Русско-татарский словарь:
взвихрить (гл.)что, разг. (волосы) тузгыту, туздыру
вздымать (гл.)что күтәрү, кубару, туздыру; вздымать пыль тузан күтәрү
взметать I(гл.)что 1. (подбросить) өскә ташлау, актарып ташлау, күтәрү; туздыру 2. с.-х. (распахать) сөрү күтәрү; взметать пар пар күтәрү
впух (нареч.) разг. 1. (совсем, окончательно) бөтенләй, тәмам, бернәрсәсен калдырмыйча; 2. бик бай; разрядилась впух бик бай киенгән. Разнести впух и впрах разг. пыр туздыру, көлен күккә очыру, тар-мар китерү
вскорости (нареч.) простореч. см. вскоре вскосматить (гл.) простореч. тузгакландыру, туздыру (чәчне)
всхохлатить (гл.) разг. туздыру, чуалту
вытереть (гл.)что 1. сөртеп алу, сөртү; (ноги) ышку, ышкып алу; вытереть руки кулларны сөртү; вытереть пыль тузанны сөртеп алу; вытереть слезы күз яшьләрен сөртеп алу 2. туздыру, кырып бетерү, ышкып туздыру; пиджак, вытертый на локтях җиңнәре тузган пиджәк
доноситель (сущ.)(м) устар. см. доносчик доносить I(гл.) 1. что (окончить носку чего-л.) ташып бетерү 2. что тузганчы кию, киеп туздыру, киеп туздырып бетерү; доносить костюм костюмны киеп туздыру 3. кого (ребенка о беременной) үз вакытында тудыру
драть (гл.) 1. что, разг. ерту, ерткалау; драть бумагу кәгазьне ерткалау 2. что, прост. туздыру; драть обувь аяк киемен туздыру 3. что каезлау, төшерү, тунау; драть лыко юкә курыс төшерү; драть шкуру 1) тире тунау; 2) перен. прост. тиресен тунау, бернәрсәсез калдыру, талау 4. кого-что буу, ботарлау; волк дерет овец бүре сарыкларны буа 5. что чеметтерү, әчеттерү, яндыру; горчица дерет рот горчица авызны әчеттерә 6. перен. что и без доп. , прост. (дорого брать) талау, тирене салдыру, тереләй тунау, кыйммәт бәягә сату 7. кого-что, разг. (наказывать) яру, кыйнау, камчылау драть горло (глотку) прост. бугаз киерү, акырубакыру; драть за волосы чәченнән тарту, чәчен йолку; драть за уши колагын бору; драть зерно ярма ярдыру
загубить (гл.) разг. 1. кого-что харап итү, һәлак итү, башына җитү, башын ашау 2. что, разг. әрәм итү; туздыру; загубить много денег күп акча туздыру
заиграть I(гл.) 1. что (истрепать) уйнап туздыру, уйный-уйный таушалдырып бетерү; заиграть карты уйный-уйный кәртләрне таушалдырып бетерү 2. күп уйнап тәмен (кызыгын) җибәрү; заиграть пьесу күп уйнап пьесаның кызыгын җибәрү
заносить I(гл.) см. занести II(гл.)что киеп туздыру, таушалдырып бетерү; пычратып бетерү; заносить пальто пальтоны туздыру
затаскать (гл.) разг. 1. что киеп таушалдыру, таушалдырып бетерү, туздыру, туздырып бетерү; затаскать одежду киемне киеп туздыру 2. перен. что (опошлить) күп кабатлап тәмен (кызыгын) җибәрү 3. кого-что (измучить) йөртеп алҗытып бетерү, йөртеп интектереп бетерү; затаскать по магазинам кибетләргә йөртеп интектереп бетерү
износить (гл.)что киеп туздыру, туздырып бетерү; износить пальто пальтоны туздырып бетерү
исстегать (гл.) простореч. 1. (избить розгами) камчылау, суктыру, камчылап бетерү; 2. камчылый-камчылый туздыру, камчылый-камчылый туздырып бетерү (камчыны, чыбыркыны)
истаскать (гл.)что, разг. (износить) киеп туздыру, киеп туздырып бетерү, киеп таушалдырып бетерү
крутить (гл.) 1. что әйләндерү; крутить ручку сеялки җилгәргечнең тоткасын әйләндерү 2. что чирату, кату; (усы) бетерү 3. что чорнау, төрү; крутить самокрутку тәмәке төрү 4. что туздыру, өереп күтәрү; ветер крутит пыль по дороге җил юлдагы тузанны туздыра 5. прост. боргалану, хәйләләү; говори правду, не крути боргаланма, дөресен сөйлә
лохматить (гл.)кого-что, разг. туздыру, тузгыту
мести (гл.) 1. что себерү; мести мусор чүп себерү 2. что и без доп. очыру, себерү, туздыру; ветер метет пыль җил тузан туздыра; в поле метет безл. кырда себерә
мот (сущ.)(м) разг. акча туздыручы, мал туздыручы
II(гл.)что, разг. туздыру, түгү, әрәм-шәрәм итү; мотать деньги акча туздыру
мотовка (сущ.)(ж) разг. акча туздыручы хатын(кыз)
мотовство (сущ.)(с)әрәм-шәрәм итү, акча туздыру
напылить (гл.) разг. тузан чыгару (туздыру, очырту)
натратить (гл.) разг. (берникадәр) тоту, туздыру, тотып бетерү; натратить денег акча тоту
обтрепать (гл.)что кыршылдыру, туздыру, таушалдыру, сәләмәләндерү, туздырып (таушалдырып, сәләмәләндереп) бетерү; обтрепать подол платья күлмәк итәген туздырып бетерү
переплатить (гл.) 1. что и без доп. (лишнее) артык түләү, тиешеннән артык хак түләү 2. что, разг. (истратить много) түләүгә тотып бетерү, түли-түли туздыру
перетравливать (гл.) см. перетравить перетрагивать (гл.) см. перетрогать перетратить (гл.) разг. 1. тотып бетерү; все деньги на книги перетратил барлык акчамны китапларга тотып бетердем; 2. артык тоту, артык туздыру (акчаны)
подтрепать (гл.) простореч. кырыйларын туздыру, чабуларын туздыру; бераз туздыру
II(гл.) разг. бераз әрәм-шәрәм итү, берникадәр туздыру, бераз туздыру; помотать деньги бераз акча туздыру
потрепать (гл.) 1. что (истрепать) туздыру, туздыра төшү, таушалдыру 2. кого-что сыйпау, кагу; потрепать по плечу кулбашыннан кагу; потрепать по щеке яңагыннан сыйпау
пошвыряться (гл.) разг. 1. атышу, ыргытышу; пошвыряться камнями таш ыргытышу; 2. туздыру, бераз туздырып алу; пошвыряться деньгами бераз акча туздырып алу
прогулять (гл.) 1. (берникадәр вакыт) йөрү, (берникадәр вакытны) йөреп үткәрү; прогулять час бер сәгать йөрү 2. что и без доп. разг. йөреп (йөри-йөри) …сыз калу, …мый калу; прогулять обед йөреп ашсыз калу 3. что и без доп. (совершить прогул) прогул ясау, эшкә чыкмау, эшкә чыкмый калу 4. что. прост. (промотать) типтереп [акча] туздыру, туздырып бетерү, җилгә очыру
продыриться (гл.) разг. см. продырявиться продырявить (гл.)что. разг. тишү, тишеп чыгу (чыгару); туздыру, туздырып бетерү; продырявить стул урындыкны тишү; продырявить ботинки ботинкаларны тишү
проницать (гл.) книж. устар. см. проникать проносить I(гл.) см. пронести II(гл.) 1. что (берникадәр вакыт) киеп йөрү; проносить костюм несколько сезонов костюмны берничә сезон кию 2. кого (берникадәр вакыт) күтәреп йөрү; күтәреп йөртү; целый день проносить ребенка на руках баланы көн буе кулда күтәреп йөртү 3. что. разг. (износить) киеп туздыру, киеп (кия-кия) туздырып бетерү; тишү, тишеп чыгару; проносить подметки олтаннарны туздырып бетерү
пылить (гл.) 1. (поднимать пыль) тузан күтәрү (чыгару, туздыру) 2. что (покрывать пылью) тузанландыру, тузан кундыру; пылить одежду киемне тузанландыру
разбазаривание (сущ.)(с) мн. (нет)әрәм-шәрәм итү, туздыру, исраф итү
развевать (гл.)что җилфердәтү; (волосы) тузгыту, туздыру; ветер развевает флаг байракны җил җилфердәтә
развеять (гл.)что 1. очырып бетерү, туздыру, тарату; развеять дым төтенне тарату 2. перен. юкка чыгару, тарату, бетерү; развеять сомнения шик-шөбһәләрне тарату
разделать (гл.)что 1. (обработать) эшкәртү, әзерләү, ясау; разделать грядку түтәл ясау; разделать селедку селедканы эшкәртү 2. подо что охшатып ясау (эшләү); разделать под дуб имән агачына охшатып ясау разделать под орех кого пыр туздыру, тетеп салу, тетмәкәен тетү
разметать I(гл.) см. размести II(гл.)что 1. туздырып ташлау, туздыру, таратып җибәрү; разметать сено для просушки печәнне киптерү өчен туздырып ташлау 2. (руки, ноги) җәю, җәеп җибәрү
разорить (гл.) 1. кого-что (довести до нищеты) бөлдерү, бөлгенлеккә төшерү; талау, фәкыйрьләндерү 2. что (разрушить) туздыру, җимерү, туздырып бетерү; разорить гнездо ояны туздыру
раскидать (гл.)прям., перен. кого-что тарату, туздыру, таратып ташлау, туздырып ташлау, таратып җибәрү, туздырып җибәрү; раскидать навоз по полю тиресне бөтен басу буйлап таратып ташлау; жизнь раскидала друзей тормыш дусларны төрле якка таратты
раскутиться (гл.) разг. 1. (увлечься кутежами) типтерүгә (кәеф-сафага, эчүгә) бирелеп китү; 2. перен. простореч. шутл. (раскошелиться) юмартланып китү, күп акча туздыру, акча түгү
расстроивать (гл.) см. расстраивать расстроика (сущ.)(ж) мн. нет, простореч. устар. 1. см. расстроить; 2. см. расстроиться расстроить (гл.) 1. что туздыру, таркату; расстроить ряды противника дошман сафларын туздыру 2. что көйсезләндерү, көен бозу, рәтен җибәрү; расстроить скрипку скрипканы көйсезләндерү 3. перен. что (привести в упадок) какшату, зыян китерү, таркату 4. перен. что бозу, җимерү, юкка чыгару; расстроить здоровье сәламәтлекне бозу; расстроить планы планнарны җимерү 5. перен. кого-что кәефен бозу, күңелен төшерү; расстроить плохим известием начар хәбәр әйтеп кәефен бозу
растеребить (гл.) разг. 1. что йолкып туздыру, йолкып туздырып бетерү; растеребить сноп көлтәне йолкып туздыру 2. кого-что (побудить к действию) селкетү, кузгатып җибәрү
расточение (сущ.)(с) мн. нет, книж. см. расточать расточитель (сущ.)(м)туздыручы, исраф итүче, әрәм-шәрәм итүче, җилгә очыручы, артык юмарт кеше
расточительница (сущ.)(ж)туздыручы хатын (кыз)
расточительность (сущ.)(ж) мн. нет, книж. әрәм-шәрәм итү(челек), туздыручылык), исраф итү(челек); саксыз тоту, бәрәкәтсез (экономиясез) тоту
расточительный (прил.)исраф итүчән, әрәм-шәрәм итүчән, туздыручаң; артык юмарт
растранжировать (гл.) разг. туздыру, әрәм-шәрәм итү, түгү-чәчү, юк-барга тарату, җилгә очыру
растратить (гл.)что 1. тотып бетерү, сарыф итеп бетерү, сарыф итү, туздыру; түгү; растратить все деньги барлык акчаны тотып бетерү 2. перен. әрәм (исраф) итү, юкка чыгару; растратить силы көчне әрәм итү 3. (истратить незаконно) растрата ясау, өскә чыгару
растратчица (сущ.)(ж)растрата ясаучы, туздыручы, әрәм-шәрәм итүче
растрепать (гл.)что 1. тузгыту, туздыру; растрепать волосы чәчләрне тузгыту 2. тетеп (өзгәләп, туздырып) бетерү; растрепать книги китапларны өзгәләп бетерү 3. талку, талкып бетерү; растрепать лен җитенне талкып бетерү
роскошник (сущ.)(м) разг. устар. зиннәтле тормыш яратучы, бик мул торуга һәвәс кеше; әрәм-шәрәм итүче, туздыручы, исраф-чы
роскошный (прил.) 1. бай, зиннәтле; роскошное издание зиннәтле басма; роскошный наряд бай кием 2. разг. нәзакәтле, бик яхшы; роскошный завтрак бик яхшы иртәнге аш 3. уст. (расточительный) исрафчыл, туздырулы, әрәмшәрәмле 4. разг. бай, шәп; роскошная растительность бай үсемлекләр дөньясы; роскошные волосы шәп чәч
смять (гл.) 1. что (одежду) таушалдыру, йомарландыру; (бумагу) бөгәрләү; (постель, траву) изү, таптау 2. что, спец. изү, басу; смять глину балчык изү 3. перен. кого-что таркатып бетерү, пыр туздыру; смять вражеские войска дошман гаскәрләрен таркатып бетерү
сносить I(гл.)что, разг. (износить) туздыру, киеп туздыру (аяк киемен, өс киемен)
сорить (гл.) 1. чем и без доп. чүпләү, чүп-чарлау 2. перен. чем, разг. туздыру, җилгә очыру әрәм-шәрәм итү, бушка (әрәмгә) түгү; сорить деньгами акча туздыру
топтать (гл.) 1. кого-что таптау; топтать цветы чәчәкне таптау 2. что, разг. (пачкать, загрязнять) таптау, пычрату; топтать пол идәнне таптау 3. что, разг. (снашивать обувь) туздыру, киеп туздыру; кыйшайту
транжир (сущ.)(м) см. транжира транжира м,(сущ.)(ж) разг. мал туздыручы, акча туздыручы, акча әрәм-шәрәм итүче
транжирить (гл.)что, разг. (акча һ. б. ш.) туздыру, әрәм-шәрәм итү, җилгә җибәрү
транжириться (гл.) разг. 1. (мал, акча) туздыру; әрәм итү; 2. страд. (акча) туздырылу, исраф ителү
транжирка (сущ.)(ж) разг. акча туздыручы хатын (кыз)
транжирство (сущ.)(с) см. транжирить; привычка к транжирству акча туздыру гадәте
трепать (гл.) 1. что туздыру, тузгыту; ветер треплет волосы җил чәчләрне тузгыта 2. кого (дергать, тормошить) тарту, бору, йолку; трепать за уши колагын бору; трепать за волосы чәчтән тарту 3. кого-что, разг. (похлопывать) кагу, шапылдату, шапылдатып сөю; трепать по плечу җилкәсеннән шапылдатып сөю 4. что туздыру, таушалдыру; теткәләп бетерү, эштән чыгару; трепать книги китапларны таушалдыру 5. кого, разг. калтырату, дерелдәтү; его треплет лихорадка аны бизгәк дерелдәтә 6. спец. (очищать, раздергивая волокно) тетү, талку; трепать коноплю киндер талку трепать нервы кому кан бозу, теңкәгә тию; трепать языком чүбек чәйнәү
уесть (гл.) простореч. 1. ашау, ашап бетерү; 2. обл. чагу, тешләү; уела пчела медведя (Даль) аюны бал корты чакты; 3. перен. җәфалап бетерү, интектереп бетерү; харап итү, башына җитү, һәлак итү; уели его придирками бәйләнеп аны ин тектереп бетерделәр; уело его мотовство акча туздыру аны харап итте
ухлестываться (гл.) простореч. см. ухлестаться ухлопать (гл.) прост. 1. кого-что (убить) үтерү, башын бетерү, дөмектерү 2. что (истратить) тоту, туздыру, сарыф (исраф, әрәм) итү, түгү; ухлопать много денег бик күп акча исраф итү
ухнуть (гл.) однокр. 1. гөрселдәү, гөрелдәү, күкрәү, дөбердәп китү; ухнула бомба бомба гөрселдәде 2. ух дип кычкыру, ух дип кую, ухылдап кую; в роще ухнул филин куаклык эчендә мәче башлы ябалак ухылдап куйды 3. что, прост. томыру, тондыру, кинәт атып җибәрү, кинәт түгеп җибәрү, төшереп җибәрү; ухнуть камень в овраг ташны чокырга томыру 4. прост. (упасть) лач итеп барып төшү, лап итеп егылу; ухнул в лужу лач итеп күлдәвеккә барып төште 5. что, прост. (израсходовать) тотып бетерү, туздыру, исраф итү, очыру; ухнуть уйму денег бик күп акча туздыру 6. прост. (исчезнуть) бетү, юкка чыгу; ухнули денежки акча бетте 7. кого-что, по чему, прост. (ударить) шап итеп сугу, кундыру; ухнуть кулаком по столу йодрык белән шап итеп өстәлгә сугу
хохлатить (гл.) разг. фам. туздыру, тырпайту (чәчне һ.б.)
швырять (гл.)кого-что, чем, разг. ыргыту; ату; швырять камни (камнями) в кого-л. кемгәдер ташлар ату; куда его только не швыряла судьба! язмыш аны кая гына ыргытмады! швырять деньги (деньгами) акча туздыру
Татарско-русский словарь:
киеп туздыру (гл.)(перех.) износить
тузгыту (гл.)(перех.) 1. трепать/растрепать, взлохмачивать/взлохматить, взъерошить; взбивать || взъерошивание, взбивание; чәчләрен ~ып взъерошив (распушив) волосы; кибәнне ~у взъерошивать стог 2. расшвыривать/расшвырять; приводить/привести в беспорядок (квартиру) 3. громить/разгромить (врага); рассеивать, разогнать (толпу, стадо) 4. разорять/разорить, разрушать/разрушить (гнездо) 5. см. туздыру3
туздыру I(перех.) 1. износить, поизносить; истрепать || износ; кием ~у износить одежду; аякчу ~у износить обувь 2. перен. состарить, ломать, делать старым (человека); дөнья ~а мир (жизнь) старит
туздырылу (гл.) страд. от туздыру 1-3; распыляться, разоряться, разбазариваться, растрачиваться
туздырышу (гл.) взаимно-совм. от туздыру 1-3, 5
эргә (сущ.) 1. 1) завалина, завалинка; йорт ~сендә утыру сидеть на завалине избы 2) стена, стенка 2. перен. редко дом, община, род; ~сен туздыру разрушить (уничтожить) род 3. в знач.(послелог) а 1) в местн.-вр. п. эргәсендә у, при, около, подле, возле, вблизи 2) в исх. п. эргәсеннән см. яныннан 3) в направит. п. см. янына
Тәсадеф