Русско-татарский словарь:
бить (гл.) 1. (ударять, избивать) бәрү; кыйнау, тукмау, сугу, ору, кагу; бить кулаком йодрык белән сугу 2. кого-что (скот, птицу) сую, чалу, бугазлау 3. кого-что кыйнау, тукмау; бить врага дошманны кыйнау 4. кого-что үтерү, атып төшерү; бить птицу на лету кошны очып барганда атып төшерү 5. (стрелять) ату, [атып] тидерү; винтовка бьет хорошо винтовка яхшы ата 6. что вату, ваклау; бить посуду савыт-сабаны вату; бить щебень ташны ваклау 7. во что бәрү, кагу, сугу; шакылдату; чабу; бить в барабан барабан кагу; бить в колокол чаң кагу 8. (стремительно вытекать) бәреп чыгу, чаптырып агу, ургу, ургылып тору, ургып чыгу; бьет фонтан фонтан ургылып тора; из раны бьет кровь ярадан кан чаптырып ага 9. что и без доп. (давать сигнал ударами) кагу, чан, кагу; (о часах) сугу; бить отбой 1) воен. берәр эшне туктатырга сигнал бирү; 2) перен. фикердән кире кайту бить в глаза күзгә бәрелеп тору, күзгә ташлану; бить карту кәртне ябу; бить в одну точку бер ноктага бәрү; бить в цель максатка ирешү; бить масло май язу, май атлау; бить мимо цели максаттан читкә китү, максатка ирешмәү; бить наверняка ышанып эш итү; бить по карману бик кыйбатка төшү; бить челом баш ору; бить по чьим интересам кемгә дә булса зарар китерү; бить шерсть йон тетү, йон язу; его бьет лихорадка аны бизгәк тота (калтырата); жизнь бьет ключом тормыш кайнап тора
взбеситься (гл.) 1. (заболеть бешенством-о животных) котыру 2. (прийти в ярость) тидерү, ярсу, котырыну, шашыну
всадить (гл.)что 1. кадау, чәнчү; чабып утырту; всадить топор в бревно балтаны бүрәнәгә чабып утырту 2. разг. атып тидерү, тидерү (пуляны һ.б.ш.)
добалтываться (гл.) разг. см. доболтаться добегать (гл.) см. добежать добегаться (гл.) разг. йөгерә-йөгерә зарар китерү (мәсәлән, салкын тидерү), ...-ганчы йөгерү; добегаться до изнеможения хәлдән тайганчы йөгерү
загрипповать (гл.) разг. грипп белән авырып китү, салкын тидерү
застудить (гл.)кого-что, разг. салкын [суык] тидерү; застудить горло тамакка салкын тидерү; застудить ребенка балага салкын тидерү
застудиться (гл.) разг. салкын тию, салкын тидерү
ляпнуть (гл.) простореч. 1. фам. әйтеп салу, әйтеп ташлау, ычкындыру; ну и ляпнул же ты! әйтеп салдың да соң син! 2. вульг. сугу, сугып җибәрү; салып җибәрү; ляпнуть по уху колакка сугу (бирү); 3. вульг. бәреп тидерү; ляпнуть камнем в окно тәрәзәгә таш бәреп тидерү
меткий (прил.) 1. төз, туры; меткий стрелок төз атучы, мәргин; метксе попадание туры тидерү; меткий удар туры сугу 2. перен. берәгәйле, тапкыр, үткен; меткий глаз үткен күз; меткое слово үткен сүз
ополоуметь (гл.) прост. акылдан шашу, тидерү, юләрләнү
помешаться (гл.) 1. акылдан язу, акылдан шашу, тидерү; акылга җиңеләю 2. перен. на ком-чем, разг. саташу, һәвәсләнеп китү, бик нык бирелеп китү, бик нык мавыгу; помешаться на лошадях атлар белән бик нык мавыгу
попадание (сущ.)(с) см. попасть; попадание в цель цельгә тидерү; попадание в корзину (в баскетболе) корзинага төшерү
попасть (гл.) 1. в кого-что, чем (поразить цель) тидерү; (просунуть) кертү; попасть камнем в окно тәрәзәгә таш белән тидерү; попасть ниткой в иголку энә күзенә җеп кертү 2. куда, на что эләгү, килеп чыгу, килеп эләгү, барып чыгу; попасть в город шәһәргә килеп эләгү; попасть на праздник бәйрәмгә барып эләгү 3. во что, на что, подо что эләгү, тару, калу; төшү; попасть под дождь яңгыр астында калу; попасть в ловушку тозакка эләгү; попасть под суд судка эләгү; попасть в беду бәлагә тару; попасть в яму чокырга төшү 4. во что, на что керү, эләгү; попасть в институт институтка керү 5. безл. кому-чему, разг. эләгү; тебе за это попадет сиңа моның өчен эләгер 6. прош. вр. 3 л. попало: где попало, куда попало теләсә кайда; как попало теләсә ничек, ничек туры килсә шулай; чем попало ни туры килсә шуның белән попасть в лапы к кому кулына эләгү; попасть впросак уңайсыз хәлгә төшү; попасть в точку өстенә басу; попасть под руку кул астына эләгү
поражение (сущ.)(с) 1. см. поразить1; поражение цели төзәгән урынга тидерү 2. җиңелү; потерпеть поражение җиңелү 3. (повреждение) зарарлану; поражение зрительного нерва күрү нервларының зарарлануы
поразить (гл.)кого-что 1. тидерү, атып тидерү; чәнчү, чәнчеп үтерү; поразить цель цельгә тидерү; поразить кинжалом хәнҗәр белән чәнчү 2. (победить, разбить) тар-мар итү, җиңү 3. зарарлау, зыян (зарар) китерү; болезнь поразила слух авыру колакка зарар китергән 4. (изумить) гаҗәпкә (таңга, хәйранга) калдыру
пригубить (гл.)что ирен тидерү, татып карау, ирен тидереп кую
простудить (гл.)кого-что салкын (суык) тидерү, салкын (суык) тию; простудить ребенка балага салкын тидерү; простудить горло тамакка салкын тидерү
простудиться (гл.)салкын (суык) тидерү, салкын (суык) тию; ребенок простудился балага салкын тигән
простыть (гл.) разг. 1. суыну; суп простыл шулпа суынган 2. салкын (суык) тию; салкын (суык) тидерү; он простыл на морозе суыкта салкын тидергән
прямой (прил.) 1. туры; прямая линия туры сызык; прямая дорога туры юл; прямая кишка анат. туры эчәк; прямые волосы туры чәч (бөдрә түгел) 2. турыдан-туры, турыдан-туры … …ган; прямые выборы турыдан-туры сайлаулар; прямые указания турыдан-туры бирелгән күрсәтмәләр; прямое обращение к массам массаларга турыдан-туры мөрәҗәгать итү; это его прямая обязанность бу турыдан-туры аның бурычы; прямой наследник турыдан-туры варис 3. туры, туры (ачык) күңелле, туры сүзле, эчкерсез, самими; прямой человек туры кеше 4. турыдан-туры, ачыктан-ачык; прямой обман ачыктан-ачык алдау; прямой вызов ачыктан-ачык каршы чыгу 5. (подлинный; настоящий) чын, чын-чыннан …, чын мәгънәдә …; прямая опасность чын мәгънәдә куркыныч; прямая измена чын мәгънәдә хыянәт [итү] 6. (несомненный) һичшиксез; прямой расчет ехать поездом поезд белән бару һичшиксез уңайлырак; прямая польза һичшиксез файда 7. в знач.(сущ.)прямая(сущ.)(ж) мат. туры сызык 8. мат. туры; прямая пропорциональность туры пропорциональлек прямая речь грам. туры сөйләм; в прямом смысле слова чын-чыннан, чын мәгънәдә; прямое дополнение грам. туры тәмамлык; прямое попадание турыдан-туры тию, туры тидерү; туп-туры төшү (бомба, снаряд, мина турында); прямой ворот утыртма яка; прямой угол мат. туры почмак
рукоприкладство (сущ.)(с) разг. кул тидерү, кул салу (кыйнау)
сглазить (гл.)кого-что күз тидерү, күзсендерү, күзектерү
склонный (прил.) 1. к чему һәвәс, яратучан, мавыгучан, хирыс; человек, склонный к научным занятиям фәнни эшкә һәвәс кеше 2. к чему и с неопр. теләге бар, нияте бар; он склонен согласиться аның ризалашырга нияте бар 3. к чему …га бирелүчән, …га тартым; склонный к простуде салкын тидерүгә бирелүчән
смочить (гл.)что юешләү, чылату, су тидерү; смочить волосы чәчне юешләү
схватить (гл.) 1. кого-что эләктерү, электереп алу, тоту, тотып алу; схватить рукой кул белән тотып алу; схватить зубами тешләр белән эләктерү 2. кого за что …дан эләктерү, …га ябышу; схватить за горло бугазына ябышу; схватить за шиворот якасына ябышу 3. кого-что, разг. (задержать, арестовать) тоту, тотып алу 4. что, разг. (болезнь) эләктерү, йоктыру; тидерү; схватить насморк томау тидерү 5. кого-что (о приступе болезни) кинәт авырып китү; кинәт [авыру] тота башлау; его схватила лихорадка аны бизгәк тота башлады 6. перен. что, разг. аңлап алу, төшенү, үзләштерү, тотып алу, эләктереп алу; он быстро схватил главную мысль ул төп фикерне бик тиз эләктереп алды 7. безл. что и без доп. , разг. кату; гипс еще не схватило гипс катмаган әле
трогать (гл.) 1. кого-что (прикасаться) тию, кул. тидерү, кагылу, орыну, тоту, тотыну; җиңелчә генә бәрелү; руками не трогать! кул белән тотмаска! 2. что, разг. (брать, пользоваться) кагылу, орыну, тию; рөхсәтсез тотыну; нельзя трогать чужие вещи кеше әйберенә кагылырга ярамый 3. кого-что (обижать, приставать) тию, кагылу, орыну; не трогай его, он расстроен тимә син аңа, аның кәефе юк; никто его не трогал аңа беркем дә тигәне юк 4. что (едва обнаруживаться) …п алу, …п кую; аз гына беленү, күренә башлау; слабая улыбка трогает ее губы аның иреннәре җиңелчә генә елмаеп куя; седина уже трогает виски аның чигәләрендә ак чәчләр күренә башлаган 5. перен. кого-что (вызывать сочувствие) күңел эретү (йомшарту), тәэсир итү, дулкынландыру, кызгандыру; трогать рассказом сөйләп дулкынландыру 6. (начинать движение) кузгалу, кузгалып китү; лошади трогают атлар кузгала; ну, трогай! кузгал!; әйдә киттек!
туше с( нескл. )туше ( 1. муз. пианинода уйнаганда клавишаларга басу ысулы 2. спорт. көрәштә җиңү билгесе буларак көрәшченең калак сөяген җиргә тидерү)
угодить (гл.) 1. кому-чему, на кого-что канәгатьләндерү, күңелен табу, ярау; всем (на всех) не угодишь бар кешегә дә ярый алмассың 2. во что, разг. [өстенә] туры килү, барып чыгу, басу, төшү, эләгү; лиса угодила в капкан төлке капкынга эләккән; угодить в яму чокырга барып төшү 3. в кого-что, кому во что, разг. [атып] тидерү, [атып] туры китерү, [сугып] тидерү, тию; угодить камнем в окно таш атып тәрәзәгә тидерү; пуля угодила ему в плечо пуля аның иңбашына тигән
умопомешательство (сущ.)(с) книжн. акылдан язу (шашу), җиңеләю, юләрләнү, тидерү, диваналану
упрекать (гл.)кого-что шелтәләү, әрләү, битәрләү, үпкә белдерү, тел тидерү
цель (сущ.)(ж) 1. воен. цель; движущаяся цель хәрәкәт итә торган цель; попасть в цель цельгә тидерү 2. максат, морат, теләк, исәп; добиться своей цели үз максатыңа ирешү; преследовать какую-л. цель берәр максатны күздә тоту; задаваться целью сделать что-л. берәр нәрсә эшләүне максат итеп кую с целью или в целях чего и с неопр. предлог берәр нәрсәгә дип …, исәп тотып, берәр максат белән; прийти с целыю поговорить сөйләшергә дип. килү; ударить в целях самозащиты үз-үзеңне саклау максаты белән сугу
Татарско-русский словарь:
алма (сущ.) 1. яблоко, яблоки || яблочный, с яблоками (пирог), из яблок (варенье, пастила), для яблок (ящик) 2. в притяж. ф. алмасы яблоко, яблочко (глаза, мишени); мишеньнең ~сына ук тидерү попасть прямо в яблочко мишени 3. разг. яблоня || яблоневый (цвет) 4. чаще алмасы пежина (о пятне на шерсти животных)
галим-голәмә (сущ.) собир. 1. учёные, учёный мир; люди науки, деятели науки; галим-голәмә арасында среди учёных; среди деятелей науки 2. рел. священники, служители культа; галим-голәмә тормышы жизнь служителей культа; галим-голәмәгә тел тидерү задевать служителей культа; ругать, хулить священников
калканга тидерү (сущ.) спорт. касание щита
күзектерү (гл.)(перех.) см. күз&тидерү
салкын алдыру (гл.)(неперех.) см. салкын&тидерү
салкын тидерү (гл.)(неперех.) 1. простудиться 2. простудить
суык алдыру (гл.)(неперех.) см. суык&тидерү
суык тидерү (гл.)(неперех.) 1. простужаться/простудиться, простыть (по своей вине) 2. простужать/простудить кого-что
сүз тидерү (гл.)(неперех.) см. тел&тидерү
тигезү (гл.)(перех.) диал. см. тидерү тигезүзгәрешле (прил.) физ. равномерно изменяющийся
тидерү 1. (понуд.) от тию (1-11 знач.); давать/дать возможность касаться/коснуться, прикасаться/прикоснуться, трогать, затрагивать, посягать на что 2. попадать, попасть || попадание; кыек атып, туры ~ү ( погов. ) стрелять вкось, да попасть в гвоздь (букв. стрелять косо-попасть прямо, о слове, сказанном как бы невпопад, но затрагивающем сущность вопроса)
тугыз I(числ.) колич. 1. 1) девять 2) в определительных сочетаниях девяти-; ~ көнлек девятидневка; ~ яшьлек девятилетний 2. в знач.(сущ.) разг. 1) см. тугызлы; ~га тидерү попасть в девятку (при стрельбе) 2) девятое число определённого месяца
Тәсадеф