Русско-татарский словарь:
адрес (сущ.)(м) 1. адрес; точный адрес төгәл адрес; дать адрес адрес бирү 2. адрес, котлау язуы (юбилей уңае белән хезмәт яки фән эшлеклесенә бирелә торган котлау язуы); поднести адрес адрес бирү по адресу кого-чего, чьему …га карата; по его адресу было сделано несколько замечаний аңа карата берничә кисәтү ясалды; не по адресу кешесенә карата түгел; тиешле урнына түгел; ваше замечание сделано не по адресу сезнең кисәтүегез тиешле кешесенә карата түгел
аккумуляция (сущ.)(ж) см. аккумулировать аккуратно (нареч.) 1. пөхтә, пөхтә итеп, тәртип белән, төгәллек белән, төгәл, җыйнак, җыйнак итеп; саклык белән, ипләп кенә; 2. (постоянно) һәрвакыт, бер дә калдырмый, вакытында, тәртипле; нам газеты доставляют аккуратно безгә газеталарны вакытында китерәләр
аккуратность (сущ.)(ж) 1. (исполнительность) пөхтәлек, төгәллек, җыйнаклык 2. (тщательность) пөхтә эшләнгәнлек, җентекле эшләнгәнлек
аккуратный (прил.) 1. (исполнительный) пөхтә, төгәл, җыйнак; аккуратный ученик пөхтә укучы 2. (тщательный) пөхтә [эшләнгән], җентекле [эшләнгән]; аккуратное исполнение работы эшне җиренә җиткереп башкару
акурат (нареч.) простореч. нәкъ, төгәл; акурат два месяца тому назад моннан нәкъ ике ай элек
аптека (сущ.)(ж)аптека; как в аптеке шутл. бик төгәл
буквальный (прил.) 1. (дословный) сүзгә-сүз, хәрефкә-хәреф; буквальный перевод сүзгә-сүз тәрҗемә 2. (прямой, не переносный) туры, төгәл; буквальное значение туры мәгънә
венчать 1. (гл.)кого кидерү (венок, таҗ); венчать лавровым венком дәфнә веногы кидерү 2. (гл.)что (находиться наверху) очлану, очында булу; барып бетү (югарыда); башню венчала рубиновая звезда манараның очында кызыл якут иде 3. (гл.) перен. что (успешно завершать) төгәлләү, тәмамлау; уңышлы рәвештә, уңышлы килеп чыгу 4. (гл.)кого (совершать обряд) никах уку, никахландыру
верный (прил.) 1. тугрылыклы, турылыклы, тугры, туры; верный помощник турылыклы ярдәмче; верные друзья тугры дуслар 2. дөрес, дөреслекле; верная мысль дөрес фикер; верный перевод дөрес тәрҗемә 3. ышанычлы, нык, ныклы; үткен, төгәл; төз; верная рука ышанычлы кул; верный глаз үткен күз 4. (неизбежный) котылгысыз, шиксез; верная гибель котылгысыз һәлакәт
выкоситься (гл.) обл. үтмәсләнү, кыршылып бетү (чалгы турында). В соседнем колхозе уже выкосились күрше колхозда (печәнне) чабып бетергәннәр инде (күрше колхозда печән чабу эшләрен төгәлләгәннәр инде)
выполоться (гл.) обл. утауны бетерү, утауны төгәлләү
выразиться (гл.) 1. (проявиться) чагылу, гәүдәләнү, күренү 2. (сказать) әйтү; выразиться точно и кратко төгәл һәм кыска итеп әйтү
джентльмен (сущ.)(м)джентльмен ( 1. Англия буржуаз җәмгыятендә: әдәпле, инсафлы кеше, ягъни буржуаз моральне төгәл үтәүче 2. әдәпле, инсафлы, корректлы кеше)
довершать (гл.) см. довершить довершаться (гл.) книж. 1. см. довершиться ; 2. страд. тәмамлану, очлану, бетерелү, төгәлләнү, ахырына җиткерелү
довершить (гл.)что, высок. бетерү, тәмамлау, төгәлләү, очлау, ахырына җиткерү; довершить начатое дело башлаган эшне ахырына җиткерү
докалывать (гл.) разг. см. доколоть доканчивать (гл.) см. докончить доканчиваться (гл.) 1. разг. см. докончиться; 2. страд. бетерелү, тәмамлану, төгәлләнү, очлану
документальный (прил.) 1. документ …ы, документаль, документларга нигезләнгән, документлар белән расланган; документальная повесть документаль повесть 2. документтагы кебек, документлардагыча; документальная точность документтагы кебек төгәллек
допускать (гл.) 1. кого-что керергә рөхсәт итү, кертү; допускать к больному авыру янына керергә рөхсәт итү 2. кого-что к чему катнашырга рөхсәт итү; допускать к экзаменам имтиханнарда катнашырга рөхсәт итү 3. что и с неопр. рөхсәт итү, ирек бирү, юл кую; нельзя этого допускать моңа юл куярга ярамый; не допускать [и] мысли о чем ул турыда уйларга да ярамый, мөмкин булмаган нәрсә, ул турыда башка да китермәү 4. что (предполагать) уйлау, фараз итү 5. что җибәрү, ясау; допускать неточность төгәлсезлек җибәрү
доработать (гл.) 1. что эшләп бетерү (тәмамлау, төгәлләү); доработать проект проектны эшләп тәмамлау 2. …га кадәр эшләү; он доработал до утра ул иртәнгә кадәр эшләде
завершающий (прил.)төгәлләүче, тәмамлаучы, соңгы, актык; 1950 год завершающий год послевоенной пятилетки 1950 ел сугыштан соңгы бишьеллыкның актык елы
завершитель (сущ.)(м) книж. тәмамлаучы, төгәлләүче
завершить (гл.)что 1. тәмамлау, тәмам итү, төгәлләү; завершить работу эшне төгәлләү 2. очлау, очлап чыгу; завершить башню шпилем манараны шпиль белән очлау
завершиться (гл.)төгәлләнү, тәмамлану, очлану, бетү; строительство завершилось төзелеш тәмамланды
заключаться (гл.) 1. гыйбарәт булу, тору; дело заключается в следующем эш шуннан гыйбарәт 2. тәмамлану, тәмам ителү, төгәлләнү; письмо заключалось искренними пожеланиями хат ихлас теләкләр белән тәмамланган иде
заключить (гл.) 1. кого-что ябу, ябып кую, утырту; заключить в тюрьму төрмәгә ябу 2. нәтиҗә ясау, нәтиҗә чыгару; нәтиҗәгә килү; я заключил, что он прав мин ул хаклы дигән нәтиҗәгә килдем 3. что чем тәмамлау, бетерү, төгәлләү; заключить доклад приветствиями докладны котлау сүзләре белән тәмамлау 4. что тезү; заключить договор договор төзү заключить в объятия кого кочакка алу, кочаклау; заключить в скобки что җәяләр эченә алу
законченность (сущ.)(ж)тәмамланганлык, төгәлләнгәнлек; тулылык, бөтенлек; законченность мысли фикернең тәмамланганлыгы
законченный (прил.) 1. (прич.)от закончить; 2. тәмамланган, төгәлләнгән, эшләнеп беткән; тулы, бөтен, һәрьяктан җитеш; законченная мысль тәмамланган фикер 3. җитлеккән, үсеп җиткән; законченный художник җитлеккән рәссам 4. чиктән ашкан, чиктән тыш; законченный негодяй чиктән ашкан кабахәт кеше
закончить (гл.)что бетерү, тәмамлау, төгәлләү; закончить работу эшне тәмамлау
закончиться (гл.)бетү, тәмамлану, төгәлләнү; совещание закончилось киңәшмә тәмамланды
зрелость (сущ.)(ж) 1. (спелость) өлгерү, пешү, үсеп җитү, өлгерү (пешү) дәрәҗәсе 2. (зрелый возраст) җитлегү, бәлигъ булу 3. перен. өлгерү, төгәллек, камиллек; зрелость мысли фикернең камиллеге
исполнительность (сущ.)(ж)эшне төгәл үтәүчәнлек, эшне төгәл башкаручанлык
исполнительный (прил.) 1. башкаручы, башкарма, башкара торган; тормышка ашыручы; исполнительный комитет башкарма комитет 2. (старательный) эшне төгәл үтәүчән, эшне төгәл башкаручан а исполнительный лист башкару кәгазе
калибр (сущ.)(м)калибр ( 1. воен. ату коралы көпшәсенең эчке диаметры 2. тех. эшләп чыгарыла торган эйберләрнең төгәл зурлыгын үлчи торган инструмент)
калькировать (гл.)что калькалаштыру ( 1. калька ярдәмендә төгәл күчермәсен алу 2. лингв. икенче бер телдән туп-туры тәрҗемә итеп сүз ясау)
кода (сущ.)(ж)кода ( 1. муз. музыкаль пьесаның йомгаклау өлеше; 2. лит. юл саны төгәл булырга тиешле шигъри әсәрләрнең, мәсәлән, 14 юллы сонетның, ахырына шул төгәл юллардан тыш өстәлгән юл)
кончить (гл.) 1. что бетерү, төгәлләү, тәмамлау, очлау, тәмам итү; кончить ремонт ремонтны тәмамлау; кончить вечер танцами кичәне танцылар белән төгәлләү; кончить университет университетны бетерү 2. что, на чем, чем и с неопр. өзү, туктату; кончить разговор сөйләшүне туктату 3. кого-что, прост. үтерү кончить плохо (скверно) 1) түбәнлеккә төшү, кызганыч хәлдә калу; 2) үзеңне-үзең үтерү
кончиться (гл.) 1. бетү, төгәлләнү, тәмамлану, очлану, тәмам булу; урок кончился дәрес тәмамланды; дело кончилось мирно эш килешү белән бетте
лаконичность (сущ.)(ж) мн. нет, книж. кыскалык һәм ачыклык, аз сүзлелек, төгәллек
математический (прил.) 1. математика …ы; математик; математическая задача математик мәсьәлә 2. перен. төгәл; математический расчет төгәл исәп
мелкий (прил.) 1. вак, кечкенә; мелкие яблоки вак алмалар; мелкие камешки кечкенә ташлар; мелкий песок вак ком; мелкий дождь вак яңгыр 2. вак; мелкий собственник вак милекче; мелкая буржуазия вак буржуазия; мелкий чи-новник вак чиновник 3. (несущественный) вак, вак-төяк, кечкенә; мелкие подробности вак-төяк төгәллекләр (нечкәлекләр) 4. сай; мелкий ручей сай инеш; мелкая тарелка сай тарелка мелкая сошка кечкенә кеше, әһәмиятсез кеше
меткость (сущ.)(ж) 1. төзлек, төгәллек; меткость выстрела атуның төзлеге 2. перен. осталык, берәгәйлек, тапкырлык, үткенлек; меткость сравнения чагыштыруның үткенлеге
метроном (сущ.)(м)метроном (фәнни тикшеренүләр алып барганда вакытны төгәл үлчәү өчен, музыкада темпны күрсәтү өчен кулланыла торган механик прибор)
микрометр (сущ.)(м)микрометр (сызыкча зурлыкларны төгәл үлчәү коралы)
микрометрия (сущ.)(ж)микрометрия (физиканың сызыкча зурлыкларны төгәл үлчәү белән шөгыльләнә торган бүлеге)
минута (сущ.)(ж)минут ( 1. вакыт берәмлеге 2. почмак үлчәвендә градусның алтмыштан бер өлеше 3. бик кыска вакыт, аз гына вакыт) без пяти минут кто тиздән; без пяти минут инженер тиздән инженер булачак; в [одну] минуту бик тиз арада, минут эчендә; как одна минута (пройти, пролететь) бик тиз, сизелмичә дә калу; минута в минуту төгәл үз вакытында, билгеләнгән срокта; минуту внимания! бер генә минутка игътибар итегез!; [одну] минуту! или одна минута! бер генә минут көтегез!, аз гына көтегез!; сию минуту 1) (ответ) хәзер; 2) (приказ) хәзер үк!; с минуты на минуту тиздән, менә-менә
(нареч.) 1. күп; много работать күп эшләү; ждать много лет күп еллар көтү; много воды утекло күп[ме] сулар акты; күп[ме] заманнар үтте 2. при сравн. ст.(прил.)күп, күп тапкыр; много лучше күп тапкыр яхшырак, шактый яхшы много-много иң күбендә, күп дигәндә; ни много, ни мало нәкъ, төгәл; күп тә түгел, аз да түгел; таман гына
модуль (сущ.)(м) физ. , тех. модуль (кайбер төгәл фәннәрдә коэффициентлар исеме); модуль сжатия кысылыш модуле; модуль упругости сыгылмалылык модуле
натурализм (сущ.)(м)натурализм (әдәбиятта һәм сәнгатьтә реализмның төшенкелеккә бирелүенең нәтиҗәсе буларак барлыкка килгән, чынбарлыкны, идея ягына игътибар итмичә, тышкы яктан гына төгәл тасвирларга омтыла торган юнәлеш)
неаккуратный (прил.) 1. (неисполнительный) вакытында …маучан, тәртипсез, тәртипкә буйсынмаучан 2. разг. (небрежно сделанный) пөхтә (җиренә җиткереп, төгәл) …маган; неаккуратная работа җиренә җиткереп эшләнмәгән эш 3. (неопрятный) шапшак, җыйнаксыз, йобалгы
неточность (сущ.)(ж) 1. хата, ялгышлык; дөрес булмау, анык булмау, дөрес түгеллек; 2. мат. төгәлсезлек
неточный (прил.) 1. ялгыш, дөрес булмаган, аныксыз, анык булмаган; в знач. сказ. анык түгел, ялгыш, хата; 2. мат. төгәлсез
окончание (сущ.)(с) 1. (завершение) бетү, тәмамлану, тәмам булу, төгәлләнү 2. (конец чего-л.) ахыр, соң, азак, актык; окончание романа романның ахыры 3. грам. кушымча; падежные окончания килеш кушымчалары
окончить (гл.)что бетерү, төгәлләү, тәмамлау, очлау, тәмамлап (очлап) чыгу; окончить чтение укып бетерү; окончить институт институт тәмамлау
оперировать 1. (гл.)кого-что операция ясау; оперировать больного авыруга операция ясау 2. (гл.)(действовать) эш итү, эш алып бару; оперировать в тылу противника дошманның тылында эш алып бару 3. (гл.)чем таяну, китерү, файдалану, таянып эш итү; оперировать точными сведениями төгәл мәгълүматларга таянып эш итү
определенно (нареч.) 1. туры, ачык, өзеп, кисеп; определенно высказаться үз фикерен ачык әйтү; 2. нәкъ, төгәл, ачык; придти в определенно назначенный час нәкъ билгеләнгән сәгатькә килеп җитү; 3. простореч. һичшиксез, әлбәттә; определенно не поспеем к поезду һичшиксез поездга өлгерә алмабыз; ты пойдешь на собрание? Определенно! син җыелышка барасыңмы? Әлбәттә!
от (ото=, отъ=) фигыль ясагыч(прист.) 1. берәр эшне тәмамлау, төгәлләү, хәрәкәтне ахырга китереп җиткерү, туктату дигән мәгънәне белдереп, татарчага бетерү дигән ярдәмче фигыль аша тәрҗемә ителә, мәс. отдежурить дежурить итеп бетерү; отработать эшләп бетерү 2. ерагаю, ераклашу, читләшү, читкә китү мәгънәләрен белдереп, китү дигән ярдәмче фигыль аша тәрҗемә ителә, мәс. отлететь очып китү; отбежать в сторону читкә йөгереп китү; отплыть от берега яр буеннан йөзеп китү 3. бер бөтеннән аерым кисәген яки икенче берәр әйберне аеру мәгънәсен аңлатып, алу дигән ярдәмче фигыль аша тәрҗемә ителә, мәс. отрезать кусок хлеба бер телем икмәк кисеп алу; отклеить марку марканы куптарып алу 4. фигыльдә -ся суффиксы булса һәм ул берәр нәрсәдән баш тарту мәгънәсен аңлатса, котылу, сылтау табу сүзләре ярдәмендә тәрҗемә ителә, мәс. отписаться язып котылу; отговориться сылтаулар табып баш тарту
отделать (гл.) 1. что (придать законченный вид) эшен бетерү, эшен төгәлләү; эшкәртеп чыгу, җиренә җиткерү; отделать статью мәкаләне эшкәртеп чыгу 2. что-чем (украсить) бизәкләү, матурлау; отделать платье вышивкой күлмәкне чигеп бизәкләү 3. кого, прост. (выругать, избить) бик нык тиргәү (сугу)
погрешность (сущ.)(ж)ялгышлык, ялгыш, хата, кимчелек, җитешсезлек, төгәлсезлек; работа не имела никаких погрешностей эштә бернинди дә хата юк иде
покончить (гл.) 1. что. с чем бетерү, тәмамлау, төгәлләү, очына чыгу; покончить с делами эшләрне бетерү; 2. с кем-чем бетерү, юк итү; покончить с врагом дошманны юк итү покончить с собой (с жизнью) үзен-үзе үтерү
пунктуально (нареч.)җиренә җиткереп, төгәл; пунктуально выполнить поручение йомышны җиренә җиткереп үтәү
пунктуальный (прил.)пунктуаль, җиренә җиткереп эшләүчән, төгәл үтәүчән
равнехонький (прил.) простореч. тип-тигез, төп-төгәл генә, җитәрлек кенә
радиолокация (сущ.)(ж)радиолокация (күрү мөмкинлегенең теләсә нинди булуына карамастан, радиодулкыннар ярдәмендә предметларның, мәс. самолетларның, корабльләрнең кайда булуын төгәл билгеләү)
разрешиться (гл.) 1. чишелү, хәл ителү, ачыклану; вопрос разрешился мәсьәлә чишелде 2. (закончиться) хәл ителү, хәл кылыну; бетү, тәмамлану, төгәлләнү; дело разрешилось эш хәл ителде 3. кем и без доп. , уст. (родить) бала табу, бала китерү; бала тудыру; разрешиться мальчиком ир бала табу
расплывчатость (сущ.)(ж) мн. (нет)аныксызлык, анык булмау, тоныклык; таркаулык, таркау булу, төгәлсезлек, төгәл булмау, томанлы булу; расплывчатость формулировки формулировканың төгәл булмавы (таркаулыгы)
II(гл.) 1. с кем-чем уч алу, җәзага тарту, җәза бирү, исәп-хисапны өзү; эшне бетерү, эшне өзү 2. перен. разг. [эшне] бетерү (төгәлләү); расправи с арбузом карбыз белән эшне бетерү
рейтер (сущ.)(м) спец. рейтер (төгәл үлчәүләрдә кулланыла торган 0,01 гр. авырлыгындагы тимер чыбыктан гыйбарәт аем гер)
реохорд (сущ.)(м) физ. реохорд (җисемнәрнең электр каршылыгын төгәл үлчәү өчен кулланыла юрган аппарат)
ровничный (прил.): ровничная машина тех. см. банкаброш ровно (нареч.) 1. (гладко) тигез 2. (нареч.)(прямо) туры, тез 3. (равномерно) салмак 4. в знач. частицы нәкъ, төгәл; ровно в пять часов төгәл биш сәгатьтә 5. в знач. частицы разг. бөтенләй, һич; он ровно ничего не понял бөтенләй бернәрсә дә аңламады
ровность (сущ.)(ж) мн. (нет) 1. тигезлек, такырлык; 2. төзлек, турылык; 3. салмаклык, бертигезлек, төгәллек; 4. тынычлык, сабырлык, тигез холыклылык; даимилек; 5. бердәйлек, тәңгәллек, тигез зурлыклылык
секунда (сущ.)(ж) 1. секунд 2. (мгновение) бик аз гына; подожди [одну] секунду бик аз гына көтеп тор 3. мат. секунд 4. муз. секунда (диатоник гаммада икенче баскыч) секунда в секунду 1) (точно в срок) төгәл билгеләнгән вакытта; 2) (в одно и то же время) бер үк вакытта
скрупулезность (сущ.)(ж)гадәттән тыш төгәллек; җентеклелек; скрупулезность анализа анализның җентеклелеге
скрупулезный (прил.)гадәттән тыш төгәл, җентекле; скрупулезный анализ бик җентекле анализ
следовать (гл.) 1. за кем-чем (идти следом) ияреп бару, артыннан бару (килү) 2. за чем [артыннан] килү, булып тору, үтеп тору; одно событие следует за другим бер вакыйга артыңнан икенчесе үтеп тора 3. бару; поезд следует до Москвы поезд Мәскәүгә хәтле бара 4. кому-чему, книжн. иярү, охшарга тырышу, тоту; во всем следовать учителю һәрнәсәда остазыңа охшарга тырышу; следовать советам друга дустыңның киңәшен тоту 5. : отсюда следует вывод моннан шундый нәтиҗә килеп чыга 6. безл. с неопр. кирәк; работу следует закончить эшне төгәлләргә кирәк 7. безл. с кого-чего и кому (причитаться) тиеш, кирәк; сколько с меня следует? миннән күпме тиеш?; ему следует десять рублей аңа ун сум бирергә кирәк как следует тиешенчә, шәп итеп, яхшылап
станс (сущ.)(м) лит. станс ( 1. шигырьләрдә төгәл бер синтаксик тезем булып тора торган строфа; 2. только мн. шундый строфалардан торган шигырь)
строгий (прил.) 1. таләпчән, үтә таләпчән, талап итүчән; строгий начальник таләпчән башлык 2. коры, җитди, кырыс, катгый; строгий тон коры тон 3. [ ]төгәл, [ ] дөрес; каты; строгий учет төгәл 4. каты; строгие меры каты ; строгий выговор каты 5. әдәп кагыйдәләрен нык саклаучы, әдәп кагыйдәләренә нык буйсынучы; человек строгих правил әдәп кагыйдәләрен нык саклаучы кеше 6. дөрес, төз, матур; строгий профиль матур профиль 7. гади; купшы булмаган; строгий костюм гади костюм
строго (нареч.) 1. таләпчәнлек белән, таләпчәнлек күрсәтеп; строго экзаменовать таләпчәнлек күрсәтеп имтихан кылу; 2. каты, нык; строго наказать каты җәза бирү; 3. бик дөрес, төп-төгәл; строго рассчитывать бик дөрес исәпләү; 4. җыйнак, гади; строго одеваться гади киенү. Строго-настрого разг. см. настрого строгость (сущ.)(ж) 1. только ед. таләпчәнлек; 2. только ед. катылык, кырыслык, җитдилек; ныклык; 3. каты чара, каты тәртип; введены большие строгости бик каты тәртип кертелгән
(сущ.)(ж) 1. таләпчәнлек; строгость учителя укытучының 2. корылык, җитдилек, кырыслык; катгыйлык; строгость тона тонның кырыслыгы 3. төгәллек, дөреслек; катылык; строгость учета 4. мн. строгости разг. каты , каты тәртип; ввести строгости каты күрү по всей строгости закона закон таләпләренә тулысынча туры китереп
точнехонько (нареч.) простореч. 1. бик төгәл, бик дөрес; высчитать точнехонько бик төгәл исәпләп чыгару; 2. см. точно4
точно 1. (нареч.)төгәл, төгәл итеп, дөрес итеп; точно передать чьи-либо слова кемнең дә булса сүзләрен төгәл итеп сөйләп бирү 2. (нареч.)(вполне, совершенно) нәкъ; точно такой же нәкъ шундый ук 3. частица утверд. прост. (да, так, верно) әйе; дөрес; точно, я здесь был дөрес, мин монда булдым 4. (вводн. сл.)(действительно, в самом деле) чыннан да, дөрестән дә; она, точно, красива ул чыннан да матур 5. союз сравн. (как будто, словно) гүя, кебек, шикелле, сыман, әйтерсең; кричит, точно сумасшедший акылдан язган кеше кебек кычкыра
точность (сущ.)(ж)в разн. знач. төгәллек, тегәл булу, дөреслек; точность перевода тәрҗемәнең төгәллеге; точность веса үлчәүнең төгәл булуы; вычислить с точностью до одной сотой йөздән бер өлешкә кадәр дөреслек белән хисаплап чыгару в точности нәкъ, төп-төгәл
точный (прил.) 1. төгәл, дөрес йөри торган; точный перевод төгәл тәрҗемә; точные приборы төгәл приборлар; точные часы дөрес йөри торган сәгать 2. (пунктуальный) төгәл; точный человек төгәл кеше точные науки төгәл фәннәр
точь точь-в-точь = разг. төп-төгәл, дөп-дөрес итеп, нәкъ, нәкъ менә, нәкъ үзе кебек итеп, суйган да каплаган, коеп куйган; пересказать что-л. точь-в-точь берәр нәрсәне төп-төгәл итеп сөйләп бирү; мальчик точь-в-точь отец малай нәкъ әтисе
увенчать (гл.) 1. кого-что венок кидерү; увенчать чемпиона лавровым венком җиңүчегә лавр такыясы кидерү 2. что, чем (закончить собой верхнюю часть чего-л.) очлап кую, очлау; здание увенчали башней бинаны манара белән очлаганнар 3. перен. что (успешно завершить) уңышлы төгәлләү, уңышлы тәмамлау
увенчаться (гл.)чем (успешно завершиться) уңышлы төгәлләнү, уңышлы тәмамлану
уточнение (сущ.)(с) 1. см. уточнить; 2. төгәллек, аныклык, төзәтмә; внести уточнение в проект проектка аныклык кертү
уточнить (гл.)что аныклау, ачыклау, аныклык (ачыклык) кертү, төгәллек кертү; уточнить сведения мәгълүматларга аныклык кертү
финал (сущ.)(м) 1. тәмамлану, ахыр, азак, соң; финал пьесы пьесаның ахыры; печальный финал [эшнең] күңелсез төгәлләнүе 2. спорт. финал; выйти в финал финалга чыгу
хронометр (сущ.)(м)хронометр (аеруча төгәл сәгать)
целый (прил.) 1. (полный, непочатый) бөтен, бер бөтен, тулы бер; төгәл бер; целый хлеб бер бөтен икмәк; целое ведро молока тулы бер чиләк сөт 2. бөтен, тулы бер, төгәл бер, буй; целый час тулы бер сәгать; целыми часами сәгатьләр буе; целая историческая эпоха тулы бер тарихи дәвер; целый век гомер буе; бөтен гомере; целый день көн буе, көн озын 3. (значительный, большой) бик күп, бик зур, зур бер, бөтен бер; целый ряд вопросов бик күп мәсьәләләр; целая история зур бер тарих 4. (неповрежденный) бөтен, исән, имин, зыян-зарарсыз, бозылмаган, ватылмаган; цел и невредим исән-сау, сау-сәламәт, сау-таза; остаться целым исән-сау калу 5. (не пропавший) исән-сау, исән, югалмаган; все вещи целы барлык әйберләр дә исән 6. в знач.(сущ.)целое с (нечто единое) бер бөтен, тулы бер 7. мат. бөтен; целое число бөтен сан 8. в знач.(сущ.)целое с, целая(сущ.)(ж) мат. бөтен; одна целая пять десятых бер бөтен уннан биш в целом гомумән, тулаем алганда; в общем и целом гомумән һәм тулаем, гомумән
церемониймейстер (сущ.)(м) устар. доревол. загр. церемониймейстер, тантана түрәсе (патша сарайларындагы тантаналарның төгәл башкарылуына күзәтчелек итүче сарай түрәсе)
чеканность (сущ.)(ж)чарланганлык, ачыклык, төгәллелек; чеканность стиля стильнең чарланганлыгы
чеканный (прил.) 1. бизәк (нәкышь) төшерү …ы, сугу …ы; чеканный станок бизәк төшерү станогы 2. чүкеп бизәлгән, чүкеп бизәк төшерелгән; чеканные пистолеты чүкеп бизәлгән пистолетлар 3. перен. чарланган, ачык; төгәл; чеканный стих чарланган шигырь; чеканный шаг нык басып атлау
четкий (прил.) 1. ачык, анык, төгәл; четкие движения төгәл хәрәкәтләр; четкий почерк ачык почерк; четкий рисунок ачык рәсем 2. перен. ачык, ачык аңлаешлы; четкая формулировка анык формулировка 3. перен. пөхтә, төгәл, җиренә җиткерелгән; четкая работа төгәл эш; четкое исполнение пөхтә башкару
четкость (сущ.)(ж) 1. ачыклык, аныклык, төгәллек; четкость почерка почеркның ачыклыгы 2. перен. (ясность, точность) ачыклык, ачык аңлаешлылык 3. перен. (точность, организованность) пөхтәлек, төгәллек, җиренә җиткерелгәнлек
чистый (прил.) 1. чиста, таза, пакь; чистый воротничок чиста яка; чистая посуда чиста савыт-саба; чистая комната чиста бүлмә 2. перен. саф, намуслы, пакь, керсез, эчкерсез; с чистой совестью саф вөҗдан белән; чистая душа эчкерсез күңел 3. (свободный, открытый-о поверхности) ачык, аяз, чиста, буш; чистое поле буш кыр; чистое небо аяз күк йөзе; чистая тетрадь чиста дәфтәр 4. разг. (не тяжелый, не грязный-о работе) пөхтә, чиста 5. саф, чип-чиста, кушылмасыз; чистое золото саф алтын; чистый спирт чип-чиста спирт; чистый воздух саф һава; чистая порода саф токым; чистая прибыль эк. сафтабыш; чистый вес саф үлчәү 6. ачык, чиста, аерымачык саф; чистая русская речь саф русча сөйләм; чистое произношение ачык әйтелеш 7. разг. чеп-чи, шыр, төгәл, чын; чистый вздор шыр сафсата; чистое мучение чын газап 8. (тщательный, аккуратный) пөхтә, мөкаммәл; чистая работа пөхтә эш чистая правда дөп-дөрес, дөреслекнең нәкъ үзе; чистое искусство саф сәнгать
штык (сущ.)(м)штык; колоть штыком штык белән чәнчү; пойти (идти) в штыки штыкка штык бару; отряд в тысячу штыков мең штыклы отряд в штыки [встретить, принять и т. п.] штыкка алу, дошманлашып каршылау; держаться на штыках штык ярдәмендә тору, гаскәр көче белән тору; как штык төп-төгәл, һичшиксез; придешь вечером? Как штык! кичен киләсеңме? Һичшиксез!
Татарско-русский словарь:
анык (прил.) 1. точный (счёт чего, подсчёт) 2. ясный, чёткий, конкретный, точный, определённый (вопрос, ответ); бурыч бик ~ задача предельно ясна 3. диал. готовый, обеспеченный, гарантированный ||(нареч.) 1. точно (высчитывать) см. тж. төгәл2. ясно, чётко, конкретно, точно (отвечать, объяснять, излагать свои мысли); отчётливо (видеть, слышать что); определённо
ахыр (сущ.) ахыры 1. конец (июля, собрания); окончание (сезона, работы); финал (борьбы, соревнования, события); см. тж. азак1, 2; ~дан икенче второй от конца; предпоследний; эш ~ына килеп җитү успеть к концу работы; ~га калдыру оставить на конец; биб-лиографияне китапның ~ына чыгару вынести библиографию на конец книги; бүлек ~ындагы искәрмәләр примечания в конце главы; романның ~ын көтү ждать окончания романа 2. мн. ахырлары см. азак1 (3); май ~ларына (~ларында) төгәлләрбез завершим так (примерно, приблизительно) к концу мая ||(прил.) разг. см. актык1
билгеләнү (гл.) вовзр.- страд. от билгеләү 1. назначаться, намечаться (заранее), устанавливаться (сроки чего-л.); җыелыш дүшәмбегә ~ә собрание назначается на понедельник; эшне төгәлләү срогы ай башына ~гән срок завершения работы намечен на начало месяца 2. определяться, назначаться, устанавливаться (размер, цена, состав чего-л.); максат дөрес ~гән цена определена правильно 3. назначаться, предназначаться, отводить для какой-л. цели; аланнар печәнлек итеп ~гән луга предназначены под сенокос; бер бүлмә яшьләр өчен ~гән одна комната отведена для молодых 4. назначаться; эшкә ~ү назначаться на работу; авыл хуҗалыгы эшенә ~ү назначаться на селькохозяйственные работы 5. устар. предопределяться; язмыш (Алла) тарафыннан ~ү предопределяться судьбою (Богом)
җибәрү 1. посылать/послать, отсылать/отослать, высылать/выслать, отправлять/отправить; присылать/прислать || посылка, отсылка, высылка, отправление, отправка; кемнедер укырга ~ү послать кого-то учиться; сугышка ~ү отправить на войну; акча ~ү высылать деньги 2. отпускать/отпустить, распускать/распустить || отпуск, роспуск; студентларны каникулга ~ү распускать студентов на каникулы 3. выдавать/выдать, бросать/бросить, отпускать/отпустить || выдача, отпуск; товар ~ү отпускать товар; төзелешкә өстәмә акча ~ү отпустить дополнительные средства на строительство 4. пускать/пустить, впускать/впустить, пропускать/пропустить; тамашачыларны залга ~ү впустить зрителей в зал; кунарга ~ү пустить ночевать 5. пускать/пустить, запускать/запустить, заводить/завести, привести в действие (мотор, прибор, механизм, устройство) 6. разг. пускать/пустить, вводить в строй (электростанцию, предприятие, завод) 7. вводить, ввести || введение, инъекция; венага дару ~ү ввести лекарство в вену 8. пропускать/пропустить, допускать/допустить; хата ~ү пропустить ошибку; төгәлсезлек ~ү допускать неточность 9. припустить, подпустить (телёнка к корове) 10. уволить, освободить, рассчитать; кешене эшеннән ~ү уволить человека с работы 11. отпускать/отпустить, развязывать/развязать, ослаблять/ослабить (о чём-л. завязанном); каешны ~ә төшү отпустить ремень 12. диал. расстёгивать/расстегнуть, отстёгивать/отстегнуть || растёгивание, отстёгивание; пальто төймәләрен ~ү отстёгивать пуговицы пальто 13. запускать/запустить, бросить с размаху; таш белән ~ү запустить камень 14. спускать/спустить; буадагы суны ~ү спустить воду из пруда, выпить 15. отпускать, отпустить, отрастить; озын мыек ~ү отрастить длинные усы; сакал ~ү отпустить бороду 16. в знач. вспомог.(гл.) образует составной(гл.) со знач. 1. быстроты, внезапности или интенсивности действия; кычкырып ~ү вскрикнуть; сызгырып ~ү засвистеть 2. начала действия; елап ~ү заплакать; көлеп ~ү засмеяться; ягып ~ү затопить (печку)
җитәрлек төгәллек (сущ.) мат. достаточная точность
интерполяция (сущ.) 1. книжн. интерполяция (вставка в текст слов или фраз, отсутствующих в оригинале) 2. мат. интерполяция (нахождение значений функции по некоторым известным её значениям); график ~ графическая интерполяция; төгәл ~ точная интерполяция
китү I(неперех.) 1. 1) уходить/уйти, пойти, уезжать/уехать, поехать, отправляться/отправиться куда-л. || уход, отправление; артыннан ~ү отправиться вслед за кем, чем-л.; уезжать надолго; балыкка ~ү пойти на рыбалку; укырга ~ү поехать учиться 2) отходить/отойти, отъезжать/отъехать, отправляться/отправиться откуда-л. || отход, отъезд, отправление; вокзал яныннан ~ү отойти от вокзала; сугышка ~үче солдатлар солдаты, отправляющиеся на фронт 3) отправляться/отправиться, отходить/отойти (о поезде, пароходе, самолёте и т. п.) || отправление, отход; отплывать/отплыть || отплытие (о пароходе); отлетать/отлететь, улетать/улететь (о птицах, самолёте) || отлёт, отлетание 4) с(сущ.) в(мест.) п. или с предлогом белән: отправляться/отправиться на чём-л. или как-л. (на поезде, пароходе, самолёте или поездом, самолётом); отплывать/отплыть (на пароходе, катере или пароходом, катером); лететь, полететь (на самолёте или самолётом) 5) отбывать/отбыть, выбывать/выбыть || отбытие, выбытие куда-л.; чит илгә ~ү отбыть за границу; ул шәһәрдән ~кән он выбыл из города 2. начинаться/начаться; шәһәр читеннән чәчү кырлары ~ә с окраины города начинаются посевные поля; ике арада көрәш ~те(межд.) ними началась борьба 3. продолжаться/продолжиться, длиться, продлиться; җыелыш озакка ~мәде собрание длилось недолго; бәхәс озакка ~ә спор продолжается долго 4. пойти (о времени); без күрешмәгәнгә өченче ел ~те пошёл третий год, как мы не виделись; сәгать икенчегә ~те время (пошёл) второй час 5. идти, пойти, течь (кровь из носа, вода из крана); ярадан кан ~ә из раны идёт кровь 6. просачиваться/просочиться; түшәмнән су ~ә с потолка просачивается вода 7. блекнуть, поблекнуть, сходить/сойти, исчезать/исчезнуть, отходить/отойти (о цвете, красках, пятнах, грязи и т. п.); тәрәзә йөзлекләренең буяулары ~кән краска на наличниках окон сошла; кызның төсе ~кән лицо девочки поблекло 8. изменяться/измениться, переменяться/перемениться; чырае ~ү перемениться в лице 9. уходить/уйти, идти, расходоваться, израсходоваться; кая ~ә бу кадәр акча? куда уходит (расходуется) столько денег? 10. употребляться, использоваться, применяться, идти на что-л., во что-л.; утынга ~ү идти (использоваться) на дрова; дөянең сөте һәм ите азыкка ~ә молоко и мясо верблюда употребляется в пищу 11. в разн. знач. уходить/уйти (с работы, в отпуск); директорлыктан ~ү уйти с должности директора; ялга ~ү уйти на отдых 12. 1) идти, пойти (по чьим-л. стопам, следам); әтиләре эзеннән ~ү пойти по стопам отца (о детях) 2) идти, пойти на что-л., кому, чему-л., к чему-л.; файдага ~ү идти на пользу; сәламәтлеге яхшыруга таба ~те здоровье (его) пошло на улучшение 13. допускать/допустить что-л.; кулъязманы җыйганда бик күп хаталар ~ә при наборе рукописи допускается очень много ошибок; белдерүдә төгәлсезлек ~кән в объявлении допущена неточность 14. быть принятым, войти в обычай (в моду); яшьләрдә мыек йөртү ~те у молодёжи вошло в моду носить усы 15. перен. разг. доходить/дойти до чего-л.; эш судка ~кән дело дошло до суда 16. перен. лишаться/лишиться чего-л.; алдашсаң абруең ~әр, тиргәшсәң кадерең ~әр (посл.) обманешь-лишишься чести (авторитета), будешь браниться-лишишься уважения 17. перен. умирать/умереть; погибать/погибнуть; тифтан ~ү умереть от тифа 18. перен. идти, пойти (о славе); Татарстан нефтьчеләре даны бөтен илгә ~те по всей стране пошла слава о нефтяниках Татарстана 19. в повел. накл. в знач.(межд.) кит, китче 1) выраж. чувства сомнения, возмущения брось; ~, юкка кайгырма брось, не горюй зря; ~, тузга язмаганны сөйләмә! брось, не городи чушь! 2) выраж. чувства радости, удивления да неужели?, и в самом деле? 3) выраж. несогласие, недовольство нет, не нужно; ~, ~, риза була күрмә нет, нет, не соглашайся 20. с некоторыми именными частями образует устойчивые сочетания: см. бушка&китү , йокыга китү, уңайга китү, һуштан китү 21. в знач. вспом.(гл.) с деепр. на-п выраж. : 1) действие, совершающееся с удалением в каком-л. направлении: очып ~ү улететь, отлететь, полететь; йөгереп ~ү убежать, побежать, отбежать; алып ~ү увести, повести 2) приобретение какого-л. качества, свойства (в большей степени); кызарып ~ү покраснеть; матурланып ~ү похорошеть; дуслашып ~ү подружиться; юмартланып ~ү расщедриться, становиться (более) щедрым 3) начало, завязку действия: йөреп ~ү начать ходить, пойти; укып ~ү начать читать, начать чтение 4) внезапное, стремительное совершение действия; зураеп ~ү разрастаться 5) попутное действие или действие, связанное с предыдущим действием: таныштырып ~ү ознакомить; җавап биреп ~ү ответить на вопросы; йомгак ясап ~ү подытожить 6) внезапность появления какого-л. желания: көләсе килеп ~ү захотеть смеяться; ашыйсы килеп ~ү захотеть есть; җырлыйсы килеп ~ү захотеть петь 7) осуществлённость действия, указанного в основном(гл.) : яңгыр явып ~те прошёл дождь; йоклап ~ү заснуть; арып ~ү устать 8) переход действия от начальной стадии к длительной, постоянной; эшкә керешеп ~ү приступить к работе, начать работу; урып-җыю башланып ~те началась уборка 9) с вспом.(гл.) булып-повторяемость, продолжительность действия: театрга еш йөри торган булып ~ү зачастить в театр; становиться завсегдатаем театра; сөйләшергә яратучан булып ~ү становиться разговорчивым
II(гл.)(перех.) 1. строить, построить, сооружать/соорудить, воздвигать/воздвигнуть, возводить/возвести (мост, жилой дом, завод, плотину, электростанцию) || строительство, сооружение 2. устраивать/устроить, устанавливать/установить, монтировать, смонтировать || устройство, установка, монтирование; телефон ~у установить телефон; станокны ~у монтировать станок 3. собирать/собрать (из составных частей) || сборка; машинаны ~у собрать машину; сепараторны ~у собрать сепаратор 4. завешивать/завесить, занавешивать/занавесить || завешивание, занавешивание; тәрәзәләрне ~у завесить окна; чаршау ~у завесить полог (занавеску) 5. раскидывать/раскинуть, разбивать/разбить, ставить/поставить (лагерь, палатку) || разбивка 6. вить; оя ~у вить гнездо 7. расставлять/расставить (сети) || расставление; тозак ~у расставить силки 8. строить, построить, создавать/создать, созидать (новое общество), учреждать/учредить (новый быт, государство, прочную семью) || строительство, создание, созидание 9. организовывать/организовать, проводить/провести, устраивать/устроить (свадьбу, вечер, игры, банкет) || организация, проведение; әңгәмә ~у провести беседу 10. (мысленно) строить, построить, намечать/наметить (план, прогнозы, гипотезы); фараз ~у строить догадки 11. строить, построить, основывать/основать на чём-л. || построение, основание; әсәрнең сюжетын тарихи вакыйгаларга ~у построить сюжет произведения на исторических событиях; тәҗрибәне төгәл исәпләүләргә ~у строить опыты на точных вычислениях; бөтен исәпне хәйләгә ~у основывать все рассчёты на хитрости 12. перен. строить, построить, устраивать/устроить, заводить/завести, плести (скандал, сплетни, козни); мәзәк ~у строить шутки; интригалар ~у плести интриги 13. в знач. вспом.(гл.) в сочет. с некоторыми абстрактными(сущ.) выполняет функ. глагообразующих суффиксов-лаштыру,-лашу,-лану (план ~у/ планлаштыру планировать; гәп ~у / гәпләшү разговаривать, беседовать; киңәш ~у / киңәшләшү посоветоваться; хыял ~у / хыяллану мечтать
күп (нареч.) 1. много, обильно, значительно, намного, изрядно; бик күп очень много; күпкә калыша намного уступает (отстаёт); күп белгән (сөйләгән) күп ялгышыр ( погов. ) кто много знает (говорит), тот много ошибается; күбе зарар, азы таман ( погов. ) много-во вред, мало-самый раз; күп бел дә, аз сөйлә ( погов. ) знай много, а говори мало; күп йөргән күп белер (посл.) не тот много знает, кто много жил, а тот, кто много странствовал; күп сулар акты ( погов. ) много воды утекло; күп яшәлгән, күп күрелгән ( погов. ) много прожито, много видано; күпне белсәң, тиз картаерсың ( погов. ) много будешь знать-скоро состаришься; төтене күп, ялкыны аз ( погов. ) звону много, да толку мало (букв. дыму много, пламени мало) 2. при сравн. ст.(прил.) намного, значительно; күп(кә) яхшырак значительно лучше; күп(кә) төгәл намного точнее 3. долго, долгое время; күп уйлау долго думать; күп көтү долго ждать, заждаться 4. много-; в сочет. со словами на-лы,-ле,-лык ~ аллалык многобожие; күп балалы многодетный; күп баскычлы многоступенчатый; күп иҗекле многосложный; күп квартиралы многоквартирный; күп километрлы многокилометровый; күп милләтле многонациональный; күп сулы многоводный; күп тармаклы многоотраслевой; күп томлы многотомный; күп чүмечле ( тех. ) многоковшовый; күп хатынлык многожёнство 5. в знач.(сущ.) мн. ч. күпләр многие; некоторые, множество; күпләр шулай уйлый многие так думают ||(прил.) 1. обильный, большой, значительный; күп уңыш алу получить обильный (большой) урожай; күп ярдәм күрсәтү оказать значительную помощь 2. многий, многочисленный; күп сораулар җавапсыз калдырыла многие вопросы оставляются без ответа; урыннардан күп хатлар килә поступают многочисленные письма с мест 3. долгий, много; күп еллар долгие годы; күп мәгънәлелек многозначность; күп нокта лингв. многоточие
микрон (сущ.) микрон (миллионная часть метра) ||(прил.) микронный; ~ төгәллек белән с микронной точностью
төгәл (прил.) 1. в разн. знач. точный; ~ вакыт точное время 2. точный, аккуратный (человек) 3. полный, полных; целый, целых; ~ биш ел полных (целых) пять лет 4. в совершенстве, совершенный, без изъянов; матурлыгы ~ красота (его, её) совершенна 5. диал. целостный, в целости и сохранности; акчаң ~ тора деньги твои целы (букв. хранятся в целости); куйлар ~ме? целы ли (все) (курдючные) овцы? ||(нареч.) 1. в разн. знач. точно, в точности; сәгать ~ йөри часы идут точно 2. аккуратно, качественно, до конца; эшне ~ башкару выполнять работу аккуратно 3. полностью; ~ түләдем я заплатил сполна (полностью)
төгәл булмаган квадрат (сущ.) мат. неточный квадрат
төгәл булмаган тигезсезлек (сущ.) мат. нестрогое неравенство
төгәл бүлүче (сущ.) мат. точный делитель
төгәл квадрат (сущ.) мат. точный квадрат
төгәл кыйммәт (сущ.) мат. точное значение
төгәл чишелеш (сущ.) мат. точное решение
төгәлләмә (сущ.) концовка, завершающая часть (работы);
төгәлләнеш (сущ.) завершение (как процесс
төгәлләнү (гл.)(неперех.) 1. завершаться/завершиться || завершение, заканчиваться/закончиться || окончание (работы, дела, речи) 2. кончаться/кончиться; исчерпываться/исчерпаться; истрачиваться/истратиться; акча ~де деньги истратились; деньги все кончились
төгәлләтү (понуд.) от төгәлләү
төгәлләү (гл.)(перех.) 1. завершать/завершить; заканчивать/закончить, кончать/кончить (работу, дело, труд 2. 1) довершать/довершить (проект, удачу и т. п.) 2) удовлетворять/удовлетворить 3. восполнять/восполнить; вписываться (в комплекс)
төгәлләүле мөнәсәбәт (сущ.) лингв. конкретизирующее отношение
төгәлләшү 1. (возвр.) от төгәлләү 2. см. төгәлләнү төгәллек (сущ.) 1. в разн. знач. точность 2. целостность, целость и сохранность 3. диал. совершенство, полнота (выражения качества
төгәллек дәрәҗәсе (сущ.) мат. степень точности
төгәллекле (прил.) точный; аккуратный (человек
төгәллексез (прил.) 1. неточный 2. неполный; ~ фикер неполная мысль ||(нареч.) неточно
төгәлсез (прил.) см. төгәллексез төгәлсезлек (сущ.) неточность, ошибка
төгәлү (гл.)(неперех.) диал. см. төгәнү төгән см. фәлән-төгән төгәнмәс (прил.) см. бетмәс-төкәнмәс төгәнү (гл.)(неперех.) 1. совсем кончаться/кончиться; скончаться || скончание; дөнья ~гәнче до скончания века 2. исчерпываться/исчерпаться; истощаться/истощиться, иссякать/иссякнуть; кончаться/кончиться; ата малы тиз ~ер (посл.) отцовское добро (наследство) быстро кончается
төп-төгәл превосх. ст. от(прил.) и(нареч.) төгәл точный-преточный; точно-преточно
түкмә-түк (нареч.) диал. см. төп-төгәл түкмән (сущ.) 1. этногр. вид (разновидность) кадушки; базда батман, түрдә ~ ( погов. ) в подполье-батман, в горнице кадушка 2. перен. прост. балда, дубина, остолоп, сволочь
Тәсадеф