Русско-татарский словарь:
американизм (сущ.)(м) мн. (нет)америкачылык ( 1. Америка милләтчелеге, Америка империализмы һәм фашизмы, котырган расачылык; 2. лингв. инглиз теленең Америкада барлыкка килгән үзенчәлеге; 3. Америка эшкуарларына хас сыйфатлар, гореф-гадәтләр, акчага хиреслек, шәхси максатларга ирешүдә бернинди чаралардан да тартынмау)
англоман (сущ.)(м)англоман (гореф-гадәттә, тормышта инглизләргә иярүче, Англиядә эшләнгән барлык әйберләрне сөюче)
англомания (сущ.)(ж) мн. (нет)англомания, англоманлык (гореф-гадәттә, тормышта инглизләрчә булырга тырышу, Англиядә эшләнгән барлык әйберне сөю)
англоманство (сущ.)(с) мн. (нет)англомания, англоманлык (гореф-гадәттә, тормышта инглизләрчә булырга тырышу, Англиядә эшләнгән барлык әйберне сөю)
ветхозаветный (прил.)борынгы, иске; иске карашлы; ветхозаветные нравы иске гореф-гадәтләр
возвеселять (гл.) книж. устар. см. возвеселить возвеселяться (гл.) книж. устар. см. возвеселиться возвести (гл.) 1. что (поднять глаза) текәү, югарыга күтәрү 2. что (соорудить) торгызу, кору, салу, төзү; возвести дом ей торгызу; возвести фундамент фундамент салу 3. кого-что во что күтәрү; (дәрәҗә) бирү; возвести в герои герой итеп күтәрү; возвести в генералы генерал чины бирү; возвести в закон закон дәрәҗәсенә күтәрү 4. что во что, мат. күтәрү; возвести в степень дәрәҗәгә күтәрү 5. перен. что на кого-что ягу, тагу; возвести обвинение гаеп тагу; возвести клевету яла ягу 6. что к чему барып тоташу, килеп бәйләнү; некоторые обычаи можно возвести к глубокой древности кайбер гореф-гадәтләрне тирән борынгылыкка барып тоташа дип карарга мөмкин возвести на престол (трон) тәхәткә утырту; возвести в принцип принцип итеп кую
восходить (гл.) 1. см. взойти1, 2; 2. к чему барып тоташу, барып бәйләнү, …дан килү; многие обычаи восходят к древности бик күп гореф-гадәтләр борынгы заманнардан килә
вывестись (гл.) 1. бетү, юкка чыгу; пятно вывелось тап бетте; старые обычаи вывелись иске гореф-гадәтләр юкка чыкты 2. (появиться-о птенцах) чыгу
галломан (сущ.)(м)галломан (француз телен, гореф-гадәтләрен һ.б. исе китеп яратучы кеше)
галломания (сущ.)(ж) мн. (нет)галломания (француз телен, гореф-гадәтләрен һ.б. исе китеп ярату)
галлофоб (сущ.)(м)галлофоб (француз теленә, гореф-гадәтләренә һ.б. нәфрәт белән караучы кеше)
галлофобия (сущ.)(ж) мн. (нет)галлофобия (француз теленә, гореф-гадәтләренә һ.б. нәфрәт белән карау)
германофил (сущ.)(м)германофил (немец телен, гореф-гадәтләрен һ.б. яратучы)
германофильство (сущ.)(с) мн. (нет)германофиллык (немец телен, гореф-гадәтләрен һ.б. ярату)
германофоб (сущ.)(м)германофоб (немец теленә, гореф-гадәтләренә һ.б. нәфрәт белән караучы)
дагестанский (прил.)дагстан …ы; Дагстан …ы; дагестанские обычаи дагстан гореф-гадәтләре; дагестанские языки Дагстан телләре
жестокость (сущ.)(ж) 1. катылык, рәхимсезлек, кансызлык, шәфкатьсезлек, мәрхәмәтсезлек; жестокость нравов гореф-гадәтләрнең рәхимсезлеге 2. (жестокий поступок) каты мөгамәлә, каты чара
закаиваться (гл.) разг. см. закаяться закал (сущ.)(м) 1. см. закалить1; закал стали корычны чыныктыру 2. чыныкканлык, чыныккан булу; сталь крепкого закала нык чыныккан корыч 3. перен. (выносливость) ныклык, чыныкканлык человек старого закала иске тәрбия алган кеше, иске гореф-гадәтләрне саклаучы кеше
нрав (сущ.)(м) 1. холык, табигать; добрый нрав йомшак табигать 2. обычно мн. нравы гадәтләр, гореф-гадәтләр; старинные нравы борынгы гадәтләр по нраву ошый, күңелгә ошый, күңелгә хуш килә; пришлось по нраву күңелгә ошады
нравоописание (сущ.)(с) устар. гореф-гадәтләрне, көнкүрешне тасвирлау (нинди дә булса бер халыкның яки җәмгыять катлавының)
нравоописательный (прил.)гореф-гадәтләрне, көнкүрешне тасвирлый (чагылдыра) торган
обряд (сущ.)(м)йола, гореф, гореф-гадәт; свадебный обряд туй йоласы; новые советские обряды яңа совет йолалары
обрядность (сущ.)(ж) книж. гореф-гадәтләр
обычай (сущ.)(м)йола, гореф, гореф-гадәт
орабочиться (гл.) 1. эшчеләр саны арту (аппаратта); 2. истор. эшчеләшү (эшчеләрнең гореф-гадәтләрен үзләштерү)
патриархальный (прил.) 1. ист. патриархаль; патриархальный строй патриархаль строй 2. перен. (устарелый) искергән, бик борынгы, патриархаль; патриархальные нравы патриархаль гореф-гадәтләр
русофил (сущ.)(м) книж. истор. русофил, рус дусты (рус халкын, телен, гореф-гадәтләрен яратучы; Россия белән якынлашу политикасын яклаучы)
рушить I(гл.) 1. (ломая валить) җимерү, аудару, ишү; егу, түндерү; 2. перен. устар. вату, җимерү, бозу, юкка чыгару (мәсәлән, иске гореф-гадәтләрне), 3. старин. и обл. турау, кисәкләргә бүлгәләү; тураклау, кискәләү (мәсәлән, икмәкне, пешкән тавыкны һ.б.)
свычай (сущ.)свычаи и обычаи = разг. гореф-гадәтләр
славянофоб (сущ.)(м) книж. истор. славянофоб (славяннар теленә, гореф-гадәтләренә һ.б. нәфрәт белән караучы)
сохраниться (гл.)в разн. знач. саклану, сакланып калу; старинное здание хорошо сохранилось борынгы бина яхшы сакланган; хорошие обычаи сохранились яхшы гореф-гадәтләр сакланып калганнар; старик хорошо сохранился карт яхшы сакланган
старина 1. (сущ.)(ж)иске (элекке) заман, күптән үткән заман; борынгы заман; в старину иске заманда, электә 2. (сущ.)(ж) собир. иске (борынгы) гореф-гадәтләр; иске (борынгы) әйберләр; искелек; коллекционировать старину борынгы әйберләр коллекциясе җыю; остатки старины искелек калдыклары 3. (сущ.)(м) разг. (при обращении) картлач, карт
традиция (сущ.)(ж) 1. традиция; воинские традиции хәрби традицияләр 2. (обычай) гадәт, гореф-гадәт; тәртип; войти в традицию гадәткә керү
фольклор (сущ.)(м) 1. фольклор, халык авыз иҗаты 2. фольклор (гомумән халыкның гореф-гадәтләре, йолалары, җырлары, әкиятләре һ.б.ш.)
халдейский (прил.)халдей...-ы, халдейлар...-ы; халдейский обычай халдейлар гореф-гадәте
хранитель (сущ.)(м) 1. саклаучы, саклап торучы; хранитель преданий риваятьләр саклаучы; хранитель традиций гореф-гадәтләрне саклаучы 2. (должность) саклаучы хезмәткәр, хранитель; хранитель музея музейда саклаучы хезмәткәр; хранитель рукописей кулъязмалар саклаучы
эмансипатор (сущ.)(м) книж. эмансипатор, азат итүче, иреккә чыгаручы, коткаручы (коллыктан, иске гореф-гадәтләрдән һ.б.)
эмансипироваться (гл.) книж. азат ителү, иреккә чыгарылу, коткарылу (коллыктан, гореф-гадәтләрдән һ.б.)
Татарско-русский словарь:
бергәлек (сущ.) 1. общность, единство; совместность; тел ~ге общность языка; мәдәният ~ге общность культуры; гореф-гадәтләр ~ге общность обычаев; тормыш ~ге совместность жизни; карашлар ~ге единство взглядов 2. дружба, единодушие, согласие; сплочённость; ~ккә ант итү дать клятву дружить; ~ккә ни җитә что лучше дружбы (согласия, сплочённости) 3. тесная связь; союз; колхозчылар белән галимнәрнең ~ге тесная связь колхозников и учёных (с учёными); Язучылар ~ге Союз писателей
гореф (сущ.) 1. см. гореф-гадәт; үзе белгән ~не куу соблюдать свой обычай, придерживаться установленного порядка 2. традиция; ~ буенча по обычаю, по традиции
гореф-гадәт (сущ.) 1. обычай; обычаи, нравы, уклад жизни; татар халкының гореф-гадәтләрен өйрәнү изучение обычаев татарского народа; иске гореф-гадәт старинные обычаи; гореф-гадәткә буйсыну подчиняться обычаю, соблюдать обычай 2. порядок; традиция; монда урнашкан гореф-гадәт буенча по установленному здесь порядку; по здешней традиции
кадим (прил.) книжн. 1. старинный, древний, давный; ~нән калган гореф-гадәтләр древние обычаи, обычаи старины 2. прежний, старый, давний; ~ эш давнее дело 3. перен. реакционный, консервативный; үзе, ~ булса да, аптека тота хотя сам и консерватор (консервативен), а имеет аптеку
өйрәнү (гл.)(перех.) 1. учиться, научиться, обучаться/обучиться чему-л. || учёба, учение, обучение чему-л.; тегәргә ~ү учиться шить; укырга ~ү учиться читать; пианинода уйнарга ~ү научиться играть на пианино 2. выучить; разучить; шигырьне яттан ~ү выучить стихи наизусть; яңа көй ~ү разучить новую мелодию 3. овладеть чем-л.; освоить, усвоить; обучаться/обучиться; тимерчелек һөнәренә ~ү освоить ремесло кузнеца (кузнечного дела); обучаться ремеслу кузнеца 4. изучать/изучить || изучение; халыкның гореф-гадәтләрен ~ү изучать обычаи и обряды народа; шул урынның табигый шартларын ~ү изучение природных условий данной местности; чит телне ~ү изучать иностранный язык 5. перенимать/перенять, изучать/изучить || перенимание, изучение; алдынгы терлекче тәҗрибәсен ~ү перенимать опыт передового животновода; классиклар иҗатын ~ү изучать творчество классиков 6. обследовать || обследование 7. привыкать/привыкнуть к кому-чему-л; приучаться/приучиться к чему-л; свыкаться/свыкнуться с чем-л. || привыкание к кому-чему-л.
Тәсадеф