Русско-татарский словарь:
аутентический (прил.) книжн. см. аутентичный аутентичность (сущ.)(ж) книжн. аутентиклык, дөреслек, хакыйкыйлык
безошибочность (сущ.)(ж)хатасызлык, ялгышсызлык, дөреслек; безошибочность суждений фикерләрнең дөреслеге
верность (сущ.)(ж) 1. тугрылык, турылыклылык, турылык, бирелгәнлек; верность Родине Ватанга турылыклылык; верность революционным традициям революцион традицияләргә турылыклык 2. дөреслек; верность решения карарның дөреслеге; верность перевода тәрҗемәнең дөреслеге
верный (прил.) 1. тугрылыклы, турылыклы, тугры, туры; верный помощник турылыклы ярдәмче; верные друзья тугры дуслар 2. дөрес, дөреслекле; верная мысль дөрес фикер; верный перевод дөрес тәрҗемә 3. ышанычлы, нык, ныклы; үткен, төгәл; төз; верная рука ышанычлы кул; верный глаз үткен күз 4. (неизбежный) котылгысыз, шиксез; верная гибель котылгысыз һәлакәт
глядеть (гл.) 1. карау, карап тору; пристально глядеть текәлеп карап тору 2. за кем-чем күзәтү, күз-колак булу; глядеть за ребенком балага күз-колак булу 3. (иметь вид) булып күренү, охшау; глядеть героем герой булып күренү глядеть в оба сак булу, абай булу, алны-артны карап эш итү; глядеть правде в глаза дөреслектән курыкмау; на ночь глядя төнгә каршы; того и гляди күр дә тор, көт тә тор, менә карап тор
действительность (сущ.)(ж)чынбарлык; современная действительность хәзерге чынбарлык в действительности чынлыкта, дөреслектә, чынында
добиться (гл.)чего 1. ирешү, казану; добиться успеха уңышка ирешү, уңыш казану; добиться цели максатка ирешү 2. от кого белү, белә алу, табу; добиться правды дөреслекне белү от него слова не добиться аңардан бер сүз дә тартып ала алмассың; от него не добиться толку аңардан рәт чыгара алмассың
доискаться (гл.)кого-чего, разг. эзләп (төпченеп) табу, белеп җиткерү; төбенә төшү; не могу доискаться ключей ачкычларны эзләп таба алмыйм; доискаться правды дөреслекне эзләп табу
доля (сущ.)(ж) 1. өлеш, кисәк; разделить на доли кисәкләргә бүлү 2. (судьба) язмыш, тәкъдир; счастливая доля бәхетле язмыш; горькая доля кара язмыш есть доля правды бераз дөреслек бар; на долю чью өлешеңә чыккан көмешең; нет и доли правды дөреслекнең әсәре дә юк
достоверность (сущ.)(ж)чынлык, дөреслек; проверить достоверность сведений мәгълүматларның дөреслеген тикшерү
задуматься (гл.) 1. над чем, о чем уйлау, уйлану; уйга калу, уйга бату, уйга чуму; задуматься о будущем киләчәк турында уйлау; он глубоко задумался ул тирән уйга калды 2. с неопр. и с отриц. , разг. җөрьәт итү, кыю; он не задумался сказать правду в глаза ул дөреслекне туп-туры әйтергә кыймады
здравость (сущ.)(ж) мн. (нет)төплелек, акыллылык, дөреслек
истина (сущ.)(ж) 1. филос. хакыйкать; объективная истина объектив хәкыйкать 2. дөреслек; хакыйкать; хаклык; скрывать истину дөреслекне яшерү; добиться истины хәкыйкатькә ирешү а направить (наставить) на путь истины дөрес юлга чыгару (өндәү)
истинность (сущ.)(ж) мн. нет, книж. дөреслек, хаклык, чынлык; истинность этого известия бу хәбәрнең дөреслеге (чынлыгы)
истинный (прил.) 1. дөрес, чын, хак; истинная правда чын дөреслек 2. чын; истинный друг чын дус
историчность (сущ.)(ж) мн. нет, книж. тарихи дөреслек; в этом историческом романе очень мало историчности бу тарихи романда тарихи дөреслек бик аз
непогодь (сущ.)(ж) мн. нет, обл. см. непогода непогрешимость (сущ.)(ж) мн. нет, книж. 1. ялгышмау(чанлык); 2. хатасызлык, дөреслек
открыть (гл.)что 1. ачу; открыть дверь ишекне ачу 2. (сделать доступным) ачу; открыть путь юл ачу 3. (обнажить) ачу 4. ачу, ачып җибәрү; открыть зонтик зонтик ачып җибәрү; открыть глаза 1) күзне ачу; 2) перен. кому кемнеңдер күзен ачу, кемгәдер аңлатып бирү; открыть книгу китапны ачу 5. (пустить, ввести в действие) җибәрү; открыть воду су җибәрү; открыть газ газ җибәрү 6. (обнаружить, сообщить) ачу, әйтү, игълан итү; открыть правду дөреслекне ачу; открыть свое имя үзенең исемен әйтү 7. (предоставить) бирү; открыть возможность мөмкинлек бирү 8. (положить начало) башлап җибәрү, ачу; открыть заседание утырышны ачу; открыть театр театр ачу; открыть огонь ут ачу 9. (установить наличие чего-л.) ачу; табу; открыть заговор заговорны ачу; открыть древнюю рукопись борынгы кулъязманы табу открыть Америку Американы ачу (күптән билгеле булган әйберне яңа әйбер дип сөйләү)
поборница (сущ.)(ж) книж. ритор. бик тырышып яклаучы, чын күңелдән, ихлас күңелдән яклаучы, чын күңелдән, ихлас күңелдән көрәшүче, бирелеп көрәшүче; поборник правды и справедливости дөреслекне һәм гаделлекне чын күңелдән яклаучы, дөреслек һәм гаделлек вчен көрәшүче
подлинность (сущ.)(ж)дөреслек, чынлык, дөрес (чын) булу, төп нөсхә булу; установить подлинность документа документның төп нөсхә икәнлеген ачыклау
правда (сущ.)(ж) 1. дөреслек, хакыйкать, дөрес; говорить правду дөресен сөйләү 2. в знач.(нареч.)и сказ. дөрес, чын, хак, рас; это правда бу дөрес 3. в знач.(вводн. сл.)(действительно) дөрес, дөрестән дә, чыннан да; он, правда, не обещал дөрес, ул вәгъдә итмәде по правде говоря дөресен әйткәндә; правда глаза колет посл. туры әйткән туганына ярамаган; правду-матку резать күзгә карап дөресең әйтү; [всеми] правдами и неправдами төрле юллар белән; тиешле-тиешсез юллар белән
правдивость (сущ.)(ж)дөреслек, чынлык; турылык, туры сүзлелек
правдивый (прил.) 1. (содержащий правду) дөрес, чын, хак, рас 2. туры, гадел, туры сүзле, дөреслекне ярата торган; правдивый человек туры кеше
правдолюбивый (прил.) книж. устар. дөреслекне яратучан, гадел; правдолюбивый человек дөреслекне яратучан кеше
правдолюбие (сущ.)(с) мн. нет, книж. дөреслекне (гаделлекне, хакыйкатьне) ярату
правильность (сущ.)(ж)дөреслек, дөрес булу; правильность ответа җавапның дөреслеге
правота (сущ.)(ж)дөреслек, хаклык, турылык, гаделлек
ратовать (гл.)за кого-что, против кого-чего көрәшү, яклау, яклап чыгу; ратовать за правду дөреслекне яклап чыгу
справедливость (сущ.)(ж) мн. (нет) 1. гаделлек, турылык; 2. хаклылык, дөреслек
(сущ.)(ж) 1. гаделлек, гадәләт, турылыклылык; хаклык, хаклы булу, нигезле (урынлы) булу; справедливость решения карарның гаделлеге; справедливость требования таләпнең урынлы булуы 2. гаделлек, хаклык, дөреслек; бороться за справедливость хаклык өчен көрәшү; чувство справедливости гаделлек тойгысы по справедливости говоря дөресен [генә]әйткәндә
стоять (гл.) 1. басып тору; стоять у окна тәрәзә янында басып тору; стоять перед зеркалом көзге басып тору 2. тору; стоять на коленях тезләнеп тору; стоять на голове баштүбән тору 3. тору; стоять в карауле каравылда тору 4. урнашу, туктау, тукталу; стоять лагерем лагерь булып урнашу; в деревне стоял полк авылда полк урнашкан иде 5. перен. за кого-что яклау; стоять за мир тынычлыкны яклау; стоять за правду дөреслекне яклау 6. перен. разг. (в отриц. ф.) тормау; карамау; не стоять за ценой тормау 7. үсеп утыру; у дома стояла береза өй янында каен үсеп утыра иде 8. на чем куелу, салыну, корылу; дом стоит на фундаменте өй фундаментка салынган 9. куелу, салыну, сугылу; на бумаге стоит печать кәгазьгә куелган 10. туктау, туктап тору, тору; лошади не стояли на месте атлар бер урында тормыйлар иде; поезд долго стоял на станции поезд станциядә озак туктап торды 11. туктау, ; часы стоят сәгать туктаган 12. перен. тукталу, тукталып тору; работа стоит тукталып тора 13. [бар] булу; луна стояла высоко над домом ай югарыда өй турысында күренә иде; небольшие тучки стоят в небе күктә вак-вак болытлар бар; стояла жара эссе иде; стояла зима кыш иде 14. повел. [ ] тукта[ ] стоять во главе кого-чего башында тору, җитәкчелек итү; стоять грудью 1) (мужественно защищать) күкрәк киереп каршы тору; бик нык каршылык күрсәтү; 2) (упорно отстаивать) җанын фида кылу; стоять как вкопанный кагып куйган баганамыни; багана (баганадай) катып тору; стоять как пень баганадай катып тору ( аңлый алмыйча басып тору); стоять над душой атлы казак кебек өстендә тору; стоять на дороге (поперек дороги, на пути) у кого юлына аркылы төшү; стоять на задних лапках перед кем тәлинкә тоту, ялагайлану; стоять на ложном пути ялгыш (хата) юлда булу; стоять на плохой (дурной) дороге, на плохом (дурном) пути начар юлда булу; стоять на равной ноге с кем тиң булу; стоять на [своих, собственных] ногах аягында нык басып тору; стоять на страже чего … сагында тору; стоять одной ногой в могиле (в гробу) бер аягың белән кабердә тору (булу); стоять на хорошей (правильной) дороге, на хорошем (правильном) пути дөрес юлда булу; стоять на часах каравылда тору; стоять поперек горла бугазына (тамагына) аркылы килү; стоять у власти хакимият башында тору (булу); стоять у ворот (у порога) якынлашып килү, җитеп килү
(сущ.)(ж) 1. таләпчәнлек; строгость учителя укытучының 2. корылык, җитдилек, кырыслык; катгыйлык; строгость тона тонның кырыслыгы 3. төгәллек, дөреслек; катылык; строгость учета 4. мн. строгости разг. каты , каты тәртип; ввести строгости каты күрү по всей строгости закона закон таләпләренә тулысынча туры китереп
сущий (прил.)чын, чып-чын, чын мәгънәдә …, хакыйкый; сущая правда чын дөреслек (хакыйкать); сущий вздор чын мәгънәдә буш сүз; сущие пустяки чын мәгънәдә вак нәрсә (эш)
точность (сущ.)(ж)в разн. знач. төгәллек, тегәл булу, дөреслек; точность перевода тәрҗемәнең төгәллеге; точность веса үлчәүнең төгәл булуы; вычислить с точностью до одной сотой йөздән бер өлешкә кадәр дөреслек белән хисаплап чыгару в точности нәкъ, төп-төгәл
умереть (гл.) 1. үлү, вафат булу, дөнья кую; умереть своей смертью әҗәл җитеп үлү 2. перен. книжн. үлү, юкка чыгу, югалу; правое дело не умрет хак эш югалмас, дөреслек үлмәс
утаить (гл.)что 1. (сохранить в тайне) сер итеп тоту (саклау), яшерү, әйтми калдыру; утаить правду дөреслекне яшерү 2. (тайно присвоить) үзләштерү, үзләштереп алып калу, сиздермичә үзләштерү; яшереп алып калу; утаить чужие вещи кеше әйберләрен сиздермичә үзләштерү
хронометраж (сущ.)(м)хронометраж (берәр эш яки процессның дәвамлылыгын зур дөреслек белән үлчәп билгеләү); хронометраж рабочего дня эш көненең хронометражы
частица (сущ.)(ж) 1. кисәкчек, кисәкчә; мельчайшая частица бик вак кисәкчә; частицы пыли тузан кисәкчекләре 2. перен. бөртек, кисәк; өлеш: в этом нет и частицы правды монда бөртек тә дөреслек юк 3. грам. кисәкчә
чистый (прил.) 1. чиста, таза, пакь; чистый воротничок чиста яка; чистая посуда чиста савыт-саба; чистая комната чиста бүлмә 2. перен. саф, намуслы, пакь, керсез, эчкерсез; с чистой совестью саф вөҗдан белән; чистая душа эчкерсез күңел 3. (свободный, открытый-о поверхности) ачык, аяз, чиста, буш; чистое поле буш кыр; чистое небо аяз күк йөзе; чистая тетрадь чиста дәфтәр 4. разг. (не тяжелый, не грязный-о работе) пөхтә, чиста 5. саф, чип-чиста, кушылмасыз; чистое золото саф алтын; чистый спирт чип-чиста спирт; чистый воздух саф һава; чистая порода саф токым; чистая прибыль эк. сафтабыш; чистый вес саф үлчәү 6. ачык, чиста, аерымачык саф; чистая русская речь саф русча сөйләм; чистое произношение ачык әйтелеш 7. разг. чеп-чи, шыр, төгәл, чын; чистый вздор шыр сафсата; чистое мучение чын газап 8. (тщательный, аккуратный) пөхтә, мөкаммәл; чистая работа пөхтә эш чистая правда дөп-дөрес, дөреслекнең нәкъ үзе; чистое искусство саф сәнгать
Татарско-русский словарь:
дөресләнү (возвр.) от дөресләү; см. дөреслеккә&килү (чыгу)
дөреслек (сущ.) 1. правда, истина, правдивость; чын ~к сущая (совершенная) правда; ~ккә туры килү соответствовать истине; тормыш ~ге правда (истина) жизни; чынбарлыкны сурәтләүдәге ~к правдивость в изображении жизни; хаклыкны, ~кне яклау защищать справедливость, правду 2. справедливость, объективность, правота; тәнкыйтьнең ~ге справедливость (объективность) критики; үз эшенең ~генә ышану верить в правоту своего дела 3. справедливость, законность; правомерность; ~к җиңеп чыгар справедливость (законность) восторжествует; суд карарының ~ге правомерность решения суда 4. правильность, верность, точность; үлчәүнең ~ге точность (правильность) весов; тәрҗемәнең ~ге верность (правильность) перевода; күчермәнең ~ген чагыштыру сличить верность копии 5. достоверность, действительность, подлинность; мәгълүматларның ~ге достоверность сведений; документларның ~ген тикшерү проверить правильность документов; имзаның ~генә шикләнү сомневаться в подлинности подписи
дөреслекле (прил.) 1. правдолюбивый 2. чистосердечный; ~ сүзләр чистосердечные слова
дөреслектә (вводн. сл.) в действительности, на самом деле, фактически
тәндөреслек (сущ.) книжн. 1. здоровье, здоровое состояние тела 2. гигиена; физкультура, уход за телом
телсез (прил.) 1. в разн. знач. без языка, язычка (без стрелки, маятника и т. п.; см. тел); лишённый языка (язычка) ~ сәгать часы без маятника 2. прям., перен. немой; бессловесный, безмолвный; ~ атка кулсыз бул (посл.) в отношении бессловесной лошади будь безруким (не бей); гайбәт теле озын була, дөреслек ~ булгач (посл.) злые языки бывают длинными, если правда нема 3. перен. безъязыкий, безъязычный, кроткий; гаиләдә ире күзсез, хатыны ~ булсын (посл.) в семье муж должен быть безглазым (т. е. не замечать лишнего, мелочей), жена-без языка 4. в знач.(сущ.) немой; акыллы ~ акылсыз телледән яхшы (посл.) умный немой лучше говорящего дурака
турылык (сущ.) 1. прямизна; багананың ~гы прямизна столба 2. прямота, правильность (слов, поведения и т. п.) 3. см. тугрылык 4. книжн. разг. см. дөреслек турылыклы (прил.) 1. верный, преданный 2. разг. честный; справедливый
һәрвакыт (нареч.) всегда, всё время, во всякое (любое) время, в любую минуту, в любой момент, когда угодно; всякий раз, постоянно, безотлучно, вечно, неизменно, непрестанно; дөреслек ~ җиңә (посл.) правда всегда побеждает
Тәсадеф