Русско-татарский словарь:
внятный (прил.) 1. ачык ишетелешле, ачык; внятный голос ачык тавыш 2. аңлаешлы, анык; внятный ответ анык җавап
вразумительность (сущ.)(ж) мн. (нет)аңлаешлылык
вразумительный (прил.)аңлаешлы, ачык аңлаешлы, кеше аңларлык, кеше төшенерлек; вразумительный ответ аңлаешлы җавап
доступность (сущ.)(ж) мн. (нет) 1. үтәрлек булу, йөрерлек булу; 2. аңлаешлылык; 3. файдалана алырлык булу; 4. игътибарлылык, түбәнчелеклелек; 5. арзанлык
доступный (прил.) 1. үтәрлек, йөрерлек, керерлек, үтә (йөри) алырлык; тропа, доступная только для пешеходов җәяү йөрүчеләр генә үтәрлек сукмак 2. (о ценах) арзан, һәркем алырлык 3. аңлаешлы, аңларлык; доступное изложение аңлаешлы итеп сөйләү 4. (о человеке) игътибарлы, ягышлы, мөлаем доступный зрению (глазу) күз белән күрерлек
доходчиво (нареч.) разг. аңлаешлы итеп, төшенерлек итеп
доходчивость (сущ.)(ж) мн. нет, разг. аңлаешлылык
доходчивый (прил.)аңлаешлы, гади; доходчивое изложение аңлаешлы сөйләү
замысловатый (прил.)башваткыч, хикмәтле, әкәмәт, кыен аңлаешлы; замысловатый вопрос башваткыч мәсьәлә
лапидарность (сущ.)(ж) мн. нет, книж. лапидарлык, кыскалык һәм ачыклык, кыскалык һәм аңлаешлылык; лапидарность изречения хикмәтле сүзнең кыскалыгы һәм ачыклыгы (аңлаешлылыгы)
лапидарный (прил.) книжн. лапидар, кыска һәм ачык, кыска һәм аңлаешлы
маловразумительный (прил.) книж. начар аңлашыла торган, начар аңлаешлы
малопонятный (прил.)аңлашылмый торган, аз аңлаешлы
неясность (сущ.)(ж)аңлаешсызлык, аңлаешлы булмау, аныксызлык, анык булмау
неясный (прил.) 1. (неотчетливо слышимый) ишетелер-ишетелмәс, тонык 2. (о речи. мыслях, чувствах и т. п.) аңлаешсыз, аңлаешлы булмаган, аңлашылмый торган, ачык булмаган, тонык
облетываться (гл.) см. облетаться облечь I(гл.) 1. кого во что, уст. (одеть) кидерү, киендерү 2. перен. кого-что чем чолгап алу; әверелдерү; облечь тайной сергә әверелдерү 3. перен. что во что әйтеп бирү, белдерү; облечь свою мысль в понятные слова үз фикереңне аңлаешлы сүзләр белән әйтеп бирү 4. перен. кого-что чем бирү, тапшыру; облечь властью власть бирү
общедоступность (сущ.)(ж) 1. (цен и т. п.) һәркем (сатып) алырлык булу 2. (ясность) һәркемгә аңлаешлы булу, һәркемгә аңлаешлылык
общедоступный (прил.) 1. һәркем [сатып] алырлык, һәркемнең хәле җитәрлек; общедоступные цены һәркем сатып алырлык бәяләр 2. һәркемгә дә аңлаешлы, һәркем аңларлык; общедоступная лекция һәркемгә дә аңлаешлы лекция
общепонятный (прил.) книж. һәркем дә аңларлык, һәркемгә дә аңлаешлы; общепонятные выражения һәркем аңларлык әйтемнәр
объяснимый (прил.)аңлаешлы, аңлатып була торган, аңлашыла торган
объяснить (гл.)что аңлату, аңлатма бирү, төшендерү, төшендереп бирү, ачыклау, аңлаешлы итү; объяснить правило кагыйдәне аңлатып бирү
определенный (прил.) 1. (прич.)от определить; 2. билгеле, билгеләнгән; существует определенный порядок билгеле бер тәртип бар 3. анык, ачык, аңлаешлы; дать определенный ответ ачык җавап бирү 4. билгеле, билгеле бер, мәгълүм, кайбер; в определенных случаях билгеле бер шартларда 5. разг. һичшиксез, ачыктан-ачык; это определенный успех бу һичшиксез уңыш
определительность (сущ.)(ж) мн. нет, книж. ачыклык, аңлаешлылык, аныклык
отчетливый (прил.) 1. ачык, анык; отчетливый почерк ачык почерк; отчетливое произношение ачык ишетелә торган әйтелеш 2. ачык, аңлаешлы; отчетливое изложение ачык итеп сөйләп бирү
понятно 1. (нареч.)аңлаешлы [итеп]; говорить понятно аңлаешлы итеп сөйләү 2. (вводн. сл.)(конечно) билгеле, әлбәттә; он, понятно, не сразу догадался ул, әлбәттә, шунда ук сизә алмады
понятность (сущ.)(ж) мн. (нет)аңлаешлылык; понятность вопроса мәсьәләнең аңлаешлылыгы
понятный (прил.) 1. (ясный, вразумительный) аңлаешлы, аңларлык, ачык, төшенерлек 2. (справедливый) урынлы, нигезле; вполне понятное требование бик урынлы таләп понятное дело в знач.(вводн. сл.)әлбәттә, билгеле
популярность (сущ.)(ж) 1. (общедоступность) популярлык, яхшы аңлаешлы булу 2. (известность) [киң] танылганлык, популярлык; пользоваться широкой популярностью киң танылган булу
популярный (прил.) 1. яхшы аңлаешлы, популяр; популярное изложение популяр язылу 2. [киң] танылган, популяр; популярный актер популяр артист; популярная книга популяр китап
прозрачность (сущ.)(ж) мн. (нет) 1. үтә күренмәлелек, үтә күренмәле булу; 2. перен. сафлык, ачыклык, аңлаешлылык
прозрачный (прил.) 1. үтә күренмәле, үтә күренә торган; прозрачное стекло үтә күренмәле пыяла 2. перен. (простой, ясный) саф, ачык, җиңел аңлаешлы 3. перен. (явный) ачык, ачыктан-ачык, күренеп (сизелеп) тора торган; прозрачная цель ачык максат
разборчивый (прил.) 1. таләпчән, сайланучан, җитди; (в еде) талымлы, нәзберек; разборчивый человек таләпчән кеше 2. анык, ачык, аңлаешлы, танырлык, танып була торган; разборчивый почерк ачык почерк
раздельно (нареч.) 1. аерым, аерым-аерым; башка чыгып; жить раздельно аерым яшәү; 2. аерып-аерып, ачык итеп, аңлаешлы итеп; произнести что-н. раздельно аерып-аерып әйтү
толковый (прил.) 1. акыллы, телле; мәгънәле; толковый человек акыллы кеше; толковый совет төпле киңәш 2. аңлаешлы, төшенерлек; толковый рассказ аңлаешлы хикәя 3. аңлатмалы; толковый словарь русского языка рус теленең аңлатмалы сүзлеге
удобопонятность (сущ.)(ж) мн. нет, книж. җинел аңлаешлылык, җиңел аңлашылучанлык
удобопонятный (прил.)җиңел аңлаешлы, бик ансат аңлашыла торган; удобопонятный текст бик ансат аңлашыла торган текст
удобоусвояемый (прил.) книж. 1. җиңел, җиңел сеңдерешле, җинел үзләштерелә торган; удобоусвояемая пища җиңел азык; 2. перен. җинел аңларлык, җиңел аңлаешлы; рассказать в удобоусвояемой форме җиңел аңларлык итеп сөйләп бирү
фразировать (гл.) лингв. муз. ачык итеп әйтү, аңлаешлы итеп әйтү, ачык итеп уйнау (сөйләгәндә яки музыка коралында уйнаганда мөһим урыннарны ачык, аңлаешлы итеп һәм басым ясап әйтү, уйнау)
хитрый (прил.) 1. хәйләкәр; хитрый человек хәйләкәр кеше; хитрая политика хәйләле политика 2. хәйләле, мут, шаян, уенчак; хитрый взгляд уенчак караш 3. башваткыч, катлаулы, хикмәтле, кыен аңлаешлы; хитрый вопрос башваткыч сорау; хитрый механизм катлаулы механизм
четкий (прил.) 1. ачык, анык, төгәл; четкие движения төгәл хәрәкәтләр; четкий почерк ачык почерк; четкий рисунок ачык рәсем 2. перен. ачык, ачык аңлаешлы; четкая формулировка анык формулировка 3. перен. пөхтә, төгәл, җиренә җиткерелгән; четкая работа төгәл эш; четкое исполнение пөхтә башкару
четкость (сущ.)(ж) 1. ачыклык, аныклык, төгәллек; четкость почерка почеркның ачыклыгы 2. перен. (ясность, точность) ачыклык, ачык аңлаешлылык 3. перен. (точность, организованность) пөхтәлек, төгәллек, җиренә җиткерелгәнлек
членораздельно (нареч.)ачык итеп, аңлаешлы итеп; говорить членораздельно аңлаешлы итеп сөйләү
членораздельность (сущ.)(ж) мн. нет, книж. ачык аңлаешлылык
членораздельный (прил.)ачык, аңлаешлы, анык; членораздельная речь ачык сөйләм
экзотерический (прил.) книж. экзотерик, бөтен кешеләргә дә аңлаешлы, серле булмаган
элементарный (прил.) 1. (начальный) элементар, башлангыч, төп; элементарная математика башлангыч математика 2. перен. (простейший) гади, ачык, аңлаешлы; элементарный пример гади мисал 3. хим. , физ. элементар; элементарный анализ элементар анализ
явственный (прил.)ачык, ап-ачык, аермачык, анык, аңлаешлы; явственный звук ачык аваз
ясный (прил.) 1. якты, аяз, ачык; ясная погода аяз һава; ясная ночь аяз төн 2. ачык (аермачык) күренә (сизелә, ишетелә һ.б.ш.) торган; ясные очертания гор тауларның ачык күренә торган сызымталары; ясный звук ачык ишетелә торган аваз 3. (логичный, четкий) ачык аңлаешлы, җиңел аңлаешлы, ачык; ясный ответ ачык аңлаешлы җавап 4. (очевидный) ачык, шөбһәсез, билгеле; ясное намерение ачык ният; ясный вопрос билгеле мәсьәлә ясное дело шик юк, һичшиксез, әлбәттә; ясное дело, мы правильно поступили һичшиксез, без дерес эшләдек; яснее ясного ап-ачык
Татарско-русский словарь:
аз (нареч.) 1. 1) мало, немного (дать, взять, сделать, накопить, узнать, услышать, заниматься ремонтом), незначительно (преуспеть в чём, добавить что); недостаточно (стараться, проявлять усердие); балык аз эләкте рыбы попалось немного; зоопаркта аз булабыз в зоопарке мало бываем; спорт белән аз шөгыльләнү недостаточно заниматься спортом; тәнкыйтьләү генә аз, җәза (бирергә) кирәк аңа одной критики мало (недостаточно)-наказать его нужно 2) (чем, в чём) (походить на что-л., кого-л., напоминать что-л., кого-л.); немного, незначительно (превосходить кого-что); немногим (отличаться, разниться); аз аерыла торган принциплар мало чем (в чём) различающиеся принципы; принципы, которые мало (чем, в чём) различаются; принципы, которые различаются немногим (в немногом, в малом); өлгерлеккә ул синнән аз калыша в расторопности он немногим уступает тебе; аз үзгәргән мало (в чём, чем) изменился; изменился мало 3) в сочет. со словами на-лы,-лык,-ган,-чан мало-; аз аралашучан малообщительный (зал); аз аңлаешлы малопонятный; аз тикшерелгән малоисследованный; аз хәрәкәтләнүчәнлек малоподвижность 2. 1) мало, немного, недолго (пробыть, проучиться где, проболеть, жить, прожить, спать, ждать, горевать); ул бездә аз эшләде он проработал у нас мало 2) мало, недостаточно часто (приезжать куда, встречаться с кем-л., видеть кого-л.) 3. в знач. сравн. ст. меньше, поменьше чего-л., кого-л., чем-л., что-л., кто-л.; ул бездән (безгә караганда) аз эшли он работает меньше нас (чем мы); аз сөйлә, күп эшлә меньше (поменьше) говори, больше (побольше) делай 4. при отриц. немало; аз тырышмадык без аның өчен немало постарались мы для этого; кайгыны аз күрмәгән ул он повидал немало горя ||(прил.) 1. небольшой, незначительный (опыт), малый; аз игътибар бирү обращать незначительное внимание; аз көч белән җиңү победить (с) малыми силами; нәтиҗәгә аз чыгым белән ирешү добиваться результатов с малыми затратами; добиваться результатов при незначительных затратах; халыкның аз өлеше генә лишь небольшая часть народа (людей) 2. малое (небольшое, незначительное, недостаточное) число (количество, контингент, штат и т. п.); аз кеше белән эшләү работать с малым числом людей; аз укучылы мәктәп школа с малым (небольшим) контингентом учащихся; школа, где мало учащихся 3. под логич. ударением 1) мало кто; мало что; аз кешегә ошый торган кәсеп ремесло, которое мало кому по душе; мин киткәннән соң анда аз нәрсә үзгәргән после моего отъезда там мало что изменилось 2) при отриц. немало, немалый; аз көч кермәде аңа в него вложено немало сил; в него вложены немалые силы; аз машинаның башына җитмәде инде ул он уже угробил немало машин 4. недолгий, непродолжительный, малый, короткий; недолговременный; ялың аз икән отпуск у тебя короток (оказывается); аз вакыт эчендә в короткий срок 5. (предик.) 1) мало, немного; малый редко, мал, незначительный, небольшой; недостаточный; мало; үзгәреш аз перемен мало (немного); перемены незначительны; файдаң аз пользы (проку) от тебя мало (немного); польза от тебя небольшая; прок от (из) тебя небольшой (мал, малый, незначительный); табышы аз выгоды мало (немного) от чего, кого; маловыгодный о чём-л.; выгода небольшая от чего, кого; көчебез аз иде сил у нас было немного; силы у нас были незначительны 2) мало, немного, малость чего, кого; немногочисленный; аларда мал аз скота у них мало; скот у них немногочисленный 3)(предик.) мало-; незначителен, низок, недостаточен; недостаточно; осталыгы аз малоискусный; недостаточно искусный; җитештерүчәнлеге аз малопроизводительный; недостаточно производительный; хәзерлеге аз малоподготовленный, он малоподготовлен (недостаточно подготовлен); его подготовленность низка 6. в сочет. с(прил.) на-лы 1) мало-; с малым (небольшим, незначительным) числом (количеством); аз квартирлы малоквартирный (дом); аз комплектлы малокомплектный (школа); аз гаиләле кешеләр малосемейные люди; аз сулы маловодный (о речке, озере, канале); аз тиражлы с малым (небольшим, незначительным) тиражом; малотиражный (сборник) 2) мало-; немного-; с небольшим (малым, незначительным) числом (количеством); аз санлы малочисленный; немногочисленный (отряд, коллектив) 3) мало-; недостаточно; с малым (небольшим, незначительным, недостаточным) чем-л.; малой, незначительной, недостаточной чего-л.; аз белемле малообразованный; малограмотный; недостаточно образованный (грамотный); с малым (недостаточным) образованием; аз сәләтле малоспособный (-одарённый,-даровитый); недостаточно способный (одарённый, даровитый); с малой, недостаточной способностью; аз хәбәрдарлы недостаточно (мало-) сведущий в чём; аз ышанычлы малонадёжный (способ, средство, человек); маловероятный; малодостоверный; недостаточно надёжный (достоверный) (источник, факт); аз әһәмиятле малозначительный; маловажный; малозначный; малосущественный; малозначимый; 4) низко-; мало-; с низким (малым) чем; низкого чего; аз басымлы шина шина низкого давления; шина с низким давлением; аз түләүле хезмәт низкооплачиваемый (малооплачиваемый) труд || в знач.(сущ.) обычно в косв. ф. 1. малое, немногое; то малое (немногое), что есть (имеется, было, имелось); азга канәгать булу довольствоваться малым (немногим); довольствоваться тем малым (немногим), что есть; күпне өмет итеп аздан коры калу упустить малое, позарившись на большее; аз да җитә, күп тә бетә (посл.) и малое достанет, и большого не станет 2. мн. азлар немногие
аңлаешлы (прил.) 1. понятный (речь малыша); вразумительный (ответ, объяснение), доходчивый, удобопонятный (доклад, язык рукописи); ясный (ход событий); ~ җөмлә понятное предложение; ~ төшенчәләр доходчивые понятия ||(нареч.) понятно (излагать свою точку зрения), внятно, разборчиво (говорить), вразумительно (разъяснить трудный вопрос), доходчиво, толково, доступно (рассказать о чём)
аңлаешлылык (сущ.) понятность, внятность, разборчивость, вразумительность, доходчивость, удобопонятность, доступность (пониманию) (лекции, речи малыша)
аңларлык (прил.) см. аңлаешлы аңлаткалау (многокр.) от аңлату 1, 2
Тәсадеф