Русско-татарский словарь:
вздуть I(гл.)что 1. [өреп] очыру, [өреп] очырып жибәрү; [өреп] күтәрү; ветер вздул листья к небу җил яфракларны күккә очырды 2. безл. (сильно увеличить в объеме) күптерү, кабарту; вздуло живот эч күбенде 3. перен. разг. артык күтәрү; күпертү; вздуть цены бәяләрне артык күтәрү 4. прост. (зажечь) кабызу, кабындыру, кабызып (кабындырып) жибәрү; вздуть огонь ут кабызып жибәрү
включить (гл.) 1. кого-что кертү, өстәү; включить в бригаду бригадага кертү; включить в повестку дня собрания җыелышның көн тәртибенә кертү 2. что тоташтыру, тоташтырып кую; кабызу; включить лампочку лампочканы кабызу 3. что эшләтә башлау, кабызу; включить мотор моторны эшләтә башлау
воздыхать (гл.) устар. см. вздыхать возжечь (гл.)что уст. 1. (зажечь) кабызу, кабызып җибәрү, яндыру, яндырып җибәрү 2. перен. (возбудить) кабызу, уяту
воспламенить (гл.) 1. что (зажечь) кабызып җибәрү, кабызу, дөрләтеп җибәрү, дөрләтү 2. перен. кого-что уяту; ялкынландыру, ярсыту, рухландыру, рухландырып (ярсытып) җибәрү
дать (гл.) 1. кого-что бирү, биреп тору; дать письмо хат бирү; дать денег на дорогу юлга акча бирү; дать лекарство дару бирү; дать орден орден бирү; дать адрес адрес бирү; дать взаймы бурычка бирү; дай почитать свою книгу китабыңны укырга биреп тор әле 2. кого-что (предоставить) бирү; дать крестьянам землю крестьяннарга җир бирү; дать квартиру квартира бирү 3. что (поручить) бирү, кушу; дать трудную работу авыр эш бирү 4. что (ударить) берне бирү, сугу, кундыру, тондыру, чалтырату; дать пощечину яңагына сугу; дать в ухо колагына тондыру 5. что (определить возраст) бирү; ему нельзя дать больше сорока лет аңа кырык яшьтән дә артык биреп булмый 6. что (устроить, организовать) оештыру, җыю; дать обед в честь юбиляра юбиляр хөрмәтенә мәҗлес оештыру 7. что (показать) бирү, күрсәтү; дать концерт концерт бирү 8. что (принести как результат) бирү, китерү; дать большой доход зур табыш китерү 9. что (произвести, сделать) бирү; дать залп залп бирү; дать сигнал сигнал бирү 10. что и с неопр. (позволить) …га [мөмкинлек] бирү, рөхсәт итү; не дать спать йокларга [мөмкинлек] бирмәү; дайте мне высказаться миңа сөйләргә рөхсәт итегез 11. (обозначает попытку сделать что-л.) (эшләп) карау; әйдә әле; дай, думаю, отдохну бераз ял итеп алыйм әле, дим; дай я сам пойду әйдә, үзем барыйм әле дать волю ( напр. чувствам, слезам) ирек кую, ирек бирү; дать волю рукам кулны узындыру, кул белән уйнау; дать дорогу кому юл бирү, юл сабу; олы юлга чыгару; дать жизнь кому бала табу, бәби тудыру; дать занавес пәрдәне ачу; дать знать хәбәр итү, белдерү; дать клятву ант итү; дать маху ялгышу, ялгышлык җибәрү; дать начало башланып киту; дать понять сиздерү, аңлату; дать свет яктырту, ут кабызу; дать себе труд тырышып карау; тиеш дип табу; дать слово 1) (на собрании) сүз бирү; 2) (пообещать) вәгьдә итү, сүз бирү; дать течь агу, тишелү; дать трещину 1) ярылу; 2) перен. кимчелек килел чыгу; дать тягу (стрекача) качып китү, шылу, кыяклау, табан ялтырату; дать урок кому арт сабагын укыту, кирәген бирү; дать шпоры ашыктыру; тизләтү; как пить дать бер дә шикләнмә, булмыйча калмас; не дать спуску каты тоту; ни дать ни взять нәкь үзе, бик охшаган, ике тамчы судай охшаш; он тебе даст ул синең кирәгеңне бирер әле; я тебе дам күрмәгәнеңне күрсәтермен
завести (гл.) 1. кого-что алып керү; илтеп ташлау; завести в болото сазлыкка алып керү 2. кого-что кертеп кую, кертеп чыгу; (мимоходом) кертеп калдыру; завести машину в гараж машинаны гаражга кертеп кую; завести детей в школу балаларны мәктәпкә кертеп калдыру 3. что (устроить) кору, булдыру, корып җибәрү, салу; завести в колхозе клуб колхозда клуб булдыру 4. кого-что булдыру; (приобрести) алу; завести новое оборудование яңа җиһаз булдыру; завести собаку эт алу 5. что урнаштыру, кертү; завести новые порядки яңа тәртипләр кертү 6. что башлап җибәрү; завести разговор сүз башлап җибәрү 7. что бору, җибәрү, борып җибәрү, кабызу; завести часы сәгатьне борып җибәрү; завести мотор моторны кабызу
заводной (прил.) 1. борып хәрәкәтләндерелә торган; заводная игрушка борып хәрәкәтләндерелә торган уенчык 2. бора торган, кора торган; заводная ручка бора торган тотка ( мәс. моторны кабызу өчен); заводной ключ бора торган ачкыч ( мәс. пружиналы сәгатьтә); заводная пружина бора торган пружина 3. прост. шук, шаян, кабынып китүчән; заводная девчонка кабынып китүчән кызый
зажечь (гл.) 1. что кабызу, яндыру, кабызып җибәрү, яндырып җибәрү; зажечь спичку шырпы кабызу 2. перен. кого-что дәртләндерү, дәртләндереп җибәрү; дикъкатьне җәлеп итү; зажечь слушателей речью сөйләп тыңлаучыларның дикъкатен җәлеп итү
зажигание (сущ.)(с) 1. см. зажечь; 2. (устройство в двигателях внутреннего сгорания) кабызу, зажигание
засветить I(гл.)что яндыру, кабызу; засветить свечу шәм яндыру
огонь (сущ.)(м) 1. (пламя) ут, ялкын 2. (свет) якты, яктылык, ут яктысы; огни большого города зур шәһәр утлары; зажечь огонь ут кабызу 3. воен. атыш, ут; открыть огонь ут ачу днем с огнем не найдешь көндез чыра яндырып эзләсәң да таба алмассың; из огня да в полымя бер уттан икенче утка; между двух огней ике ут арасында; огнем и мечом кырып-үтереп, ут һәм кылыч белән; пройти огонь, воду и медные трубы дөньяның әчесен-төчесен тату
поджечь (гл.)что 1. яндыру, кабызу, ут төртеп җибәрү, ут кабызып җибәрү; поджечь дрова утынга ут төртеп җибәрү 2. ут төртү, ут салу; поджечь сарай сарайга ут төртү
подживлять (гл.) простореч. см. подживить поджигатель (сущ.)(м)ут төртүче, ут салучы поджигатели войны сугыш уты кабызучылар (сугыш коткысы таратучылар)
предостережение (сущ.)(с) 1. см. предостеречь; 2. алдан искәртү, кисәтү; грозное предостережение поджигателям войны сугыш уты кабызучыларын каты кисәтү
прикупка (сущ.)(ж) мн. нет, разг. см. прикупить прикуривать (гл.) см. прикурить прикурить (гл.)что и без доп. [тәмәке] кабызу, кабызып алу
развести (гл.)кого-что 1. тарату, таратып чыгу, илтеп кую; развести детей по классам укучыларны классларга таратып чыгу 2. (направить в разные стороны) ачу, күтәртү, аеру (ике якка); разводлау; развести мост күперне аеру 3. (разъединить) аеру, аерып җибәрү; судьба развела друзей язмыш дусларны аерды; развести супругов ир белән хатынны аеру 4. (растворить) эретү 5. (заняться выращиванием) үрчетү, асрау; үстерү; развести коров сыерлар асрау; развести сад бакча үстерү 6. су кушу; развести рассол тозлыкка су кушу 7. яндыру, яндырып җибәрү, кабызу; кабызып җибәрү; развести костер учак кабызып җибәрү развести канитель ыгы-зыгы куптару, ыгы-зыгы килү; развести пилу пычкыны разводлау; пычкының тешләрен аеру; развести руками кулларны җәю, хәйранга калу
разжечь (гл.)что 1. яндырып җибәрү, дөрләтеп яндырып җибәрү; разжечь огонь утны дөрләтеп яндырып җибәрү 2. перен. кабызып җибәрү, кабызу, көчәйтеп җибәрү; разжечь ненависть нәфрәт кабызып җибәрү
раскурить (гл.)что 1. кабызу, кабызып җибәрү, кабызып алу; раскурить папиросу папиросны кабызып алу 2. разг. тартып бетерү; раскурить весь табак бөтен тәмәкене тартып бетерү
растопочный (прил.) разг. кабызу...-ы; яндырып җибәрү...-ы; кабызгыч..., чыралык; растопочные материалы кабызу материаллары
свет I(сущ.)(м) 1. яктылык, якты; солнечный свет кояш яктысы; искусственный свет ясалма яктылык 2. ут; зажечь свет ут кабызу; на свету ут яктысында 3. яктыру, таң ату; до свету таң атканга кадәр в свете 1) чего яктылыгында; в свете последних данных соңгы мәгълүматлар яктылыгында; 2) каком төстә, тонда; представить что-л. в мрачном свете берәр нәрсәне күңелсез төстә күз алдыңа китерү; ни свет ни заря бик иртә, кара таңнан, таң тишегеннән; чуть свет таң беленер-беленмәстә; пролить (бросить) свет на что ачыклау, ачыклык кертү, төшендереп бирү; свет ты мой [ясный] уст. (при обращении) күз нурым бит син минем (иркәләү сүзе); только свету в окошке, что … бар куанычым шул … инде минем; только и свету в окошке, что дочка бар куанычым шул кызым инде минем; ученье свет, а неученье тьма гыйлемлек нур, наданлык хур
спичка (сущ.)(ж)шырпы; зажечь спичку шырпы кабызу; чиркнуть спичкой шырпы сызу
фонарщик (сущ.)(м) спец. фонарь кабызучы, фонарьчы
фонарщица (сущ.)(ж) спец. фонарь кабызучы [хатын-кыз], фонарьчы [хатын-кыз]
Татарско-русский словарь:
изоляция (сущ.) 1. изоляция || изоляционный (кожух); җылылык ~се тепловая изоляция, термоизоляция; ~ материаллары изоляционные материалы 2. полит. изоляция; сәяси ~ политическая изоляция; сугыш уты кабызучыларга мораль ~ игълан итү объявить моральную изоляцию поджигателям войны
кабыздыру (гл.)(перех.) см. кабызу, кабындыру
кабызу (гл.)(перех.) 1. зажигать/зажечь, разжигать/разжечь, засветить (свечу, лампу, фонарь, электрические лампочки и т. п.) || зажигание, разжигание; шофер фараларны ~ды шофёр зажёг фары; бүлмәдә лампа ~дылар в комнате засветили лампу; ут ~у разжечь огонь 2. заводить/завести, включать/включить || заведение, включение; мотор ~у завести мотор 3. тех. задувать/задуть (доменную печь) || задувание, задувка 4. зажигать/зажечь, прикуривать/прикурить, закуривать/закурить (папиросу, трубку и т. п.) || зажигание, прикуривание, закуривание 5. перен. зажигать/зажечь; пробуждать/пробудить, разбудить, возбуждать/возбудить (чувства, настроение и т. п.) || зажигание, пробуждение, возбуждение; йөрәктә мәхәббәт ~у зажечь любовь в сердце; күңелдә илһам ~у пробудить вдохновение в душе 6. перен. зажигать/зажечь, вдохновлять/вдохновить, повлечь (за собой), поднимать/поднять дух у кого-л. || зажигание, вдохновение; иптәшләрендә эшкә дәрт ~а иде вдохновлял товарищей к работе 7. перен. разжигать/разжечь (ненависть, конфликт, вражду, тщеславие и т. п.) || разжигание
кабызучы (сущ.) поджигатель; разжигающий что-л.; тот, кто зажигает, поджигает
кабызылу (гл.) страд. от кабызу 1-4
(сущ.) 1. закуска; өстәлгә ~ кую поставить на стол закуску 2. см. кабым кабындыру (гл.)(перех.) разг. см. кабызу кабынмаучан (прил.) тех. невоспламеняющийся
ут I(сущ.) 1. огонь, огонёк; пламя || огненный; җем-җем килеп, утлар яна сверкают огни; чыршы утлары огни ёлки; йортны ут чорнап алган дом объят пламенем 2. пожар; урманда ут чыккан в лесу возник пожар; утны сүндерү потушить пожар 3. воен. огонь; стрельба, пальба || огневой; ут ачу открыть огонь 4. перен. огонь, бой; утка керәм иду в бой (в огонь) 5. перен. огонь, пыл, пламя || огненный, пламенный; мәхәббәт уты пламя любви; йөрәккә ут кабызу зажечь пламя в сердце 6. перен. жар, (высокая) температура; лихорадка 7. свет; тәрәзәдәге ут яктысы свет в окне 8. разг. электричество; ут кертү проводить (провести) электричество 9. в знач.(прил.) перен. горячий, отчаянный; ут хатын отчаянная женщина
шәм I(сущ.) 1. 1) свеча, свечка || свечной; балавыз шәме восковая свеча; шәм уты кабызу (алу) зажечь свечу 2) мед. свеча (геморроидальная) 2. тех. свеча; кабызу шәме запальная свеча
Тәсадеф