Русско-татарский словарь:
величина (сущ.)(ж) 1. зурлык, күләм; измерить величину чего-л. нәрсәнең дә булса зурлыгын үлчәү 2. мат. зурлык; постоянная величина даими зурлык; переменная величина үзгәрешле зурлык 3. перен. күренекле кеше, атаклы кеше, зур зат; он-величина в литературном мире әдәбият дөньясында, ул күренекле кеше
выдающийся (прил.) 1. (прич.)от выдаваться 1, 2; 2. күренекле, атаклы; выдающесся произведение күренекле әсәр
громкий (прил.) 1. каты, кычкырып…, яңгыравыклы; көчле; громкий голос каты тавыш; громкий разговор кычкырып сөйләшү 2. перен. данлыклы, атаклы; шау-шулы, дөнья шаулаткан; громкое имя данлыклы исем; громкий процесс дөнья шаулаткан процесс 3. перен. (напыщенный) кабарынкы, күперенке, буш; громкие фразы буш сүзләр
(прил.) 1. урынлы, хаклы; заслуженная похвала урынлы мактау 2. атказанган; заслуженный деятель искусств атказанган сәнгать эшлеклесе; заслуженный учитель атказанган укытучы 3. атаклы, танылган, күп хезмэт күрсәткән; заслуженный ученый күп хезмәт күрсәткән галим
звезда (сущ.)(ж)в разн. знач. йолдыз; Полярная звезда Тимер казык йолдызы; пятиконечная звезда биш канатлы йолдыз; маршальская звезда маршал йолдызы; морская звезда зоол. диңгез йолдызы; звезда первой величины беренче зурлыктагы йолдыз звезда экрана атаклы киноактриса; звезд с неба не хватает акылга таман кеше; арты белән киртә җимерми, гадәти кеше; верить в свою звезду үз бәхетеңә ышану; родиться под счастливой звездой бәхетле булып туу
знаменитость (сущ.)(ж)атаклы (данлыклы) кеше
знаменитый (прил.)атаклы, күрнекле, данлыклы; знаменитый поэт атаклы шагыйрь
знатный (прил.) 1. атаклы, күренекле, данлыклы; знатный тракторист атаклы тракторчы 2. аксөяк[ләр] …ы; знатный род аксөякләр нәселе
известность (сущ.)(ж)атаклылык, дан; мәшһүрлек; получить известность дан алу; пользоваться известностью мәшһүр булу ставить (поставить) в известность кого-что белдерү, хәбәр итү
именитость (сущ.)(ж) мн. нет, книж. устар. атаклы кеше, танылган кеше
именитый (прил.)атаклы, танылган, олы; именитый гость олы кунак
коряга (сущ.)(ж)суга баткан ботаклы-чатаклы агач
коряжистый (прил.)ботаклы-чатаклы; кәкре-бөкре зур ботаклы
маэстро (сущ.)(м)маэстро (атаклы музыкант, художник һәм шахматчыларга карата әйтелә торган мактаулы исем)
мемориал (сущ.)(м)мемориал ( 1. атаклы спортчы хөрмәтенә үткәрелә торган спорт ярышлары 2. берәр зур тарихи вакыйга яки даһи шәхес истәлегенә багышланган архитектура-скульптура ансамбле яки монумент, һәйкәл)
мировой I(прил.) 1. галәм …ы, дөнья …ы; мировое пространство галәм киңлеге 2. бөтендөнья …ы; мировая война бөтендөнья сугышы; мировая культура бөтендөнья культурасы; мировая система социализма бөтендөнья социализм системасы 3. дөнья-күләм, дөнья күләмендәге; мировой рекорд дөнья-күләм рекорд 4. бөтендөньяга танылган, данлыклы, атаклы; ученый с мировым именем бөтен дөньяга танылган галим 5. перен. разг. (очень хороший) шәп, менә дигән, бер дигән; мировой парень шәп егет мировая скорбь чиктән тыш төшенкелек, пессимизм
модный (прил.) 1. модага кергән; модалы, мода буенча тегелгән; модный костюм мода буенча тегелгән костюм 2. бүген атаклы, бүген мәшһүр; модный писатель бүген мәшһүр язучы 3. модалар …ы; модный журнал модалар журналы
небезызвестный (прил.) ирон. шактый танылган; даны таралган, атаклы; небезызвестный сплетник атаклы гайбәтче
недостаток (сущ.)(м) 1. җитмәү, җитешмәү, җитәрлек булмау, аз булу, азлык; тарлык, тар булу; кытлык; недостаток воздуха һаваның аз булуы; за недостатком времени вакыт җитмәү аркасында; недостаток рабочей силы эшче көчләрнең җитешмәве 2. обычно мн. недостатки разг. (нужда) мохтаҗлыклар; кысынкылык; кытлык 3. (изъян) кимчелек, җитешсезлек; чатаклык; кимчелекле як, җитешсез як _ нет недостаткав в ком-чем мохтаҗлык юк, җитәрлек
паломничество (сущ.)(с) 1. паломниклык, хаҗга бару (зиярәт кылу) 2. перен. разг. күмәкләп сәяхәт итү, күмәкләп зиярәт кылу (атаклы урыннар белән танышып йөрү)
пантеон (сущ.)(м)пантеон ( 1. атаклы кешеләрнең мәетләре куела торган монументаль бина 2. борынгы грекларда һәм римлыларда: барлык аллаларга багышланган гыйбадәтханә 3. күп аллаларны таный торган берәр диндәге барлык аллалар 4. перен. тарихтагы күренекле исемнәр, әсәрләр, фактлар һ.б.ш. ның җыелмасы)
пользовать (гл.) книж. устар. 1. файда китерү, табыш китерү; 2. дәвалау; больного пользовал известный врач авыруны атаклы врач дәвалады
развенчать (гл.)кого-что данын юкка чыгару, дәрәҗәсен төшерү, фаш итү; күздән төшерү; развенчать знаменитость атаклы кешенең данын юкка чыгару
репродукция (сущ.)(ж) 1. репродукция, күчермә; репродукция известной картины атаклы картинаның күчермәсе 2. полигр. , фото репродукция, күчерү
светило (сущ.)(с) 1. яктырткыч, күк яктырткычы 2. перен. йолдыз, маяк (берәр өлкәдә дан казанган атаклы кеше)
славный (прил.) 1. данлыклы, данлы, шөһрәтле, шанлы, атаклы; славное имя данлыклы исем 2. разг. менә дигән, бик яхшы, бик һәйбәт, бик шәп; славная девушка менә дигән кыз
чихчиры ед. нет, воен. доревол. см. чикчиры чичероне (сущ.)м( нескл. )чичероне, күрсәтеп, аңлатып йөрүче (музейларда, берәр җирнең игътибар итәрлек, атаклы урыннарында туристларга аңлатып йөрүче)
Татарско-русский словарь:
атак (сущ.) 1. прост. см. атаклылык 2. диал. прозвище
атаклы (прил.) 1. 1) (широко) известный (человек, метод, курорт), популярный (певец, кинофильм); знатный, знаменитый (мастер, изобретатель, писатель, артист) 2) именитый (человек, генерал), маститый (химик, философ, политик, скульптор); илебезнең ~ галимнәре известные учёные страны 2. (предик.) (широко) известен; популярен; знатен; знаменит, именит, с именем; славится, славен чем-л.; знаменателен чем; ул чор нәрсәсе белән ~? чем эта эпоха знаменательна? 3. (с дурной стороны) 1) пресловутый (о доктрине, теории) 2) см. ата(прил.)
атаклылык (сущ.) (широкая) известность (человека, имени, произведения, песни, курорта); знатность (мастера, реставратора, изобретателя); популярность (артиста, кинофильма), именитость (научного деятеля, рода); знаменитость (полководца, музея, ярмарки, испытателя, породы)
атаулы (прил.) 1. редко именной 2. диал. см. атаклы 3. специально приглашённый (гость)
аяулы-ардаклы (прил.) диал. см. атаклы аяусыз (прил.) беспощадный, безжалостный, нещадный, жёсткий (человек, характер чей); неумолимый (приговор); драконовский (закон, метод репрессий) не знающий пощады (жалости) ||(нареч.) беспощадно, безжалостно (убивать, истреблять, высмеивать кого, что); без пощады (милосердия), не щадя (пощадив), не давая (ведая) пощады (наказывать кого); нещадно, неумолимо (палит солнце)
ботак-чатаклы (прил.) см. ботаклы-чатаклы ботаклану (гл.)(неперех.) ветвиться, ответвляться, разветвляться || ветвление, разветвление
ботаклы-чатаклы (прил.) 1. слишком ветвистый, сучковатый 2. перен. о засорённом нелитературными элементами языке
йолдыз (сущ.) 1. астр. в разн. знач. звезда || звёздный; күк йөзен ~лар каплаган небо усеяно звёздами; ~лар хәрәкәтен күзәтү наблюдать за движением звёзд; бишенче зурлыктагы ~ звезда пятой величины; ~ларга юл салу прокладывать путь к звёздам (в космос); ~дай балкый сияет, как звезда; мәхәббәт ~ы звезда любви; илһам ~ы звезда вдохновения; атаклы сәхнә ~ы знаменитая звезда сцены; ~лар тупланышы звёздное скопление; ~лар системасы звёздная система; ~ туганнар звёздные (космические) братья 2. в притяж. ф. йолдызым форма ласкового обращения звёздочка моя; йом-йом күзең, йокла инде, ~ым закрой-ка глазки, спи моя звёздочка 3. звезда (предмет в форме звезды); биш почмаклы ~ пятиконечная звезда; Кызыл Йолдыз ордены орден Красной Звезды; Алтын Йолдыз медале медаль Золотая Звезда
пакизәлек (сущ.) книжн. 1. чистоплотность, опрятность; ~ге белән атаклы известен своей чистоплотностью 2. прям., перен. чистая душа; целомудрие
парсалык (сущ.) книжн. 1. отшельничество 2. аскетическое благочестие; ~гы белән атаклы известный своим аскетическим благочестием
сунарчы (сущ.) охотник; см. аучы; атаклы ~ знаменитый охотник
тавышлылык (сущ.) 1. озвученность; фильмның ~гы озвученность фильма 2. перен. шумливость, скандальность; ~гы белән атаклы известен (известный) своей скандальностью
тәрбиячеллек (сущ.) педагогичность; стремление к воспитанию, к применению педагогики (педагогических установок и приёмов); ~ге белән атаклы известный своей педагогичностью
туйчы (сущ.) 1. участник (в особенности организатор) свадьбы; ~лар төн йокламаганны күршеләр белмәс (посл.) соседи не знают, что участники свадьбы ночь не спали 2. 1) человек, любящий быть на свадьбах 2) знаток свадебных обрядов; атаклы ~ знаменитый знаток и любитель свадеб
чатак-ботак (прил.) см. чатлы-ботлы чатаклык (сущ.) ненормальность, недостаток, неправильность
Тәсадеф