Русско-татарский словарь:
арабеска (сущ.)(ж) 1. архит. арабеск (яфрак, чәчәк, геометрик фигуралар рәсемнәреннән төзелгән бизәкле орнамент); 2. только мн. вак әдәби (музыкаль) әсәрләр җыентыгы
архитектурный (прил.)архитектура …ы; архитектурные украшения архитектура бизәкләре; архитектурный ансамбль архитектура ансамбле
багет (сущ.)(м)багет (картина, портрет рамнары һәм кәрнизләр ясау өчен кулланыла торган бизәкле тар планка)
браный (прил.)чүпләмле (бизәкләп тукылган)
булат (сущ.)(м)булат ( 1. ист. бизәкле корыч 2. уст. корыч кылыч, хәнҗәр)
венечный (прил.) 1. таҗ …ы; венечные украшения таҗ бизәкләре 2. ниргә …ы (бурада); венечная скоба ниргә атламасы 3. анат. коронар; венечные сосуды коронар тамырлар
виньетка (сущ.)(ж)виньетка (китапның, бүлекнең, ахырында яисә башында орнаменттан, рәсемнән гыйбарәт бизәк)
висюлька (сущ.)(ж) разг. тагылма бизәк, тагылган бизәк
витраж (сущ.)(м)витраж (ишек, тәрәзәдәге төсле пыялалардан ясалган бизәк, рәсем)
(прист.), татар теленә түбәндәге чаралар ярдәмендә тәрҗемә ителә: 1) чыгу яки чыгару дигән дәрәҗә фигыле ярдәмендә, мәс. выбежать йөгереп чыгу; выгнать куып чыгару; 2) алу дигән дәрәҗә фигыле ярдәмендә, мәс. вывинтить борып алу; выбрать сайлап алу; 3) бетү яки бетерү дигән дәрәҗә фигыле ярдәмендә, мәс. выбелить агартып бетерү; вымокнуть чыланып бетү; 4) тую дигән фигыль ярдәмендә, мәс. выспаться йоклап тую; 5) төп фигыльне тәрҗемә итү юлы белән, мәс. выбить рисунок бизәк төшерү
выжечь (гл.)что 1. яндыру, көйдерү, яндырып (көйдереп) бетерү; солнце выжгло посевы кояш чәчүлекләрне көйдерде 2. (прожечь) яндыру, кисү, яндырып тишү; ашап тишү, ашап тишеп бетерү 3. яндырып ясау; яндырып [бизәк] төшерү, яндырып [тамга] салу; выжечь тавро яндырып тамга салу 4. (очистить обжиганием) яндырып чистарту, яндыру
выжигание (сущ.)(с) см. выжечь; выжигание по дереву агачны яндырып бизәк төшерү
выколоть (гл.)что 1. төртеп (чәнчеп) тишү, тишеп чыгару; выколоть глаз күзен төртеп тишү 2. (нанести узор) чәнчеп ясау, чәнчеп төшерү (бизәк) 3. ярып алу, ярып төшерү, ярып чыгару; выколоть глыбу льда зур боз кисәген ярып төшерү [темно], хоть глаз выколи күзгә төртсәң күренмәс
вытравиться (гл.) 1. бетү, ашалып бетү (химия юлы белән эшкәртүдән); краска вытравилась буяуы ашалып беткән 2. ашалып төшү, ашалып ясалу; киселеп төшү; узор вытравился бизәк ашалып төшкән
вычеканить (гл.)что сугу, сугып [бизәк] төшерү, чүкү, чүкеп төшерү, чүкеп (сугып) ясау; вычеканить монету акча сугу; вычеканить герб на монете металл акчага герб чүкеп төшерү
вычурность (сущ.)(ж)бормалы-сырмалылык, үтә купшылык, үтә чуарлык, артык бизәклелек
вычурный (прил.)бормалы-сырмалы, үтә купшы; чуар, үтә чуар; артык бизәкле; вычурное выражение бормалы-сырмалы тәгъбир; вычурный стиль артык чуар стиль
вышивка (сущ.)(ж) 1. см. вышить; 2. чигеш, чигү, чиккән бизәк; красивая вышивка матур чигеш
вышить (гл.) 1. кого-что (изобразить) чигү, чигеп төшерү, чигеп ясау; вышить узор на платье күлмәккә чигеп бизәк ясау 2. что (украсить шитьем) чигү, чигеп бизәү; вышить подушку шелком мендәрне ефәк белән чигү
вязь (сущ.)(ж)1 (узор) керешмә керешмә бизәк 2. бормалы язу, керештереп язу; арабская вязь гарәпләнең бормалы язуы
гладкий (прил.) 1. (ровный) шома, тигез; гладкая поверхность шома өслек 2. (прямой, приглаженный о волосах) шома 3. (одноцветный) бизәксез, бертөсле; гладкая материя бизәксез материя 4. прост. (упитанный) симез, көр 5. перен. шома, оста башкарылган; гладкая речь шома сөйләм
гобелен (сущ.)(м)гобелен ( 1. бизәкләп эшләнгән стена келәме 2. декоратив тукыма)
горошек (сущ.)(м) 1. уменьш. от горох; 2. бөрчек-берчек, бөрчек (материягә төшерелгән бизәк); платье в горошек бөрчекләр төшерелгән күлмәк душистый горошек бот. исле борчак (бакча гөле); зеленый горошек яшел борчак (аш-тәмләткеч)
жабо с( нескл. )жабо (челтәр яки җиңел тукымадан ясалган бизәкле яка)
завиток (сущ.)(м) 1. бөтеркә; завиток волос чәч бөтеркәсе 2. бөтеркә бизәк; завиток капители колонны колонна капителенә ясалган бөтеркә бизәк 3. чорнам; завиток спирали спираль чорнамы
закрутасы (сущ.)ед. нет, разг. устар. бормалы-сырмалы бизәкләр
заставка (сущ.)(ж)заставка (китап бите башындагы бизәк, орнамент)
затейливый (прил.) 1. әкәмәт, хикмәтле; затейливое украшение әкәмәт бизәк; затейливая речь хикмәтле сүзләр 2. кызыклы; затейливая игрушка кызыклы уенчык
затея (сущ.)(ж) 1. (замысел) ният, эш; нелепая затея мәгънәсез эш 2. (забава) уен, әкәмәт, мәзәк, шуклык, шаянлык; ребячьи затеи балалык шуклыклары рассказать попросту, без затеи гади генә, бизәксез генә сөйләп бирү
инкрустация (сущ.)(ж)инкрустация (агачтан, сөяктән яки таштан ясалган әйберләргә чокып урнаштыру өчен төрле материалдан ясалган бизәкләр); столик с перламутровой инкрустацией перламутр инкрустацияле өстәл
калькограф (сущ.)(м) спец. калькограф (бакырны чокып рәсемнәр, бизәкләр төшерүче, калькография белгече)
калькография (сущ.)(ж) мн. нет, спец. калькография (бакырны чокып рәсемнәр, бизәкләр төшерү)
II(сущ.)(ж) истор. камчатка (җитеннән эшләнгән бизәкле тукыма)
камчатный (прил.) устар. камкасыман, бизәкле (җитен тукыма турында)
канва (сущ.)(ж) 1. канва (өстенә чигеп бизәкләр төшерү өчен сирәк тукыма) 2. перен. нигез, җирлек; канва рассказа хикәянең нигезе
клетчатый I(прил.)шакмаклы, шакмак бизәкле; клетчатое пальто шакмаклы пальто
кокошник (сущ.)(м) уст. кокошник (хатын-кызларның бизәкле баш киеме)
конек (сущ.)(м) 1. уменьш от конь 1; 2. (на крыше) атчык (ат башына охшатып ясалган бизәк) 3. сырт такта, сырт (түбә сырты буйлап кадакланган такта) это его конек бу аның яраткан нәрсәсе
концовка (сущ.)(ж) 1. полигр. концовка (китап яки аның аерым бүлегенең ахырында куела торган рәсем-бизәк) 2. см. конец3; концовка романа романның соңгы өлеше
крап (сущ.)(м) 1. (мелкие пятна) бөрчек, вак таплар; белый мрамор с серым крапом соры бөрчекле ак мәрмәр 2. (расцветка) тимгел-тимгел бизәк (уен кәртләрендә китапның читләрендә)
краска (сущ.)(ж) 1. буяу (матдәсе) 2. обычно мн. краски (колорит, тон) буяулар төсе (колориты, тоны) 3. обычно мн. краски перен. (выразительные средства) буяу, бизәк, тасвир; рассказать в ярких красках ачык тасвирлар белән сөйләп бирү
кудрявый (прил.) 1. көдрә, бөдрә; кудрявые волосы көдрә чәч; кудрявая береза бөдрә каен; кудрявая калина көдрә балан 2. көдрә (бөдрә) чәчле; кудрявый мальчик бөдрә чәчле малай 3. перен. кирәгеннән артык бизәкне (тасвирлы); кудрявый стиль кирәгеннән артык бизәкле стиль
лепной (прил.) 1. (изготовленный лепкой) әвәләп ясалган, сылап ясалган, күпертеп сылап ясалган; лепные украшения күпертеп сылап ясалган бизәкләр 2. (с украшениями) сылап ясалган бизәкле, калку бизәкле; лепной потолок сылап ясалган бизәкле түшәм 3. әвәләп ясау …ы; лепное искусство әвәләп ясау сәнгате; лепные работы әвәләп ясау эшләре
лицевой (прил.) 1. бит …ы; йөз …ы; лицевые кости бит сөякләре 2. тышкы, өске, алгы, ун; лицевая сторона материи тукыманың уң ягы; лицевая сторона здания бинаның алгы ягы 3. спец. (иллюстрированный) рәсемле, бизәкле; лицевая рукопись рәсемле кулъязма лицевой счет фин. шәхси счет (билгеле бер кешенең исеменә ачылган счет)
меандр (сущ.)(м) 1. геол. борылма, борма (елгада); 2. искус. бормалы бизәк
мерея (сущ.)(ж) спец. күнгә төшерелгән бизәк
мозаика (сущ.)(ж)мозаика (төрле төстәге пыялалардан, вак ташлардан оештырып ясалган нәфис бизәк яки рәсемнәр, сурәтләр)
мокасины (сущ.) мн. мокасин ( 1. Төньяк Америка индеецларының йомшак күн итеге 2. бизәкләр ясап эшләнгән аяк киеме)
мраморный (прил.) 1. мәрмәр …ы; мәрмәр …; мәрмәрдән ясалган; мраморная плита мәрмәр плита 2. мәрмәрдәй, мәрмәр төсле; мраморный узор мәрмәр төсле бизәк
набивной (прил.) 1. эченә тутырып …ган; төеп тутырылган; набивной матрац эченә мамык тутырып эшләнгән матрац 2. сугып киертелә торган, сугып киертелгән; набивные обручи сугып киертелгән коршаулар 3. бизәкле, бизәк төшерелгән (басылган); набивные ткани бизәкле тукымалар
набить (гл.) 1. что, чего тутыру, басып тутыру, тыгыз итеп тутыру; набить подушку пухом мендәргә мамык тутыру; набить погреб снегом кар базына кар тутыру; набить табаку в трубку трубкага тәмәке тутыру 2. чего (вколотить) (берникадәр) кагу; набить гвоздей в стену стенага кадаклар кагу 3. что сугу, сугып киертү; набить обручи на кадку кисмәккә коршау сугу 4. что, разг. бәреп шештерү, ышкып суйдыру, кырдыру, чиләндерү (гомумән, җәрәхәтләп авырттыру); набить шишку на лбу маңгайны бәреп шештерү; набить плечо иңбашны суйдыру; набить холку [атның] җилкәсен чиләндерү; набить ногу аякны кырдыру 5. что, тех. (отпечатать узор на ткани) бизәк төшерү, бизәк басу; набить ситец ситсыга бизәк басу 6. кого-чего (берникадәр) үтерү, атып үтерү; набить уток үрдәкләр ату 7. что, чего (берникадәр) вату, җимерү; набить посуды савыт-саба вату набить битком шыгрым тутыру, басып (дыңгычлап) тутыру; набить карман (мошну) кесә калынайту; набить оскомину прям., перен. тешләрне камаштыру; набить руку өйрәнеп китү (җитү), остарып китү (җитү); набить цену бәясен күтәрү
набойка (сущ.)(ж) 1. (ткань с набивным узором) басма, бизәкле тукыма, бизәк төшерелгән тукыма; (узор на ткани) басма, тукымага төшерелгән бизәк 2. сапожн. набойка
набойковый (прил.) спец. см. набойчатый набойчатый (прил.) спец. бизәкле тукымадан тегелгән, бизәк төшерелгән тукымадан тегелгән; набойчатое платье бизәкле тукымадан тегелгән күлмәк
набойщик (сущ.)(м)басмачы, басма тукучы, бизәкле тукымалар тукучы [эшче]
набор (сущ.)(м) 1. см. набрать2, 3; 2. җыелма; набор инструментов инструментлар җыелмасы; набор красок буяулар җыелмасы 3. полигр. набор 4. җиз, көмеш (каештагы бизәкләр); сбруя с серебряным набором көмеш таккан сбруй набор слов сүз боткасы, мәгънәсез сүзләр җыелмасы
II(гл.) 1. что, чего (приколоть) (берникадәр) кадау, кадап кую 2. что, кого-чего сую, суеп кую; наколоть на зиму гусей кышкылыкка казлар сую 3. что, чего чәнчеп (чәнечкәләп) ясау; төшерү; наколоть узор чәнечкәләп бизәк төшерү 4. что кадалу, керү; наколоть руку иголкой кулга энә кадалу
наодеколониться (гл.) простореч. см. одеколониться наоконный (прил.) спец. тәрәзә йөзлеге ...-ы; тәрәзә башындагы; наоконные украшения тәрәзә башындагы бизәкләр, тәрәзә йөзлеге бизәкләре
напилок (сущ.)(м) разг. см. напильник напилочный (прил.) спец. игәү белән ясалган; напилочная резьба игәү белән сырлап ясалган бизәк
насечка (сущ.)(ж) 1. см. насечь1, 2; 2. (зарубка, нарезка) кирт, сыр 3. (украшение) бизәк, сыр
II(гл.) страд. (кислота белән ашатып) төшерелү (рәсемнәр, бизәкләр турында)
натравщик (сущ.)(м) спец. натравщик (кислота һ.б. белән ашатып бизәк, рәсем төшерүче эшче)
незамысловатый (прил.)гади, катлаулы булмаган; незамысловатый узор гади бизәк
обделка (сущ.)(ж) 1. только ед. (действие) см. обделать1, 2, 3; 2. (украшение, оправа) бизәк; кыса, кыны
обдельщик (сущ.)(м) спец. эшкәртүче, бизәкләүче
обдельщица (сущ.)(ж) спец. эшкәртүче хатын-кыз, бизәкләүче хатын-кыз
орнаментальный (прил.) 1. орнамент …ы, орнаментлау …ы, орнамент ясау …ы; орнаментальные работы орнаментлау эшләре 2. иск. , лит. орнаментлы, орнаментка бай, артык бизәкле; орнаментальный стиль орнаментлы стиль
орнаментировать (гл.)что орнаментлау, орнамент белән бизәкләү, бизәк төшерү; орнаментировать стены стеналарга бизәк төшерү
орнаментироваться (гл.) страд. искус. орнаментлану, бизәкләнү, бизәк төшерелү
отделать (гл.) 1. что (придать законченный вид) эшен бетерү, эшен төгәлләү; эшкәртеп чыгу, җиренә җиткерү; отделать статью мәкаләне эшкәртеп чыгу 2. что-чем (украсить) бизәкләү, матурлау; отделать платье вышивкой күлмәкне чигеп бизәкләү 3. кого, прост. (выругать, избить) бик нык тиргәү (сугу)
отделка (сущ.)(ж) 1. см. отделать1, 2; окончательная отделка соңгы эшкәртү 2. (то, чем украшают) бизәк, отделка
отделочный (прил.)эшкәртү …ы, бизәкләү …ы, отделка …ы; отделочный цех отделка цехы; отделочные работы бизәкләү эшләре
панно с( нескл. )панно ( 1. стенаның, түшәмнең каймалап алып бизәк төшерелгән өлеше 2. киндергә төшерелгән зур картина)
парафраз (сущ.)(м)парафраз ( 1. лит. нинди дә булса бер сүзнең яисә тәгъбирнең мәгънәсен читләтеп аңлатып бирү, мәс. нефть диясе урында кара алтын дип алу 2. муз. башка бер автордан алынган музыкаль теманы уз вариацияләреңне, үз бизәкләреңне кушып эшкәртү)
переплетение (сущ.)(с) 1. см. переплести2, 3, переплестись; 2. бәйләнеш, чуалыш; сложное переплетение событий вакыйгаларның четерекле бәйләнеше 3. текст. үрелеш, ишелеш; узорчатое переплетение бизәкле үрелеш
перечеканивать (гл.) см. перечеканить перечеканиваться (гл.) страд. спец. 1. яңадан сугылу, башкача сугылу (акча); 2. чүкеп яңадан (бизәк) ясалу, чүкеп ясалу, ясалып бетү (күбесе, барысы да)
перифраз (сущ.)(м)перифраз ( 1. лит. нинди дә булса бер сүзнең яисә тәгъбирнең мәгънәсен читләтеп аңлатып бирү, мәс. нефть диясе урында кара алтын дип алу 2. муз. башка бер автордан алынган музыкаль теманы үз вариацияләреңне, үз бизәкләреңне кушып эшкәртү)
печатный (прил.) 1. [китап] басу …ы; печатная машина китап басу машинасы 2. басылган, басылып чыккан; печатный текст басылган текст 3. басма; писать печатными буквами басма хәрефләр белән язу 4. бизәкле; печатный пряник бизәкле пряник печатный лист полигр. басма табак (китапның күләмен билгеләү берәмлеге)
пилон (сущ.)(м) архит. пилон ( 1. капкада, күпер башында, зур бина ишеге алдында була торган, скульптур бизәкләр белән бизәкләнгән колонна, багана; 2. истор. борынгы Мисырда кисек пирамида формасында ясалып, гыйбадәтханә каршына куелган манара)
плюмаж (сущ.)(м)каурый бизәк (баш киемен һәм ат сбруен бизәү өчен кулланыла); шляпа с плюмажем каурый бизәкле эшләпә
плюсовать (гл.) тех. плюсовать итү (буяуга ману яки бизәк төшерү алдыннан тукымага махсус химик эретмә сеңдерү)
подвеска (сущ.)(ж) 1. см. подвесить; 2. (украшение) асма бизәк, асылмалы бизәк
помпон (сущ.)(м)чук (баш яки аяк киемендә бизәк)
прихотливый (прил.) 1. талымлы, талымсак, нәзберек; таләпчән, көйсез; прихотливый человек талымчан кеше; прихотливый характер таләпчән характер 2. бормалы-сырмалы, әфәләм төрле; прихотливый узор бормалы-сырмалы бизәк
пронизать (гл.) 1. что чем тезү; (нанизывая, украсить) тезү (энҗе һ. б. ш.), бизәү, бизәкләү (энҗе һ. б. ш. беләк); пронизать платье жемчугом күлмәкне әнҗе белән бизәү 2. перен. кого-что үзәккә (җилеккә) үтү
II(гл.)что 1. (выжечь) [кислота белән] ашатып бизәк төшерү 2. (обработать протравой) протрава белән эшкәртү 3. с.-х. (семена) агулау
протравливать (гл.) см. протравить протравливаться (гл.) страд. 1. кислота белән ашатып (бизәк) төшерелү; 2. агу (агулагыч) белән эшкәртелү; 3. с.-х. агулану
прочеканивать (гл.) спец. см. прочеканить прочеканиваться (гл.) страд. спец. чүкеп бизәк төшерелү
прочеканить (гл.) спец. 1. чүкеп бизәк төшерү, чүкеп бизәк төшереп чыгу; 2. чүкеп тишеп чыгару; 3. чүкеп (берникадәр вакытны) үткәрү; акча сугып (берникадәр вакытны) үткәрү
разводы (сущ.)(только) мн. 1. (узоры) бизәкләр, нәкыш; рәсемле бизәкләр 2. (пятна) таплар, җәелгән таплар; масляные разводы май таплары
разоткать (гл.) спец. нәкышьләп туку, бизәп туку, бизәк кертеп туку
разрисованный (прил.)бизәкле, рәсемле, бизәкләп (рәсемләп) бетерелгән
разрисовать (гл.)кого-что 1. рәсемнәр ясау, бизәү, бизәкләү, бизәп бетерү; разрисовать стены стеналарга рәсемнәр ясау 2. перен. разг. тасвир итү, сөйләп бирү (гадәттә начар яктан), яманлау
разрисовка (сущ.)(ж) мн. (нет) см. разрисовать разрисовывать (гл.) см. разрисовать разрисовываться (гл.) страд. бизәкләп чыгылу, артык бизәкләп бетерелү, рәсемнәр белән бизәкләнү
разукрасить (гл.)кого-что бизәү, бизәкләү, бизәп чыгу (бетерү), чуарлау
раклист (сущ.)(м) спец. раклист (туку эшендә бизәк төшерү машинасында эшләүче өлкән эшче)
расписать (гл.) 1. кого-что (записать в разные места) язып чыгу, язып кую 2. что бүлеп язып кую ( мәс. вакытны) 3. что рәсем белән бизәү, бизәк төшерү, рәсем ясау, бизәкләү; расписать потолок түшәмне бизәкләү 4. перен. что. о чем (красочно рассказать) бизәп сөйләү, арттырып сөйләү
расписной (прил.)бизәк төшерелгән, бизәкле, бизәкле-бизәкле, бизәлгән; расписной потолок бизәк төшерелгән түшәм расписывать(гл.) см. расписать расписываться (гл.) 1. см. расписаться; 2. страд. от расписывать
расстегать (гл.)порт. бизәкләп сыру; расстегать одеяло юрганны бизәкләп сыру
расстегивать I(гл.) см. расстегнуть II(гл.)порт. см. расстегать расстегиваться I(гл.) страд. порт. сырылу, бизәкләп сырылу
растравщик (сущ.)(м) спец. бизәк уючы (туку промышленностенда кислота белән ашатып бизәк ясаучы эшче-белгеч)
Татарско-русский словарь:
аллы-кызыллы (прил.) 1. розовый (алый) (вперемежку) с красным, розово-красный (цвета чего); аллы-кызыллы бизәк розовый узор вперемежку с красным; аллы-кызыллы чәчәкләр розово-красные цветы 2. ирон. , шутл. см. аллы-гөлле4
аркылы (прил.) 1. поперечный; ~ өрлек поперечная балка; ~ урам поперечная улица; ~ сызыклар поперечные линии; ~ кисем поперечное сечение; ~ бизәкле галстук галстук с поперечными узорами 2. в знач.(нареч.) аркылыга в поперечине; буйга да, ~га да бер диярлек почти одинаково и в длину, и в поперечнике 3. в знач.(сущ.) аркылысы поперечник, поперечный разрез; в поперечнике, в поперечном разрезе (сечении); ~сын үлчәү измерить поперечник; ~сы да, буе да бертигез у него и поперечник, и длина одинаковы; он одинаков и в длину, и в поперечнике; чокырның ~сы-дүрт, тирәнлеге өч метр яма в поперечнике-четыре, в глубину три метра ||(нареч.) 1. обычно аркылыга поперёк; ~ басу стать поперёк; баланы диванга ~ яткыру уложить ребёнка на диван поперёк; тау буйларын ~га сөрү распахивать склоны гор поперёк; пыяла ~га ярылган стекло треснуло поперёк 2. наперерез чему; агымга ~ йөзү плыть наперерез течению 3. вширь; в ширину; ~га үлчәү измерить в ширину; елга ~га җәелгән река разлилась вширь; ~га (~) үсә башлаган шәһәр город, который стал расти вширь
бидәр (сущ.) диал. 1. см. бизәк; ал ~ле чиләк ведро с розовым узором 2. рельефный узор, резьба (по дереву)
бизәк (сущ.) 1. украшение, узор, отделка; ~к төшерү отпечатывать узор, набивать узор; ~к төшерүче набивщик узора, трафаретчик; ~к өлгесе трафарет; ~к үрнәге патрон, трафарет рисунка ткани; ~к чигү вышивать узор; якасына ~к төшергән күлмәк платье с отделкой на воротнике 2. прям., перен. украшение; чәчәкләр-бакча ~ге цветы-украшение сада; бала-тормыш ~ге ребёнок-украшение жизни
бизәкләнү (гл.) страд. от бизәкләү; разукрашиваться
бизәкләтү (понуд.) от бизәкләү
бизәкләү (гл.)(перех.) украшать/украсить; разрисовывать/разрисовать узорами; отделывать/отделать узорами; орнаментировать || украшение, разрисовка, отделка узорами; орнаментирование
бизәкләшү (гл.) взаимно-совм. от бизәкләү
бизәкле (прил.) узорчатый, разрисованный узорами, украшенный, разукрашенный, расписной
бизәкле безелдәвек (сущ.) зоол. журчалка украшенная
бизәкле язу (сущ.) вязь
бизәкчә (сущ.) уменьш. см. бизәк1
бизәкче (сущ.) 1. специалист по разрисовке, украшению 2. резчик, мастер по художественной резьбе
бормалы-сырмалы (прил.) 1. извилистый, изгибистый (о дороге, реке, каких-л. линиях и пр.) 2. перен. затейливый, замысловатый, причудливо-мудрёный; сложный; бормалы-сырмалы язу замысловатый почерк; бормалы-сырмалы бизәкләр затейливые узоры; бормалы-сырмалы агач күләгәләре замысловато переплетённые тени деревьев
гөмбә (сущ.) 1. гриб || грибной; ашарга яраклы ~ләр съедобные грибы; агулы ~ләр ядовитые грибы; ~ эшләпәсе грибная шляпка; ~ исе грибной запах; ~ бәлеше грибной пирог; пирог из грибов 2. бот. трутовик; агач ~се, ку (каты) ~ трутовик 3. грибок, головня || грибковый, головнёвый; кисәү ~се головня; гриб головнёвый; бәрәңге ~се картофельный грибок; ~ авырулары грибковые болезни (растений) 4. мед. молочный гриб; молочница; плесневица (белый налёт на языке детей); грибок || грибковый; ~ авыруы грибковое заболевание 5. перен. грибок (для защиты от дождя или солнца); балалар мәйданчыгындагы ~ләрне бизәкләп буяу раскрасить грибки на детской площадке 6. перен. прост. глупый (бестолковый, тупой) человек; глупец, тупица
җете (прил.) 1. острый, зоркий (о зрении); ~ күзләр зоркие глаза 2. яркий, резкий (о цветах); ~ бизәкле күлмәк платье с яркими цветами (рисунками); ~ сары чәчәкләр ярко-жёлтые цветы; ~ төсләр яркие цвета ||(част.) усил.; очень, совершенно, ярко-; ~ кара совершенно чёрный, иссиня-чёрный; ~ кара чәч иссиня-чёрные волосы; ~ кызыл ярко-красный; ~ яшел ярко-зелёный; ~ зәңгәр ярко-голубой
катлаулы прил 1. слоистый, слойчатый, многослойный, состоящий из слоёв, пластов; ~ тау слойчатая гора; ~ болытлар слоистые облака; ~ минераллар слоистые минералы 2. в разн. знач. сложный; ~ механизм сложный механизм; ~ матдәләр сложные вещества; ~ сан сложное число; ~ тормыш сложная жизнь; ~ характер сложный характер 3. сложный, причудливый, затейливый, замысловатый; ~ бизәк затейливый (причудливый) узор 4. сложный, трудный; головоломный, каверзный; ~ мәсьәлә сложная задача; экзаменда ~ сораулар эләкте на экзамене попались трудные вопросы; ~ эшләр головоломные работы; ~ сораулар каверзные вопросы 5. сложный, трудный, затруднительный, обременительный; ~ хәл сложное положение; ~ шартлар трудные условия; ~ очраклар затруднительные случаи 6. сложный, серьёзный, тяжёлый (о болезни); ~ авыру сложная болезнь; аз канлылыкның ~ формасы тяжёлая форма анемии
көмеш (сущ.) 1. серебро; саф ~ чистое серебро; алтынланган ~ позолоченное серебро; ~ белән бизәкләнгән украшенный (инкрустированный) серебром; ~ йөгертелгән кашык посеребрённая ложка; сүзең ~ булса да, тик торуың алтын (посл.) слово-серебро, молчание-золото 2. собир. серебро, серебряные монеты; кәгазь акчаларны ~кә алмаштыру разменять бумажные деньги на серебро; ~ белән ун мең сум десять тысяч рублей серебром ||(прил.) 1. в разн. знач. серебряный; ~ коелма серебряный слиток; ~ алка серебряные серьги; ~ тәңкә серебряная монета; ~ сәгать серебряные часы; ~ чатма серебряная парча; ~ эшләре остасы мастер серебряных дел 2. прям., перен. серебряный, серебристый; ~ бәс серебряный (серебристый) иней; ~ чал серебристая седина; ~ балыклар серебряные рыбы; ~ тавыш серебряный (серебристый) голос
күләгәле (прил.) 1. тенистый; ~ урман авызы тенистая опушка; ~ имән төбендә под тенистым дубом; ~ урыннар тенистые места 2. затенённый, теневой; ~ бизәкләр теневые узоры; бакчаның ~ ягы затенённая сторона сада; рәсемнең ~урыннары теневые места картины 3. перен. теневой, отрицательный; мөнәсәбәтләрдәге ~ мизгелләр теневые моменты в отношениях; эшнең ~ яклары отрицательные стороны дела; ~ икътисад теневая экономика
малахит (сущ.) мин. малахит || малахитовый; ~ кантарлары малахитовые глыбы ||(прил.) 1. малахитовый (сделанный из малахита); ~ бизәкләр малахитовые узоры; ~ шкатулка малахитовая шкатулка 2. малахитовый, цвета малахит (ярко-зелёный); ~ төс малахитовый цвет
нокталы (прил.) 1. с точкой, имеющий точку (точки); ~ хәреф буква с точкой 2. точечный, состоящий из точек, пунктирный, пунктированный; ~ бизәк точечный узор
орнаменталь (прил.) 1. иск. орнаментальный; чигү бизәкләрендәге ~ формалар һәм мотивлар орнаментальные формы и мотивы в узорах вышивания 2. перен. лит. орнаментальный (слишком вычурный, пёстрый); ~ стиль орнаментальный стиль
орнаментлы (прил.) 1. орнаментный; ~ бизәкләр орнаментные узоры 2. см. орнаменталь2
саржа (сущ.) текст. саржа (подкладочная ткань с гладкой блестящей лицевой стороной), подкладка; бизәкле ~дан тегелгән халат халат из цветастой саржи ||(прил.) саржевый
сырлы I(прил.) 1. резной; ~ шкаф резной шкаф; ~ бизәк резные узоры 2. нарезной; ~ көпшә нарезной ствол 3. рифлёный, гофрированный, ребристый; ~ басма буенча по ребристому трапу 4. гранёный; ~ стакан гранёный стакан
сыру I(перех.) стегать, выстёгивать/выстегать, простёгивать/простегать что; буйга ~у стегать продольно; юрган ~у стегать ватное одеяло; матур бизәкләр белән ~у простёгивать красивыми узорами
телбизәк (сущ.) идиома, троп и т. п. (украшающие речь)
түшәмдәге (прил.) потолочный (в знач. находящийся на потолке); ~ такталар потолочные доски; ~ бизәкләр потолочные украшения
уемлы (прил.) 1. выемчатый; ~ бизәкләр выемчатые узоры 2. с вырезом; ~ күлмәк платье с вырезом
чәкәнләү (гл.)(перех.) см. бизәкләү, бизәкләп чигү (туку)
II(прил.) диал. см. бизәкле, нәкышле
чәмчәле (прил.) диал. см. каюлы, чигүле, бизәкле
чокыну (гл.)(неперех.) см. чокчыну чокып бизәк төшерү (гл.)(неперех.) гравировать || гравировка
чуптарлау (гл.)(перех.) см. бизәкләү, бизәү
чүкеп бизәк төшерү (гл.)(неперех.) чеканить || чеканка
ыбыр-чыбыр (сущ.) собир. разг. 1. всякая мелочь, мелкота (о вещах, делах); ыбыр-чыбыр белән сату итү торговать мелочью; шкаф ыбыр-чыбыр белән тулган шкаф завален мелкими вещами 2. малые дети, детвора; мелюзга; ишек алдында ыбыр-чыбыр гына во дворе одна мелюзга 3. перен. прост. уничиж. мелюзга, мелкота; сброд (о людях низкого общественного или служебного положения) ||(прил.) разг. 1. мелкий, мелочный; ыбыр-чыбыр йорт әйберләре мелкая домашняя утварь; ыбыр-чыбыр бизәкләр мелкие узоры 2. малый, маленький; өй тулы ыбыр-чыбыр балалар дом полон малыми детьми 3. перен. запутанный, перепутанный; неразборчивый (почерк)
эмоциональ бизәк (сущ.) лингв. эмоциональная окраска
эмоциональ-стилистик бизәк (сущ.) лингв. эмоционально-стилистическая окраска
Тәсадеф