Русско-татарский словарь:
везтись (гл.) 1. страд. илтелү, китерелү (төяп, утыртып); 2. разг. (тащиться, волочиться) өстерәлү, сөйрәлү, өстерәлеп бару (идәннән, җирдән)
влачиться (гл.) устар. өстерәлү, сөйрәлү; каңгырып йөрү
влечься (гл.) 1. өстерәлү, сөйрәлеп бару; 2. омтылу, дәртсенү
волочиться (гл.) разг. өстерәлү, сөйрәлү, өстерәлеп (сөйрәлеп) бару; поводок волочился по земле тезген җир өстеннән өстерәлеп бара иде
втупик (нареч.): поставить (кого-л.) втупик аптырашта калдыру, авыр хәлдә калдыру, кыен хәлдә калдыру; стать втупик аптырашта калу, авыр хәлдә калу, көймә комга терәлү
мель (сущ.)(ж)сайлык, сай урын сидеть на мель көймә комга утыру, көймә комга терәлү
опереться (гл.) 1. на кого-что, обо что терәлү, сөялү; таяну 2. перен. на кого-что (найти поддержку) таяну; таянып эш итү; опереться на товарищей иптәшләргә таяну
поволочься (гл.) простореч. 1. өстерәлү, өстерәлә-өстерәлә бару, сөйрәлеп бару; подол поволокся по земле итәк җирдән өстерәлде; 2. перен. көчкә-көчкә китеп бару; поволокся домой көчкә-көчкә өйгә китеп барды
подкатить (гл.) 1. кого-что тәгәрәтеп китерү; подкатить бочку к подвалу мичкәне подвал янына тәгәрәтеп китерү 2. разг. (быстро подъехать) чаптырып килеп туктау, җилдереп барып җитү, бик җәһәт килеп туктау; к дому подкатила машина өй янына машина килеп туктады 3. обычно безл. разг. (о боли и т. п.) (тамакка, йөрәккә) килеп тыгылу, килеп терәлү, төер булып утыру; подкатило к горлу тамакка төер булып утырды
подойти (гл.) 2. якын килү, [янына] килү, килеп җитү (туктау); подойти к дому йорт янына килү 2. перен. барып (килеп) тоташу, барып (килеп) терәлү, терәлеп тору; лес подошел к самой дороге урман юлга ук килеп тоташа 3. керешү, тотыну, …а башлау; подойти к изучению чего-л. берәр нәрсәне өйрәнергә керешү 4. карау, якын килү; критически подойти к суждениям автора автор фикерләренә тәнкыйть күзлегеннән якын килү 5. ярау, яраклы булу, туры килү, килешү; это пальто мне подойдет бу пальто миңа ярар 6. разг. кабару, күперү; тесто подошло камыр кабарган подойти к концу бетеп килү
подпереться (гл.) разг. таяну, сөялү, терәлү
потащиться (гл.) разг. сөйрәлү, сөйрәлеп бару, өстерәлү, өстерәлеп бару
прислониться (гл.)сөялү, терәлү; прислониться к стене стенага сөялү
приспичить (гл.)безл. простореч. бик нык кирәк булу, көчле теләк туу, килеп тыгылу, килеп терәлү, исе китү; приспичило ему ехать исе китте бит китәргә
сесть (гл.) 1. утыру; сесть за стол өстәл артына утыру; сесть в поезд поездга утыру 2. за что. на что и с неопр. тотыну, керешү, утыру; сесть за книжку китап укырга тотыну 3. (опуститься за горизонт) бату, баю, иңү; солнце село кояш баеды 4. (о птице, насекомом) куну, утыру; птица села на дерево кош агачка кунды 5. (опуститься с высоты) төшү; самолет сел на льдину самолет боз өстенә төште 6. на что. разг. утыру; сесть на диету диетага утыру 7. прост. (попасть в тюрьму) утыру, төрмәгә утыру; сесть на три года өч елга утыру 8. иңү, тәбәнәкләнү, утыру; дом сел өй иңгән 9. (укоротиться, сузиться-о ткани, коже) утыру, кечерәю, кыскару, тараю ( мәс. юганнан соң кием турында) сесть в калошу төп башына утыру; сесть в лужу төпсез чанага утыру; төп башына утырып калу; сесть на голову кому башына менеп утыру; сесть на шею кому җилкәсен кимерү; муенына менеп атлану; сесть за решетку төрмәгә утыру; сесть на мель көймә комга терәлү; сесть на яйца чеби (бәпкә, бала) чыгарырга утыру
тащиться (гл.) 1. разг. (идти, ехать медленно) өстерәлеп (сөйрәлеп) бару; (бик авырлык белән) атлап бару; тащиться в хвосте койрыкта сөйрәлеп бару 2. (волочиться по земле) өстерәлү, сөйрәлү, өстерәлеп (сөйрәлеп) бару 3. страд. от тащить
упереться (гл.) 1. чем во что таяну, сөялү, терәлү, терәү; упереться веслом в дно ишкәк белән су төбенә таяну; упереться ногами в землю аякларны җиргә терәү 2. в кого-что. разг. килеп бәрелү (төртелү); шел, шел и уперся в забор бара торгач коймага килеп бәрелгәнмен 3. перен. на чем и без доп. , прост. киреләнү, үҗәтләнү, кәҗәләнү, аяк терәп каршы тору, үзсүзлеләнү, үз дигәнен итү; он уперся и не поехал никуда үз дигәнен итте, бер кая да бармады
упиваться (гл.) см. упиться упирать (гл.) см. упереть упираться (гл.) 1. см. упереться; 2. разг. килеп терәлү (төртелү) ; бәйләнешле булу, бәйләнгән булу; разрешение этого вопроса упирается в отсутствие денег бу мәсьәләнең хәл ителеше акча юклыкка бәйләнгән 3. страд. от упирать
юбочник (сущ.)(м) разг. фам. хатын-кыз артыннан өстерәлүче кеше, хатын-кыз белән чуалучан кеше
Татарско-русский словарь:
өстенчелек (сущ.) разг. см. өстенлек өстерәлешү (совм.) от өстерәлү; шляться (о многих)
өстерәлү (гл.)(неперех.) 1. тащиться, волочиться; влачиться по земле 2. разг. идти (шагать) с трудом; тащиться; арган, көчкә ~ә устал, еле тащится 3. прост. таскаться, скитаться; эш эзләп бер урыннан икенче җиргә ~ү таскаться с места на место в поисках работы 4. перен. прост. шляться, ходить без дела 5. перен. груб. прост. распутничать || распутство
өстерәлүче (сущ.) редко. тот, кто волочится за кем; волокита
текәлешү (гл.) взаимно-совм. от текәлү 1. уставиться друг на друга 2. см. тж. текәшү текәлү 1. (возвр.)-страд от текәү; уставиться, вперяться/впериться взором; неотрывно смотреть на кого, что; тоймаганга ~мә, сөймәгәнгә сөйкәлмә (посл.) не уставляйся на того, кто равнодушен, не прислоняйся к тому, кто не любит 2. разг. упираться во что; см. тж. терәлү 3. в знач.(нареч.) текәлеп пристально, внимательно; неотрывно (о взгляде)
терәлдерү (понуд.) от терәлү; пододвинуть вплотную
терәлешү 1. (гл.) взаимно-совм. от терәлү 2. перен. быть совсем рядом; ике өй ~еп торалар два дома совсем рядом
терәлү (гл.)(неперех.) 1. опираться/опереться на что; прислоняться/прислониться к чему; притулиться 2. 1) касаться/коснуться, прикасаться/прикоснуться || касание, прикосновение (вплотную); бер-берсенә ~еп торган биналар здания, вплотную касающиеся друг друга 2) почти касаться, быть очень близким/смежным, сопредельным || смежность, сопредельность; басуга ~еп торган урман лес, стоящий у самого поля 3) доходить/дойти высотой до чего; башы күккә ~гән высотой до небес 3. 1) упираться/упереться обо что, во что; ярга ~ү упираться о берег 2) застопориваться/застопориться; приостанавливаться/приостановиться; һөҗүм ~де атака застопорилась 4. перен. зависеть от кого, чего, упираться/упереться во что 5. см. текәлү 6. перен. 1) смотреть, обращаться (с вожделением, с просьбой, с мольбой); обратиться; байларга ~ү обратиться с мольбой к богачам 2) останавливаться/остановиться (с надеждой) 7. перен. приближаться/приблизиться вплотную; стоять совсем близко; кыш ~еп тора зима близка; зима у порога 8. (гл.) страд. от терәү; подпереться, быть подпёртым
теркәлү (возвр.)- страд. от теркәү 1. (возвр.) разг. см. терәлү 2. (гл.) страд. прикрепляться, присоединиться; подшиваться 3. составляться, нанизываться; быть составленным (нанизанным); бер җепкә ~гән нанизанный на одну нитку
Тәсадеф