Русско-татарский словарь:
акушерство (сущ.)(с) мн. (нет)акушерлык ( 1. медицинаның йөкле хатыннарга ярдәм күрсәтү турындагы бүлеге; 2. акушер яки акушерка эшчәнлеге)
астронавтика (сущ.)(ж)астронавтика (галәм бушлыгында очулар турындагы фән)
аэронавигация (сущ.)(ж)аэронавигация (очкыч аппаратларны билгеләнгән юлдан йөртү турындагы фән)
аэростатика (сущ.)(ж)аэростатика (һаваның һәм газларның тигезләнеш законнары турындагы тәгълимат)
баллистика (сущ.)(ж) воен. баллистика (снарядның очу законнары турындагы фән)
библиотековедение (сущ.)(с) мн. (нет)библиотека белеме (библиотека эшен оештыру, аны алып бару формалары һәм методлары турындагы фән)
богатырский (прил.) 1. баһадир[лар] …ы, баһадирлар турындагы; богатырский эпос баһадирлар турындагы эпос 2. (могучий) баһадир …ы, бик көчле; богатырское телосложение баһадир гәүдәсе
венерология (сущ.)(м)венерология (венерик авырулар һәм аларны дәвалау турындагы фән)
II(прил.): видовой фильм табигать күренешләре турындагы фильм
гебраистика (сущ.)(ж) мн. нет, филол. гебраистика (борынгы еврей теле һәм язуы турындагы фән)
гельминтология (сущ.)(ж)гельминтология (паразит суалчаннар һәм алар тарата торган авырулар турындагы фән)
германистика (сущ.)(ж)германистика (герман телләре һәм әдәбиятлары турындагы фән)
гибридология (сущ.)(ж)гибридология (гибридлар турындагы тәгълимат)
гидрология (сущ.)(ж)гидрология (сулыклар һәм табигатьтә суның хәрәкәте турындагы фән)
гипнотизм (сущ.)(м)гипнотизм ( 1. гипноз турындагы тагьлимат 2. гипноз осталыгы)
диагностика (сущ.)(ж)диагностика ( 1. диагноз кую методлары турындагы өйрәтмә 2. диагноз кую)
диететика (сущ.)(ж)диететика (дөрес туклану турындагы фән)
диэтетика (сущ.)(ж) мн. нет, мед. диэтетика (ашау-эчү гигиенасы; диэта турындагы фән)
животный (прил.) 1. хайван[нар] …ы; животный мир хайваннар дөньясы 2. хайваннарча…; хайвани; животный страх хайваннарча курку; животная страсть хайвани дәрт животный эпос хайваннар турындагы эпос; животный орнамент хайваннар сурәте төшерелгән орнамент
II(гл.) 1. что алу, алып тору, тутыру; книги заняли всю полку китаплар бөтен шүрлекне тутырганнар; работа заняла весь день эш бөтен көнне алды 2. что урнашу, алу, керү; батарея заняла позицию батарея позициягә урнашты; занять место урын алу 3. кого-что күңелен ачу; занять гостей кунакларның күңелен ачу 4. кого-что кызыксындыру, мавыктыру; его заняла мысль о поездке в Москву аны Мәскәүгә бару турындагы фикер кызыксындырды 5. что алу, сугышып алу; занять неприятельский город дошман шәһәрен алу
зоотехника (сущ.)(ж)зоотехника (терлекләрне үрчетү, дөрес асрау һәм дөрес файдалану турындагы фән)
искусствоведение (сущ.)(с)сәнгать белеме, сәнгать фәне, сәнгать турындагы фән
йог (сущ.)(м)йог (Һиндстандагы дини һәм философик тәгълиматьнең иярчене: кешенең психикасы һәм физиологиясе белән идарә итү турындагы өйрәтме һәм методлар тарафдары)
картография (сущ.)(ж)картография (географик карталар сызу ысуллары турындагы фән)
кинология (сущ.)(ж) мн. нет, спец. кинология (зоологиянең этләр һәм аларны үрчетү турындагы бүлеге)
китаистика (сущ.)(ж)китаистика (Кытай әдәбияты, тарихы, культурасы, теле турындагы фәннәр)
книговедение (сущ.)(с)китап белеме (китаплар турындагы барлык мәгълүматларны эченә алган фән)
корнесловие (сущ.)(с) мн. нет, книж. устар. этимология (сүзләрнең килеп чыгышы турындагы фән)
космография (сущ.)(ж) уст. космография (Жир шары һәм галәм турындагы фән)
космология (сущ.)(ж) мн. (нет)космология (галәм турындагы гомуми тәгълимат)
ларингология (сущ.)(ж) мн. нет, мед. ларингология (тамак авырулары һәм аларны дәвалау юллары турындагы фән)
лацкан (сущ.)(м)кайтарма (киемнең күкрәк турындагы кайтармасы)
логопедия (сущ.)(ж)логопедия (сөйләү җитешсезлекләрен, мәс. тел тотлыгуны, сакаулыкны бетерү турындагы фән
магнетизировать (гл.) устар. см. гипнотизировать магнетизм (сущ.)(м)магнетизм ( 1. магнит үзенчәлеге 2. магнит күренешләре турындагы өйрәтмә 3. уст. тарту, җәлеп итү көче, йогынты сәләте)
материаловедение (сущ.)(с) мн. (нет)материаловедение (төзү материаллары, чимал турындагы фән)
машиноведение (сущ.)(с) мн. (нет)машиноведение, машиналар турындагы фән
мелодика (сущ.)(ж) иск. мелодика (көйләр турындагы фән)
мемория (сущ.)(ж) канц. устар. мемория (нинди дә булса бер эшнең эчтәлеге турындагы кыскача язма)
металлография (сущ.)(ж)металлография ( 1. металларның төзелеше һәм физик үзлекләре турындагы фән 2. рәсемнәрне, язуларны граверланган металл пластинкалардан бастырып алу)
металлургия (сущ.)(ж)металлургия ( 1. металларны рудадан аерып алу һәм аларны механик, химик юллар белән эшкәртү турындагы фән 2. металл эшкәртү промышленносте)
метеорология (сущ.)(ж)метеорология (һава торышы һәм атмосферада була торган башка күренешләр турындагы фән)
методология (сущ.)(ж)методология (фәнни тикшеренүнең методлары турындагы өйрәтмә)
метресса (сущ.)(ж) устар. см. любовница метрика I(сущ.)(ж) лит. метрика (шигырь үлчәве турындагы тәгълимат һәм шигырь үлчәүләре)
метрология (сущ.)(ж)метрология (үлчәү берәмлеклекләре турындагы фән)
микология (сущ.)(ж) мн. нет, спец. микология (гөмбәләр турындагы фән)
микробиология (сущ.)(ж)микробиология (биологиянең микроблар турындагы бүлеге)
микроскопия (сущ.)(ж) мн. нет, спец. микроскопия (микроскопның төзелеше һәм аны куллану турындагы практик фән)
мирный (прил.) 1. (миролюбивый) тыныч, тынычлык (иминлек) сөюче, тату; мирный народ тынычлык сөюче халык 2. (не враждебный) дусларча …, дуслык …ы; мирное сосуществование янәшә тыныч яшәү 3. (спокойный) тыныч; мирная жизнь тыныч тормыш 4. тынычлык …ы; тынычлык турындагы; мирный договор тынычлык договоры; мирные переговоры тынычлык турындагы сөйләшүләр
миф (сущ.)(м)прям., перен. миф; греческие мифы грек мифлары; Советская Армия разбила миф о непобедимости фашизма Совет Армиясе фашизмның җиңелмәслеге турындагы мифны юкка чыгарды
морфология (сущ.)(ж)морфология ( 1. минераль матдәләрнең, үсемлек һәм хайван организмнарының төзелеше турындагы фән 2. лингв. грамматиканың сүз формаларын өйрәнә торган бүлеге)
мысль (сущ.)(ж) 1. (мышление) фикерләү, фикер йөртү 2. фикер, идея, караш; интересная мысль кызыклы фикер 3. фикер, уй; мысль о сыне улым турындагы уй
одонтолотия (сущ.)(ж) мн. нет, мед. одонтология (тешләр һәм аларны дәвалау турындагы фән)
онтология (сущ.)(ж) филос. онтология (идеалистик философиядә чынбарлыкның төп нигезләре турындагы метафизик тәгълимат)
органография (сущ.)(ж) мн. нет, биол. органография (организмнарның тышкы формасы һәм аларның аерым кисәкләре турындагы тәгълимат)
пакт (сущ.)(м)пакт (халыкара килешү); пакт о ненападении һөҗүм итмәү турындагы пакт
палингенез (сущ.)(м) мн. (нет)палингенез ( 1. биол. үсеш чорында организм югалткан үзенчәлекләрнең организмга кире кайтуы; 2. филос. антик философиядә дөньяның өзлексез яңадан туып торуы һәм әүвәл булганнарның һаман кире кайтып торуы турындагы өйрәтмә)
палингенезис (сущ.)(м) мн. (нет)палингенез ( 1. биол. үсеш чорында организм югалткан үзенчәлекләрнең организмга кире кайтуы; 2. филос. антик философиядә дөньяның өзлексез яңадан туып торуы һәм әүвәл булганнарның һаман кире кайтып торуы турындагы өйрәтмә)
парапсихология (сущ.)(ж)парапсихология ( 1. сиземнән тыш танып белү, кешенең телепатик үзлекләре турындагы тикшеренүләр өлкәсе 2. кешенең телепатик үзлекләре)
парубок (сущ.)(м)егет (Украина тормышы турындагы хикәяләрдә кулланыла)
педагогика (сущ.)(ж)педагогика (белем һәм тәрбия бирү турындагы фән)
переменить (гл.)кого-что алмаштыру, алыштыру, үзгәртү; переменить квартиру квартир алмаштыру; переменить мнение о чем-либо берәр нәрсә турындагы фикереңне үзгәртү
пирометрия (сущ.)(ж) мн. нет, физ. пирометрия (югары температураны үлчәү ысуллары турындагы тәгълимат)
планетоведение (сущ.)(с)планеталар турындагы фән (астрономиянең планеталарны өйрәнә торган бүлеге)
правоведение (сущ.)(с) уст. хокук белеме, хокук турындагы фән
преследовать (гл.) 1. кого-что (гнаться) эзәрләү, эзәрләп бару, куып бару; преследовать врага дошманны куып бару 2. перен. кого-что эзәрлекләү, йөдәтү, интектерү; баштан чыкмау; его не перестает преследовать мысль о неудавшейся операции уңышсыз үткән операция турындагы уй аның башыннан чыкмый 3. кого-что (притеснять) эзәрлекләү, җәберләү, җәберсетү 4. что (стремиться к чему-л.) күздә тоту, күзәтү; преследовать личные интересы үз файдаңны күзәтү преследовать по суду юр. судка бирү
приписной (прил.): приписное свидетельство теркәлү турындагы таныклык, теркәлү таныклыгы
просодия (сущ.)(ж) мн. нет, филол. просодия ( 1. телдәге басымлы һәм басымсыз, озын һәм кыска иҗекләрнең әйтелү системасы; 2. лит. шигырьдәге иҗекләрнең үзара мөнәсәбәте турындагы тәгълимат)
психопатология (сущ.)(ж)психопатология (психик авырулар турындагы фән)
радиология (сущ.)(ж)радиология (радиоактив күренешләрне өйрәнү һәм аларны куллану турындагы фән)
радиотерапевтыческий (прил.) мед. радиотерапия...-ы; радиотерапевтик, радий (һәм башка радиоактив элементлар) белән дәвалау...-ы; радиотерапевтические исследования радиотерапевтик тикшеренүләр (радий һ.б. радиоактив элементлар белән дәвалау турындагы тикшеренүләр); радиотерапевтический кабинет радиотерапия кабинеты, радий белән дәвалау кабинеты
разводная в знач.(сущ.)(сущ.)(ж) разг. аерылышу таныклыгы (аерылышу турындагы таныклык)
разводный (прил.)аерылышу …ы, аерылышу турындагы, аерылышуга караган; разводное свидетельство аерылышу турындагы таныклык
распределение (сущ.)(с) 1. см. распределить; 2. бүленү, бүленеш; неудачное распределение часов занятий эш сәгатьләренең җайсыз бүленүе; 3. тех. бүлгеч механизм (двигательдә пар яки газ бүлүче җайланма). Теория распределения экон. бүленеш теориясе (җәмгыятьтә җитештерелгән нәрсәләрнең бүленеше турындагы теория)
рекрутский (прил.) истор. : рекрутский набор солдатка алу, никрутлар җыю; рекрутская повинность рекрутлык йөкләмәсе (солдатка бирү йөкләмәсе); рекрутская квитанция наемщик квитанциясе (наемщик яллау турындагы документ)
рентгенология (сущ.)(ж)рентгенология (медицина фәненең рентген нурлары һәм аларны дәвалау максатында куллану турындагы бүлеге)
рефлексология (сущ.)(ж) мн. нет, науч. рефлексология (рефлекслар турындагы фән)
ринг I(сущ.)(м)ринг (капиталистик илләрдә бизнесменнарның, зур табыш алу өчен, базардагы барлык товарларны сатып алып һәм складта тотып, бәяләрне күтәрү турындагы вакытлы килешүләре)
сводка (сущ.)(ж) 1. см. свести5, 8, 10; 2. сводка; сводка погоды һава хәле турындагы сводка
силлогистика (сущ.)(ж) мн. (нет)силлогистика ( 1. филос. силлогизмнар турындагы тәгълимат; 2. перен. книж. ирон. практик әһәмияте булмаган гомуми фикер йөртүләр)
синоптика (сущ.)(ж)синоптика (һава хәле һәм аны алдан белү турындагы фән)
смириться (гл.)(с)кем-чем. перед кем-чем. книжн. 1. (покориться) юашлану, буйсыну, баш ию, тыелу, басылу 2. күнү, риза булу, килешү; смириться с мыслью об отъезде китү турындагы уй белән килешү
собаковедение (сущ.)(с) мн. нет, спец. эт асраучылык белеме (этләрне үрчетү һәм алардан файдалану методлары турындагы белем)
социология (сущ.)(ж)социология (җәмгыять һәм аның үсеше турындагы тәгълимат)
(гл.) книж. 1. бәреп егу, үтерү; его сразила вражеская пуля аны дошман пулясы үтерде (ул дошман пулясыннан үлде); 2. перен. аяктан егу, кайгыга салу, кайгыга төшерү; весть о смерти сына сразила ее улының үлүе турындагы хәбәр аны кайгыга салды
стиховедение (сущ.)(с) лит. (наука о стихе) турындагы фән; (наука о стихосложении) язу турындагы фән
строфика (сущ.)(ж) мн. нет, лит. строфика ( 1. шигырьне строфаларга бүлү; 2. шигырь төзелеше турындагы фәннең строфалар төзелешен өйрәнә торган бүлеге)
сурдопедагогика (сущ.)(ж)сурдопедагогика (чукрак, шулай ук начар ишетүче балаларны тәрбияләү һәм укыту турындагы фән)
сыщицкий (прил.) 1. шымчы...-ы, шымчылар...-ы, шымчыларга хас; 2. простореч. детектив, шымчылар турындагы; сыщицкий роман детектив роман
талмуд (сущ.)(м) рел. талмуд (дингә ышанучы еврейларның дин, хокук, көнкүреш һ. б. ш. мәсьәләләре турындагы кагыйдәләр җыентыгы)
токология (сущ.)(ж) мн. (нет)токология (акушерлык турындагы фән)
уголовный (прил.) 1. җинаять …ы, җинаятьләр турындагы; уголовный кодекс җинаять кодексы 2. уголовный, баш китәрлек; уголовное преступление җинаять а уголовный розыск уголовный розыск (милициядә җинаятьчеләрне эзләү бүлеге)
фаблио с( нескл. ) лит. фаблио (урта гасырларда буржуаз әдәбиятта комик характердагы яки көнкүреш мәсьәләләре турындагы кыска хикәя)
фабльо с( нескл. ) лит. фаблио (урта гасырларда буржуаз әдәбиятта комик характердагы яки көнкүреш мәсьәләләре турындагы кыска хикәя)
фармацевтика (сущ.)(ж)фармацевтика (даруларны әзерләү, саклау, бирү һ.б.ш. турындагы фән)
феноменология (сущ.)(ж) мн. нет, филос. феноменология (Гегельнең идеалистик философиясендә аңның, рухның үсеше турындагы тәгълимат)
физиология (сущ.)(ж)физиология (организмның функцияләре турындагы фән, шул функцияләрнең үзләре һәм алар белән идарә итүче законнар), физиология человека кеше физиологиясе; физиология растений үсемлекләр физиологиясе; физиология пищеварения ашкайнату физиологиясе
фольклористика (сущ.)(ж)фольклористика, фольклор турындагы фән
фортификация (сущ.)(ж) воен. фортификация ( 1. сугыш мәйданын ныгыту турындагы хәрби инженерлык фәне 2. хәрби инженерлык корылмалары)
футурология (сущ.)(ж)футурология (киләчәкне алдан күрү законнары һәм методлары турындагы фән)
целовальный (прил.): целовальная запись истор. ант язмасы, ант кәгазе (әүвәлге Россиядә тәре үбеп ант бирү турындагы язма)
Татарско-русский словарь:
газчы (сущ.) 1. газовик; ~ларны тәбрик итү поздравить газовиков 2. газовщик; газификатор; ~лар турындагы мәкаләне уку читать статью о газовщиках
закон (сущ.) 1. закон, законодательство; ~нар җыелмасы свод законов; ~ нигезендә на основе закона; гамәлдәге ~ действующее (существующее) законодательство; хезмәт турындагы ~ законодательство о труде 2. закон; указ, веление; командир боерыгы-~ приказ командира-закон; аның сүзе миңа ~ түгел его слово мне не указ 3. закон; диалектика ~ы закон диалектики; табигать ~нары законы природы; ~ белән законно; ~ белән билгеләнгән (куелган) указный; ~ белән тыелган запрещённый (законом); нелегальный
I(неперех.) 1. ладить, поладить с кем-л.; уживаться, жить в мире; кыз белән ана ~ә алмадылар мать и дочь не смогли поладить 2. мириться, примиряться/примириться, помириться, восстанавливать/восстановить мир(межд.) кем-л., умиротворяться/умиротвориться || примирение, умиротворение; талашырлармы, ~ерләрме-анысы яшьләрнең үз эше будут ли ссориться или мириться-это дело самих молодых 3. заключать/заключить мир || заключение мира 4. соглашаться/согласиться, сойтись (во мнениях) || согласие; иптәшләрнең фикерләре белән мин ~әм с мнениями товарищей соглашаюсь 5. согласовать, договариваться/договориться о чём-л., сговариваться/сговориться с кем-л. уславливаться, условиться || договорённость, сговор; очрашу турында ~ү договариваться о встрече; атка атланып барырга ~тек мы условились ехать верхом; ~ү буенча эш итү действовать на основе договорённости 6. в знач.(нареч.) килешеп согласно, согласованно, слаженно, дружно, соответственно; ~еп яшәү дружно (слаженно) жить; ~еп эшләү работать согласованно 7. соглашаться/согласиться, мириться, примиряться/примириться с чем-л., покоряться/покориться чему-л., смиряться/смириться с чем-л. || соглашение, примирение, покорение, смирение; китү турындагы уй белән ~ү примириться с мыслью об отъезде; улының өйләнүе белән ~ү мириться (смириться) с женитьбой сына; үзеңнең язмышың белән ~ү покориться своей судьбе; мириться, смириться, согласиться со своей судьбой 8. уславливаться, условливаться/условиться, сходиться/сойтись, сторговываться/сторговаться, срядиться (в цене, об условиях); килосын бер сумнан ~ү сторговаться по рублю за килограмм 9. договариваться/договориться, уславливаться/условиться, сговариваться/сговориться, порешить (о женитьбе сына, о выдаче дочери замуж) ||(сущ.) мир; соглашение, договор || договорный; ~ турында сөйләшүләр переговоры о мире; ~гә кул кую подписать мир (договор); ~ү шартлары договорные условия
кодекс (сущ.) 1. юр. кодекс (свод законов); хезмәт турындагы законнар ~ы кодекс законов о труде 2. кодекс (совокупность правил поведения, привычки и т. п.); әхлак ~ы моральный кодекс
өлгереш (сущ.) 1. успеваемость; укучының ~е турындагы мәгълүмат сведения об успеваемости ученика 2. с.-х. спелость; балавызсыман ~ восковая спелость (злаков); катыксыман өлгереш молочная спелость; тулы ~ полная спелость; туфракның ~е спелость почвы
тел турындагы өйрәтмә (сущ.) лингв. учение о языке
турыда (послелог) разг. с личн. и указ. (мест.) см. турында турыдагы (послелог) разг. с личн. и указ. (мест.) см. турындагы турыдан I(нареч.) 1. по прямой, напрямик, прямиком; ~ китү пойти по прямой (прямиком) 2. перен. напрямик, откровенно, открыто; ~ сөйләшергә кирәк надо говорить откровенно (в открытую)
турындагы (прил.) относящийся к чему; ср. тж. турында
турындагылык (сущ.) то, что речь идёт о чём
турысындагы (послелог) разг. см. турындагы турытын диал. (нареч.) напрямик, прямиком (о дороге, курсе) ||(прил.) прямой (о дороге, маршруте)
Тәсадеф