Русско-татарский словарь:
горстка (сущ.)(ж) разг. 1. бер уч; горсточка семечек бер уч көнбагыш; 2. перен. кечкенә генә бер төркем; горсточка храбрецов кечкенә генә бер төркем батырлар
горсточка (сущ.)(ж) разг. 1. бер уч; горсточка семечек бер уч көнбагыш; 2. перен. кечкенә генә бер төркем; горсточка храбрецов кечкенә генә бер төркем батырлар
грызовой (прил.)ашый торган; грызовой сорт подсолнухов көнбагышның ашый торган эре сорты
грызть (гл.) 1. что кимерү; ватып ашау; грызть кость сөяк кимерү; грызть орехи чикләвек ватып ашау; грызть семечки көнбагыш яру 2. перен. кого, разг. чәйнәү, талау, колак итен ашау (тиргәп тору мәгънәсендә)
избоина (сущ.)(ж) мн. (нет)сыгынты, түп; подсолнечная избоина көнбагыш түбе
лузга (сущ.)(ж) собир. кабык ( мәс. көнбагыш кабыгы)
лузгать (гл.)что, прост. яру, ашау ( мәс. чикләвекне, көнбагышны)
лущить (гл.)что 1. [кабыгыннан] арчу; лущить горох борчакны кабыгыннан арчу 2. яру, ашау; лущить семечки көнбагыш яру 3. с.-х. туфракны йомшарту (уңышны җыеп алганнан соң)
(прил.)майлы; май бирә торган; масличные культуры майлы үсемлекләр (көнбагыш, җитен, киндер, мамык һ.б.ш.)
нагрызть (гл.)что, чего 1. кимерү, яру, [ватып] ашау; нагрызть семечек көнбагыш яру; нагрызть орехов чикләвек ватып ашау 2. кимереп тишү, тишеп чыгару; крысы нагрызли дыр күселәр кимереп тишекләр тишкәннәр
подлупливать (гл.) простореч. см. подлупить подлущивать (гл.) простореч. см. подлущить подлущить (гл.) простореч. ярып ашап бетерү (мәсәлән, көнбагышны)
подсолнечник (сущ.)(м)көнбагыш, айбагар
II(прил.)көнбагыш …ы, айбагар …ы; подсолнечное масло көнбагыш мае
полущивать (гл.) разг. яру, яра бирү, вакыт-вакыт арчу; сидит, семечки полущивает утырган да көнбагыш яра бирә
полущить (гл.)бераз яру, бераз арчу, берникадәр вакыт арчу; полущить семечек бераз көнбагыш яру
семечко (сущ.)(с) 1. уменьш. от семя 1; 2. теш; семечко арбуза карбыз төше 3. мн. семечки көнбагыш, айбагар; грызть семечки көнбагыш яру
фурфурол (сущ.)(м) мн. нет, тех. с.-х. фурфурол (көрпәдән һәм көнбагыш кабыгыннан чыгарылган төссез сыекча; техникада һәм авыл хуҗалыгында корткычлар белән көрәшү өчен кулланыла)
щелканье (сущ.)(с) см. щелкать щелкать (гл.) 1. кого-что (давать щелчки) чиртү; щелкать по лбу маңгайга чиртү 2. чем и без доп. шартлату; щелкать кнутом чыбыркы шартлату; щелкать языком тел шартлату; щелкать пальцами бармак шартлату; 3. (петь-о нек-рых птицах) чутылдау, сайрау; в саду щелкал соловей бакчада сандугач чутылдады 4. что яру; щелка семечки көнбагыш яру
щелкаться (гл.) разг. страд. см. щелкаться (гл.) страд. ярылу (көнбагыш, чикләвек кебекләр)
(гл.) простореч. см. щелкнуть щелкотня (сущ.)(ж) мн. нет, разг. см. щелкать щелкун (сущ.)(м) разг. фам. 1. чиртүче; 2. шартлатучы; 3. шалтыратучы, шылтыратучы; 4. чутылдаучы, сайраучы; 5. яручы (чикләвек, көнбагыш кебекләрне); 6. зоол. шыртлавык, чыртлака (корткыч коңгыз)
Татарско-русский словарь:
айбагар (сущ.) диал. см. көнбагыш айбалта (сущ.) ист. бердыш, секира; алебарда
берьеллык көнбагыш (сущ.) бот. подсолнечник однолетний
бүлбе көнбагыш (сущ.) бот. җир грушасы
кабык 1. в разн. знач. кора, корка; агач ~гы кора дерева; усак ~гы кора осины, осиновая кора; яра ~гы корка на ране 2. луб, лубок, лыко || лубяной, лубочный; юкә агачларының ~гын төшерү снимать луб (драть лыко) с лип; ~к җебетү мочить лыко; ~к арба лубяная телега; ~к ишек лубочная дверь 3. корка, кожура (некоторых плодов); лимон ~гы лимонная корка; кавын ~гы корка дыни; бәрәңге ~гы кожура картофеля 4. скорлупа (яйца) 5. 1) шелуха, кожица, скорлупа (овощей, плодов, семян и т. п.); борчак ~гы шелуха гороха; алма ~гы кожица яблока; көнбагыш ~гы шелуха семечек; чикләвек ~гы скорлупа ореха 2) чешуйка; тополь бөреләренең ~гы чешуйка тополиных почек 6. чешуя, кожа (пресмыкающихся); кәлтә җәенә берничә мәртәбә ~гын сала ящерица за лето несколько раз меняет кожу 7. геол. оболочка, кора; җир ~гы оболочка Земли, земная кора 8. книжн. кора, корка (полушарий мозга) || корковый; баш миенең ~к катлавы корковый слой головного мозга 9. перен. оболочка, скорлупа; үз ~гыңа бикләнү замыкаться (прятаться, уходить и т. п.) в свою скорлупу 10. перен. оболочка; одежда; кешенең тышкы ~гына карама не смотри на оболочку человека (не суди о человеке по одежде)
көнбагыш (сущ.) 1. подсолнечник, подсолнух || подсолнечный (жмых); ~ мае подсолнечное масло 2. семечки, подсолнухи; ~ яру грызть семечки
кушуч (сущ.) 1. две кисти рук, сложенные или сопряжённые ладонями вверх; ~ка таяну подпереть подбородок (голову) двумя руками 2. пригоршня; бер ~ көнбагыш пригоршня семян подсолнуха
куырылган (прил.) 1. см. куырган 2. жареный, прожаренный, поджаренный; ~ көнбагыш поджаренные семечки 3. сморщенный, съёжившийся (и потемневший); ~ бит сморщенное лицо
майлылык 1. маслянистость; көнбагыш орлыкларының ~гы маслянистость семян подсолнечника 2. жирность; сөтнең ~гы жирность молока 3. спец. сальность; сарык тиресенең ~гын бетерү устранение жирности овчины
майлырак сравн. ст.(прил.) 1. (несколько, немного, чуть) жирнее, пожирнее 2. более маслянистый, с большим содержанием масла; көнбагышның ~ сортларын үстерү культивировать сорта подсолнуха с большим содержанием масла
Тәсадеф