Русско-татарский словарь:
аккумулировать (гл.)гл. что аккумуляцияләү, энергияне җыю (туплау); аккумулировать электроэнергию электроэнергияне аккумуляцияләү
газгольдер (сущ.)(м)газгольдер (газны туплау, саклау һәм тиешле урыннарга җибәрү җайланмасы)
II(гл.) простореч. 1. (запастись чем-н.) җыю, әзерләү, туплау, хәзерләп кую; 2. перен. күп эш алу; забраться поручениями күп йөкләмә алу
капитал (сущ.)(м) 1. эк. капитал; основной капитал төп капитал; постоянный капитал даими капитал; финансовый капитал финанс капиталы; накопление капитала мая туплау 2. капитал, мая; байлык, мал; иметь большой капитал зур байлыкка ия булу
кодифицировать (гл.)что, юр. кодификацияләү, кодекска туплау
комплектатор (сущ.)(м) спец. комплектатор, туплаучы, комплектовать итүче
комплектовать (гл.)что 1. туплау, комплектлаштыру, комплектка тутыру, тиешле санына җиткерү; комплектовать состав служащих хезмәткәрләр составын туплау 2. комплект төзү; комплектовать журналы журналлар комплектын төзү
конденсатор (сущ.)(м)конденсатор ( 1. электр корылмалары туплау приборы 2. парны сыекчага әйләндерү приборы)
конденсировать (гл.)что, тех. 1. (накопить) туплау, җыю; конденсировать энергию [электр] энергиясе туплау 2. (превратить в жидкость) куерту, сыекчага әйләндерү
концентрировать (гл.) 1. кого-что җыю, туплау; концентрировать войска гаскәрне туплау 2. перен. что юнәлтү, юнәлдерү, туплау; концентрировать внимание игътибарны юнәлдерү 3. что, хим. туендыру, куерту 4. что, горн. баету
копить (гл.)что 1. саклыкка җыю, запас туплау 2. перен. җыю, җыеп саклау, туплау; копить силы көч туплау
II(гл.)что туплау, бер урынга җыю, бер урынга юнәлтү (гаскәрне, артиллерия утын)
набраковывать (гл.) разг. см. набраковать набрасывать I(гл.) см. набросать II(гл.) см. набросить набрасываться (гл.) см. наброситься набрать (гл.) 1. что, чего (берникадәр) җыю, туплау; набрать корзину грибов бер кәрзин гөмбә җыю 2. кого-что, чего (берникадәр) алу, кабул итү, җыю; набрать заказов заказлар җыю; набрать учащихся на курсы курсларга укучылар кабул итү 3. что оештыру, төзү, булдыру, җыю; набрать труппу труппа оештыру; набрать армию армия җыю 4. что җыю; набрать номер телефона телефон номерын җыю; набрать текст статьи петитом мәкаләнең текстын петит белән җыю 5. что ирешү; набрать темпы в работе эштә темпларга ирешү набрать воды в рот авызга май кабу, авызны йому (йомып тору)
нагнаивать (гл.) разг. см. нагноить нагнаиваться (гл.) см. нагноиться нагнать (гл.) 1. прям., перен. кого-что куып җитү; пароход нагнал баржу пароход баржаны куып җитте; не нагнать тебе его син аны куып җитә алмассың 2. что, кого-чего куып китерү, куып китереп бер урынга җыю (туплау); нагнали много скота бик күп терлек куып китергәннәр; ветер нагнал тучи җил кара болытлар куып китерде 3. что, чего куу, чыгару; нагнать смолы сумала куу; нагнать спирта спирт куу нагнать сон на кого йокысын китерү, йокыга талдыру; нагнать страху на кого куркуга төшерү; нагнать тоску на кого эч пошырү; нагнать цену бәясен күтәрү
накопать (гл.) см. нарыть накопить (гл.)прям., перен. что, чего җыю, туплау; накопить денег акча җыю; накопить опыт тәҗрибә туплау
обдуматься (гл.) разг. фикер туплау; пока пил кофе, он старался обдуматься кофе эчкән арада ул фикерләрен тупларга тырышты
объединить (гл.)кого-что 1. (создать единое целое из чего-л.) берләштерү, бергә кушу; объединить небольшие колхозы вак колхозларны берләштерү 2. (сплотить) туплау, берләштерү
организовать (гл.) 1. что оештыру; организовать новое министерство яңа министрлык оештыру 2. что (подготовить, наладить) оештыру, юлга салу; организовать доставку чего-л. на дом нинди дә булса нәрсәне өйгә китереп тапшыруны оештыру 3. кого-что оештыру, берләштерү, туплау; организовать молодежь яшьләрне оештыру 4. что (упорядочить) тәртипкә (рәткә) салу, оештыру; правильно организовать свой рабочий день эш көнеңне дөрес оештыру
паенакопление (сущ.)(с)экон. пай туплау; усиление паенакопления пай туплауны көчәйтү
поднажимать (гл.) разг. фам. см. поднажать поднакапливать (гл.) см. поднакопить поднакопить (гл.)что, чего, прост. [бераз] җыю, [бераз] туплау, [бераз] запаска җыю; поднакопить деньжат бераз акча җыю
подтянуть (гл.) 1. что кыса (тарта, тарттыра) төшү, кысыбрак буу; подтянуть пояс билбауны кыса төшү 2. кого-что тартып (сөйрәп, өстерәп) китерү; подтянуть лодку к берегу көймәне яр кырыена тартып китерү 3. кого-что туплау, җыю, китерү; подтянуть резервы к фронту фронтка резервлар китерү; подтянуть войска к переправе гаскәрләрне кичүгә туплау 4. перен. кого-что, разг. алга этәрү (чыгару, сөйрәү, әйдәү); подтянуть отстающих артта калучыларны алга әйдәү 5. кому и без доп. (подпеть) кушылып җырлау, җырга кушылу, кушылып китү
понабраться (гл.) разг. җыелу; желающих понабралось свыше ста человек теләүчеләр йөз кешедән артык җыелды. Понабраться ума акыллылану, акыл. җыю. Понабраться знаний белем җыю, белем туплау
прикопить (гл.) разг. (аз-азлап) җыю, (аз-азлап) туплау
принажать (гл.) разг. 1. баса төшү, кыса төшү, аз гына басу, аз гына кысу; 2. простореч. фам. см. приналечь принакопить (гл.) разг. фам. акрынлап җыю, аз-азлап җыю, аз-азлап туплау
приободрять (гл.) см. приободрить приободряться (гл.) см. приободриться приобрести (гл.)кого-что 1. алу, булдыру; сатып алу; приобрести книгу китап алу 2. разг. (завести) булдыру; приобрести друзей дуслар булдыру 3. (усвоить, получить) казану, алу, туплау; приобрести знания белем алу; приобрести опыт тәҗрибә туплау; приобрести новое значение яңа мәгънә алу 4. казану; приобрести авторитет авторитет казану; приобрести уважение ихтирам казану; приобрести славу дан казану; приобрести дурную репутацию яман аты чыгу
роить (гл.)кого-что. пчел. бер илгә җыю, бер күчкә туплау (умарта кортларын)
сберечь (гл.) 1. кого-что саклау, саклап тоту; саклап (алып) калу; сберечь нужные бумаги кирәкле кәгазьләрне саклап калу 2. что саклыкка җыю, җыю, туплау; сберечь небольшую сумму денег бераз акча җыю
сбить (гл.) 1. кого-что сугып (бәреп) чыгару, бәреп (атып, сугып) төшерү; сбить замок с двери ишектән йозакны бәреп чыгару; сбить яблоко с ветки алманы ботагыннан сугып төшерү 2. кого-что бәреп егу; сбить человека с ног кешене бәреп аяктан егу 3. что кыйшайту, кыегайту, чалышайту; сбить каблуки үкчәләрне кыегайту 4. что. разг. киметү, төшерү; сбить цену бәясен киметү 5. перен. кого-что (запутать) [юлдан] яздыру, саташтыру, ялгыштыру, бутау, чуалту, аптырашта калдыру 6. что каккалап-суккалап ясау (беркетү), әтмәләү; сбить ящик из досок такталардан әрҗә әтмәләү 7. что язу, атлау; сбить масло май язу 8. что туглау, күпертү, кабарту; сбить желтки йомырка сарысын туглау 9. кого-что. разг. өю, туплау; сбить всех в кучу барысын бер өемгә өю сбить спесь кикриген шиндерү сбить с толку фикерен чуалту
свести (гл.) 1. кого-что җитәкләп (ияртеп) илтеп кую; свести ребенка в школу баланы мәктәпкә илтеп кую 2. кого-что җитәкләп алып төшү, җитәкләп төшерү; свести старика с лестницы картны баскычтан җитәкләп алып төшү 3. кого-что бору; свести лошадь с дороги атны юлдан читкә бору 4. что бетерү, китәрү; свести пятно тапны бетерү 5. что тоташтыру, якынлаштыру; свести брови кашларны тоташтыру 6. кого-что с кем-чем кавыштыру, очраштыру, күрештерү; свести друзей дусларны күрештерү 7. что урнаштыру, булдыру; свести дружбу дуслык урнаштыру 8. кого-что во что кушу, берләштерү, туплау; свести данные в таблицу мәгълүматларны таблицага туплау 9. что к чему, на что калдыру, кыскарту; свести расходы к минимуму чыгымнарны минимумга калдыру 10. что на что күчерү, күчереп төшерү; свести рисунок на кальку рәсемне калькага күчереп төшерү 11. кого-что көзән җыеру, тартыштыру, куырылдыру, җыерылдыру; судорога свела лицо битне көзән җыерды; свело ногу безл. аягымны көзән җыерды 12. перен. что бору, борып җибәрү; свести разговор на вчерашний случай сүзне кичәге вакыйгага бору свести в могилу кого кабергә (гүргә) кертү; свести концы с концами [көчкә-көчкә генә] очны очка ялгау, ничек кирәк алай җиткерү; свести на нет юкка чыгару; свести с ума кого 1) акылдан яздыру, акылдан шаштыру; 2) әсир итү, хәйран калдыру; свести счеты с кем 1) (о денежных расчетах) исәпләшү, исәп-хисапны өзү; 2) (отомстить) үч алу, үч кайтару
сгруппировать (гл.)кого-что бер группага җыю, төркемләү, төркем итеп туплау
сила (сущ.)(ж) 1. көч, куәт, гайрәт, кодрәт, егәр, дәрман, хәл; выбиться из сил хәлдән таю; применить силу көч куллану; набраться сил көч туплау 2. физ. , тех. көч, егәрлек, зурлык; центробежная сила үзәктән качу көче; сила ветра җилнең көче; сила тока ток зурлыгы 3. обычно мн. силы көчләр; производительные силы җитештерүче көчләр; силы природы табигать көчләре 4. көч; сила воли ихтыяр көче; сила характера характер көче 5. тәэсир көче, йогынты; могучая сила слова сүзнең гаять зур тәэсир көче 6. көч, гамәл; закон вступил в силу закон гамәлгә керде; закон утратил силу закон көчен югалткан 7. мн. силы көчләр; силы мира непобедимы тынычлык көчләре җиңелмәс 8. мн. силы (войска) көчләр; вооруженные силы страны илнең кораллы көчләре в силах 1) көч барында; пока в силах, буду бороться көчем барында көрәшәчәкмен әле; 2) көченнән килү, хәленнән килү; я не в силах повлиять на него аңа йогынты ясарга хәлемнән килми; в силе көчендә, үз көчендә, гамәлдә, кулланылуда; в силу чего аркасында, сәбәпле; от силы прост. күп дигәндә, иң күбе; по мере сил кулдан килгәнче; по силе возможности хәлдән килгән хәтле, хәл кадәренчә; сил нет бик, үтә, чыдап тора торган түгел; силою обстоятельств шундый хәлләр килеп чыгу сәбәпле; через силу көчтән тыш; что есть силы бар көченә
сколотить (гл.) 1. что каккалап-суккалап ныгыту; сколотить половицы каккалап-суккалап сайгакларны ныгыту 2. что [каккалап-суккалап] әмәлләү, әтмәләү, ясау; сколотить ящик каккалап-суккалап әрҗә ясау 3. кого-что, прост. оештыру, җыю, туплау; сколотить актив актив туплау 4. что, прост. җыю, туплау, юнәтү; сколотить порядочную сумму денег шактый гына акча туплау
скомплектовать (гл.)что комплектлау, комплектка тутыру (туплау) комплект төзү
сконцентрировать (гл.) 1. кого-что җыю, туплау; сконцентрировать войска гаскәр туплау 2. что юнәлтү, юнәлдәрү, туплау; сконцентрировать внимание игътибарны юнәлдерү
скопить (гл.)что. чего туплау, җыю, саклап җыю; скопить денег акча җыю
собиратель (сущ.)(м)җыючы, туплаучы; собиратель народных сказок халык әкиятләре җыючы
собрать (гл.) 1. кого-что җыю, туплау; собрать учеников укучыларны җыю 2. что җыю, җыеп алу (кую), туплау, туплап кую; собрать грибы гөмбә җыю; собрать урожай уңышны җыеп алу; собрать вещи әйберләрне җыеп кую; собрать сведения мәгълүматлар җыю 3. кого-что әзерләү; собрать в дорогу юлга әзерләү; собрать обед төшке ашны әзерләү 4. что җыю, кору; собрать радиоприемник радиоалгычны кору 5. что, портн. (сделать сборки) бөрү, бөреп тегү, бөрмәләү 6. перен. что җыю, туплау; собрать все свои силы бөтен көчеңне туплау
собраться (гл.) 1. җыелу, туплану; (о дожде) җыену; народ собрался халык җыелды; собралось много книг [бик] күп китап җыелган 2. (сжаться; сморщиться) йомарлану, бөгәрләнү; җыерылу; собраться в комок йомарлану 3. (приготовиться) әзерләнү, җыену; собраться в дорогу юлга [чыгарга] җыену; собраться уехать китәргә җыену; собраться для прыжка сикерергә әзерләнү 4. с чем җыю, туплау; собраться с духом [бөтен] кыюлыкны җыю (туплау); собраться с мыслями [бөтен] зиһенне туплау; собраться с силами бөтен көчне туплау 5. үзеңне кулга алу, игътибарыңны туплау, зиһенеңне туплау; собраться перед выступлением чыгыш ясау алдыннан үзеңне кулга алу
согнать (гл.) 1. кого-что куу, куып җибәрү, куып төшерү; согнать муху чебенне куу 2. что (уничтожить) бетерү юкка чыгару; согнать веснушки сипкелләрне бетерү 3. кого-что (в одно место) куып китереп (бер урынга) җыю, туплау; (бер урынга) куып китерү; согнать стадо на опушку көтүне урман авызына куып китерү согнать вес авырлыкны киметү (махсус чаралар кулланып) согнать семь потов с кого кара (шабыр) тиргә батыру; согнать сон йокысын ачу, йокысын качыру
сосредотачивать (гл.) см. сосредоточить сосредоточение (сущ.)(с) см. сосредоточить, сосредоточиться; сосредоточение капитала капитал туплау; сосредоточение внимания игътибарны туплау
сосредоточить (гл.) 1. кого-что (собрать) (бер җиргә, бер ноктага) туплау, җыю 2. что на ком-чем (направить) (бер ноктага) юнәлдерү 3. что (мысли, внимание и т. п.) туплау, юнәлдерү
сосредоточиться (гл.) 1. (собраться) (бер җиргә, бер ноктага) туплану, җыелу 2. на ком-чем (направиться) …да туплану, …га юнәлү 3. на чем и без доп. (о мыслях и т. п.) уй-фикерләрне (зиһенне, игътибарны) туплау, игътибарны (бер нәрсәгә) юнәлдерү, (бер нәрсәгә) бирелү; шум машины мешал мне сосредоточиться машина тавышы фикерләремне тупларга комачаулый иде 4. (со словами в себе, в самом себе) үз уйларына (үз дөньясына) тулысынча бирелү
составить (гл.)что 1. (поставить рядом или в одно место) (бер җиргә) кую, тезеп кую, янәшә кую; составить стулья в угол урындыкларны почмакка кую 2. (приставив, соединить) янәшә китереп кую, янәшә куеп беркетү; кушу, кушып ялгау; составить две лестницы ике баскычны кушу 3. төзү; составить план план төзү; составить учебник дәреслек төзү; составить фразу җөмлә төзү 4. [акрынлап] җыю, [акрынлап] булдыру, [акрынлап] туплау; составить библиотеку акрынлап китапханә туплау; составить капитал [акрынлап] капитал җыю 5. булу, тәшкил итү; расход составит двести рублей чыгым ике йөз сум булыр 6. (югарыдан) алып кую, төшереп кую; составить цветы с подоконника на пол чәчәкләрне тәрәзе төбеннән идәнгә алып кую 7. тудыру, итү, ясау; булу; составить мнение фикергә килү; составить чье-л. счастье бәхетле итү, бәхетле ясау; это не составит большого труда бу зур кыенлык тудырмас; если это для вас не составит труда әгәр [дә] бу сезнең өчен кыен булмаса составить себе известность (имя) дан казану
сплотить (гл.) 1. что (доски, бревна) янәшә китереп беркетү, тыгызлап беркетү; беректерү; кысу; сплотить пол идәнне кысу 2. что (сбить в плоты) саллау, (салга) бәйләү 3. что (сомкнуть) тыгызлау, берләштерү; сплотить ряды сафларны берләштерү 4. перен. кого-что туплау, берләштерү, оештыру; сплотить народные массы халык массаларын туплау
стянуть (гл.) 1. что (затянуть) (тагы да катырак) тартып бәйләү (бәйләп кую), тарттырып бәйләү (бәйләп кую) 2. что чем (туго перевязать) кысып бәйләү (бәйләп кую), кысып буу; каты итеп тарттырып кую 3. кого-что (бер урынга) җыю, туплау, тарттыру; стянуть войска к переправе гаскәрләрне кичү янына туплау 4. что, тех. (скрепить) тарттыру, тарттырып кую, тарттырып ныгытып кую 5. что [теккәндә] тарттыру, җыеру; стянуть шов при строчке теккәндә җөен җыеру 6. что тартып алу, тартып төшерү; стянуть одеяло юрганын тартып алу; стянуть скатерть со стола эскәтерне өстәлдән тартып төшерү 7. что (снять с трудом) салу (салдыру), көч-хәл белән салу (салдыру), тартып салдырып алу 8. кого-что, разг. (украсть)
сфокусировать (гл.)что, физ. бер фокуска җыю, бер ноктага туплау
урбанизм (сущ.)(м) книжн. урбанизм ( 1. материаль һәм рухи культураны эре шәһәрләргә генә туплауны яклаучы буржуаз агым 2. буржуаз сәнгатьтә һәм әдәбиятта хәзерге заманның эре шәһәр тормышын мактап җырлаучы юнәлеш)
централизовать (гл.)что үзәкләштерү, мәркәзләштерү, бер үзәккә туплау (җыю); централизовать работу эшне үзәкләштерү
Татарско-русский словарь:
азот туплаучылар (сущ.) мн. спец. азотонакопители
бәрмә (прил.) 1. ударный, ударяющий; ~ дулкын ударная волна 2. книжн. ударный, наступательный; ~ көч туплау собрать ударную силу
бергә (нареч.) 1. вместе; ялга ~ бару поехать на отдых вместе; барысын ~ туплау собрать (сосредоточить) всё вместе (в одно место); ~ яшәү, ~ эшләү жить и работать вместе 2. вместе, совместно; сообща, заодно, вкупе книжн. ; хатны ~ язу написать письмо вместе; тикшеренү эшләрен ~ алып бару вести исследовательские работы совместно; ~ эш итү действовать вкупе (заодно) 3. слитно, вместе; ~ язу писать слитно 4. в сочетании с(послелог) ом белән вместе с тем; одновременно, в то же время; ул заводта эшләү белән ~ кичке мәктәптә дә укыды работая на заводе, он одновременно учился и в вечерней школе
дикъкать (сущ.) 1. внимание; ~ькә лаек идея идея, достойная внимания; бөтен ~ьне туплау сосредоточить всё внимание; укучылар ~енә тәкъдим итү предложить вниманию читателей 2. 1) как обращение, выраж. просьбу, приказание сосредоточиться; ~ь, иптәшләр! белдерү тыңлагыз внимание, товарищи! слушайте объявление
II(сущ.) 1. имущество движимое, состояние; собственность; богатство; добро; байның малы-ярлының каны ( погов. ) имущество богача-кровь бедняка; урланган малда бәрәкәт юк ( погов. ) краденое добро впрок не идёт; мал табылыр, баш табылмас ( погов. ) добро наживётся, а человека не вернёшь 2. товар; деньги, капитал; мал туплау накопить капитал; малны күрсәтеп саталар (посл.) товар подают лицом (при продаже); ~ны ~ таба (посл.) деньги деньгу любят (находят); деньги к деньгам идут; 3. арго. тип, фрукт, негодяй; аның нинди мал икәнлеге йөзеннән күренеп тора по его лицу видно, что он за фрукт 4. арго. красотка; кара бу малга, ярыйсы бит! посмотри на эту красотку, ничего ведь!
мая (сущ.) 1. средство, фонд, основной капитал; (денежное) накопление; мая туплау копить средства; накопление капитала 2. основа, зачин; маяга калдыру оставить для зачина (про запас; на развод) 3. подкладень, подкладыш; подкладок
табыр (сущ.) 1. косяк, табун; см. тж. табын2-3; атымны җибәрдем ~га, маңгай ялын үрдем танырга (песня) гуляет конь мой в табуне, и он приметен у меня-с плетёной чёлочкой на лбу 2. водопой (скота, стада); см. тж. туплау; ~га төшү спуститься к месту водопоя 3. затоптанное копытами место (в поле, на лугу и т. п.); ~га әйләндерү затоптать дочерна 4. ток, гумно; басу ~ы полевой стан (с необходимыми постройками); ~да куну ночевать в поле на гумне 5. ист. табор, военный лагерь, окружённый телегами
тиешле (прил.) 1. 1) положенный, надлежащий; должный || положенное, должное; ~ вакытка килү приходить в положенное время 2) в знач.(предик. сл.) должен, обязан, положен 2. 1) причитающийся, положенный; ~ эш хакын алу получить положенную зарплату 2) подлежащий чему; өләшенергә ~ мөлкәт подлежащее распределению имущество 3. необходимый; нужный, относящийся к делу; ~ мәгълүматлар туплау собирать относящиеся к делу сведения 4. достойный; заслуженный тж. ирон. ; ~ җәза алу понести заслуженную кару 5. соответствующий; ~ сүз таба алмадым не мог я найти соответствующее слово 6. в сочет. с терминами родства: доводящийся, приходящийся кем; миңа баҗай ~ Әхмәт Ахмет, доводящийся мне свояком 7. см. тиеш1-4; хатка каршы хат язарга син бит, дустым, ~ (песня) ответить письмом на письмо ты должен, мой дружок
туплау I(перех.) 1. собирать/собрать, скапливать/скопить || собирание, скопление (в одно место); терлекләрне ~у собрать скот в одно место; материал ~у собирать (скопить) материал (для сооружения чего); мәгълүмат ~у собирать сведения 2. группировать/сгруппировать, огранизовывать/организовать группирование в один отряд 3. экон. копить/скопить, накапливать/накопить; поднакопить || накопление; акча ~дык мы поднакопили деньги 4. концентрировать/сконцентрировать, сосредоточивать/сосредоточить || концентрирование, сосредоточение 5. сплачивать/сплотить/сплачивание; үз тирәсенә ~у сплотить вокруг себя
туплаудагы (прил.) находящийся на летнем пастбище; пастбищный, стойбищный (о скоте)
туплаучы (сущ.) 1. составитель (сборника, свода и т. п.); җыентыкның туплаучысы составитель сборника 2. собиратель, коллекционер
туплаучылык (сущ.) собирание, собирательство чего (книг, рукописей, фольклорных произведений и т. п.); коллекционирование
тупчылу (гл.) страд. от туплау
Тәсадеф