Русско-татарский словарь:
антирелигиозник (сущ.)(м)дингә каршы көрәшүче
антирелигиозница (сущ.)(ж)дингә каршы көрәшүче
бойцовый (прил.)сугышуга өйрәтелгән, көрәшүгә өйрәтелгән; бойцовые петухи сугышуга өйрәтелгән әтәчләр
боксировать (гл.)бокста көрәшү
борец I(сущ.)(м) 1. көрәшче, көрәшүче; борец за свободу азатлык өчен көрәшүче 2. спорт, көрәшче; борец тяжелого веса зур авырлыклы көрәшче
бороться (гл.) 1. с кем-чем көрәшү, алышу; бороться с лучшим борцом иң яхшы көрәшче белән көрәшү 2. против кого-чего, с кем-чем и без доп. көрәшү, көрәш алып бару; бороться с конкурентами конкурентлар белән көрәш алып бару 3. с чем, против чего көрәшү, көрәшеп бетерергә тырышу; бороться с пьянством эчкечелек белән көрәшү 4. за что көрәшү; (берәр нәрсәне булдырырга) тырышу; бороться за свободу азатлык өчен көрәшү 5. с чем (вступать в столкновение, в борьбу) көрәшү, көрәшкә керү, бәрелешү; в нем зависть боролась с великодушием анда көнләшү белән киң күңеллелек көрәшә иде
борцовый (прил.)көрәш …ы, көрәшү …ы; борцовый зал көрәшү залы
брандмайор (сущ.)(м) уст. брандмайор (электә шәһәрләрдә янгынга каршы көрәшүче командаларның начальнигы)
волокита I(сущ.)(ж)волокита, чуалчыклык; борьба с волокитой волокита белән көрәшү
I(предлог)(с)род. п. 1. …га, …га кадәр (чаклы, хәтле); от города до деревни шәһәрдән авылга кадәр; с утра до вечера иртәдән алып кичкә чаклы; мороз пробрал до костей салкын сөякләргә кадәр үтте 2. (при указ. на степень и предел действия) …ганчы, …га кадәр (тикле); бороться до победного конца җиңгәнче көрәшү; до последнего дыхания соңгы сулышына кадәр 3. (прежде, раньше, перед чем-л.) …дан элек, …ганчы, …га кадәр; до войны сугышка кадәр; до наступления холодов салкыннар башланганчы; за полчаса до звонка звоноктан ярты сәгать элек 4. (приблизительно, около) …га якын, …га кадәр; зал вмещает до 500 человек зал 550гә якын кеше сыйдыра; мороз доходил до 30 градусов салкын 30 градуска кадәр җитте 5. (при обознач. количественного предела) …га кадәр (чаклы), …га кадәр (чаклы) булган; до 10 килограммов 10 килограммга кадәр; дети до 16 лет 16 яшькә кадәр булган балалар 6. (при указ. на предмет, лицо, на к-рое направлено действие) …га; дотронуться до руки кулына кагылу; у меня до тебя дело минем сиңа йомышым бар нам было не до этого безнең аннан башка да эшебез күп иде; безнең уебызда ул юк иде; до каких пор кайчанга хәтле; до некоторой степени беркадәр, бераз; до поры до времени вакыты җиткәнче; до свидания сау булыгыз, хушыгыз, исән булыгыз; до сих пор шушы көнгә (сәгатькә, вакытка) кадәр; до тех пор шул көнгә (сәгатькә, вакытка) кадәр; до упаду хәлдән тайганчы, аяктан егылганчы; от времени до времени вакыт-вакыт; от доски до доски энәсеннән җебенә хәтле; от слова до слова моннан монда чаклы, бу сүздән бу сүзгә чаклы; что до кого-чего миңа (сиңа, бу эшкә һ.б.ш.) килгәндә
донизывать (гл.) см. донизать донимать (гл.) см. донять донкихот (сущ.)(м)донкихот, хыялый (үзенең реаль булмаган идеалларын тормышка ашыру өчен уңышсыз көрәшүе белән көлкегә калган кеше)
драться (гл.) 1. сугышу, кыйнашу, якалашу 2. перен. за что көрәшү; драться за высокий урожай югары уңыш алу өчен көрәшү
единоборствовать (гл.) книж. , устар. бергә-бер көрәшү, кара-каршы сугышу
единодушно (нареч.) 1. см. единогласно; 2. бердәм булып, бердәм рәвештә; сотни миллионов людей единодушно присоединяются к требованиям борцов за мир йөз миллионнарча кешеләр тынычлык өчен көрәшүчеләрнең таләпләренә бердәм рәвештә кушылалар
жизнь (сущ.)(ж) 1. тереклек; возникновение жизни на Земле Жирдә тереклекнең барлыкка килүе; жизнь растительного мира үсемлекләр дөньясының тереклеге 2. гомер; в течение всей его жизни бөтен гомере буена; на всю жизнь гомергә, гомер буена 3. тормыш; общественная жизнь иҗтимагый тормыш; семейная жизнь гаилә тормышы; духовная жизнь рухи тормыш; кипучая жизнь кайнап торган тормыш; внутренняя жизнь страны илнең эчке тормышы; жизнь бьет ключом тормыш кайнап тора 4. чынбарлык, тормыш; войти в жизнь тормышка ашу; провести предложение в жизнь тәкъдимне тормышка ашыру 5. җанлылык, хәрәкәт; улицы полны жизни урамда зур җанлылык хөкем сөрә жизни не рад яшисе килми, тормыштан тую; [находиться] между жизнью и смертью яшәү белән үлем арасында тору; ни в жизнь беркайчан да, һичбер вакытта да, гомердә дә; не на жизнь, а на смерть бороться (биться) үз-үзеңне аямыйча көрәшү; отдать (положить) жизнь за кого-что гомереңне бирү, үзеңне корбан итү
знамя (сущ.)(с)байрак; әләм; красное знамя кызыл байрак; переходящее знамя күчмә байрак; полковое знамя полк байрагы высоко держать знамя чего байракны югары тоту; поднять знамя чего көрәш башлау; стать (встать) под знамя (знамена) билгеле якта торып көрәшү; под знаменем чего байрагы астында
инквизиция (сущ.)(ж) 1. инквизиция (дин дошманнарына каршы көрәшү өчен католик дине тарафыннан оештырылган һәм үзенең ерткычлыклары белән танылган хөкем итү һәм җәзалау органы) 2. перен. аяусыз каты җәзалау, шәфкатьсез газаплау, каты җәфалау
конаться (гл.) обл. 1. тотышу, шобага салу; 2. узышу, ярышу, көрәшү
конкурировать (гл.)(с)кем-чем в чем конкуренция алып бару, көрәшү
многомиллионный (прил.)күп миллионлы, күп миллионлаган; многомиллионный советский народ күп миллионлы совет халкы; многомиллионная армия борцов за мир тынычлык өчен көрәшүчеләрнең күп миллионлы армиясе
морилка (сущ.)(ж)морилка ( 1. мебель, паркет ясалачак агачка сеңдерелә торган зәһәр сыекча 2. зарарлы бөҗәкләргә каршы көрәшү өчен агу)
мужествовать (гл.) книж. устар. көрәшү
неустанный (прил.)бертуктаусыз, өзлексез, армый-талмый; арымас-талмас …; неустанная борьба бертуктаусыз көрәш, армый-талмый көрәшү
обезличка (сущ.)(ж)ялгыз җаваплылык булмау, җавапсызлык, иясезлек; борьба с обезличкой җаваплылык булмауга каршы көрәшү
освобождение (сущ.)(с) см. освободить, освободиться; борьба за освобождение азат итү өчен көрәшү
паладин (сущ.)(м)паладин ( 1. истор. Көнбатыш Европада урта йөзләрдә патша сараендагы вельможа; 2. истор. лит. урта йөзләрдәге романнарда һәм поэмаларда батыр, баһадир, каһарман рыцарь; 3. книж. поэт. устар. берәр фикер, идея өчен көрәшүче)
перевалять (гл.) разг. 1. егып бетерү, егып чыгу; борец перевалял всех противников көрәшче үзенә каршы көрәшүчеләрнең барысын да егып бетерде; 2. аунатып бетерү, әвәләп чыгу; перевалять в грязи пычракта аунатып бетерү; перевалять в муке все пирожки барлык сумсаларны онда әвәләп чыгу; 3. яңадан басу (мәсәлән, киезне)
поборник (сущ.)(м) высок. яклаучы, яклап көрәшүче; Советский союз поборник мира и демократии Советлар союзы тынычлык һәм демократия яклаучы
поборница (сущ.)(ж) книж. ритор. бик тырышып яклаучы, чын күңелдән, ихлас күңелдән яклаучы, чын күңелдән, ихлас күңелдән көрәшүче, бирелеп көрәшүче; поборник правды и справедливости дөреслекне һәм гаделлекне чын күңелдән яклаучы, дөреслек һәм гаделлек вчен көрәшүче
побороться (гл.)(с)кем көрәшү, тартышу, алышу, каршылык күрсәтү
постоять (гл.) 1. басып тору, бераз басып тору; постоять под дождем яңгыр астында басып тору 2. за кого-что яклап көрәшү, яклау, яклап сугышу; постоять за Родину ватанны яклау 3. повел. накл. постой[те] разг. 1) (подожди, не торопись) көт[егез], ашыкма[гыз]; постой, я сейчас приду көт, мин хәзер килермен; 2) тукта[гыз], кара аны; постойте, а вы не ошиблись? туктагыз әле, ә сез ялгышмадыгызмы?
потягаться (гл.)(с)кем, разг. көч сынашып карау, сынашу, көрәшү
преступность (сущ.)(ж) 1. җинаятьлелек, җинаятьчеллек; преступность планов агрессоров агрессорлар планнарының җинаятьчеллеге 2. җинаятьчелек, җинаятьләр [саны]; борьба с преступностью җинаятьчелеккә каршы көрәшү
противоборство (сущ.)(с) мн. нет, книж. каршы көрәш, каршы көрәшү
противоборствовать (гл.)кому-чему, уст. каршы көрәшү, каршы тору
разруха (сущ.)(ж)җимереклек, бөлгенлек; бороться с разрухой бөлгенлеккә каршы көрәшү
расхлябанность (сущ.)(ж)таркаулык, тәртипсезлек, эленке-салынкылык; бороться с расхлябанностью таркаулык белән көрәшү
ратовать (гл.)за кого-что, против кого-чего көрәшү, яклау, яклап чыгу; ратовать за правду дөреслекне яклап чыгу
ратсборствовать (гл.)торж. устар. поэт. сугышу, бәрелештә катнашу, көрәшү
реваншный (прил.)реванш...-ы; реванш алу өчен...; реваншная схватка реванш алу өчен көрәшү
ревнитель (сущ.)(м) книжн. кайгыртучы, көрәшүче; ревнитель просвещения мәгърифәт өчен көрәшүче
ревнительница (сущ.)(ж) книж. устар. тырышучы; тырышып (ихлас белән) эшләүче; фидакарь көрәшүче, тырышып яклаучы; ревнитель просвещения мәгърифәт өчен тырышучы
самодвижение (сущ.)(с) мн. нет, книж. филос. үзхәрәкәт (табигатьтә һәм җәмгыятьтә булган капма-каршылыкларны җиңеп чыгу һәм. капма-каршылыкларның көрәшү процессындагы үсеш, хәрәкәт)
социал-демократия (сущ.)(ж)социал-демократия (19 гасырның ахырында халыкара эшчеләр хәрәкәтендә барлыкка килгән идея-политик юнәлеше, башта үзенең максаты итеп капитализмга каршы, көрәшүне куя, соңыннан вак буржуаз оппортунистик агымга әйләнә)
(сущ.)(ж) 1. гаделлек, гадәләт, турылыклылык; хаклык, хаклы булу, нигезле (урынлы) булу; справедливость решения карарның гаделлеге; справедливость требования таләпнең урынлы булуы 2. гаделлек, хаклык, дөреслек; бороться за справедливость хаклык өчен көрәшү; чувство справедливости гаделлек тойгысы по справедливости говоря дөресен [генә]әйткәндә
II(сущ.)(м) 1. стан (ерак кырларда эшләгәндә колхозчылар урнашкан урын); полевой стан кыр станы 2. прям., перен. стан, як (көрәшүче, сугышучы як; иҗтимагый политик төркем); вражеский стан дошман ягы
стихия (сущ.)(ж) 1. стихия, табигать көчләре; борьба со стихией табигать көчләре белән көрәшү 2. стихия; мелкобуржуазная стихия вак буржуаз стихия 3. перен. стихия; быть в своей стихии үз стихиясендә булу
тягаться (гл.)(с)кем (соперничать) ярышу, узышу; көрәшү
фурфурол (сущ.)(м) мн. нет, тех. с.-х. фурфурол (көрпәдән һәм көнбагыш кабыгыннан чыгарылган төссез сыекча; техникада һәм авыл хуҗалыгында корткычлар белән көрәшү өчен кулланыла)
хулиганство (сущ.)(с)хулиганлык; борьба с хулиганством хулиганлыкка каршы көрәшү
(сущ.)ж( нескл. )Чека (1918-1922 елларда контрреволюция һәм саботаж белән көрәшү өчен булган гадәттән тыш комиссия)
Татарско-русский словарь:
ирек (сущ.) 1. свобода, воля; матбугат ~ге свобода печати; профессия сайлау ~ге свобода выбора профессии; сүз ~ге свобода слова; ~ктә яшәү жить на свободе, быть свободным; халык ~ге өчен көрәшүчеләр борцы за свободу народа; ~к яулау бороться за свободу 2. воля (освобождение крестьян от крепостного права); җирсез ~к нәрсәгә ул? на что воля без земли? 3. приволье, раздолье, простор; маллар ~ктә йөриләр скотина пасётся на воле; балаларга дачада ~к детям приволье на даче 4. воля, желание; аның ~ген үтәү исполнить его волю; үз ~ге белән по своей воле, добровольно; үз ~генә җибәрү позволить кому-л. действовать самостоятельно, пустить своим ходом (лошадь) 5. 1) воля, право; сезнең ~гегез ваша воля; аңа ~к куйсаң... если дать ей (ему) волю; моны эшләү минем ~гемдә түгел сделать это не в моей власти (воле)
көрәштергәләү (многокр.) от. көрәшү
көрәштерү I(понуд.) от көрәшү 1
көрәшү (гл.)(неперех.) 1. бороться (состязаться в борьбе) с кем-л.; җаен белеп ~ү бороться с умением 2. в разн. знач. прям., перен. бороться, побороться против кого, чего-л., с кем, чем-л., за что-л. || борьба; ашкынып кораллануга каршы ~ү бороться против безудержного вооружения; азатлык өчен ~ү бороться за свободу; сәнгать әсәрләренең югары идеялелеге өчен ~ү бороться за высокую идейность произведений искусства; эчкечелеккә каршы ~ү борьба с пьянством; аның башында каршылыклы фикерләр ~ә в его голове борются противоречивые мысли
көрәшү-алышу (гл.)(неперех.) см. көрәшү1
II(нареч.) 1. вровень, ровно; одинаково, одинаковым образом, йөгерүчеләр тиң килделәр бегуны прибежали вровень 2. на равных; тиң көрәшү бороться на равных
Тәсадеф