Русско-татарский словарь:
аутентичный (прил.) книжн. аутентик, дөрес (төп нөсхәгә тулысынча туры килә торган)
безнадежность (сущ.)(ж)өметсезлек, ышанычсызлык; им овладела полнейшая безнадежность ул тулысынча өметсезлеккә төште
безраздельно (нареч.)тулысынча, бөтен килеш, бүлгәләп тормыйча
вдребезги (нареч.) 1. челпәрәмә; разбить вдребезги челпәрәмә китерү 2. разг. бөтенләй, тәмам, тулысынча; вдребезги проиграться бөтенләй отылу
весь I м(мест.)(вся ж, все с, все мн. ) 1. (целый, целиком) бөтен, барлык, һәммә, барча; буе; все лето бөтен җәй; во всем мире бөтен дөньяда; весь народ бөтен халык; все люди барлык кешеләр; весь день көн буе; всю ночь төн буе; всю зиму кыш буе 2. бөтенләй, тулысынча; тәмам; сахар весь вышел шикәр бөтенләй бетте; бумага вся кончилась кәгазь тулысынча бетте 3. в знач.(сущ.)все с, все мн. барысы, бөтенесе; все для победы барысы да җиңү өчен; добрее всех барысыннан да игелеклерәк; все за одного, один за всех барысы да бер кеше өчен, бер кеше барысы да өчен весь в отца нәкъ атасы; всего хорошего сау бул[ыгыз]; во всю ивановскую кричать бик каты кычкыру; всем взял[а] бар ягы да килгән; все равно (одно) барыбер; все время һәрвакыт, даими рәвештә; на все четыре стороны дүрт ягың кыйбла; не все дома у кого туксан тугызлы, кырыкка бер тулмаган; при всем том шуңа да карамастан, шуның өстенә тагын
вполне (нареч.)тулысынча, бик, бөтенләй, тәмам; он вполне доволен тулысынча канәгать
всецело (нареч.)бөтенләй, бөтенләйгә, тулысынча; он всецело предан науке ул бөтенләй фәнгә бирелгән
высеять (гл.)что чәчү, чәчеп бетерү, тулысынча чәчү
достаточный (прил.)җитәрлек, кирәк кадәрле; вполне достаточный срок тулысынча җитәрлек срок
излечение (сущ.)(с) 1. (устранение болезни) дәвалану 2. (выздоровление) дәваланып җитү; сәламәтләнү, сәламәтләнеп җитү; полное излечение тулысынча сәламәтләнү
истощение (сущ.)(с) 1. ябыгу; арыгаю, арыклану; полнее истощение организма организмның тулысынча арыклануы 2. бик нык кимү; бетү, тотылып бетү; истощение припасов азыкларның тотылып бетүе 3. (почвы) ярлылану, бетү (азык матдәләре)
исчерпывающе (нареч.)тулысынча, бөтен тулылыгы белән; исчерпывающе изложить факты фактларны бөтен тулылыгы белән сөйләп бирү
каблук (сущ.)(м)үкчә (аяк киемендә); туфли на высоких каблуках биек үкчәле туфли быть под каблуком у кого кемнең дә булса олтырагы булу (ихтыярына тулысынча буйсыну турында)
кругом (нареч.) 1. түгәрәк ясап; повернуться кругом әйләнү 2. әйләнә-тирәдә; кругом нет ни лесов, ни гор әйләнә-тирәдә урманнар да, таулар да юк 3. перен. бөтенләй, тулысынча, һәрьяклап; кругом виноват һәр яктан гаепле
мера (сущ.)(ж) 1. үлчәү берәмлеге; мера длины озынлык үлчәве берәмлеге 2. чама; знать меру чаманы белү 3. чара; меры предосторожности саклык чаралары 4. дәрәҗә; мера вины гаепнен дәрәҗәсе; мера ответственности җаваплылык дәрәҗәсе; высшая мера наказания җәзаның иң югары дәрәҗәсе без меры чамасыз, чиктән тыш; в известной мере билгеле бер дәрәҗәдә; в меру кирәк кадәр, кирәгенчә генә, җитәрлек кенә; в полной мере тулысынча, җитәрлек; не в меру чамасыз, чамадан тыш, кирәгеннән артык; ни в коей мере берничек тә, һич тә; по мере сил хәл кадәренчә, кулдан килгәнчә, көч җиткәнчә; по мере возможности мөмкин булганча, мөмкин булуга карап, мөмкинлеккә карап; по мере надобности кирәк булган саен, кирәк булуына карап, кирәгенә карап; по крайней мере һич булмаса, һич югында, һич тә булмаса, бер дә булмаса, бер дә юкса; по меньшей мере кимендә, иң кимендә, аз дигәндә; через меру или сверх меры чиктән тыш, үтә, чамасыз, ифрат дәрәҗәдә
насквозь (нареч.) 1. үтәдән-үтә, үтәли, пробить крышу насквозь түбәне үтәли тишеп чыгу; прогнить насквозь үтәдән-үтә черү; промокнуть насквозь үтәдән-үтә чылану, манма су булу 2. перен. разг. үтәдән-үтә, баштан-аяк, тулысынча, бөтенләй; насквозь лживое обещание үтәдән-үтә ялган вәгъдә видеть (знать) насквозь кого берәүне үтәдән-үтә күрү, үтәдән-үтә белү, бик яхшы күрү, бик яхшы белү
нацело (нареч.) разг. калдыксыз, тулысынча; число делится нацело сан калдыксыз бүленә
недо кушма(прист.); эш-хәрәкәтнең яки сыйфатның тулы, тулысынча булмавын белдерә, мәс. недопечь пешереп җиткермәү; недопить эчеп җиткермәү
недовыполнить (гл.)что үтәп җиткермәү, тулысынча үтәмәү, үтәми калдыру, тутырып җиткермәү; недовыполнить план планны үтәп җиткермәү
недовыполнять (гл.) см. недовыполнить недовыполняться (гл.) страд. тутырып җиткерелмәү, үтәп җиткерелмәү, тулысынча үтәлмәү
недожог (сущ.)(м) мн. нет, спец. 1. (о кирпиче) яндырып җиткерелмәү, начар яндыру, начар яндырылу; 2. (об углях) тулысынча янып бетмәү
недоимщик (сущ.)(м) ист. недоимщик (налогны вакытында тулысынча түләп бетермәүче кеше)
недоучет (сущ.)(м) мн. (нет)тулысынча исәпкә алмау, исәпкә алып бетермәү
неразвитой (прил.) устар. (не достигший нормального развития) үсмәгән, үсеп җитмәгән, үсми калган; 2. (не подвергавшийся усовершенствованию) камилләшмәгән, камилләштерелмәгән; 3. (мало знающий) укымаган, дөнья күрмәгән, томана; 4. (нераскрытый) тулысынча ачып бирелмәгән, тулысынча ачылмаган
неразвитый (прил.) устар. (не достигший нормального развития) үсмәгән, үсеп җитмәгән, үсми калган; 2. (не подвергавшийся усовершенствованию) камилләшмәгән, камилләштерелмәгән; 3. (мало знающий) укымаган, дөнья күрмәгән, томана; 4. (нераскрытый) тулысынча ачып бирелмәгән, тулысынча ачылмаган
одолеть (гл.) 1. кого-что (побороть) җиңү, җиңеп (өстен) чыгу 2. перен. что, разг. үзләштерү, өйрәнү, ия булу; одолеть математику математиканы үзләштерү 3. перен. кого тулысынча буйсындыру, басу; лень одолела его аны ялкаулык баскан 4. кого, разг. (замучить) борчып бетерү, җәфалау, йөдәтү, йөдәтеп бетерү, тәңкәгә тию, аптырату; комары одолели черкиләр йөдәтеп бетерде
окончательно (нареч.)бөтенләй, тулысынча, тәмам, өзеп, кисеп; решать вопрос окончательно мәсьәләне тулысынча хәл итү
окончательный (прил.) 1. (последний) соңгы, ахыргы, азаккы; окончательный вывод соңгы нәтиҗә 2. (не подлежащий пересмотру) катгый, өзеп; окончательное решение катгый карар 3. (полный) тулы, тулысынча, тәмам; окончательная победа революции революциянең тулы җиңүе
остаток (сущ.)(м) 1. калдык, калган өлеш; остаток обеда төшке аш калдыклары; остаток суммы сумманың калган өлеше 2. обычно мн. остатки калдыклар; остатки крепостной стены крепость стенасының калдыклары 3. обычно мн. остатки (отбросы) калдык, калдык-постык; сайландык; нефтяные остатки нефть калдыклары 4. калган өлеш; остаток жизни гомернең калган өлеше; остаток дня көннең калган өлеше 5. мат. калдык без остатка калдыксыз; тулысынча, бөтенләй
откудова (нареч.) простореч. см. откуда откуп (сущ.)(м) ист. откуп (аерым бер кешегә дәүләт доходларын җыярга бирелгән хокук) взять на откуп что откупка алу; отдать на откуп что откупка бирү (берәр нәрсәне берәүнең карамагына тулысынча бирү яки алу)
отмирание (сущ.)(с) см. отмереть отмирать (гл.) см. отмереть отмобилизовать (гл.)кого-что тулысынча мобилизацияләү
отмобилизоваться (гл.)тулысынча мобилизацияләнү
перевооруженность (сущ.)(ж) мн. (нет) 1. артык коралланганлык; 2. тулысынча яңа кораллар (җиһазлар) белән тәэмин ителгәнлек
подтвердиться (гл.)раслану, дөрес булып чыгу, дөрескә чыгу, рас килү; все наши предположения полностью подтвердились безнең барлык фаразларыбыз да тулысынча расланды
подчистую (нареч.) прост. барын да, барысын да, тулысынча, берсен дә калдырмыйча; взяли все подчистую берсен дә калдырмыйча алып киткәннәр
полностью (нареч.)тулысынча, тулысы белән, бөтенләй, барын да
полнощный (прил.) книж. поэт. устар. см. полночный полный (прил.) 1. тулы; полный стакан тулы стакан 2. симез, юан; полный мужчина юан ир кеше 3. тулы, бөтенләй, тулысынча; полное разоружение тулысынча коралсызлану; полная тишина тулы тынлык; полный ответ тулы җавап в полном разгаре иң кызган чакта; в полном расцвете сил чәчәк аткан чагында; в полном смысле слова чыннан да, чын мәгънәсендә, тулысынча, бөтенләе белән; на полном ходу бик кызу барганда; полным-полно бик күп; туп-тулы, шыгрым тулы
половичок (сущ.)(м) разг. уменьш. см. половик половник I(сущ.)(м) истор. 1. см. испольщик; 2. истор. половник, бәйле игенче (формаль яктан ирекле, чынлыкка исә, җирне вакытлыча файдаланырга гына алганлыктан, тулысынча феодалга бәйле игенче)
полу кайбер кушма сүзләрнең ярым, ярты, яртылаш яки тулысынча булмаган, …диярлек мәгънәсен аңлаткан кисәге, мәс. полуоткрытый яртылаш ачык, азрак ачылган; полуофициальный ярым рәсми; полушерстяной ярым йон, йон катыш
при (прист.) 1. фигыль ясаганда кулланылса, бу приставканың мәгънәләре түбәндәге ысуллар белән тәгъбир ителә: 1) эшнең тәмамлануы, нәтиҗәлелеге килү ярдәмче фигыле белән бирелә, мәс. прибежать йөгереп килү; прилететь очып килү; принести алып килү; 2) якынайту, беркетү, тоташтыру мәгънәләре кую ярдәмче фигыле белән тәрҗемә ителә, мәс. пришить тегеп кую; привинтить винтлап кую; приставить сөяп кую; 3) хәрәкәт кешенең үзенә юнәлтелгән очракта итү ярдәмче фигыле белән яки төп фигылен генә тәрҗемә итү юлы белән бирелә, мәс. привлечь җәлеп итү; пригласить чакыру; 4) тулы булмаган эш бераз рәвеше яки төшү ярдәмче фигыле белән тәрҗемә ителә, мәс. приоткрыть бераз ачу (ача төшү); призадуматься бераз уйга калу; припудрить бераз пудралау; 5) эшнең тулысынча башкарылуы түбәндәгечә тәрҗемә ителә, мәс. приучить өйрәтү; приручить кулга өйрәтү; приискать эзләп табу; придумать уйлап табу (чыгару); 6) арттыру, өстәү, кушу, тутыру мәгънәсе өстәп рәвеш фигыле ярдәмендә яки башка юллар белән тәрҗемә ителә, мәс. приписать өстәп язу; прикупить өстәп сатып алу; 7) төп эш белән бер үк вакытта булган хәрәкәт =а (=ә, =ый,-и) кушымчалы рәвеш фигылен кабатлау ярдәмендә бирелә, мәс. идти приплясывая бии-бии бару; петь присвистывая сызгыра-сызгыра җырлау 2. исемнәр, сыйфатлар ясаганда кулланылса, буе[ндагы], алды[ндагы], яны[ндагы] кебек сүзләр белән тәрҗемә ителә, мәс. прибрежная полоса яр буендагы җир; пришкольиый участок мәктәп алды участогы; привокзальная площадь вокзал янындагы мәйдан
процент (сущ.)(м)в разн. знач. процент; выполнить план на сто процентов планны йөз процентка үтәү; деньги лежат в банке и дают четыре процента дохода акча банкта ята һәм дүрт процент доход бирә на [все] сто процентов йөз процентка, тулысынча
разоружение (сущ.)(с)коралсызлану, коралсызландыру; разоружение армии противника дошман армиясен коралсызландыру; полное разоружение тулысынча коралсызлану; проблемы разоружения коралсызлану мәсьәләләре; всеобщая конференция по разоружению коралсызлану буенча гомум конференция
раскрыться (гл.) 1. ачылу, ачылып китү; окно раскрылось тәрәзә ачылып китте; для него раскрылся новый мир аның өчен яңа дөнья ачылды 2. ачылу, фаш булу; тайна раскрылась сер фаш булды; его характер раскрылся до конца аның характеры тулысынча ачылды 3. эч серен ачып салу; раскрыться до конца бөтен эч серен ачып салу 4. карт. ябып бетерү (кәрт уенында)
распознаваемый (прил.) книж. (танып) белен була торган, белү мөмкин булган; билгеләп (диагноз куеп) була торган; вполне распознаваемые признаки танып белү тулысынча мөмкин булган билгеләр
решительно (нареч.) 1. (смело) тәвәккәл, кыю 2. кискен, кискен рәвештә, катгый, катгый рәвештә; решительно отказаться катгый рәвештә баш тарту 3. (совсем, совершенно) бөтенләй, тулысынча; я решительно ничего не понял бөтенләй бернәрсә дә аңламадым
совершенно (нареч.) 1. тулысынча, тәмам, бөтенләй; һич, һич тә, бер дә; он совершенно оглох ул бөтенләй чукракланган; совершенно не нужно бөтенләй кирәге юк; думать совершенно о другом бөтенләй икенче нәрсә турында уйлау; 2. : совершенно белый ап-лак; совершенно верно бик дөрес, дөп-дөрес, һичшиксез дөрес; совершенно здоровый сап-сау; совершенно новый өр-яңа; совершенно нормальный бик нормаль; совершенно прав тулысынча хаклы; совершенно слепой дөм-сукыр, тома сукыр
совершенный I(прил.) 1. камилләшкән, камилләштерелгән; камил, мөкәммәл булып җиткән; совершенная форма камил форма 2. (полный) тулы, совершенное сходство тулы охшашлык 3. разг. (подлинный) чын, чын мәгънәдә, тулысынча, бөтенләй; совершенное дитя чын мәгънәдә бала; совершенная правда чын хакыйкать
совместимый (прил.) книж. бергә сыя торган, бергә сыя алырлык, бергә сыйдыруы (кушуы) мөмкин булган; туры килә торган, каршы булмаган; это вполне совместимо с моими убеждениями бу минем фикерләремә тулысынча туры килә (каршы түгел)
сосредоточиться (гл.) 1. (собраться) (бер җиргә, бер ноктага) туплану, җыелу 2. на ком-чем (направиться) …да туплану, …га юнәлү 3. на чем и без доп. (о мыслях и т. п.) уй-фикерләрне (зиһенне, игътибарны) туплау, игътибарны (бер нәрсәгә) юнәлдерү, (бер нәрсәгә) бирелү; шум машины мешал мне сосредоточиться машина тавышы фикерләремне тупларга комачаулый иде 4. (со словами в себе, в самом себе) үз уйларына (үз дөньясына) тулысынча бирелү
сплошь (нареч.) 1. тоташтан; бертоташтан; өзлексез; небо сплошь покрыто тучами күк йөзе тоташтан кара болыт белән капланган 2. (целиком, без исключения) тоташ, тулысынча, баштанаяк, рәттән сплошь и (да) рядом бик еш, бик күп, һәрвакыт, рәттән
сполна (нареч.)тулысынча
(сущ.)(ж) 1. таләпчәнлек; строгость учителя укытучының 2. корылык, җитдилек, кырыслык; катгыйлык; строгость тона тонның кырыслыгы 3. төгәллек, дөреслек; катылык; строгость учета 4. мн. строгости разг. каты , каты тәртип; ввести строгости каты күрү по всей строгости закона закон таләпләренә тулысынча туры китереп
струнка (сущ.)(ж)уменьш. от струна в струнку стать (вытянуться) басып тору; кебек катып калу; по струнке ходить песи кебек (тулысынча буйсыну)
уверительный (прил.) устар. ышандыргыч, тулысынча ышанычлы
уймища (сущ.)(ж) мн. нет, разг. см. уйма уйти (гл.) 1. (отправиться) китү, чыгып китү; уйти домой өйгә кайтып китү; поезд уже ушел поезд китте инде; уйти в море диңгезгә чыгып китү 2. разг. (уводиться) чыгу, китү, ташлау; уйти с работы эштән чыгу 3. (спастись, избежать) качу, качып котылу; уйти от погони куа килүчеләрдән качып котылу 4. перен. үтү, узу, үтеп китү, вакыт үтү; молодость ушла яшьлек үтте; время еще не ушло вакыт үтмәгән әле 5. на что, разг. китү, кереп китү, тотылу, тотылып бетү; на костюм уйдет три метра костюмга өч метр китәчәк; все деньги ушли на путевку бар булган акча путевкага кереп китте 6. во что керү, батып керү; свая ушла в землю на метр субай җиргә бер метр керде 7. перен. во что чуму, [тулысынча] бирелү, күмелү, бату; с головой уйти в работу башы-аягы белән эшкә чуму 8. (вытечь) ташу, ташып чыгу, ташып түгелү; молоко ушло сөт ташыган; самовар ушел самовар ташып түгелгән 9. (о часах) алга китү; будильник ушел на двадцать минут будильник егерме минутка алга киткән а далеко уйти в чем от кого берәр эштә бик нык алга китү, уңыш казану; недалеко уйти в чем от кого берәр эштә алдыра алмау, уңышка ирешә алмау, булдыра алмау; уйти вперед алга чыгу, алга китү ( мәс. ярышта); уйти в себя үзеңә бикләнү; тирән уйга чуму; уйти из жизни дөньядан китү, дөнья кую; уйти на дно бату, төпкә китү; уйти ни с чем коры кул белән китү
уровень (сущ.)(м) 1. (высота подъема воды) биеклек, тигезлек 2. (степень) дәрәҗә; культурный уровень культура дәрәҗәсе; уровень развития үсеш дәрәҗәсе 3. см. ватерпас; в уровень с чем 1) (на одной высоте) бер биеклектә, бер тигезлектә; 2) в знач. предлога бергә, бер адымнан, сулышын тоеп; жить в уровень с веком заман сулышын тоеп яшәү; на уровне в знач. сказ. тиешле югарылыкта, тулысынча канәгатьләнерлек; доклад был на уровне доклад тиешле югарылыкта булды
целиком (нареч.) 1. тулаем, бөтенләй, тулы килеш, бөтен килеш, тоташлый; проглотить целиком тулы килеш йотып җибәрү 2. перен. тулысынча, бөтенләй, һәрьяклап, баштанаяк; он целиком прав ул тулысынча дөрес; он целиком отдался науке ул баштанаяк фәнгә бирелде целиком и полностью тулысынча һәм бөтенләе белән
цензурный (прил.) 1. цензура …ы; цензурные пометки цензура билгеләре 2. әдәпле, әхлаклы; вполне цензурное выражеиие тулысынча әдәпле әйтем
Татарско-русский словарь:
радиолаштыру (гл.)(перех.) радиофицировать || радиофикация; авылны тулысынча ~ полностью радиофицировать деревню
тулы (прил.) 1. в разн. знач. полный; ~ чиләк полное ведро; ~ савыт полный сосуд; ~ җыелма полное собрание; ~ җиңү полная победа; ~ әйләнеш полный оборот; ~ ирек полная свобода; аның ~ исеме его полное имя; ~ исемлек полный список; ~ ачыклык полная ясность (в вопросе, в сообщении) 2. в определит. слож. сочет. полно-; ~ күкрәкле полногрудый; ~ сулы полноводный; ~ тәнле полнотелый; ~ хокуклы полноправный 3. в постпозиции к(сущ.) обозначающему место, вместилище и т. п. полно, полный (полон) чего, чем, в чём; амбар ~ бодай амбар, полный пшеницей; авыл ~ кыз деревня полна девушками; в деревне девушек полно; урам ~ халык полная улица народу; күкрәге ~ орден грудь покрыта орденами; вся грудь в орденах; эче ~ явызлык его нутро полно злобы 4. заполненный, наполненный чем; су белән ~ заполненный водой; вакыйгалар белән ~ гомер жизнь, наполненная событиями 5. полных, целых; алда әле ~ өч ай впереди ещё целых три месяца ||(нареч.) 1. см. тулысынча; ~ күрсәтү показать со всей полнотой; ~ әйтү сказать со всей ясностью; ишекне ~ ачу открыть двери до конца (настежь) 2. в полном, заполненном виде; машиналар бик ~ килә машины идут в переполненном виде
тулысынча (нареч.) 1. полностью; со всей полнотой; ~ азат итү полностью освободить 2. до конца
һәм (союз) 1. соед. и, да; бөтенләй һәм тулысынча целиком и полностью 2. соед. с; әнисе һәм кызы бергә килгәннәр мать с дочерью пришли вместе 3. присоед. книжн. также, тоже; куркытмады аны һәм кышкы салкын зимний мороз его тоже не пугал 4. соед. һәм..., һәм... и..., и; как..., так и; һәм иртән, һәм кичен и утром, и вечером; как утром, так и вечером
Тәсадеф