сущ.) лингв. см. төрки&сүз
төркиләштерелү (гл.) страд. от төркиләштерү
төркиләштерү (гл.)(перех.) отюречивать/отюречить
төркиләшү (гл.)(неперех.) отюречиваться/отюречиться || отюречивание
төркилек (сущ.) 1. свойство быть тюркским, тюркский характер чего-л. 2. тюркское сообщество; совокупность всех тюрков
төркичә (нареч.) на письменном языке тюрки; на старотатарском литературном языке ||(прил.) 1. (написанный, сказанный) на языке тюрки 2. разг. книжн. (написанный, сказанный) на татарском языке; ~ әйт скажи на тюрки (на татарском языке); ~ уку уметь читать на старотатарском (на арабском) языке, учиться на старотатарском языке
төркиче (сущ.) ист. сторонник обучения на языке тюрки; сторонник применения этого языка во всех сферах жизни
төркичелек (сущ.) ист. 1. применение языка тюрки в обучении, образовании, науке и художественной литературе; увлечение письменным языком тюрки 2. общественно-литературное движение, ставившее целью активизацию языка тюрки
Тәсадеф