Русско-татарский словарь:
балаболить (гл.) простореч. 1. лыгырдау, сафсата сату, юк-бар сөйләү, гайбәт сату; 2. эшсез йөрү, юкны бушка аудару, тырай тибү
балабонить (гл.) простореч. 1. лыгырдау, сафсата сату, юк-бар сөйләү, гайбәт сату; 2. эшсез йөрү, юкны бушка аудару, тырай тибү
балабошить (гл.) простореч. 1. лыгырдау, сафсата сату, юк-бар сөйләү, гайбәт сату; 2. эшсез йөрү, юкны бушка аудару, тырай тибү
бирюльки (сущ.) мн. : играть в бирюльки юкны бушка аудару, юк-бар белән шөгыльләнү
валить I(гл.) 1. кого-что аудару, түнтәрү, егу; егу; валить деревья агачларны егу; ветер валить с ног җил аяктан ега 2. что, разг. (ничек җитсә шулай) ташлау, төяү валить вещи в сундук әйберләрне сандыкка төяү 3. что на кого, разг. сылтау, япсару, аудару; валить вину на товарища гаепне иптәшеңә аудару валить с больной головы на здоровую ак этнеке кара эткә
вальщик (сущ.)(м)егучы, аударучы (урман кискәндә агач егучы эшче)
ввалить (гл.) 1. эчкә ыргыту, эчкә ташлау, эчкә аудару (берәр авыр әйберне); 2. простореч. дөмбәсләү, кыйнау, кундырып алу
взвалить (гл.)что 1. китереп салу, салу, күтәртү; төяү; взвалить мешок на спину капчыкны аркага салу 2. перен. разг. (поручить) йөкләү, [эш] тагу; взвалить работу на нового сотрудника яңа хезмәткәргә эш йөкләү 3. перен. разг. (приписать кому-л. что-л. предосудительное) аудару, сылтау, япсару; өстенә алу
взвести (гл.) 1. кого-что (ведя, помочь подняться) күтәрү, өскә мендерү 2. что на кого-что аудару, ябу, сылтау, япсару, тагу, ягу; взвести клевету яла ягу взвести курок курокны кору
вывалить (гл.) 1. кого-что, разг. аудару, аударып ташлау, егып төшерү, түгү, бушату; вывалить песок из мешка капчыктан комны түгү 2. прост. (выйти толпой, группой) агылып килеп чыгу, агылу
завалить (гл.) 1. прям., перен. кого-что тутыру, күмү; завалить яму чокырны күмү; завалить работой эш белән күмү 2. кого-что ишелеп төшеп каплау; дорогу завалило обвалом тау ишелеп юлны каплаган 3. что җимерү, аудару; завалить стену стенаны җимерү 4. перен. что, прост. җимерү, харап итү; тапшыра алмау; завалить дело эшне харап итү; завалить экзамен имтиханны тапшыра алмау
завладевать (гл.) см. завладеть завладеть (гл.)кем-чем 1. (взять, захватить) тартып алу, кулга төшерү 2. перен. үзенә карату, үзенә тарту; үзенә буйсындыру, үз ягына аудару; завладеть вниманием слушателей тыңлаучыларның дикъкатен үзенә тарту
задарить (гл.)кого-что 1. (поднести много подарков) мул итеп бүләкләү, күп бүләк бирү, бүләкләр белән күмү 2. уст. (подкупить) бүләк биреп сатып алу, бүләк биреп үз ягына аудару, үзенә карату
зальстить (гл.) разг. 1. ялагайлана башлау, юмакайлана башлау; 2. простореч. обл. ялагайланып үз ягына аудару
I(предлог) 1. с вин. п. (при обознач. действия, направленного на поверхность или внешнюю сторону предмета) …га, өстенә; положить книгу на стол китапны өстәлгә кую; поставить коробку на шкаф тартманы шкаф өстенә кую; лечь на диван диванга яту; нанизать бусы на нитку җепкә мәрҗән тезү; надеть на ребенка пальто балага пальто кигезү 2. с вин. п. (при обознач. лиц, организаций, на к-рые возлагается ответственность, работа и т. п.) …га, өстенә; свалить вину на товарища гаепне иптәше өстенә аудару; записать книгу на брата китапны энең исеменә яздыру 3. с вин. п. (при обознач. места, на к-рое направлено действие) …га; вернуться на родину туган илгә кайту; пойти на завод заводка бару; заводка эшкә керү 4. с вин. п. (по направлению, в сторону) …га, …га таба; идти на голос тавыш ишетелгән якка таба бару; тавышка таба бару; окна на восток тәрәзәләр көнчыгышка таба [карый]; дверь на улицу ишек урамга таба [карый]; 5. с вин. п. (при обознач. соприкоснсвения, столкновения) …га; напасть на след эзгә төшү; наскочить на забор коймага барып бәрелү; наткнуться на кого-л. в темноте караңгыда кемгә дә булса барып бәрелү 6. с вин. п. (при указ. срока, времени) …та, …не; встреча назначена на десятое июня очрашу унынчы июньгә билгеләнгән; на две недели ике атнага; на зиму кышка, кыш айларына; съездить домой на праздники бәйрәмгә өйгә кайтып килү; на первый раз беренче тапкырга; на этот раз бу юлы, бу очракта; со дня на день бүген-иртәгә, тиз арада, тиз вакыт эчендә; с минуты на минуту или с часу на час менә хәзер; с минуты на минуту он должен появиться менә хәзер ул килеп чыгарга тиеш; на другое утро икенче көнне иртә белән; на следующий день икенче көнне 7. с вин. п. (с какой целью, для чего-л.) …га; отдать на воспитание тәрбиягә бирү; пойти на тренировку тренировкага бару 8. с вин. п. (при обозначении цели, назначения) …лык; отрез на пальто пальтолык материя кисәге; каюта на два человека ике кешелек каюта; обед на семь персон җиде кешелек табын 9. с вин. п. разг. (при обознач. специальности, профессии) …лыкка; учиться на слесаря слесарьлыкка уку; 10. с вин. п. (для, ради) …га, өчен; трудиться на благо общества җәмгыятькә хезмәт итү 11. с вин. п. (с(сущ.)лад, манера, образец) …ча, буенча; на новый лад яңача; на прежний лад искечә 12. с вин. п. (при обознач. предмета, являющегося орудием действия) …га; запереть на замок йозакка бикләү; застегнуться на все пуговицы барлык төймәләрне төймәләү 13. с вин. п. (при обознач. количества, меры) …га; на десятки километров дистәләрчә километрларга 14. с вин. п. (при умножении, делении) …га; помножить на пять бишкә тапкырлау; разделить на два икегә бүлү 15. с предл. п. (на вопрос где) …да, өстендә; сидеть на стуле урындыкта утыру; лежать на кровати кроватьта яту 16. с предл. п. (при обознач. лиц, предметов, одетых, облаченных во что-л.) …өстендә, …өстенә; на ней было пальто аның өстендә пальто иде 17. с предл. п. (при обознач. области, сферы деятельности) …да; учиться на курсах курсларда уку 18. с предл. п. (при указ. на положение, состояние) …да булу; находиться на излечении дәвалану; состоять на чьем-л. иждивении берәүнең тәрбиясендә тору; чувствовать себя на свободе үзеңне иректә хис итү 19. с предл. п. (при обозначении времени, срока) …да; на той неделе мы уезжаем киләсе атнада без китәбез; на утренней заре иртә таңда 20. с предл. п. (в нек-рых устойчивых сочет.) …ганда; на лету очып барганда; на бегу йөгереп барганда; на скаку чабып барганда; на ходу барганда, барган шәпкә 21. с предл. п. (при обознач. предмета, являющегося нижней или внутренней частью чего-л.) …лы, …эчле; пальто на меху мех эчле пальто; сапоги на мягкой подошве йомшак олтанлы итекләр 22. с предл. п. (при обознач. средств передвижения) …да, …белән; на лыжах чаңгыда; приехать на лошади ат белән килү 23. с предл. п. (при посредстве, с помощью чего-л.) …да; жарить на масле майда кыздыру 24. с предл. п. (при обознач. вещества, к-рое входит в состав чего-л.) …га эшләнгән, …да эшләнгән, …лы, … кушып (катнаштырып) эшләнгән; мазь на вазелине вазелинлы май; пастила на меду бал кушып әзерләнгән пастила спасибо на добром слове яхшы сүзегез өчен рәхмәт; сорвать зло на ком торма ачуын тоздан алу
навалить (гл.) 1. кого-что на кого-что [өстенә] кую, [өстенә] салу; өю; навалить один мешок на другой бер капчыкны икенчесе өстенә кую; навалить мешок на телегу капчыкны арбага [күтәреп] салу 2. перен. что на кого-что [күп итеп] йөкләү, өю, аудару; навалить работу на одного барлык эшне бер кеше өстенә өю 3. кого-чего, что [күп итеп] аудару; навалить дров күп итеп утын аудару 4. перен. безл. кого-чего, разг. [бик күп] җыелу; много народу навалило бик күп халык җыелды; навалило много снегу бик күп кар яуган
нанести (гл.) 1. что, чего (берникадәр, күп итеп) китерү, китереп өю (тутыру, аудару); нанести книг бик күп китап китерү 2. безл. что, чего (җил, агым белән) илтеп (китереп) өю; илтеп (китереп) ташлау; ветром нанесло сугроб җил көрт китереп өйгән 3. безл. кого-что разг. (натолкнуть с разгона) китереп бәрдерү, илтеп бәрдерү 4. что сөртү, каплау; нанести смазочное масло на деталь детальне майлау 5. что төшерү; нанести город на карту шәһәрне картага төшерү; нанести чертеж на кальку сызымны калькага төшерү 6. что, чего (берникадәр) йомырка салу; нанести яиц йомырка салу 7. : нанести обиду хәтер калдыру, үпкәләтү; нанести оскорбление мәсхәрә итү; нанести поражение җиңү; нанести рану яралау; нанести удар сугу; нанести урон зыян китерү, зарар китерү нанести визит кому визит ясау
обвалить (гл.)что (обрушить) ишеп төшерү, җимереп төшерү, төртеп аудару
обработать (гл.) 1. что эшкәртү; чистарту; землю җирне эшкәртү 2. перен. кого-что. прост. (склонить к чему-л.) үз ягына аудару; йогынты ясау, тәэсир итү обработать рану яраны чистарту (бәйләп кую алдыннан)
опрокинуть (гл.) 1. кого-что аудару, түнтәрү, йөзтүбән каплау, каплап аударып кую; опрокинуть стол өстәлне аудару; 2. перен. кого-что (заставить отступить) чигендерү, чигенергә мәҗбүр итү, куып җибәрү; опрокинуть войска противника дошман гаскәрләрен куып җибәрү 3. перен. что (опровергнуть, разрушить) юкка чыгару, җимерү; опрокинуть планы врага дошманның планнарын юкка чыгару
II(гл.) 1. см. перелить; 2. чем төрле төсләргә кереп ялтырау, [төсләр] алмашынып тору; переливать всеми цветами радуги салават күпере сыман төрле төсләргә кереп ялтырау переливать из пустого в порожнее корыны башка аудару, юкны бушка аудару
переложить (гл.) 1. кого-что күчерү, күчереп кую, алып кую; переложить книги из шкафа на полки китапларны шкафтан киштәләргә күчерү 2. перен. что (икенче берәүгә) йөкләү, аудару; переложить ответственность на другого җаваплылыкны икенче берәүгә йөкләү 3. что чем аралаштырып салу; переложить яблоки соломой алмаларны салам белән аралаштырып салу 4. что яңадан салу, башкача чыгару; переложить печку мичне яңадан чыгару 5. что. мүз., лит. әйләндерү, салу; переложить стихи на музыку шигырьне музыкага салу 6. чего. разг. чамадан артык салу; переложить перцу в суп ашка борычны чамадан артык салу
перепереть (гл.) простореч. 1. (берәр нәрсә аркылы) өстерәп чыгару; сөйрәп чыгару; 2. перен. разг. шутл. аудару, алама тәрҗемә итү; 3. простореч. вульг. (берәр нәрсә аркылы) чыгу
повалить I(гл.)кого-что аудару, аударып ташлау, егу, егып салу; төшерү, төшереп җибәрү; ветер повалил дерево җил агачны аударган
повергнуть (гл.) 1. кого-что, во что, высок. дучар итү, төшерү; эта весть повергла меня в отчаяние бу хәбәр мине өметсезлеккә төшерде 2. кого-что, уст. (повалить) аудару, егу, аударып (егып) ташлау
подбиться (гл.) простореч. үз ягына аудару, ышанычын казану; подбился я к дочери шорника и с нею отца обокрал (Некрасов) шорникның кызын үз ягыма аудардым да, аның белән бергә атасының әйберләрен урладым
подвалить (гл.) 1. что, чего янына өю (аудару, бушату); подвалить к забору песку койма янына ком китереп аудару 2. что, чего өстәп салу (җибәрү), өсти тешү, өстәү; подвалить в костер хворосту учакка чыбык-чабык өстәп җибәрү 3. безл. кого-чего, прост. өстәлү, өсте-өстенә килү, килеп җыелу, тагын килү; народу подвалило халык килеп җыелды
подкосить (гл.) 1. что [чалгы белән] чабу, чабып ташлау; подкосить крапиву у забора койма буендагы кычытканны чабып ташлау 2. перен. кого-что егу, аяктан егу, аудару; пуля его подкосила пуля аны аяктан екты 3. перен. кого-что хәлдән тайдыру, йончыту; горе его подкосило аны хәсрәт йончыткан
подкупить (гл.) 1. кого-что сатып алу, үз ягыңа аудару (акча яки бүләк биреп, сыйлап); подкупить свидетелей шаһитләрне сатып алу 2. перен. кого-что үзенә карату, үз ягына аудару, җәлеп итү; он подкупил всех своей добротой киң күңелле булуы белән ул барысын да үзенә каратты 3. что, чего тагын бераз сатып алу, өстәмә рәвештә сатып алу; подкупить сахару бераз шикәр сатып алу
подкупщик (сущ.)(м) разг. устар. сатып алучы, үз ягына аударучы (берәр кешене)
подладиться (гл.)к кому-чему, разг. 1. җайлашу, яраклашу, ияләшү, күнегү, ипләшү, көйләнү; подладиться к работе напарника кулдашыңның эшенә җайлашу 2. перен. [берәр кешегә] ялагайланып ярау, куштанланып үз ягына аудару
подслуживаться (гл.) неодобр. см. подслужиться подслужиться (гл.) неодобр. ялагайланып үз ягына аудару; ялагайланып (тәлинкә тотып) ышанычын казану
пустой (прил.) 1. буш; пустая бочка буш мичкә; пустой дом буш өй 2. перен. буш, мәгънәсез; пустой человек буш кеше; пустые слова буш сүзләр 3. (полый внутри) куыш; пустой шар куыш шар 4. перен. эчтәлексез, мәгънәсез, буш; пустая книга эчтәлексез китап 5. перен. (незначительный) кечкенә, әһәмиятсез; пустой повод кечкенә сәбәп _ [переливать] из пустого в порожнее юкны бушка аудару; пустая затея юк эш, юк нәрсә, кирәкмәган эш; пустая порода горн. буш токым, кысыр токым; пустая трата времени вакытны бушка әрәм итү; пустое дело юк эш, юк нәрсә; пустое место буш кеше; әһәмиятсез кеше; пустой звук буш сүз; пустой карман буш кесә (акчасыз); с пустыми руками [прийти, явиться, уйти и т. п.] буш кул. белән [килү, китү һ. б. ш.]
размыть (гл.)что су юып ашау (ишү); су юып аудару, су юып алып китү
ронить (гл.) обл. 1. кисү, чабу; кисеп аудару, кисеп егу; кисеп (чабып) ташлау; ронить лее урман кисү; ронить траву үлән чабу; 2. перен. әйтү, сүз кату, сүз кушу; что не ронишь слова ласкового? нигә бер ягымлы сүз дә әйтмисең?
рушить I(гл.) 1. (ломая валить) җимерү, аудару, ишү; егу, түндерү; 2. перен. устар. вату, җимерү, бозу, юкка чыгару (мәсәлән, иске гореф-гадәтләрне), 3. старин. и обл. турау, кисәкләргә бүлгәләү; тураклау, кискәләү (мәсәлән, икмәкне, пешкән тавыкны һ.б.)
свалить (гл.) 1. кого-что аудару, егу, аяктан егу; свалить дерево агач аудару; свалить с ног аяктан егу 2. перен. кого. разг. (о сне, болезни) аяктан егу, аудару; биләп алу; его свалила болезнь аны авыру аяктан екты 3. кого-что ташлау, ыргыту, аудару, төшереп җибәрү; сваливать ношу с плеч йөкне җилкәдән төшереп җибәрү 4. что өю, ташлау, тутыру; сваливать все в угол һәммәсен бер почмакка китереп ташлау 5. перен. что на кого-что. разг. аудару, сылтау, япсару; сваливать вину на другого гаепне икенче берәүгә япсару свалить с больной головы на здоровую ак эт бәласе кара эткә
склонить (гл.) 1. что (нагнуть) ию, бөгү, авыштыру, салындыру; склонить голову башны ию 2. перен. кого-что (расположить к себе) үз ягыңа аудару, җәлеп итү 3. перен. кого-что, к чему, на что [өндәп] күндерү, (димләп) ризалату; склонить к побегу качарга күндерү
сломить (гл.) 1. что каерып сындыру, аудару, егу; буря сломила дерево давыл агачны аударган 2. перен. кого-что җиңү, буйсындыру, сындыру; сломить сопротивление врага дошманның каршылык күрсәтүен җиңү сломя голову [бежать, кинуться] разг. җан фәрманга [чабу, йөгерү]
ступа (сущ.)(ж)киле ; в ступе воду толочь бушка аудару
шмякать (гл.) простореч. шап итеп төшерү, шап итеп аудару
Татарско-русский словарь:
авыштыру 1. 1) клонить (голову набок, шею, мачту); отклонять/отклонить; (несколько, немного) склонять/склонить, наклонять/ наклонить 2) накренять/ накренить (судно, лодку, коляску); покосить, уваливать/увалить прост. (скирд) || крен 2. переваливать (тело из стороны в сторону) || переваливание 3. перекладывать/переложить; пересыпать/пересыпать (из одного сосуда в другой) || перекладка, перекладывание 4. переливать/перелить (какую-л. жидкость) || переливание 5. ирон. перелагать/переложить || переложение (о механическом переводе с одного языка на другой и т. п.) 6. склонять/склонить, перетягивать/перетянуть кого (на чью-л. сторону) 7. перен. разг. пережить, проводить/провести (трудное время года) 8. разг. см. аудару4 9. в знач.(нареч.) разг. авыштырып (только) на исходе, под конец, к концу, в конце чего
агдару (гл.)(перех.) диал. см. аудару3
акгвардияче (сущ.) 1. белогвардеец || белогвардейский 2. мн. акгвардиячеләр белогвардейцы, белогвардейщина собир. акдару (гл.) перех.,(гл.)(неперех.) 1. (перех.) см. аудару 2. (гл.)(неперех.) лить как из ведра (о дожде)
II(гл.)(перех.) диал. 1. см. аудару3 2. разобрать
аударгалау (многокр.) от аудару
аударттыру (понуд.) см. аударту аударту (понуд.) от аудару
аудару (гл.)(перех.) 1. опрокидывать/опрокинуть (урну, лодку на воду, воз); валить/повалить || опрокидывание; урындыкларны ~магыз не опрокиньте (повалите) стулья 2. валить/повалить, сваливать/свалить (дерево, забор, плетень) || сваливание, валка; җил багананы ~ган ветер повалил (свалил) столб; агач ~уны механизацияләү механизация валки деревьев 3. валить, сваливать/свалить, уваливать/увалить (отходы производства куда-л.); вываливать/вывалить (дрова из саней, уголь из тачки) || сваливание, вываливание; тирес ~а торган урын место, куда (где) валят навоз; металл калдыкларын өемгә ~у сваливать металлолом в кучу 4. вваливать/ввалить (зерно в угол клети, щебень в яму, картофель под навес) 5. (разрушать) заваливать/зава-лить разг. (каменную стену); обваливать/обвалить || заваливание разг. 6. перен. прост. опрокидывать/опрокинуть прост. (кружку пива) || опрокидывание прост. 7. перен. сваливать/свалить на кого (вину); валить, взваливать/взвалить; перекладывать, переложить || сваливание, перекладывание 8. перен. склонять/склонить кого (на чью-л. сторону) || склонение книжн. аудару-түнтәрү (гл.)(перех.) см. аудару1, 2
аударылу (гл.) страд. от аудару 1. опрокидываться кем, чем (об урне, стульях, телеге и т. п.), быть опрокинутым (поваленным) 2. заваливаться, быть заваленным разг. кем (о каменной стене, заборе и т. п.); обваливаться кем, чем 3. валиться, сваливаться кем, чем (о деревьях, заборе, столбе и т. п.) 4. валиться, свалиться, уваливаться кем (об отходах производства и т. п.); вываливаться 5. вваливаться, быть вваленным 6. перен. сваливаться на кого (вина); валиться, взваливаться
аударышу (взаим.-совм.) от аудару
Тәсадеф