Русско-татарский словарь:
вкруг см. вокруг вкруговую (нареч.) разг. әйләнеп, әйләндереп, тирәли әйләнеп; әйләнеч юл белән; ехать вкруговую әйләнеч юл белән бару
вокруг 1. (нареч.)тирәли, әйләнә-тирәдә, тирә-юньдә; вокруг ни души тирә-юньдә бер кеше дә юк 2. (предлог)(с)род. п. тирәсендә, әйләнәсендә; тирәли; вокруг дома өй тирәли; вокруг стола өстәл тирәсендә 3. (предлог)(с)род. п. тирәсендә, хакында; турында; споры вокруг какого-л. вопроса нинди дә булса мәсьәлә хакында бәхәсләр вокруг да около асылын аңламыйча, өстән-өстән генә, өстән йөзү; вокруг пальца обвести кого төп башына утырту, кәкре каенга терәтү
галерея (сущ.)(ж) 1. галерея (бинаның аерым өлешләрен тоташтыру өчен эшләнгән ябык коридор, шулай ук бина тирәли эшләнгән озын балкон); стеклянная галерея пыяла галерея 2. уст. галерея (театрның иң югары ярусы) 3. перен. галерея, тезмә, төркем; галерея литературных типов әдәби типлар галереясы 4. галерея; картинная галерея картиналар галереясы
гигантский (прил.)гигант …; гаять зур, бик зур, чиксез зур; гигантский станок гаять зур станок; гигантские успехи бик зур уңышлар гигантские шаги гигант адымнар (багана башындагы тәгәрмәчкә эленгән бауларга утырып тирәли әйләнү җайланмасы)
заводнение (сущ.)(с)суландыру; законтурное заводнение тирәли суландыру
законтрактовывать (гл.) см. законтрактовать законтрактовываться (гл.) см. законтрактоваться законтурный (прил.)контурдан тыш, тирәли; законтурное обводнение тирәли суландыру (нефть чыгару эшендә)
круговращательный (прил.) книж. түгәрәк тирәли, түгәрәк ясап ...; круговращательное движение түгәрәк ясап хәрәкәт итү
круговращение (сущ.)(с) мн. нет, книж. 1. түгәрәк ясап хәрәкәт итү, тирәли хәрәкәт итү; 2. см. круговорот
кругосветный (прил.)җир шары тирәли; җир шарын әйләнеп чыгу …ы; кругосветное путешествие җир шары тирәли сәяхәт
леса (сущ.)II мн. басма[лар], күперчә (салына яки ремонтлана торган бина тирәли такталардан һ.б.ш. ясалган вакытлыча корылма); здание в лесах басмалар белән уратып алынган бина
обвалование (сущ.)(с) мн. нет, тех. см. обваловать обваловать (гл.) тех. тирәли вал салып чыгу, туфрак өеме белән әйләндереп алу (су басудан саклану өчен), валлар салу, валлар белән әйләндереп алу; обваловать берега реки елга буйларына валлар салып чыгу
обвезти (гл.) 1. (тирәли) әйләндереп йөртеп чыгу; обвезти вокруг города шәһәр тирәли әйләндереп йөртеп чыгу (атка, машинага яки башка берәр нәрсәгә утыртып); 2. простореч. (развозя, снабдить) йөртеп өләшеп чыгу, йөктә йөртеп өләшеп чыгу
II(гл.) разг. см. обвешаться обвести (гл.) 1. кого-что (вокруг чего-л.) тирәли йөртеп чыгу, уратып чыгу, әйләндереп йөртеп чыгу 2. кого-что (оглядеть) күздән кичерү, [күз] йөртеп чыгу; обвести глазами комнату бүлмәне күздән кичерү 3. что чем әйләндереп алу, [койма] тоту, киртәләп чыгу; обвести сад забором бакчаны койма белән әйләндереп алу 4. что чем (очертить) түгәрәкләп чыгу, тирәли сызып чыгу, йөртеп чыгу; обвести чертеж тушью чертежны тушь белән йөртеп чыгу 5. кого, спорт. уратып үтү; обвести защитника сакчыны уратып үтү; обвести вокруг пальца кәкре каенга терәтү; төпсез чанага утырту
обвоз (сущ.)(м) мн. нет, спец. см. обвозить обвозить (гл.) 1. тирәли әйләндереп йөртү; 2. йөртеп таратып чыгу
обвозиться (гл.) страд. тирәли әйләндереп йөртеп чыгылу; йөртеп таратып чыгылу
обгораживать (гл.) простореч. тирәли әйләндереп алу (читән, койма һәм башка белән), киртә тоту, киртәләү
обкапывать I(гл.) см. обкапать II(гл.) см. обкопать обкапываться I(гл.) разг. см. обкапаться II(гл.) разг. тирәли казып чыгылу
обкатить I(гл.) 1. тирәли тәгәрәтеп чыгу; обкатить обруч вокруг двора коршауны йорт тирәли тәгәрәтеп чыгу; 2. простореч. йөреп чыгу; все районы обкатил бөтен районнарны йөреп чыктым
II(гл.) разг. см. окатить обкатиться I(гл.)тәгәрәп (тирәли) әйләнеп чыгу; шар обкатился вокруг стола шар тәгәрәп өстәл тирәли әйләнеп чыкты
обкачиваться (гл.) см. обкатиться обкашивать (гл.) см. обкосить обкашиваться (гл.) 1. обл. см. обкоситься; 2. тирәли чабылу (чалгы белән)
обкласть (гл.) простореч. см. обкладывать обклевать (гл.)тирәли чукып чыгу, чукып бетерү; цыпленок обклевал смородину чебеш карлыганны чукып бетергән
обклевывать (гл.) см. обклевать обклевываться (гл.) страд. тирәли чукып чыгылу, чукып бетерелү
обклеивать (гл.) см. обклеить обклеить (гл.) разг. см. оклеить обколоть I(гл.)что (сколоть снаружи) китеп төшерү, ватып төшерү; ватып чыгу; обколоть лед у пристани пристань тирәли бозны ватып чыгу
обкосить (гл.)что (очистить косьбой) тирәли чабып чыгу (чалгы белән)
обложить (гл.) 1. кого-что уратып алу, тирәли (як-ягына) салып (куеп) чыгу; обложить больного подушками авыруның як-ягына мендәрләр куеп чыгу 2. что каплап алу; тучи обложили небо күк йөзен болытлар каплап алды 3. кого-что чолгап (камап) алу; обложить крепость крепостьны камап алу; обложить медведя в берлоге аюны өнендә камап алу 4. кого-что салу, налог салу; обложить подоходным налогом подоходный налог салу
обмерзнуть (гл.) разг. тирәли бозлану, боз кату; усы обмерзли мыеклар бозланган
оборвать (гл.) 1. что өзеп чыгу, өзеп алып бетерү, йолыккалап бетерү; тирәли йолкып чыгу; оборвать все цветы барлык чәчәкләрне өзеп чыгу 2. что өзү, өзеп алу, тартып өзү; оборвать веревку бауны өзү 3. перен. что кинәт туктату; кинәт бүлү, бүлдерү; оборвать речь сүзне кинәт бүлү 4. перен. кого, разг. (заставить замолчать) кырт кисү (кисеп туктату)
обрисовать (гл.) 1. что. разг. тирәли сызып чыгу; обрисовать контур чернилами контурны кара белән тирәли сызып алу 2. перен. кого-что (описать) сурәтләү, сөйләп бирү, тасвирлау, тасвир итү
обрубать (гл.) см. обрубить обрубаться (гл.) страд. тирәли киселү, кисеп алыну
II(гл.) 1. см. обрыться; 2. страд. тирәли казып чыгылу, күмелү
обрыть (гл.) 1. (изрыть кругом) тирәли казып чыгу; 2. (окучить) төбен өю, күмү (туфрагын йомшарту); обрыть картофель бәрәңге төбен күмү
обрыться (гл.) устар. тирәли балчык, туфрак өеп яшеренү
обсадить (гл.)что чем тирәли утыртып чыгу ( мәс. агачлар)
обсаживать (гл.) см. обсадить обсаживаться (гл.) страд. тирәли утыртып чыгылу
обсесть (гл.)кого-что. разг. тирәли утыру; [кунып] каплап алу; мухи обсели сахар шикәрне чебеннәр каплап алганнар
обставать (гл.) устар. поэт. см. обстать обставить (гл.) 1. кого-что чем (окружить, поставить вокруг чего-л.) тирә-ягына кую, тирәли куеп чыгу; обставить комнату цветами бүлмәнең тирә-ягына чәчәкләр куеп чыгу 2. что җиһазландыру; обставить кабинет кабинетны җиһазландыру 3. перен. что. разг. оештыру; торжественно обставить встречу делегации делегацияне каршы алуны тантаналы рәвештә оештыру 4. кого-что. прост. (обмануть) утырту, алдау, алдап китү, төп башына утырту
обстроить (гл.)что, разг. (построить кругом) тирәли төзеп чыгу, салу, салып чыгу (биналар); обстроить площадь новыми зданиями мәйдан тирәли яңа биналар салып чыгу
обтащить (гл.) разг. өстерәп, тирәли йөртеп чыгу
обтыкать (гл.) разг. см. обтыкать (гл.)кадап чыгу (тирәли); обтыкать клумбу палочками чәчәкләр түтәле тирәсенә таяклар кадап чыгу
обтяпать (гл.) простореч. 1. (грубо обрубить) тупас итеп кисеп ташлау (аннан-моннан тирәли кискәләп чыгу); 2. фам. әмәлләп ташлау, әмәлләү; обтяпать дельце эшне әмәлләп ташлау
объесть (гл.)что (обглодать) чит-читләрен ашау, тирәли ашап бетерү; [читләрен] кимереп чыгу
одергать (гл.) простореч. см. обдергать одергивать (гл.) см. одернуть одергиваться I(гл.) страд. простореч. тирәли йолкып чыгылу, йолкып тигезләнү (мәсәлән, печән йөге турында)
окачуриться (гл.) см. окочуриться окашивать (гл.)тирәли чабып чыгу (печәнне, игенне)
окопать (гл.)что [тирәли] казу, казып чыгу; окопать яблоню алмагачның төбен тирәли казып чыгу
опарываться (гл.) страд. порт. сүтеп чыгылу (тирәли)
опахать (гл.)что (вспахать вокруг) тирәли сөреп чыгу
опахивать I(гл.) см. опахать II(гл.) см. опахнуть опахиваться I(гл.) страд. тирәли сөреп чыгылу
опиливать (гл.) спец. 1. тирәли кисеп чыгу (пычкы белән); 2. тирәли игәүләп чыгу
опиливаться (гл.) страд. спец. 1. тирәли кисеп чыгылу (пычкы белән); 2. тирәли игәүләп чыгылу
опороть (гл.)порт. тирәли сүтеп чыгу
осмаливать (гл.) см. осмолить осмаливаться (гл.) страд. сумалалану, тирәли сумалалап чыгылу
острагивать (гл.)ышкылап чыгу, тирәли ышкылап чыгу
острагиваться (гл.) страд. ышкылап чыгылу, тирәли ышкылап чыгылу
отаптываться (гл.) страд. таптап чыгылу (тирәли)
ощупаться (гл.) разг. үзеңне тирәли капшап чыгу, кармалап чыгу
покруглеть (гл.) см. круглеть покружить (гл.) разг. 1. берничә тапкыр әйләнү, берничә тапкыр тирәли әйләнү, әйләнеп чыгу; 2. адашып йөрү; уж мы и покружили, пока не выбрались на дорогу юл тапканчы, без бик озак адашып йөрдек; 3. фам. йөреп чыгу, әйләнеп чыгу, ил гизү; покружить по всему свету бөтен дөньяны йөреп чыгу; 4. (берникадәр вакыт) әйләндереп тору, бөтереп тору, әйләндереп алу, бөтереп алу
ушивать (гл.) см. ушить ушиваться (гл.) 1. см. ушиться; 2. страд. тегеп кыскартылу, тегеп тарайтылу; 3. страд. чигелү, тотылу; 4. тирәли тегелү, тегеп чыгылу
ушить (гл.)что 1. кыскарту, тегеп тарайту; ушить юбку юбканы кыскарту 2. (нашить) чигеп чыгу, тезеп чыгу, тотып чыгу; ушить пояс бисером путага сәйлән тезеп чыгу 3. (зашить кругом) тирәли тегеп чыгу, һәр ягыннан тегеп чыгу; ушить тюк тюкны тирәли тегеп чыгу
Татарско-русский словарь:
тибешкәк (прил.) 1. брыкливый, склонный брыкаться, лягаться; ~ атны тирәли уз (посл.) брыкливую лошадь лучше обойти; мүкләк сыер сөзешкәк, аксак бия ~ (посл.) комолая корова бодлива, хромая кобыла брыклива 2. перен. драчливый ( преимущ. о мальчиках)
тирәләп (послелог) разг. 1. см. тирәли 2. диал. о, про, касательно, насчёт кого, чего; кыз ~ яучы сөйләр (посл.) сват (обычно) говорит касательно девушки
тирәли I(нареч.) 1. вокруг, кругом 2. по краям; ~ тегелгән обшитый по краям
тирәли чабу (сущ.) агро. обкашивание
чүрәли (нареч.) диал. см. тирәли чүрәчи (сущ.) диал. см. чүрәкәй чүргәт (сущ.) диал. 1. см. чүгәтәй 2. воронка (для выливания жидкости)
Тәсадеф