Русско-татарский словарь:
ближайший (прил.) 1. иң якын, иң якындагы; ближайшая задача иң якындагы бурычлар 2. турыдан-туры, туп-туры; при ближайшем рассмотрении турыдан-туры тикшергәндә
боком (нареч.) 1. (плечом вперед) ян белән; войти боком ян белән керү 2. (не прямо) читләтеп (турыдан түгел); ты не иди прямо по дороге, а обойди боком син турыдан юл белән барма, читләтеп бар боком вышло барып чыкмады, килеп чыкмады
визуальный (прил.)визуаль, турыдан-туры күреп (оптик прибор ярдәмендә яки күз белән), визуальные наблюдения визуаль күзәтүләр
забрало (сущ.)(с)битлек (металл шлемның битне каплый торган пәрдәсе) выступить с открытым забралом битлекне алып ташлау, ачыктан-ачык чыгу, үз фикереңне турыдан-туры әйтеп бирү
косвенный (прил.) 1. турыдан-туры булмаган, турыдан-туры аңа карамаган; косвенные доказательства турыдан-туры аңа карамаган дәлилләр 2. грам. кыек; косвенная речь кыек сөйләм; косвенное дополнение кыек тәмамлык
лоб (сущ.)(м)маңгай; высокий лоб киң маңгай на лбу написано у кого что маңгаена язган, йөзеннән беленеп (күренеп) тора; в лоб 1) воен. турыдан, турыдан-туры; 2) мор. каршы, хәрәкәткә каршы, что в лоб, что по лбу погов. (нишләсәң дә) барыбер
лобовой (прил.) спец. 1. (направленный в упор) каршы; турыдан-туры, туры; лобовой ветер каршы җил; лобовая атака туры атака 2. (передний) алгы; лобовое стекло алгы пыяла
напролом (нареч.) разг. турыдан-туры, туп-туры, һичнәрсәгә карамастан, һичнәрсә белән исәпләшмичә идти (рваться и т. п.) напролом һичнәрсә белән исәпләшмичә алга бару
напрямик (нареч.) разг. 1. турыга, турыдан, туп-туры; иди напрямик турыга бар 2. перен. ачыктан-ачык, турыдан-туры, яшермичә, сказать напрямик турыдан-туры әйтү
начисто (нареч.) 1. (набело) акка; переписать начисто акка күчереп язу 2. разг. (совсем, решительно) бөтенләйгә; кырт кисеп; катгый рәвештә; начисто отказаться от чего-л. берәр нәрсәдән катгый рәвештә баш тарту 3. разг. (целиком) бөтенләйгә, бернәрсә калдырмыйча; начисто ограбить бернәрсә калдырмыйча талау 4. прост. см. начистоту начистоту (нареч.)ачыктан-ачык, турыдан-туры, бернәрсә дә яшермичә; рассказать все начистоту бөтенесен ачыктан-ачык сөйләп бирү
необинуясь (нареч.) устар. тартынмыйча, оялмыйча, кинаясез, уйлап-нитеп тормыйча, туп-туры, турыдан-туры, ачыктан-ачык; сказать необинуясь что-нибудь кинаясез нәрсә дә булса әйтү
неопределенный (прил.) 1. билгесез, аныксыз; в неопределенном направлении билгесез юнәлештә 2. ачык булмаган, турыдан-туры …маган, икеле-микеле; неопределенный ответ ачык булмаган җавап неопределенное местоимение грам. билгесезлек алмашлыгы; неопределенная форма глагола грам. фигыльнең инфинитив формасы
непосредственно (нареч.)турыдан-туры
непосредственный (прил.) 1. турыдан-туры; непосредственный виновник турыдан-туры гаепле кеше 2. беркатлы, эчкерсез; непосредственный человек эчкерсез кеше 3. якыннан …, якыннан торып …; непосредственная помощь якыннан ярдәм
непрямой (прил.) 1. (кривой) кәкре, кыек; 2. разг. турыдан-туры ...-маган, читләтеп ...-ган; непрямой вопрос читләтеп бирелгән сорау. Непрямая дорога әйләнеч юл. Непрямой человек турылыксыз (хәйләле, эчкерле) кеше
обиняк (сущ.)м: говорить обиняком (обиняками) (иносказательно) читләтеп (кинаяләп) сөйләү, кинаяләп әйтү; говорить без обиняков (прямо, открыто) турыдан-туры әйтү, һичбер кинаясез сөйләү; ачыктан-ачык әйтү
опосредствованный (прил.) книжн. (данный через посредство чего-л. другого) турыдан-туры булмаган, берәр нәрсә аркылы эшләнгән
опосредствовать (гл.) филос. турыдан-туры түгел, бәлки башка бер нәрсә аркылы фикер йөртеп белдерү
отбрякать (гл.) простореч. 1. (кончить брякать) шалтыратудан туктау, челтерәтүдән туктау; 2. (высказать, не стесняясь) турыдан-туры әйтү, әйтеп салу
отляпать (гл.) разг. фам. неодобр. 1. (отрезать, отрубить) кисеп ташлау (тупас итеп); 2. (сказать напрямик) турыдан-туры әйтү, әйтеп салу
отношение (сущ.)(с) 1. см. отнестись1, относиться 2; бережное отношение к чему-л. сакчыл мөнәсәбәт 2. бәйләнеш; письмо имеет прямое отношение к делу хатның эшкә турыдан-туры бәйләнеше бар; отношение между двумя величинами ике зурлык арасындагы үзара бәйләнеш 3. мат. чагыштырма; отношение двух чисел ике сан чагыштырмасы 4. мөнәсәбәт; дружеские отношения дуслык мөнәсәбәтләре; дипломатические отношения дипломатик мөнәсәбәтләр 5. (официальная бумага) отношение, рәсми кәгазь во всех отношениях (с любой стороны) төрле яктан, һәр яктан да; в отношении каком, чего (в смысле) бу яктан; в этом отношении я согласен с ним бу яктан мин аның белән риза; в отношении кого-чего,(предлог)(с)род. п. (берәр кеше, нәрсә турында) или по отношению к кому-чему,(предлог)(с)дат. п. …га карата; по отношению к коллективу коллективка карата
подвиливать (гл.) разг. койрык болгау, болгап тору; собака подвиливала хвостом эт койрыгын болгап тора иде; он что-то подвиливает, не хочет прямо сказать ул нәрсәдер койрык болгый, турыдан-туры әйтергә теләми
признаться (гл.) 1. в чем тану, икърар итү (кылу); признаться в своих ошибках үз хаталарыңны тану 2. признаться, признаюсь в знач.(вводн. сл.)дөресен генә әйткәндә, турысын (турыдан-туры) әйткәндә, ачыктан-ачык әйткәндә признаться в любви мәхәббәт белдерү
прораб (сущ.)(м)прораб (тезү эшләрендә турыдан-туры җитәкчелек итүче кеше)
прямиком (нареч.) разг. турыга; турыдан; идти прямиком турыга бару
прямить (гл.)редко турайту; прямить проволоку тимер чыбыкны турайту. Прямить путь или прямить дорогу (юлны кыскарту өчен) турыдан бару
прямо (нареч.) 1. турыга; идти прямо турыга бару 2. туры; сидеть прямо туры утыру; держаться прямо үзеңне туры тоту 3. туп-туры, турыдан-туры; начать прямо с главного вопроса турыдан-туры төп мәсьәләдән башлау 4. турыдан-туры, туп-туры, ачыктан-ачык; говорить прямо туп-туры әйтү 5. в знач. частицы усил. чын-чыннан; чын мәгънәдә; он прямо герой ул чын-чыннан герой; прямо-таки то же, что прямо 5
прямой (прил.) 1. туры; прямая линия туры сызык; прямая дорога туры юл; прямая кишка анат. туры эчәк; прямые волосы туры чәч (бөдрә түгел) 2. турыдан-туры, турыдан-туры … …ган; прямые выборы турыдан-туры сайлаулар; прямые указания турыдан-туры бирелгән күрсәтмәләр; прямое обращение к массам массаларга турыдан-туры мөрәҗәгать итү; это его прямая обязанность бу турыдан-туры аның бурычы; прямой наследник турыдан-туры варис 3. туры, туры (ачык) күңелле, туры сүзле, эчкерсез, самими; прямой человек туры кеше 4. турыдан-туры, ачыктан-ачык; прямой обман ачыктан-ачык алдау; прямой вызов ачыктан-ачык каршы чыгу 5. (подлинный; настоящий) чын, чын-чыннан …, чын мәгънәдә …; прямая опасность чын мәгънәдә куркыныч; прямая измена чын мәгънәдә хыянәт [итү] 6. (несомненный) һичшиксез; прямой расчет ехать поездом поезд белән бару һичшиксез уңайлырак; прямая польза һичшиксез файда 7. в знач.(сущ.)прямая(сущ.)(ж) мат. туры сызык 8. мат. туры; прямая пропорциональность туры пропорциональлек прямая речь грам. туры сөйләм; в прямом смысле слова чын-чыннан, чын мәгънәдә; прямое дополнение грам. туры тәмамлык; прямое попадание турыдан-туры тию, туры тидерү; туп-туры төшү (бомба, снаряд, мина турында); прямой ворот утыртма яка; прямой угол мат. туры почмак
сквозной (прил.) 1. үтәли [тишеп] чыккан, үтәдән-үтә; сквозная рана үтәдән-үтә яра 2. разг. (без пересадок) турыдан-туры бара торган; сквозной поезд турыдан-туры бара торган поезд 3. (неплотный, просвечивающий) үтәдән-үтә күренмәле, үтәли күренә торган; сирәк сквозной ветер үтәли өрә (йөри) торган җил
сублимация (сущ.)(ж) мн. (нет)сублимация (җылыту нәтиҗәсендә каты матдәнең сыеклыкка әйләнмичә турыдан-туры газга әверелүе)
сублимировать (гл.) хим. сублимация ясау (каты матдәне җылытып, турыдан-туры газга әверелдерү)
сыродутный (прил.) тех. турыдан-туры рудадан алынган; сыродутное железо турыдан-туры рудадан алынган тимер
честь (сущ.)(ж) 1. намус; дело чести намус эше; задеть чью-л. честь кемнеңдер намусына кагылу 2. (целомудрие, девственность) гыйффәтлелек, сафлык 3. (почет, уважение) хөрмәт, кадер; честь и слава героям! геройларга хөрмәт һәм дан в честь кого-чего кемнең, нәрсәнең дә булса хөрмәтенә; выйти с честью из чего берәр нәрсәдән намус белән чыгу; делать честь кому-чему кемнеңдер, нәрсәнеңдер бәясен күтәрү, дәрәҗәсен тагын, да күтәрү, ихтирам тудыру; к чести кого, чьей аның яхшы ягы шунда; отдавать честь 1) воен. честь бирү; 2) шутл. игътибар итү, хөрмәт күрсәтү (берәр нәрсәгә); пора (надо) и честь знать җиткән, чамасын белергә кирәк; по чести сказать турыдан-туры әйткәндә, ачыктан-ачык әйткәндә; с честью (сделать что-л.) берәр нәрсәне намус белән үтәү; честью просить яхшылык белән сорау, яхшылык белән үтенү; честь честью или честь по чести яхшылап
Татарско-русский словарь:
бәйләнеш (сущ.) 1. связь, взаимосвязь, контакт; культура ~ләре культурные связи; фән һәм производство ~ләре связь науки и производства; туганлык ~ләре родственные связи 2. связь, согласованность (мыслей в изложении, речи); үзара ~е булмаган сүзләр слова, не имеющие связи(межд.) собой 3. 1) связь, взаимосвязь, отношение, общение (дружеское или деловое); сношения с кем, чем-л.; авыл белән ~ тоту держать связь с деревней; дуслык ~ләрен өзү прервать дружеские отношения 2) связь, любовная связь, любовные отношения; сожительство; егет белән кыз арасындагы ~ любовная связь(межд.) девушкой и парнем; 3) мн. связи; югарыдагы ~ләр связи в верхах; әдәбият дөньясында ~ләр булдыру завести связи в литературном мире 4. связь, сообщение с кем-л., чем-л., сношение с кем-л., чем-л.; күрше күзәтү пункты белән ~ ничек? какова связь с соседним наблюдательным пунктом? ~нең бер генә юлы калды-телефон осталось только одно средство сообщения-телефон 5. связь, отношение, причастность, касательство; хатның эшкә турыдан-туры ~е бар письмо имеет прямое отношение к делу; бу сүзнең сиңа бернинди дә ~е юк это слово не имеет никакого отношения к тебе
бәрү (гл.)(перех.) 1. ударять/ударить, наносить/нанести удар, стукать/стукнуть; трахать/трахнуть, бабахать/бабахнуть (сильно, с шумом, треском) || удар, стук; аркага туп белән ~ү стукнуть по спине мячом; ишеккә таяк белән ~ү ударить палкой о дверь; бер ~үдә егу свалить одним ударом 2. ударять/ударить, ушибить || удар, ушиб; аякны ~ү ударить ногу; башны ~ү ушибить голову 3. стучать/стукнуть, ударять/ударить || стук, удар; ташны ташка ~ү ударить камень о камень 4. кидать/кинуть, бросать/бросить; бахать/бахнуть, бухать/бухнуть, бабахать/бабахнуть (обо что-л. с шумом, с размаху) || кидание; стаканны идәнгә ~ү бабахнуть стакан об пол 5. разг. ударять/ударить, выстрелить, стрелять, стрельнуть; бить, выпалить, палить, пальнуть разг. бабахать, бахнуть, бабахнуть; туплардан ~ү палить из пушек; окопларга туплардан ~ү бить из орудий по окопам 6. разг. бросать/бросить, выбрасывать/выбросить, кидать/кинуть, швырять/швырнуть; забрасывать/забросить, закидывать/закинуть (далеко); отбрасывать, отбросить, откидывать/откинуть (в сторону), сбрасывать/сбросить, скидывать/скинуть (вниз) || кидание, забрасывание, закидывание, откидывание, сбрасывание; бөтен әйберләрне ыргыттым, сумканы да ~дем все вещи выбросил и сумку выкинул; ботинкаларны суга ~дем ботинки швырнул в воду; бөтен чүп-чарны чыгарып ~дем выбросил весь хлам 7. бить, хлестать, ударять/ударить, стучать (о дожде, ветре, волнах и т. п.) || удар, стук; ачы җил йөзгә ~ә резкий ветер бьёт в лицо; дулкынарның ярга ~үе удары волн о берег; яңгыр тәрәзәгә ~ә дождь хлещет в окно 8. бить, пробиваться/пробиться, прошибать/прошибить, ударять/ударить, хлестать, хлынуть, лить (ручьём), политься, вырываться (стремительно, с силой), потечь (потоком) || удар; скважинадан нефть ~де из скважины ударила нефть; тау астында чишмә ~еп тора под горой бьёт родник; колаклардан кан ~де хлынула кровь из ушей; самовардан пар ~ә из самовара вырывается пар; ярыклардан яктылык ~ә пробивается свет сквозь щели 9. бить, ударять/ударить в нос, обдавать/обдать, обвеять, охватить (запахом, теплом, дыханием и т. п.); борынга дару исе ~де в нос ударил запах лекарства; чәчәк исе ~ү обдать запахом цветов; биткә эссе ~ү обдать (ударить) жаром лицо 10. сиять, излучать/излучить, светить, светиться, озарять/озарить (о радости, счастье и т. п.) 11. 1) разг. бить, ударять/ударить током и т. п. || удар; ток ~мәсен, сак бул как бы током не ударило, будь осторожен; 2) перен. разг. бить, ударять/ударить (стремительно), нападать/напасть (внезапно), атаковать в; по; по направлению чего; бер ноктага ~ү бить в одну точку; маңгайга ~ү атаковать в лоб; уң флангтан ~ү ударить с правого фланга 12. обычно со сл. ачыктан-ачык, турыдан-туры, турыдан говорить, сказать/сказануть, высказывать/высказать; мин турыдан ~әм я говорю прямо в лицо; ачыктан-ачык ~ү сказать открыто 13. разг. играть, поиграть (в игры, где хлёстко бьют руками); карта ~еп алыйк перекинемся в карты; волейбол ~деләр они поиграли в волейбол
тугрыдагы (послелог) книжн. см. турыдагы тугрыдан (нареч.) см. турыдан тугрый (сущ.) книжн. предок (первоначально-монарха)
туп-турыдан (нареч.) 1. прямёхонько 2. перен. без подготовки
турыда (послелог) разг. с личн. и указ. (мест.) см. турында турыдагы (послелог) разг. с личн. и указ. (мест.) см. турындагы турыдан I(нареч.) 1. по прямой, напрямик, прямиком; ~ китү пойти по прямой (прямиком) 2. перен. напрямик, откровенно, открыто; ~ сөйләшергә кирәк надо говорить откровенно (в открытую)
турыдан-туры (нареч.) 1. непосредственно; без посредников; турыдан-туры инглизчәдән тәрҗемәләү переводить непосредственно с английского 2. прямо, прямиком, без особой подготовки, сразу; турыдан-туры эшкә күчү перейти прямо к делу 3. откровенно, в открытую; ~турыдан-туры сөйләшик поговорим в открытую ||(прил.) непосредственный
Тәсадеф