Русско-татарский словарь:
взволочься (гл.)өстерәлеп менү, сөйрәлеп менү, кыенлык белән менү, көч-хәл белән менү
встащиться (гл.) разг. сөйрәлеп менү, менеп җитү; еле встащился на гору тауга көч-хәл белән генә менеп җиттем
втащиться (гл.) разг. көч-хәл белән килеп (барып) керү, көчкә генә менеп җитү
втемяшивать (гл.) простореч. см. втемяшить втемяшиваться (гл.) простореч. см. втемяшиться втемяшить (гл.) простореч. төшендерү, көчкә төшендерү, көч-хәл белән төшендерү, көч-хәл белән аңлату
втолкаться (гл.) простореч. этеп-төртеп керү; я еле втолкался в зал залга этеп-төртеп көч-хәл белән кердем
выбиться (гл.) 1. разг. из чего чыгу, ерып чыгу; килеп чыгу (көч-хәл белән); выбиться из окружения чолганыштан чыгу 2. из чего, разг. котылу, чыгу; выбиться из долгов бурычтан чыгу 3. (пробиться) чыгу; үсеп чыгу; бурьян выбился кура үсеп чыккан 4. чыгып тору, чыгып күренеп тору; волосы выбились из-под шапки бүрек астыннан чәче чыгып тора выбиться в люди кеше булу; выбиться из графика (расписания) графиктан (расписаниедән) чыгу; выбиться из колеи чыгырдан чыгу; выбиться из сил хәлдән таю
выцарапать (гл.)что 1. (царапая, выдрать) тырнап алу, тырнап чыгару, тырнап ерту 2. тырнап язу (сызу, ясау); выцарапать монограмму ножом пәке белән тырнап монограмма язу 3. перен. разг. эләктереп алу, көчкә эләктерү, көч-хәл белән алу; выцарапать деньги акчаны көч-хәл белән алу
горе (сущ.)(с) 1. (печаль) кайгы, хәсрәт, көенеч, сагыш 2. (несчастье) бәхетсезлек, бәла-каза а ему и горя мало ике ятып бер төшенә дә керми, аның исе дә китми; к моему горю или на мое горе бәхетсезлегемә каршы; с горем пополам көч-хәл белән, көчкә, иллалла
доволочься (гл.) простореч. сөйрәлеп килеп җитү, көч-хәл белән генә килеп җитү, өстерәлеп килеп җитү; больной доволокся до двери и сел авыру көч-хәл белән генә ишек төбенә килеп җитте дә утырды
доплестись (гл.)до чего, разг. көчкә-көчкә барып җитү, көч-хәл белән килеп җитү; еле доплестись до дому көчкә-көчкә өйгә кайтып җитү
дотащиться (гл.) разг. өстерәлеп барып (килеп) җитү, көч-хәл белән килеп җитү; еле дотащиться до дому көч-хәл белән өйгә килеп җитү
едва 1. (нареч.)(насилу, с трудом) көчкә, көчкә генә, көчкә-көчкә, көч-хәл белән; он едва приподнял корзину ул кәрзинне көчкә күтәрде 2. (нареч.)(чуть) аз гына, чак кына; едва жив аз гына җаны бар 3. союз (лишь только, как только) …у белән, …у белән үк, …гач та; он едва вошел, начал говорить керү белән үк сөйли башлады едва-едва чак-чак, бик әкрен; кран засорился, едва-едва течет кран тыгылган, бик әкрен ага; едва ли ай-һай …мы икән; белмим, …мы икән; едва ли он придет ай-һай ул килерме икән; едва ли не диярлек; он умел говорить едва ли не на всех языках барлык телләрдә диярлек сөйләшә белә иде; едва не чак кына; он едва не упал чак кына егылмады
кое-как (нареч.) 1. көчкә-көчкә генә, чак-чак кына, көч-хәл белән; кое-как мы дошли көч-хәл белән барып җиттек 2. ничек итте шулай, алайболай гына, әштер-өштер генә, әштер-өштер китереп; они сделали это кое-как алар моны әштер-өштер генә эшләгәннәр
насилу (нареч.) разг. көчкә, көч-хәл белән, читенлек белән
оттащиться (гл.) разг. фам. көч-хәл белән китү, шуышып китү
переволочься (гл.) простореч. өстерәлеп килү, көч-хәл белән килеп җитү (бер җирдән икенче җиргә хәлсез, авыру кеше турында)
переползать (гл.) см. переползти переползти (гл.) 1. что. через что шуышып үтү, шуышып аркылы чыгу 2. перен. көч-хәл белән күчү; он еле-еле переполз в пятый класс көч-хәл белән бишенче класска күчте
прибрести (гл.) разг. чак-чак килеп җитү, чак-чак барып җитү, көчкә-көчкә килеп җитү, көч-хәл белән барып җитү көч-хәл белән килеп җитү
приволочься (гл.) прост. көчкә килеп җитү, көч-хәл белән килеп җитү
приколесить (гл.) простореч. фам. (ерак җирдән яки көч-хәл белән) килү, килеп җитү
приплестись (гл.) разг. фам. көч-хәл белән килеп (барып, кайтып) җитү
притащиться (гл.) разг. көч-хәл белән килү (килеп җитү), сөйрәлеп килеп җитү
пробраться (гл.) 1. (пройти с трудом) [кыенлыклар белән] үтү, [көч-хәл белән] үтү; ерып чыгу 2. (пройти незаметно) сиздермичә үтү (керү), качып-посып үтү (керү), яшеренеп үтү
пробрести (гл.) разг. 1. сөйрәлеп бару, ничек кирәк алай бару, көч-хәл белән бару, әкрен генә үтеп китү; пробрел с версту и устал ничек кирәк алай бер чакрым чамасы бардым да арыдым; 2. устар. обл. кичеп чыгу (сай урыннан су аркылы чыгу); лошади пробрели через реку атлар елганы кичеп чыктылар
проволочь (гл.) см. проволочить проволочься (гл.) разг. сөйрәлеп узып китү, сөйрәлеп үтеп китү, көч-хәл белән үтеп китү
проковылять (гл.) разг. акрын гына үтеп китү; көч-хәл белән генә үтеп китү; аксаклый-туксаклый үтеп китү; чатанлап үтеп китү
промаяться (гл.) простореч. 1. (берникадәр вакыт) интегү, интегеп бетү, азап чигү, җәфалану; промаялась с ним три года мин аның белән өч ел буена интектем; 2. азапланып үткәрү, көч-хәл белән үткәрү; промляться зиму кышны көч-хәл белән үткәрү
пропихивать (гл.) см. пропихнуть пропихиваться (гл.) разг. фам. см. пропихаться пропихнуть (гл.)кого-что. разг. этеп (төртеп) кертү, көч-хәл белән кертү (үткәрү); пропихнуть шкаф в дверь шкафны көч-хәл белән ишектән үткәрү
сволочься (гл.) простореч. 1. (көч-хәл белән) төшу; больной через силу с постели сволокся авыру көч-хәл белән урыныннан төште; 2. вульг. җыелу; нищие сволоклись на кладбище хәерчеләр зиратка җыелганнар
стащиться (гл.) простореч. фам. 1. (сөйрәлеп) төшү; старик насилу с крыльца стащился карт көч-хәл белән генә болдырдан төште; 2. салыну, тартып алыну; сапог узок, наденешь, потом с ног не стащится итек тар, кисәң, соңыннан аягыңнан салынмас
стянуть (гл.) 1. что (затянуть) (тагы да катырак) тартып бәйләү (бәйләп кую), тарттырып бәйләү (бәйләп кую) 2. что чем (туго перевязать) кысып бәйләү (бәйләп кую), кысып буу; каты итеп тарттырып кую 3. кого-что (бер урынга) җыю, туплау, тарттыру; стянуть войска к переправе гаскәрләрне кичү янына туплау 4. что, тех. (скрепить) тарттыру, тарттырып кую, тарттырып ныгытып кую 5. что [теккәндә] тарттыру, җыеру; стянуть шов при строчке теккәндә җөен җыеру 6. что тартып алу, тартып төшерү; стянуть одеяло юрганын тартып алу; стянуть скатерть со стола эскәтерне өстәлдән тартып төшерү 7. что (снять с трудом) салу (салдыру), көч-хәл белән салу (салдыру), тартып салдырып алу 8. кого-что, разг. (украсть)
уволочься (гл.) простореч. өстерәлеп китү, көчкә сөйрәлеп китү, көч-хәл белән китеп бару
утащиться (гл.) простореч. фам. өстерәлеп китү, сөйрәлеп китү, (көч-хәл белән) китеп бару
Татарско-русский словарь:
(сущ.) 1. промежуток; зазор; тар ара узкий промежуток; бүрәнә араларын сылау замазать зазоры(межд.) брёвнами; ике кат тәрәзә арасы промежуток(межд.) двойными окнами 2. пространство(межд.) чем; ике авыл арасын су баскан пространство(межд.) двумя деревнями затопило водой; чик буендагы буш ара свободное (нейтральное) пространство на границе 3. расстояние, интервал, просвет (между словами или(межд.) строчками в тексте); пробел типогр. (между буквами, знаками); яшь агач аралары расстояние (просветы)(межд.) молодыми деревцами 4. проход (между); парталар арасы проход(межд.) партами; ике өйне аерып тора торган тар гына ара узенький проход, разделяющий два дома 5. (на стене) простенок (между двумя окнами); ике ишек арасы простенок(межд.) двумя дверями 6. прям., перен. расстояние от кого-л., чего-л. и до кого-л., чего-л.,(межд.) кем-л., чем-л. (дальнее, ближнее, далёкое, близкое, большое, небольшое); отрезок (пути, дороги); ара ерагая расстояние увеличивается; араны метр белән үлчәү измерять расстояние в метрах; Казан белән Арча арасы расстояние от Казани до А~рска; сызыкның ике нокта белән чикләнгән арасы отрезок линии, ограниченный двумя точками 7. перен. расстояние, дистанция; җитәкче белән җитәкләнүчеләр арасында билгеле бер ара булырга тиеш(межд.) руководством и подчинёнными должна быть определённая дистанция 8. спорт. дистанция (короткая, длинная, километровая); расстояние; мең метрлык арага йөгерү бежать на тысячеметровую дистанцию 9. (в транспортном движении) перегон, пролёт, переезд; Казан белән Юдино арасын үткәндә на перегоне(межд.) Казанью и Ю~дино; бу ара бик озак булды этот пролёт был очень долгим 10. 1) время, промежуток (отрезок) времени; съезддан соң узган ара промежуток времени, истёкший после съезда; тарихның ун еллык арасы десятилетний отрезок (промежуток) истории; биш минутлык ара время в пять минут; пятиминутный отрезок времени; дәрес араларында в промежутках(межд.) уроками; стартка берәр минутлык ара калдырып чыгу выходить на старт с промежутком в одну минуту 2) время; минута; ара бик тар иде времени было очень мало; берәр буш ара табып выбрав как-нибудь свободное время (свободную минуту) 11. обычно в притяж. ф. аралары 1) разница (в возрасте); аралары бер генә яшь разница(межд.) ними только в один год; погодки 2) перен. разница, отличие, расстояние(межд.) кем, чем (большое, небольшое, значительное); кеше белән кеше арасы-җир белән күк арасы расстояние(межд.) людьми-как(межд.) небом и землёй; безнең карашларның арасы зур разница(межд.) нашими взглядами большая 12. перен. отношения, взаимоотношения; связь, связи; аның белән минем ара яхшы мои отношения с ним хорошие 13. в составе отдельных словосочет. (смотри по их начальным компонентам) меж-, между-; ай арасы междулуние; каш арасы межбровье; елга арасы междуречье; рәт араларын эшкәртү обработка междурядий 14. обычно в косв. ф. среда (рабочая, читательская, молодёжи, студентов); круг (сослуживцев, ровесников, знакомых); яхшы кешеләр арасына керү попасть в среду (круг) хороших людей; балыкчылар арасында йөри торган мәкаль пословица, бытующая в среде рыбаков; сезнең арадан (арагыздан) кемнәр генә чыкмас! кто только не выйдет из вас (из вашей среды)! 15. в знач.(прил.) промежуточный, переходный, посредствующий (пласт, слой); ~ күренешләр переходные явления; үсешнең ~ баскычлары промежуточные ступени развития 16. в знач.(послелог) а арага, арасына 1)(межд.) (меж) чего;(межд.) кем, чем; безнең арага бас становись(межд.) нами; юл арасына язу писать(межд.) (меж) строк; писать(межд.) строками; ике этаж арасына куелган көзге зеркало, установленное(межд.) двумя этажами 2) в, во что; по чему; өрәңге яфрагын китап арасына кыстыру вложить кленовый лист в книгу; төймә үлән арасына төште пуговица упала в траву; урман арасына таралу разбрестись по лесу 17. в знач.(послелог) а арада, арасында 1)(межд.) кем-л., чем-л.,(межд.) (меж) чего; эш арасында(межд.) делом; сезнең белән безнең арада аерма юк(межд.) вами и нами нет разницы; ике стена арасында(межд.) двумя стенами;(межд.) (меж) двух стен 2) среди кого, чего; бу тәкъдимнәр арасында среди этих предложений; өйрәтелгән җәнлекләр арасында йөрү прохаживаться среди дрессированных зверей 3) в, за, в течение; ике сәгать арасында за два часа; в течение двух часов; атна арасында эшләнә торган эш работа, которую нужно сделать за (в) неделю 4) при (на, в) чём; по чему; бакча арасында гына кия торган кием одежда, надеваемая только на огород (на огороде); каралты арасында маташучы пенсионер карт старик пенсионер, хлопочущий во дворе (по двору) 5) в чём; среди чего; урман арасында җылы в лесу тепло 6) среди, в числе кого, чего; кунаклар арасында геройлар да бар иде среди (в числе) гостей были и герои 18. в знач.(послелог) а арасындагы(межд.) кем, чем; күрше илләр арасындагы бәйләнешләр киңәя связи(межд.) соседними странами расширяются 19. в знач.(послелог) а арадан, арасыннан 1)(межд.) (меж) чего,(межд.) кем, чем; среди кого, чего; в чём; таулар арасыннан салынган юл дорога, проложенная меж гор; халык арасыннан көч-хәл белән үтү насилу пробраться(межд.) людьми (через толпу); балалар арасыннан кемнедер эзләү искать кого-то среди детей; камыш арасыннан таптык без аны мы разыскали его в камышах (среди камышей) 2) сквозь кого, чего; куаклар арасыннан күренеп тору виднеться сквозь кусты; халык арасыннан көч-хәл белән узу насилу пробраться сквозь толпу 3) из кого, чего; из (числа) кого-л., чего-л.; куаклар арасыннан килеп чыгу выйти (выскочить) из кустов; лидерлар арасыннан калу выпасть из числа лидеров 4) по чему, через что; урман арасыннан бару идти лесом (по лесу, через лес)
әкренәйтү (гл.)(перех.) см. акрынайту әкренәю (гл.)(неперех.) см. акрынаю әкренләп (нареч.) потихоньку, помаленьку; см. тж. акрынлап әкренлек (сущ.) см. акрынлык әл-хәл (сущ.) собир. книжн. см. көч-хәл||(нареч.) еле-еле
көч-бәла : көч-бәла белән см. көч-хәл&белән
көч-хәл (сущ.) собир. сила, мощь, энергия
Тәсадеф