Русско-татарский словарь:
барограмма (сущ.)(ж)барограмма (барограф язган кәкре сызма)
вираж I(сущ.)(м) 1. вираж (самолетның, автомобильнең һ.б.ш. кәкре сызык буенча хәрәкәте, борылуы) 2. вираж, борылма (спорт юлының эчкә таба янтаеп борылган урыны)
вокруг 1. (нареч.)тирәли, әйләнә-тирәдә, тирә-юньдә; вокруг ни души тирә-юньдә бер кеше дә юк 2. (предлог)(с)род. п. тирәсендә, әйләнәсендә; тирәли; вокруг дома өй тирәли; вокруг стола өстәл тирәсендә 3. (предлог)(с)род. п. тирәсендә, хакында; турында; споры вокруг какого-л. вопроса нинди дә булса мәсьәлә хакында бәхәсләр вокруг да около асылын аңламыйча, өстән-өстән генә, өстән йөзү; вокруг пальца обвести кого төп башына утырту, кәкре каенга терәтү
горбатый (прил.) 1. (имеющий горб) бөкре, бөкрәйгән 2. кәкрәеп килгән, кәкре; горбатый нос кәкре борын
горбинка (сущ.)ж: нос с горбинкой кәкре борын
горбоносый (прил.)(о человеке) кәкре борынлы; (о животном) кәкре танаулы
II(сущ.)(ж)с.-х. (вид косы) кәкре чалгы
загогулина (сущ.)(ж) прост. кәкре-бөкре сызыклар
калоша (сущ.)(ж)калош посадить в калошу кого төпсез чанага утырту; кәкре каенга терәтү; сесть в калошу төпсез чанага утыру; уңышсызлыкка очрау
кимограф (сущ.)(м) спец. кимограф ( 1. төрле физиологик процессларның барышын график рәвештә язу приборы; 2. эксперименталь фонетикада авазларның кәкресен язу приборы)
клюка (сущ.)(ж)кәкре башлы таяк
коза (сущ.)(ж)кәҗә; домашняя коза йорт кәҗәсе; дикая коза кыр кәҗәсе драть как Сидорову козу кого эштән чыгарып кыйнап ташлау, эт урынына кыйнау, тетмәсен тетү; на козе не объедешь кого кәкре каенга терәтә алмассың
корявый (прил.) 1. кәкре-бөкре; корявое дерево кәкре-бөкре агач 2. кытыршы; корявые руки кытыршы куллар 3. перен. разг. ямьсез, тупас; корявый стиль тупас стиль; корявый почерк ямьсез язу
коряжистый (прил.)ботаклы-чатаклы; кәкре-бөкре зур ботаклы
кривая (сущ.)(ж)кәкре, кәкре сызык; провести кривую кәкре сызык үткәрү; кривая снижения цен бәяләр төшү кәкресе куда кривая вывезет (вынесет) көтелмәгән берәр җай ярдәм итәр
кривизна (сущ.)(ж) 1. (искривленность) кәкрелек, чалышлык 2. (кривое место) кәкрәйгән урын, чалышайган урын
криво кушма сүзләрдә кәкре, чалым, кыек мәгънәсендәге беренче кисәк, мәс. кривоногий кәкре аяклы
криволапый (прил.) разг. кәкре аяклы
кривоносый (прил.)кәкре борынлы
кривошеий (прил.)кәкре муенлы
кривошея (сущ.)(ж) мн. нет, мед. кәкре муенлылык, кыек башлылык
крючиться (гл.) простореч. см. корчиться крючковатый (прил.)кәкре, ыргаксыман; крючковатый нос кәкре борын
лекало (сущ.)(с)лекало ( 1. кәкре сызыклар сызу өчен махсус сызгыч 2. катлаулы әйберләр эшләүдә кулланыла торган махсус модель, үрнәк, өлге, калып)
непрямой (прил.) 1. (кривой) кәкре, кыек; 2. разг. турыдан-туры ...-маган, читләтеп ...-ган; непрямой вопрос читләтеп бирелгән сорау. Непрямая дорога әйләнеч юл. Непрямой человек турылыксыз (хәйләле, эчкерле) кеше
неровный (прил.) 1. тигезсез, кытыршы; неровные стекла окон тәрәзәләрнең кытыршы пыялалары; 2. разг. тигезсез; в знач. сказ. тигез түгел; наши силы неровные безнең көчләр тигез түгел; 3. кәкре; неровная линия кәкре сызык. Неровен час простореч. әйтеп булмый; неровен час ... все может случаться әйтеп булмый ... төрле хәлләр килеп чыгуы бар
нечистый (прил.) 1. керле; нечистый платок керле яулык 2. пычрак, шапшак, шакшы, нәҗес; нечистый двор пычрак ишегалды 3. (с примесью) катнаш, саф булмаган, саф түгел; (о воздухе) тынчу, тынчыган; (о цвете) тонык, (о коже) бетчәле, сыткылы; (нечистокровный) саф токымлы булмаган, саф нәселле булмаган, саф канлы булмаган; нечистая глина катнаш балчык 4. (о произношении) бик үк саф (дөрес) булмаган 5. разг. (неточно выполненный) пөхтә булмаган, җиренә җиткереп эшләнмәгән, начар 6. перен. алдаулы, алдауга корылган; нечистые дела алдаулы эшләр; у него совесть нечиста аның вөҗданы пакь түгел на руку нечист (нечистый) кулы озын, кулы кәкре; нечистый дух или нечистая сила прост. җен, шайтан, пәри
нос (сущ.)(м)в разн. знач. борын; нос с горбинкой бөкре (кәкре) борын; курносый нос почык (тупыйк) борын; нос лодки көймәнең борыны на носу борын төбендә, җитеп (якынлашып) килә; зима на носу кыш борын төбендә; нос к носу или носом к носу маңгайга-маңгай, йөзгә-йөз, кара-каршы; нос не дорос башың яшь әле; под [самым] носом у кого борын төбендә, борын астында (якында); с носа (носу) прост. борын (кеше) башыннан; в нос говорить борын аша сөйләү, борын белән сөйләү; тыңкыш сөйләү, тыңкышлану; носу не казать (не показывать) борынын да күрсәтмәү, [күзгә дә] күренмәү, килмәү; под нос говорить (бормотать и т. п.) борын астыннан сөйләү (мыгырдану)
обвертеть (гл.) разг. 1. (обмотать несколько раз) урап кую, чорнап кую; 2. (вертя, сгладить, сделать более свободным) боргалап шомарту, боргалап бушайту (винтны); 3. простореч. (поженить) тиз генә өйләндерү, баш-күзле итү; а там обвертим, да и вся недолга аннан тиз генә өйләндерәбез дә, эше бетте, вәссәлам. Обвертеть вокруг пальца разг. кәкре каенга терәтү, төпсез чанага утырту; төпсез чуманга утырту
II(гл.) разг. см. обвешаться обвести (гл.) 1. кого-что (вокруг чего-л.) тирәли йөртеп чыгу, уратып чыгу, әйләндереп йөртеп чыгу 2. кого-что (оглядеть) күздән кичерү, [күз] йөртеп чыгу; обвести глазами комнату бүлмәне күздән кичерү 3. что чем әйләндереп алу, [койма] тоту, киртәләп чыгу; обвести сад забором бакчаны койма белән әйләндереп алу 4. что чем (очертить) түгәрәкләп чыгу, тирәли сызып чыгу, йөртеп чыгу; обвести чертеж тушью чертежны тушь белән йөртеп чыгу 5. кого, спорт. уратып үтү; обвести защитника сакчыны уратып үтү; обвести вокруг пальца кәкре каенга терәтү; төпсез чанага утырту
орлиный (прил.) 1. бөркет …ы; орлиное гнездо бөркет оясы 2. перен. кыю, гайрәтле, батыр; орлиный взор кыю караш а орлиный нос кәкре борын
оставаться (гл.) см. остаться оставить (гл.) 1. кого-что калдыру; онытып калдыру; оставить ребенка дома баланы өйдә калдыру; оставить чемодан в вагоне вагонда чемоданны онытып калдыру 2. что (сохранить, приберечь) калдыру; оставить для кого-л. билет в театр театрга билет калдыру; оставить хлеба на ужин кичке ашка икмәк калдыру 3. кого-что калдыру; оставить пол некрашеным идәнне буямый калдыру; оставить закон в силе законны көчендә калдыру; оставить вопрос открытым мәсьәләне ачык калдыру 4. что (передать) калдыру; оставить наследство мирас калдыру 5. кого-что калдыру, алып калу; оставить гостей ночевать кунакларны кунарга алып калу 6. кого-что ташлау, ташлап (калдырып) китү; калдыру; оставить семью семьясын ташлап китү 7. что (прекратить) ташлау; туктату; оставить разговоры сөйләшүне туктату 8. кого-что без чего …сыз калдыру; оставить без хлеба икмәксез калдыру; оставить просьбу без внимания үтенечне игътибарсыз калдыру оставить дураком (в дураках) төпсез чанага утырту кәкре каенга терәтү; оставить с носом коры калдыру; оставить по себе память исем калдыру; не оставить камня на камне көлен күккә очыру
охулка (сущ.)(ж) разг. фам.: охулки на руку не класть бармагы үзенә таба кәкре
палец (сущ.)(м) 1. бармак; безымянный палец атсыз бармак; большой палец баш бармак; указательный палец имән бармак; средний палец урта бармак 2. тех. бармак, бармакча вокруг пальца обвести кого кәкре каенга терәтү, төп башына утырту; как свои пять пальцев знать кого-что үзеңнең биш бармагың кебек белү; из пальца высосать бармактан суыру; палец о палец не ударить кыл да кыймылдатмау (эшсез яту), пальца в рот не клади кому кара аны, сак бул, эләгә күрмә; пальцем не тронуть кого бармак та тидермәү; пальцем показывать на кого-что бармак белән төртеп күрсәтү, атап күрсәтү; по пальцам перечесть кого-что бармак белән санау; сквозь пальцы смотреть на кого-что бармак аша карау
прочертить (гл.) 1. что сызу; прочертить кривую кәкре сызык сызу 2. что и без доп. (провести черту) сызык сызу 3. что п без доп. (берникадәр вакыт) сызу, (берникадәр вакытны) сызып үткәрү; прочертить весь день көн буе [сызым һ. б. ш.] сызу
раскорчевывать (гл.) см. раскорчевать раскоряка м.(сущ.)(ж) прост. кәкре аяк, чалыш аяк; камыт аяк
реторта (сущ.)(ж)реторта (озын кәкре муенлы савыт)
рогулина (сущ.)(ж) 1. обл. кәкре-бөкре агач, ботаклы-тармаклы агач; 2. разг. спец. см. рогуля рогулька (сущ.)(ж) 1. см. рогуля; 2. обл. тәкә, бөккән, мөгезсыман күмәч; 3. тех. рогулька (эрләү машиналарында җепне бөтерә һәм чорный торган җайланма); 4. обл. су чикләвегенең җимеше, батманчык җимеше; 5. обл. (ошейник) муендырык, муен агачы (азгын терлеккә тар җирдән үтә алмасын өчен кидерелә торган камытсыман агач җайланма)
рука (сущ.)(ж) 1. прям., перен. кул; держать за руку кулдан тоту; уверенные руки ышанычлы куллар; вести под руки кого-л. култыклап алып бару; идти под руку с кем-л. култыклап бару, култыклашып бару 2. мн. руки (рабочая сила) кул эшче 3. перен. кул; почерк; это ваша рука? бу сезнең кулыгызмы? 4. перен. таяныч, терәк, яклаучы, кул; у него там своя рука анда аның яклаучысы бар в руки взять кого-что буйсындыру, кулга алу; в хорошие руки отдать кого-что яхшы кешегә бирү; в хороших рукуах быть (находиться) яхшы кешедә булу; из рук вон плохой бик начар; миннән киткәнче, иясенә җиткәнче; из первых рук [узнать] беренче чыганактан [белү]; на все руки мастер кулыннан һәртөрле эш килә, бар эшкә дә оста; на руку нечист кәкре куллы, урлашучан, озын куллы; на руку кому-чему файдага, файдасына; не с руки кому что кулай түгел, уңайсыз, кул түгел; руками и ногами дүрткуллап; рука об руку кулга кул тотынышып; рука руку моет кул кулны юа (гаепләрне үзара яшерү); руки по швам (держать, стоять) кулларны гәүдә буенча төшереп [тору]; рукой подать бик якын, кул сузымында гына; с рук сбыть кого-что котылу, биреп җибәрү; с рук сойти үтү, үтеп китү (бернинди җәзасыз)
свозиться (гл.) простореч. см. свезтись свой (мест.) 1. (принадлежащий себе) үз; любить свою Роднну уз ватаныңны ярату; сделать что-л. своими руками нәрсәне дә булса үз кулың белән ясау 2. (собственный) үз; у них свой дом аларның үз йортлары бар 3. (своеобразный) үзенә бер төрле, үзенә хас; в этой музыке есть своя прелесть бу музыкада үзенә бер төрле матурлык бар 4. (родственный, близкий) үз; свои люди үз кешеләр 5. в знач.(сущ.)свое с үз дигәнең, үз теләгәнең; добиться своего үз дигәнеңә ирешү в свое время 1) (в прошлом) кайчандыр электә, заманында; 2) (своевременно) үз вакытында; в своем роде үзенчә, үзенә башка, үз алдына; на своих (на) двоих тәпи-тәпи, җәяүләп; по своему 1) (по своему желанию) үзенчә, үзе теләгәнчә, үз белдегенчә; 2) (на свой лад) үзенә бертөрле, үзенчә; сам не свой аптырашка калу, нишләргә белмәү; своя рубашка ближе к телу погов. үз бармагы үзенә кәкре; своя рука владыка үзе баш, үзе түш
сейсмограмма (сущ.)(м) геол. сейсмограмма (җирдәге тирбәнүләрнең, җир тетрәвенең сейсмограф ярдәмендә язылган кәкре сызыгы)
сферометр (сущ.)(м) физ. сферометр (оптик пыялаларның кәкрелек радиусын үлчәү приборы)
цикловой (прил.) спец. 1. цикл...-ы; цикловая форма цикл формасы; 2. см. цикличный циклоида (сущ.)(ж) мат. циклоида (кәкре сызыкның бер төре)
простореч. фам.: обули Филю в чертовы лапти (поговорка) Филяне кәкре каенга сөягәннәр, Филяне агач атка атландырганнар, алдаганнар; чертов палец мин. шүрәле бармагы
шлюпбалка (сущ.)(ж) мор. шлюпбалка, шлюпкалар күтәрү борысы (шлюпкаларны судан бортка күтәрү өчен чыгыры булган кәкре борыслардан ясалган җайланма)
эвольвента (сущ.)(ж) мат. эвольвента (бирелгән яссы кәкренең билгеле бер кагыйдә буенча эшләнгән җәелмәсе)
эволюта (сущ.)(ж) мат. эволюта (җәелмәле яссы кәкре)
ястребиный (прил.) 1. карчыга …ы; ястребиное гнездо карчыга оясы 2. карчыга белән …; ястребиная охота карчыга белән аулау ястребиный взгляд ерткычларча караш; ястребиный нос кәкре борын
ятаган (сущ.)(м)ятаган (кәкре хәнҗәр)
Татарско-русский словарь:
алгебраик кәкре (сущ.) мат. алгебраическая кривая
аналитик кәкре (сущ.) мат. аналитическая кривая
баллистика кәкресе (сущ.) физ. баллистическая кривая
бициркуляр кәкре (сущ.) мат. бициркулярная кривая
ераклыклар кәкресе (сущ.) физ. кривая расстояний
ике кәкрелекле кәкре (сущ.) мат. кривая двоякой кривизны
икенче тәртип кәкресе (сущ.) мат. кривая второго порядка
интеграль кәкре (сущ.) мат. интегральная кривая
ихтималлыклар кәкресе (сущ.) мат. кривая вероятностей
йомык кәкре (сущ.) мат. замкнутая кривая
кәкре (прил.) 1. 1) кривой, искривлённый; искривившийся; ~ сызык кривая линия 2) изогнутый; согнутый, погнутый; ~ кадак погнутый гвоздь; ~ мөгезләр изогнутые рога 3) корявый (о дереве); ~ каен корявая берёза 2. разг. см. бөкре 3. перен. разг. обходной, неправедный, нечестный, бесчестный; тёмный; ~ уй нечестные помыслы; ~ юл белән неправедным путём; ~ эшләре мәгълүм булды стали известны его тёмные дела 4. криво-; ~ аяк(лы) кривоногий; ~борын(лы) кривоносый; ~ муен(лы) кривошеий
кәкре джей эффекты (сущ.) эк. эффект кривой джей (явление запаздывания положительного воздействия снижения курса валюты на торговый баланс)
кәкре көзге (сущ.) физ. кривое зеркало
кәкре өслек (сущ.) мат. кривая поверхность
кәкре сызыклы интеграл (сущ.) мат. криволинейный интеграл
кәкре сызыклы координата (сущ.) мат. криволинейная координата
кәкре сызыклы фигура (сущ.) мат. криволинейная фигура
кәкре сызыклы хәрәкәт (сущ.) физ. криволинейное движение
кәкре сынык (сущ.) мат. кривая ломаная
кәкре тигезләмәсе (сущ.) мат. уравнение кривой
кәкре-бөкре (прил.) 1. (сильно) изогнутый, перегнутый, корявый, кривой, искривлённый, всячески загнутый; кәкре-бөкре ботак сильно изогнутая ветка 2. собир. разг. кривой-косой; всякие кривые-косые (люди)
кәкрекатламлы (прил.) спец. косослойный (древесина)
кәкреләнү (гл.)(неперех.) см. кәкрәю кәкреләр орынуы (сущ.) мат. касание кривых
кәкреләр семьялыгы (сущ.) мат. семейство кривых
кәкрелек (сущ.) 1. 1) в разн. знач. кривизна 2) корявость (дерева) 3) погнутость, согнутость (гвоздя) 2. перен. разг. нечестность, недобросовестность
кәкрелек радиусы (сущ.) мат. радиус кривизны
кәкрелек сызыгы (сущ.) мат. линия кривизны
кәкрелек түгәрәге (сущ.) мат. круг кривизны
кәкрелек үзәге (сущ.) мат. центр кривизны
кәкренең кәкрелеге (сущ.) мат. кривизна кривой
кәкресызыклы (прил.) криволинейный
кәкресызыклылык (сущ.) криволинейность
кәкрешкә (сущ.) 1. лужка (у телеги; у лодки и т. п.) 2. фитинг; торба ~се фитинг (жестяной) трубы
кәп-кәкре 1. превосх. ст. от кәкре совсем кривой 2. переизогнутый, пересогнутый, перекрученный 3. перен. совершенно неверный, превратный
конфокаль кәкре (сущ.) мат. конфокальная кривая
кыеш (прил.) 1. наклонный, косой, косостоящий; покосившийся; с креном; ~ кибән покосившийся стог; ~ басма косая ступень (лестницы) 2. кривой (о рте, лице); кособокий (о человеке, строении) 3. диал. см. кәкре кыеш-мыеш (прил.) собир. см. кыек-мыек кыешавыз (прил.) 1. косоротый, криворотый 2. перен. см. агач&авыз
лаффер кәкресе (сущ.) эк. кривая лаффера (кривая, характеризующая в графическом виде зависимость объема государственных доходов от среднего уровня налоговых ставок в стране)
логарифмик кәкре (сущ.) мат. логарифмическая кривая
лоренц кәкресе (сущ.) эк. кривая лоренца (кривая, показывающая, какую часть совокупного денежного дохода страны получает каждая доля низкодоходных и высокодоходных семей)
өч үзәкле кәкре (сущ.) мат. кривая о трех центрах
пространство кәкресе (сущ.) мат. пространственная кривая
резонанс кәкресе (сущ.) физ. резонансная кривая
сызу I(перех.) 1. прям., перен. чертить, начерчивать/начертить, прочёркивать/прочертить, линовать || черчение; линование; проводить/провести линию; сызык ~у начертить линию; кәкре сызык ~у прочертить кривую; түгәрәк ~у начертить круг; план ~у чертить план; карта ~у начертить карту; схема ~у начертить схему; туры юл ~у начертить правильный путь 2. прям., перен. 1) чиркать/чиркнуть что чем; шырпы ~у чиркнуть спичкой 2) водить, тянуть; смычокны ~у водить смычком 3) черкнуть; бер-ике сүз ~ды черкнул несколько слов 3. зачёркивать/зачеркнуть что || зачёркивание; язылганны ~у зачёркивать написанное 4. вычёркивать/вычеркнуть что || вычёркивание; исемлектән ~у вычеркнуть из списка 5. перен. разг. стегать/стегнуть, стегануть прост. ; чыбыркы белән ~у стегануть кнутом; камчы белән ~у стегнуть плетью 6. проводить/провести || проведение (рубежей, границ и т. п.); межа ~у провести межу; буразна ~у провести борозду 7. разрыхлять/разрыхлить, окучивать || разрыхление, окучивание (плугом); рәт араларын ~у разрыхлять междурядья; бәрәңгене сука белән ~у окучивать картофель сохой 8. перен. разг. искусно играть (сыграть), тянуть; растягивать; гармун ~у растягивать гармошку; скрипка ~у играть на скрипке; көй ~у тянуть мелодию 9. перен. прост. драпать/драпануть, давать/дать стрекача, удирать/удрать; убираться/убраться; авылдан ~дылар убрались из села; ~ моннан убирайся отсюда; берәр яры ~у удрать куда-нибудь; тиз генә ~у поскорее убраться
сызык I(сущ.) 1. в разн. знач. линия, черта; туры ~к прямая линия (черта); кәкре ~к кривая линия; дулкынлы ~к волнистая линия (черта); горизонталь ~к горизонтальная линия; утлы ~клар огненные линии; офык ~гы линия горизонта; сюжет ~гы сюжетная линия 2. линия, рубеж; яр ~гы береговая линия; оборона ~гы линия обороны; фронт ~гы линия фронта; алгы ~к передовая линия 3. книжн. линия; телеграф ~гы телеграфная линия; тимер юл ~гы линия железной дороги 4. лингв. тире; ия белән хәбәр арасына ~к кую ставить тире(межд.) подлежащим и сказуемым 5. складка, линия (на лице); ике каш арасындагы ~клар складки меж двух бровей; авыз читендәге ~клар складки у рта 6. перен. книжн. черта, свойство, особенность; шәхеснең характерлы ~клары характерные черты (особенности) личности 7. классы, домики (детская игра); ~к уйнау игра в домики
теләнче (сущ.) 1. нищий, попрошайка; побирушка; ~нең байлыгы-таягы да тамагы (посл.) у нищего всё добро-палка да жевалка; ~гә кәкре кыяр ( погов. ) на тебе, боже, что нам негоже (букв. нищему-корявый огурец) 2. перен. голяк, бедняк 3. перен. попрошайка; тот, кто постоянно клянчит
уникурсаль кәкре (сущ.) мат. уникурсальная кривая
филлипс кәкресе (сущ.) эк. кривая филлипса (график зависимости(межд.) средним уровнем инфляции в стране и уровнем безработицы)
фокусташ кәкреләр (сущ.) мн. мат. софокусные кривые
хаталар кәкресе (сущ.) мат. кривая ошибок
хәерче (сущ.) нищий; уничиж. попрошайка, побирушка прост. || нищенский; ~гә якты чырай күрсәтсәң-ямаулык сорый ( погов. ) дай нищему с ноготок-попросит с локоток (букв. стоит взглянуть на нищего-начнёт просить на заплатку); ~гә кыяр биргәннәр-кәкре икән, дигән (посл.) дай голому холст, а он скажет: толст; ~гә җил каршы (посл.) бедному Ванюшке везде камушки (букв. нищему и ветер навстречу) ||(прил.) 1. нищий, обнищавший; ~ авыл нищая деревня 2. бран. бестолковый; и ~, шуны да аңламый ну, бестолковый, даже этого не понимает
чатай-ботай (прил.) см. чатлы-ботлы чатак I(сущ.) диал. 1. сук с развилкой; кәкре агачтан ~ кәкерчек, чатлы агачтан ~ чата ( погов. ) от кривого дерева-кривулька, от суковатого-сук с развилкой 2. развилка 3. промежность (часть тела)
чикләүче кәкре (сущ.) мат. ограничивающая кривая
яссы кәкре (сущ.) мат. плоская кривая
Тәсадеф