Русско-татарский словарь:
археология (сущ.)(ж)археология (борынгы халыкларның көнкүрешен һәм культурасын сакланып калган әйберләр буенча өйрәнә торган фән)
быт (сущ.)(м)көнкүреш, көндәлек тормыш
бытовик (сущ.)(м)тормыш, көнкүреш мәсьәләләре турында язучы
бытовой (прил.)көнкүреш …ы; тормыш …ы; бытовые условия көнкүреш шартлары; бытовое обслуживание көнкүреш хезмәте күрсәтү
бытописание (сущ.)(с) уст. көнкүрешне сурәтләү
бытописатель (сущ.)(м) 1. уст. (историк) тарихчы 2. (писатель) көнкүрешне сурәтләүче
бытье (сущ.)(с)көнкүреш, тормыш
войти (гл.)во что 1. керү; войти в дом өйгә керү; войти в комиссию комиссиягә керү 2. (уместиться) сыю, сыеп бетү; в шкаф вошло много книг шкафка бик күп китап сыйды 3. с чем (обратиться) керү, мөрәҗәгать итү; войти в дирекцию с заявлением дирекциягә гариза белән керү 4. (вникнуть) асылын аңлау, төшенү; войти в суть дела эшнең асылына төшенү войти в быт көнкүрешкә керү; войти во вкус тәмен табу, тәмен аңлап алу; войти в доверие ышаныч казану; войти в жизнь гадәткә әйләнү; тормышка керү; войти в историю тарихка керү; войти в колею элекке эзенә төшү, элекке эзенә кайту; войти в курс төшенү, төшенеп җитү, аңлау; войти в положение чье хәленә керү; войти в привычку гадәткә әйләнү; войти в силу көченә керү; войти в строй сафка басу
выкристаллизоваться (гл.) 1. хим. кристаллашу, кристаллар барлыкка китерү, кристаллга әверелү, кристаллашып җитү 2. перен. оешу, оешып җитү, хасил булу, формалашу; выкристаллизовались новые формы быта көнкүрешнең яңа формалары оешып җитте
гелиотехника (сущ.)(ж) физ. гелиотехника (техниканың промышленность һәм көнкүреш өчен кояш энергиясеннән файдалану эше белән шөгыльләнә торган бүлеге)
дискомфорт (сущ.)(м)дискомфорт (кешенең нормаль яшәве өчен көнкүреш уңайлыкларының булмавы)
жанр (сущ.)(м)жанр ( 1. әдәбиятның, сәнгатьнең төрләре 2. көнкүрешне сурәтли торган рәсем сәнгате әсәре 3. стиль, манера)
жанрист (сущ.)(м)жанрист (көнкүрешне сурәтләүче художник)
житье (сущ.)(с) разг. 1. тормыш, көнкүреш; привольное житье иркен тормыш; житье нам будет в деревне! авылда тормышыбыз яхшы булыр! 2. тору, яшәү; дом, пригодный для житья торыр өчен яраклы өй житья нет кому от кого көн юк (кысалар, җәберлиләр)
квасной (прил.) 1. куас ...-ы; квасная бутылка куас шешәсе; 2. куастан хәзерләнгән; квасная кисель куас кесәле. Квасной патриотизм книж. ирон. токмач патриотизмы (милли көнкүрешнең вак-төяк үзенчәлекләрен сакларга тырышу, шуларга ябышып яту)
комбинат (сущ.)(м)комбинат; комбинат бытового обслуживания көнкүреш хезмәте күрсәтү комбинаты; учебный комбинат уку комбинаты
комфорка (сущ.)(ж) см. конфорка комфорт (сущ.)(м)комфорт (көнкүрештә яки юлда йөрү өчен тудырылган уңайлыклар җыелмасы)
комфортный (прил.)көнкүреш өчен уңайлы, комфортлы
кристаллизироваться (гл.) 1. кристалларга әверелү, кристаллар формасын алу, кристаллашу; 2. перен. книж. кристаллашып килү (тотрыклы хәлгә керү, формалашып килү); кристаллизуются новые формы быта көнкүрешнең яңа формалары кристаллашып килә
кристаллизоваться (гл.) 1. кристалларга әверелү, кристаллашу 2. перен. книжн. кристаллашу; формалашу; кристаллизовались новые формы быта көнкүрешнең яңа формалары кристаллашты
культурно-бытовой (прил.)культура-көнкүреш …ы; культурно-бытовые учреждения культура-көнкүреш учреждениеләре
народоведение (сущ.)(с) мн. (нет)этнография (халыкларның экономикасын, культурасын, көнкүрешен өйрәнә торган фән)
нравоописание (сущ.)(с) устар. гореф-гадәтләрне, көнкүрешне тасвирлау (нинди дә булса бер халыкның яки җәмгыять катлавының)
нравоописательный (прил.)гореф-гадәтләрне, көнкүрешне тасвирлый (чагылдыра) торган
пережиточный (прил.) книж. искедән (борынгыдан) калган; пережиточные формы быта көнкүрешнең искедән калган формалары
пуританин (сущ.)(м)пуритан ( 1. 16-17 йөзләрдә Англия буржуазиясе арасында таралган дини-политик агымда катнашучы 2. перен. көнкүрештә, әхлакта үтә тыйнаклыкны яклаучы кеше)
пустыннический (прил.) книж. дәрвиш…-ы, дәрвишләр...-ы; дәрвишләрчә... ; пустыннический образ жизни дәрвишләрчә көнкүреш
сервис (сущ.)(м)сервис (халыкка көнкүреш хезмәте күрсәтү)
социально-бытовой (прил.)иҗтимагый-көнкүреш...-ы; социаль-көнкүреш...-ы; социально-бытовая тема социаль-көнкүреш темасы
существование (сущ.)(с) 1. (жизнь) яшәү; яшәеш, тормыш, көнкүреш; борьба за существование яшәү өчен көрәш 2. барлык, бар булу, булу; я забыл о существовании этой книги мин бу китапның барлыгы турында онытканмын
талмуд (сущ.)(м) рел. талмуд (дингә ышанучы еврейларның дин, хокук, көнкүреш һ. б. ш. мәсьәләләре турындагы кагыйдәләр җыентыгы)
фаблио с( нескл. ) лит. фаблио (урта гасырларда буржуаз әдәбиятта комик характердагы яки көнкүреш мәсьәләләре турындагы кыска хикәя)
фабльо с( нескл. ) лит. фаблио (урта гасырларда буржуаз әдәбиятта комик характердагы яки көнкүреш мәсьәләләре турындагы кыска хикәя)
эндогамный (прил.)этнол. эндогам, үз нәселеннән (ыруыннан, социаль катлавыннан) генә өйләнү йоласына буйсынган; эндогамный быт үз нәселеннән генә өйләнү йоласына буйсынган көнкүреш
эстетика (сущ.)(ж) 1. эстетика; марксистско-ленинская эстетика марксистик-ленинчыл эстетика 2. гүзәллек, эстетика; эстетика быта көнкүреш эстетикасы; эстетика производства производство эстетикасы
Татарско-русский словарь:
гигиеналы (прил.) 1. гигиеничный; ~ костюм гигиеничный костюм; ~ көнкүреш шартлары гигиеничные бытовые условия 2. в знач.(нареч.) гигиенично; кеше сөлгесенә сөртенү ~ түгел пользоваться чужим полотенцем не гигиенично
йола (сущ.) 1. обряд, церемония; ритуал рел. || обрядовый; ритуальный; туй ~лары свадебные обряды (церемонии); дини ~лар религиозные ритуалы; үлгән кешене искә алу ~сы поминальный обряд; поминки; ~ җырлары обрядовые песни; ~ хезмәте күрсәтү оказывать ритуальные услуги 2. обычай, нрав; иске гадәт, иске ~лар старые привычки, старые обычаи (нравы); ~ буенча по обычаю; ~ булып китү войти в обычай, стать обычаем, превратиться в обычай; көнкүреш ~лары житейские нравы; кәләш сайлау ~сы смотрины; ~ саклау соблюдать (блюсти) обычай
көнитеш (сущ.) разг. см. көнкүреш көнкүреш 1. быт; житьё, житьё-бытьё || бытовой; гаилә ~е семейный быт; ~егез ничек? как ваше житьё-бытьё; ~ хезмәтләре бытовые услуги 2. жизнь; авылда ~ тамырыннан үзгәрде деревенская жизнь в корне изменилась
көнкүреш бүлмәсе (сущ.) бытовка
көнкүреш лексикасы (сущ.) лингв. бытовая (обиходная) лексика
көнкүрешче (сущ.) бытовик (работник предприятия бытового обслуживания)
мәдәни-көнкүреш (прил.) культурно-бытовой
мещаннарча (нареч.) мещански, по-мещански, обывательски; ~ фикер йөртү рассуждать по-мещански ||(прил.) мещанский, обывательский; ~ көнкүреш мещанский быт
санитария-көнкүреш (прил.) санитарно-бытовой
социаль-көнкүреш (прил.) социально-бытовой
сфера (сущ.) 1. сфера (шар); җир ~сы земная сфера 2. мат. сфера || сферический 3. сфера (область деятельности); көнкүреш хезмәте күрсәтү ~сы сфера бытового обслуживания; җитештерү ~сы сфера производства
тормыш-көнкүреш (сущ.) 1. быт || бытовой 2. разг. житьё-бытьё
чыгару (гл.)(перех.) 1. вынимать/вынуть, вытаскивать/вытащить, вытягивать/вытянуть; извлекать/извлечь, выкладывать откуда-л.; кесәдән акча янчыгы ~у вынуть из кармана кошелёк 2. выносить, выводить/вывести, удалять/удалить (из комнаты) || вывод, вывоз, удаление; гөлләрне балконга ~у вынести цветы на балкон 3. выпускать/выпустить, отпускать/отпустить, пропускать/пропустить || выпускание, отпускание, пропускание; пропусксыз ~у выпускать без пропуска 4. переправлять/переправить; вывозить/вывезти; перевозить/перевезти, переносить/перенести || переправа; перевоз, перенос; отрядны фронт сызыгы аша ~у переправить отряд через линию фронта 5. высунуть (язык, руку, голову); башны ~у высунуть голову, высунуться 6. вышибать, прошибать/прошибить; чөйне чөй кагып ~у вышибать клин клином 7. переправить через что-л. (горы, болота, границу); елганың икенче ягына йөк ~у переправить груз на другой берег 8. снимать/снять, увольнять/уволить (о работе); исключать/исключить (из списка) || снятие, увольнение, исключение; партиядән ~у исключить из партии 9. выселять/выселить (из квартиры, города, территории) 10. вывозить/вывезти (мусор, удобрение, навоз), экспортировать (товар) || экспорт, вывоз; базарга яшелчә ~у вывезти овощи на рынок 11. производить/произвести, вызвать, породить (шум) 12. испускать/испустить, издавать/издать, распространять/распространить (запах) || выделение, распространение; чәчәкләр хуш ис ~алар цветы издают приятный запах 13. пускать/пустить, проливать/пролить; күз яше ~у проливать слезу 14. уделять/уделить, выделять/выделить часть чего-л.; мөлкәттән өлеш ~у выделить часть имущества 15. добывать/добыть, выдавать/выдать на-гора (руду, нефть и т. п.); күмер ~у добывать уголь 16. натворить, набедокурить; берәр бәла ~уы бар может натворить беду 17. выдумывать, сочинять, изобретать, творить (мелодию, рассказ, художественное произведение, предмет, образ, небылицу и т. п.) 18. издавать/издать, выпускать/выпустить || издание, выпуск; заём һәм маркалар ~у выпустить заём и марки 19. класть (печь, трубу) || кладка 20. высиживать/высидеть, выводить/вывести птенцов || высиживание; чеби ~у насиживать, высиживать цыплят 21. заваривать; йомшак су чәйне яхшы ~а мягкая вода хорошо заваривает чай 22. перен. освободиться от кого-чего-л., выкинуть, выбросить (из головы, из сердца, из памяти); аны күңел түреннән ~а алмый не может выбросить её из сердца; бу уйны башыңнан ~ выкинь эту мысль из головы 23. прям., перен. выводить/вывести (из терпения, из спокойствия), вытащить (из погреба, ямы, болота и т. п.); караңгылыктан ~у вывести из темноты, вызволить (из темноты, неволи, беды) 24. выносить/вынести (постановление, решение, приговор); делать, сделать (вывод) 25. мат. решать/решить (задачу) 26. издавать/издать, давать/дать (указ, приказ, распоряжение) 27. производить/произвести, выпускать/выпустить (продукцию); көнкүреш әйберләре ~у производить бытовые изделия 28. в функ. вспом.(гл.) переводится приставками раз-, вы-и обозначает: 1) действие, направленное наружу, кысып ~у выдавить; сыгып ~у выжать 2) законченность, завершённость, исчерпанность действия; исәпләп (хисаплап) ~у рассчитать, вычислить 29. в функ. вспом.(гл.) служит для образования сложных отымённых глаголов; бракка ~у забраковать
Тәсадеф