Русско-татарский словарь:
выкрутасы (сущ.)(только) мн. разг. 1. (затейливые телодвижения) боргалану-сыргалану, боргалану, бормалы-сырмалы хәрәкәт 2. перен. бормалы-сырмалы сүзләр, артык бизәү (сөйләмне һ.б.ш.); говорить с выкрутасами артык бизәп сөйләү
вышить (гл.) 1. кого-что (изобразить) чигү, чигеп төшерү, чигеп ясау; вышить узор на платье күлмәккә чигеп бизәк ясау 2. что (украсить шитьем) чигү, чигеп бизәү; вышить подушку шелком мендәрне ефәк белән чигү
декоративный (прил.) 1. декоратив, бизәү …ы; декоративное растение декоратив үсемлек 2. матур; декоративный вид матур күренеш
декоратор (сущ.)(м)декоратор ( 1. декорацияләр ясаучы рәссам 2. йортларны декорацияләр белән бизәүче)
декорация (сущ.)(ж)декорация (әсәрдәге шартларга туры китереп сәхнәне җиһазлау, бизәү)
декорировать (гл.)что бизәү
драпировка (сущ.)(ж) 1. см. драпировать, драпироваться 1; 2. драпировка (бизәү өчен тәрәзәләргә, ишекләргә эленә торган киң бөрмәле материя)
драпировочный (прил.)пәрдәлек …, бүлмәләрне бизәүгә китә торган; драпировочный материал драпировка материалы
задрапировать (гл.)что драпировкалау, тукымалар белән бизәү (каплау, бөркәү)
изоткать (гл.) 1. тукып бизәү, тукып матурлау; изоткать золотом материю материяне алтын белән тукып бизәү; 2. обл. тукуга тотып бетерү; изоткала 10 кг пряжи тукуга 10 кг җеп тотып бетердем
изубрать (гл.) обл. бизәү, матурлау
иллюминация (сущ.)(ж)иллюминация (бәйрәм уңае белән урамнарны һәм йортларны төрле төстәге утлар белән яктырту, бизәү)
иллюминировать (гл.)что иллюминацияләү, утлар белән бизәү, яктырту
инкрустировать (гл.)что инкрустация белән бизәү
колоратура (сущ.)(ж) муз. колоратура (вокаль партияне техник яктан кыен булган тавыш калтыратулар, моңнар белән бизәү)
красить (гл.) 1. что буяу, ману (буяуга) 2. кого-что матурлау, бизәү; труд красит нашу жизнь хезмәт безнең тормышыбызны матурлый
красный (прил.) 1. кызыл; красная краска кызыл буяу 2. фольк. матур, гүзәл, сылу, чибәр; красная девица гүзәл кыз 3. в знач.(сущ.)красные мн. кызыллар; город занят красными шәһәр кызыллар кулында Красная Армия Кызыл Армия; красная рыба кызыл балык; красная строка кызыл юл; красная цена тияр бәясе, иң кыйбаты, иң кыйбат дигәндә; красного петуха пустить кызыл әтәч җибәрү; красное дерево кызыл агач (кыйммәтле агач); красной нитью проходить кызыл җеп булып сузылып бару (берәр фикернең, идеянең ачык булып аерылып торуы); красный уголок кызыл почмак; для красного словца сөйләмне бизәү өчен, сүз җилеме итеп [өчен]
лабрадор (сущ.)(м)лабрадор (кыр шпатының бер төре; биналар бизәү өчен кулланыла)
нарядить I(гл.)кого-что 1. киендерү; нарядить клоуном клоун итеп киендерү 2. кидерү, кигезү; нарядить в шубу тун кигезү 3. бизәү; нарядить елку чыршы бизәү
наугольник (сущ.)(м)почмаклык (тәрәзә рамы, ящик һ.б. ш. почмагына бизәү яки ныгыту өчен куела торган нәрсә)
оформитель (сущ.)(м)бизәүче, матурлаучы; оформить итүче
оформить (гл.) 1. что рәсмиләштерү, оформить итү; оформить документ документны оформить итү 2. что тиешле форма бирү, оформить итү; бизәү; оформить стенгазету стена газетасын оформить итү; оформить витрину витринаны бизәү 3. кого-что [эшкә] алу, [эшкә] урнаштыру; оформить на работу эшкә алу; оформить инженером инженер итеп эшкә алу
плюмаж (сущ.)(м)каурый бизәк (баш киемен һәм ат сбруен бизәү өчен кулланыла); шляпа с плюмажем каурый бизәкле эшләпә
прикрасы (сущ.) мн. разг. 1. (преувеличения) арттыру, күпертү (сөйләгәндә) 2. (приукрашивания) матурлау, бизәү, шомарту (сөйләгәндә) без прикрас булганынча, арттырмыйча, күпертмичә
приукрасить (гл.)кого-что. разг. 1. бераз матурлау (бизәү); приукрасить комнату бүлмәне бераз бизәү 2. матурлап күрсәтү, шомартып күрсәтү; арттырып күрсәтү, арттыру, бизәү, җанландыру (сөйләгәндә, язганда һ. б. ш.); приукрасить чьи-л. способности берәүнең сәләтен арттырып күрсәтү; приукрасить рассказ выдумками хикәяне уйдырмалар белән бизәү
пронизать (гл.) 1. что чем тезү; (нанизывая, украсить) тезү (энҗе һ. б. ш.), бизәү, бизәкләү (энҗе һ. б. ш. беләк); пронизать платье жемчугом күлмәкне әнҗе белән бизәү 2. перен. кого-что үзәккә (җилеккә) үтү
разделочный (прил.) спец. эшкәртү...-ы; разделочные работы эшкәртү эшләре (чистарту, нәкышьләү, бизәү һ.б.)
разнизать (гл.) 1. җепкә тезгәнне тарату, җебен чыгару; разнизать бусы муенсаның җебен чыгару; 2. простореч. артык күп тезеп чыгу, бик күп тезеп бизәү
разрисовать (гл.)кого-что 1. рәсемнәр ясау, бизәү, бизәкләү, бизәп бетерү; разрисовать стены стеналарга рәсемнәр ясау 2. перен. разг. тасвир итү, сөйләп бирү (гадәттә начар яктан), яманлау
разукрасить (гл.)кого-что бизәү, бизәкләү, бизәп чыгу (бетерү), чуарлау
раскраситься (гл.) 1. (төрле төскә) буялу, бизәлү, буяп чыгылу, буяп бетерелү; төрле төскә керү; 2. простореч. фам. артык буяну, артык бизәнү, артык ягыну; буяу (бизәү) белән мавыгып китү
расписать (гл.) 1. кого-что (записать в разные места) язып чыгу, язып кую 2. что бүлеп язып кую ( мәс. вакытны) 3. что рәсем белән бизәү, бизәк төшерү, рәсем ясау, бизәкләү; расписать потолок түшәмне бизәкләү 4. перен. что. о чем (красочно рассказать) бизәп сөйләү, арттырып сөйләү
расписка (сущ.)(ж) 1. см. расписать, расписаться 1; расписка стен фресками стеналарны рәсем белән бизәү 2. расписка, алу кәгазе; дать расписку расписка бирү
растение (сущ.)(с)үсемлек; декоративные растения бизәү үсемлекләре; ядовитые растения агулы үсемлекләр
расцветать (гл.) см. расцвести расцветить (гл.)что, разг. бизәү, бизәкләү, чуарлау; буяу; расцветить флагами флаглар белән бизәү
расшить (гл.)что 1. (распороть) сүтү, сүтеп ташлау (бетерү), сүтеп җибәрү 2. (вышить) чигү, чигеш белән бизәү
ретушь (сущ.)(ж)ретушь (фотография негативларын һәм рәсемнәрен матурлау, бизәү)
руст (сущ.)(м) архит. руст (биналарны рустика алымы белән бизәүдә кулланыла торган, шомартылмаган кытыршы таш)
рустовать (гл.) архит. рустлау, (бинаны) кытыршы таш белән тышлау, рустлар белән бизәү
стенописный (прил.)стенага рәсем (бизәк) төшерү …ы; стена бизәү …ы; стенописное искусство стена бизәү сәнгате
сутаж (сущ.)(м)сутаж (бизәү өчен кулланыла торган үреп әзерләнгән яссы юка ефәк шнур)
убранство (сущ.)(с) 1. (меблировка, сервировка и т. п.) җиһаз, йорт җиһазлары; зиннәтләү (бизәү) әйберләре 2. перен. (наряд, украшение) бизәнү, киенү, кием
убрать (гл.) 1. кого-что җыеп алу, җыештырып (җыеп) кую, алып кую; убрать посуду со стола өстәлдән савыт-сабаны җыеп алу; убрать книги в шкаф китапларны шкафка алып кую 2. что урып-җыю, җыеп алу; убрать зерновые бөртекле ашлыкларны урып-җыю 3. кого-что кыскарту, төшереп калдыру; убрать из повести длинноты повестьтагы күп сүзле урыннарны кыскарту 4. что җыештыру; убрать помещение бүлмәне җыештыру 5. кого-что бизәү, матурлау, җиһазлау; киендерү; убрать комнату цветами бүлмәне чәчәкләр белән бизәү; убрать невесту уст. кәләшне киендерү
украсить (гл.)кого-что чем 1. бизәү, бизәкләү, матурлау, чибәрләү; украсить дом флагами йортны флаглар белән изәү 2. перен. бизәү, матурайту, ямьләндерү; украсить жизнь кому-л. кемнең дә булса тормышын ямьләндерү
украшатель (сущ.)(м) книж. неодобр. артык бизәкләүче, артык бизәүче
украшательский (прил.) книж. неодобр. артык бизәү...-ы; артык бизәкләү...-ы; украшательская тенденция артык бизәү тенденциясе
уснастить (гл.)что чем 1. (снабдить) җиһазлау, тәэмин итү 2. перен. (украсить) бизәү, чуарлау, тутыру; уснастить речь цитатами сөйләмне цитаталар белән чуарлау
цветить (гл.) разг. 1. (пестро раскрашивать) төрле төскә буяу, чуарлап бизәү; төрле төскә кертү; 2. перен. (җөмләне) артык купшыландыру, күпертү, чачаклы-чуклы сүзләр белән язу
эстетичный (прил.)матур, гүзәл, нәфис; эстетичное оформление матур бизәү
Татарско-русский словарь:
ал I(сущ.) 1. 1) передняя (лицевая) сторона; передняя часть чего-л.; перед, передок чего; арбаның алды передок телеги; көзгенең алдын да, артын да яхшылап сөртү хорошенько протереть лицевую и оборотную стороны зеркала; күлмәкнең алды чигешле платье спереди вышито; перед платья вышит; машинаның алды канауга төшкән перед (передок) машины сошёл (сел) в канаву; шкафның алды буялган шкаф спереди покрашен 2) спереди; бөтен алдыма он буялды я весь вымазался спереди мукой 3) алдыңа ал әле баланы возьми-ка ребёнка к себе на колени; әбисе алдыннан бер дә төшми ул он не сходит с колен своей бабушки; ул гармунын алдына куеп уйнап җибәрде он взял гармонь на колени и заиграл; 4) подол; кузгалакны алдыма (алга) җыйдым я набрала щавеля в подол 2. обычно алды фасад (здания, школы, музея, вокзала), фас (памятника); бинаның алдын бизәү украсить фасад здания 3. переводится в своих косв. ф. 1) место, пространство, площадь перед чем, кем, впереди кого, чего; атларның алларына печән салу дать сена лошадям; барган транспортның алдыннан үтәргә маташма не пытайся пройти впереди движущегося транспорта; баскыч алларын себереп алу подмести у (вокруг) крыльца; витрина алларын якты тоту содержать витрины освещёнными; перед витринами всегда иметь свет; театр алды тулы яшьләр перед театром (напротив театра) полно молодёжи; үз алдыңдагын гына ал, кеше алдына үрелмә бери только то, что перед тобой, не тянись к тому, что перед другими 2) о месте перед кем, впереди кого (в ряду, в очереди); чиратта торганда алдына кеше кертү пустить кого в очередь перед собой; кил, минем алдыма (алга) бас становись впереди (спереди) меня (передо мной) 4. первый (передний) ряд (ряды) (демонстрантов, очереди, автоколонны); голова, начало; демонстрациянең алды еракмы моннан? далеко отсюда голова (первый ряд) демонстрации? чиратның алды кайда? где начало очереди? 5. с.-х. полоса, полоска (на жатве, прополке); загон, загонка (при вспашке, севе, косьбе, жатве); прокос (при косьбе); участок, делянка; бу минем ал, үзем чабам это мой загон, сам скошу; алларыбызны бетерми кайтмыйбыз не пойдём домой, пока не закончим свои полосы; кеше алын (алдын) бетерешергә булышу помочь закончить полосу кому; хәзер яңа алга керәбез сейчас зайдём на новый участок (при севе) 6. обычно алды нос (корабля, теплохода, лодки) 7. в знач.(послелог) а алды 1) перед чем, пред-; канун, преддверье чего; революция алды канун (преддверье) революции; сугыш алды еллары предвоенные годы; годы перед войной; сайлау алды җыелышлары предвыборные собрания 2) время (пора, период, час) перед чем; пред-; таң алды время перед рассветом; предрассветная пора 3) в составных геогр. названиях и т. п. при-; пред-; Каспий алды түбәнлеге Прикаспийская низменность; Урал алды Предуралье 8. в знач.(послелог) а алга, алдына перед, к, на; музей алдына җыелу собраться перед музеем; көзге алдына килү подойти к зеркалу; халык алдына чыгу выйти к людям; выступать перед публикой; трибуна алдына чыгып басу выйти на трибуну 9. в знач.(послелог) а алды, алдында перед кем, чем, при ком, на виду (у) кого, в присутствии кого; халык алдында җаваплы булу быть ответственным перед народом; кыенлыклар алдында каушап калмау не робеть перед трудностями; шаһитлар алдында әйтү сказать при свидетелях (в присутствии свидетелей) 10. в знач.(послелог) а алдан, алдыннан 1) раньше, до кого, чего, перед кем, чем; сез директорга безнең алдыбыздан гына кереп чыгыгыз вы посетите директора непосредственно перед нами (до нас); билетны минем алдан гына алды ул он купил билет только что передо мной (до меня) 2) после(гл.) на-у,-р до чего, перед чем, до того как, перед (прежде) тем как; армиягә китәр алдыннан перед уходом в армию; ятыр алдыннан йөреп керү прогуляться перед сном; кинога сеанс башланыр алдыннан гына килеп керү прийти в кино перед самым началом сеанса 3) перед чем; до, накакуне, в канун, прежде, в преддверии книжн. чего (больших событий, великих открытий); подо что; юбилей алдыннан перед юбилеем; накануне (в канун) юбилея; концерт алдыннан бирелгән телевизион тапшыру телевизионная передача, состоявшаяся до концерта; даруны йокы алдыннан эчү пить лекарство перед сном (до сна); зур фәнни ачышлар алдыннан в канун (преддверии) крупных научных открытий; ял көне алдыннан балыкка бару под выходной день сходить на рыбалку
бизәлү (гл.) страд. от бизәү
бизәнү (возвр.) от бизәү; краситься/накраситься, наряжаться/нарядиться; прихорашиваться, приукрашиваться/приукраситься, разукрашиваться/разукраситься
бизәү (гл.)(перех.) 1. украшать/украсить, разрисовывать/разрисовать, раскрашивать/раскрасить, расписывать/расписать; стенаны ~ү раскрашивать стену (узорами); бүлмәне ~ү разукрасить комнату 2. наряжать/нарядить; чыршы ~ү наряжать ёлку
бизәү ташы (сущ.) поделочный камень
бизәүле (прил.) узорчатый, с узором, с отделкой, расписной
бизәүче (сущ.) спец. иллюстратор; декоратор
орнамент (сущ.) 1. орнамент (потолка, ворот, стены) || орнаментальный; ~лар белән бизәү украшать орнаментом 2. см. орнаментика3
сәдәф (сущ.) 1. перламутр; ~ белән бизәү украшать перламутром 2. книжн. раковина моллюсков ||(прил.) перламутровый; ~ сап перламутровая рукоять (ножа, вилки)
чибәрләү (гл.)(перех.) разг. см. бизәү1; матурлау
чуптарлау (гл.)(перех.) см. бизәкләү, бизәү
энҗе (сущ.) 1. жемчуг; диңгез ~се морской жемчуг; ~ тезү низать (нанизывать/нанизать) жемчуг; ~ белән бизәү украшать/украсить, расшивать/расшить жемчугом 2. перен. жемчужина; шигърият ~се жемчужина поэзии; җәмгыятьнең асыл ~ләре благородные жемчужины общества ||(прил.) прям., перен. жемчужный; ~ муенса жемчужное ожерелье; ~ тамчылар жемчужные капли (о дожде)
Тәсадеф