Русча-татарча, татарча-русча онлайн сүзлек
Русско-татарский, татарско-русский онлайн словарь

Русско-татарский словарь:

аскет (сущ.)(м)аскет, суфый, дәрвиш (аралашмаучан, ялгызлыкны яратучан)

брег (сущ.)(м) устар. см. берег бред (сущ.)(м)саташу (йокы аралаш яки өндә авыру хәлендә)

вмешать (гл.) 1. что во что (добавить) өстәп катыштыру, өстәп кушу, аралаштыру 2. перен. кого-что, разг. китереп тыгу, бутау, катнаштыру; вмешать в опасное дело куркыныч эшкә бутау

водиться (гл.) 1. (иметься) булу, яшәү; в реке водятся ерши елгада шыртлакалар бар 2. с кем, разг. (дружить) йөрешү, аралашу как водится гадәттәгечә, гадәт буенча

вперемежку (нареч.)алмашлап, аралаш, алмаш-тилмәш; аралашып; березы росли вперемежку с елями каеннар чыршылар беләп аралашып үскәннәр

вперемешку (нареч.)аралаш, буталып, аралашып; книги лежали вперемешку с тетрадями китаплар дәфтәрләр белән буталып яталар иде

впросонках (нареч.) разг. йокы аралаш, уяныр-уянмас

вразбивку (нареч.) разг. бүлеп-бүлеп, аралаштырып, тәртипсез рәвештә; спрашивать вразбивку тәртипсез рәвештә сорашу

вращаться (гл.) 1. әйләнү, бөтерелү; Луна вращается вокруг Земли Ай Җир тирәсендә әйләнә 2. перен. булу, болгану, аралашу; вращаться среди актеров актерлар арасында булу 3. страд. от вращать

диффузия (сущ.)(ж) физ. диффузия, үзара аралашу (катнашу); диффузия газов газларның үзара катнашуы

дичиться (гл.)кого-чего и без доп. , разг. тарсыну, тартыну, ятсыну, оялу; читсенү, аралашмау, дичиться посторонних чит кешеләрдән тартыну (оялу)

замирать (гл.) см. замереть замкнуто (нареч.)аралашмыйча, бикләнеп, ябылып; жить замкнуто бикләнеп яшәү; аралашмыйча яшәү

замкнутость (сущ.)(ж) 1. йомыклык, аралашмау, ялгызлыкны ярату; җәмгыятьтән читләшү; замкнутость характера характерның йомыклыгы 2. чикләнгәнлек; замкнутость пространства пространствоның чикләнгәнлеге

замкнутый (прил.) 1. йомык, аралашмаучы, аралашмый торган, тар, җәмгыятьтән читләшкән; замкнутая среда тар мохит 2. астыртын, ялгызлыкны яратучан; замкнутый человек ялгызлыкны яратучан кеше 3. йомык, чикләнгән; замкнутое пространство чикләнгән пространство

замкнуться (гл.) 1. прост. бикләнү; замок замкнулся йозак бикләнде 2. тоташу; цепь замкнулась эл. чылбыр тоташты 3. во что, в чем йомыклану, аралашмау, бикләнеп яшәү, кеше белән аралашмау; замкнуться в семейном кругу үз семьяңда бикләнеп яшәү

затворник (сущ.)(м) 1. дәрвиш, аскет 2. ялгыз яшәүче, кешеләр белән аралашмаучы; жить затворником дәрвиш кебек яшәу

затворничество (сущ.)(с)үзенә бикләнгәнлек, аралашмау

знаться (гл.)(с)кем-чем, разг. таныш булу, белү, аралашу; он ни с кем не хочет знаться ул беркем белән дә аралашырга теләми

карантин (сущ.)(м)карантин ( 1. берәр эпидемия булган урыннан килгән кешеләрне, пароходларны, товарларны тикшерү өчен санитария пункты 2. йогышлы авыру белән авырган яки шундый авырулар белән аралашкан кешене вакытлы рәвештә башкалардан аерып тоту)

климатология (сущ.)(ж)климатология (климатның төрләрен, аларның формалашуын һәм географик таралашын һәм органик тормышка тәэсирен өйрәнә торган фән)

коммуникабельный (прил.)коммуникабель …; җиңел аралаша торган

коммуникация (сущ.)(ж) 1. спец. коммуникация, багланыш, элемтә 2. лингв. аралашу; речь как средство коммуникации аралашу чарасы буларак сөйләм

компанейский (прил.) разг. аралашучан, компаниячел; компанейский человек компаниячел кеше

контакт (сущ.)(м) 1. тех. контакт (электр үткәргечләрнең тоташкан урыны) 2. перен. бәйләнеш, үзара бәйләнеш, аралашу, контакт; вступить в контакт с кем-л. берәр кеше белән бәйләнешкә керү

малообщительный (прил.) книж. аз аралашучан; аралашырга яратмаучан; малообщительный человек аз аралашучан кеше

массобоязнь (сущ.)(ж) неодобр. халыктан читләшү, халык белән аралашмау

II(гл.)что 1. болгату, туглау; мешать кашу ботканы болгату 2. катнаштыру, аралаштыру, кушу; мешать глину с песком кызыл балчыкны ком белән аралаштыру

натасовать (гл.) разг. аралаштыру

нелюдим (сущ.)(м)кыргый, кешедән качучан, кешеләр белән аралашмаучан [кеше]

нелюдимка (сущ.)(ж)кыргый, төмсә, кешедән качучы, кешеләр белән аралашмаучан

нелюдимый (прил.) 1. кыргый, кешедән качучан, кешеләр белән аралашмаучан; нелюдимый человек кешеләр белән аралашмаучан кеше 2. (безлюдный) тын, тыныч, аулак, кешесез

необщительность (сущ.)(ж)аралашмаучанлык, кыргыйлык

необщительный (прил.)аралашмаучан, катнашмаучан, кыргый

обдерганный (прил.) разг. 1. йолкып бетерелгән; 2. йолкыш, сәләмә; ты вот с дворянами водишься, а ходишь общипанная да обдерганная (А. Островский) син менә дворяннар белән аралашасың, ә үзең йолкыш, сәләмә йөрисең

обшнырять (гл.) простореч. см. обшнырить общаться (гл.)(с)кем аралашу, барып-килеп йөрешү, бәйләнеш тоту

общение (сущ.)(с)бәйләнеш, аралашу, йөрешү, бәйләнеш тоту; тесное общение тыгыз бәйләнеш

общительность (сущ.)(ж)аралашучанлык, аралашучан булу

общительный (прил.)(не замкнутый) аралашучан, кешегә катнашучан; общительный человек аралашучан кеше

орудие (сущ.)(с) 1. корал; орудие труда хезмәт коралы; прицепные орудия тагылма кораллар 2. перен. чара; язык-орудие общения людей тел-кешеләрнең аралашу чарасы 3. туп, орудие; дальнобойное орудие еракка ата торган орудие

особиться (гл.) устар. читтә тору, аралашмау; он все от людей особится ул һәрвакыт кешеләрдән читтә тора; ул бервакытта да кешеләр белән аралашмый

отмежеваться (гл.)от кого-чего 1. (отделиться межой) межа белән аерылу, ызан [чик билгесе] белән аерылу 2. перен. (отделиться) аерылу, аерылып чыгу 3. перен. (прекратить общение) аралашмый башлау; араны өзү

отшатнуться (гл.)от кого-чего 1. (отклониться) тайпылу, читкә тайпылу, кинәт артка ташлану 2. перен. разг. аралашмый башлау, йөз чөерү, читләшү, бизү

отшиться (гл.) простореч. 1. сүтелеп төшү (тегеп куелган нәрсә турында); 2. фам. (отстраниться, отойти) читкә китү, аралашмау, катнашмау; 3. см. отшить3

перекрестный (прил.)як-яктан, төрле яклап; перскрестный огонь воен. як-яктан утка тоту; перскрестный допрос төрле яклап сорау алу (берәүдән берничә кешенең сорау алуы) перскрестная рифма лит. аралаш рифма; перскрестное опыление бот. читтән серкәләнү

переложить (гл.) 1. кого-что күчерү, күчереп кую, алып кую; переложить книги из шкафа на полки китапларны шкафтан киштәләргә күчерү 2. перен. что (икенче берәүгә) йөкләү, аудару; переложить ответственность на другого җаваплылыкны икенче берәүгә йөкләү 3. что чем аралаштырып салу; переложить яблоки соломой алмаларны салам белән аралаштырып салу 4. что яңадан салу, башкача чыгару; переложить печку мичне яңадан чыгару 5. что. мүз., лит. әйләндерү, салу; переложить стихи на музыку шигырьне музыкага салу 6. чего. разг. чамадан артык салу; переложить перцу в суп ашка борычны чамадан артык салу

перемежать (гл.)что чем, с чем аралаштыру, чиратлаштыру, катнаштыру; перемежать работу с отдыхом эшне ял белән чиратлаштыру

перемежаться (гл.)(с)чем чиратлашу, аралашу, катнашу; зной перемежается с прохладой эсселек җиләс һава белән чиратлаша

перемешаться (гл.) 1. аралашу, кушылу, буталу; все вещи перемешались барлык әйберләр аралашып беткән 2. перен. буталып бету; все в голове перемешалось башымда бөтенесе буталып беткән

переслоить (гл.) спец. катлап салу, катлау-катлау итеп аралаштырып салу, катлау-катлау аралаштырып өю; переслоить песок с известью ком белән известьне катлам-катлам итеп аралаштырып өю

переслоиться (гл.) спец. катлам-катлам булып аралашу; песок переслоился с суглинком ком балчыклы туфрак белән катлам-катлам булып аралашкан

III(гл.)что 1. икенче савытка бушату, бүтән савытка тутыру (салу), авыштыру; пересыпать соль в мешок тозны капчыкка бушату 2. аралаштырып салу, [араларына] сибү; пересыпать вещи нафталином әйберләргә нафталин сибү 3. перен. катнаштырып сөйләү, кыстыру, кыстырып сөйләү; пересыпать речь шутками сүзгә мәзәкләр катнаштырып сөйләү

перетаскиваться (гл.) разг. фам. см. перетащиться перетасовать (гл.) 1. что. карт. яңадан бутау, яңадан болгату 2. перен. кого-что. разг. (төрлесен төрле җиргә) күчереп бетерү, болгатып (аралаштырып) бетерү; перетасовать все бумаги в столе өстәл эчендәге барлык кәгазьләрне аралаштырып бетерү

перетасовка (сущ.)(ж) см. перетасовать перетасовывать (гл.) см. перетасовать перетасовываться (гл.) страд. болгатылу, яңадан болгатылу, аралаштырылу

подсевной (прил.)аралаштырып чәчелгән, өстәп чәчелгән; подсевная трава өстәп чәчелгән үлән

подсеивать (гл.) см. подсеять подсеиваться (гл.) страд. 1. өстәп чәчелү, өстәмә рәвештә чәчелү; 2. спец. аралаш чәчелү

подсеять (гл.)что, чего 1. өстәп чәчү, өстәмә рәвештә чәчү, тагын бераз чәчү; подсеять пшеницы тагын бераз бодай чәчү 2. (траву между всходами) аралаштырып чәчү, катнаштырып чәчү, арасына чәчү ( мәс. уҗымга аралаштырып күпьеллык үлән чәчү)

подтасовать (гл.)что 1. карт. хәрәмләү максаты белән буташтыру, хәрәмләп аралаштыру 2. перен. бозу, бозып күрсәтү; подтасовать факты фактларны бозып күрсәтү

приобщить (гл.) 1. кого-что тарту, катнаштыру, аралаштыру; таныштыру; приобщить широкие массы к культуре киң массаларны культурага тарту 2. что к чему (приложить) теркәү, теркәп кую. беркетү, беркетеп кую; приобщить заявленние к делу гаризаны делога теркәп кую

приобщиться (гл.)к чему катнашу, аралашу, кушылу

проложить (гл.)что 1. үткәрү, салу, түшәү; проложить железнодорожные пути тимер юл үткәрү; проложить дорогу юл салу 2. [арага] салу (салып калдыру), [арага] куеп калдыру, аралаштыру; проложить стружки между тарелками при упаковке тәлинкәләрне төргәндә араларына йомычка салып калдыру проложить курс корабля корабльнең юлын картага төшерү; проложить путь чему юл ачу (салу); проложить себе дорогу үзеңә юл ачу

прослаивать (гл.) см. прослоить прослаиваться (гл.) 1. см. прослоиться; 2. страд. катлы-катлы итеп өеп куелу, аралаштырып өеп куелу

путь (сущ.)(м)в разн. знач. юл; широкий путь киң юл; воздушный путь һава юлы; водный путь су юлы; пути сообщения аралашу юллары (тимер юллар, һава юллары, су юллары); дыхательные пути анат. сулыш юллары; запасиой путь ж.-д. запас юл; путь развития үсеш юлы; во время пути юлда чакта; держать путь куда юл тоту; сбиться с пути юлдан язу; окольными путями урау юллар белән, уратып; направить на путь истины дөрес юлга салу; на пути к чему или по пути чего юлында; по пути 1) (мимоходом) юл уңаенда; зайти по пути в деревню юл уңаенда авылга кереп чыгу; 2) (по одному и тому же направлению) юл бер, юл бер юнәлештә; нам с ним по пути аның белән юлыбыз бер жизненный путь тормыш юлы; Млечный Путь Киек каз юлы; не по пути с кем юлы бер түгел, юллары аерыла; последний путь соңгы юл; счастливого пути! хәерле юл!; путь-дорога или путь-дороженька нар.- поэт. юл

размешивать I(гл.) см. размесить II(гл.) см. размешать размешиваться I(гл.) 1. разг. см. размешаться; 2. страд. болгатылу, аралаштырылу; тугылап катыштырылу, болгатып изелү, эретелү

растасовать (гл.)что таслау, бутау, аралаттыру; растасовать карты кәртләрне аралаштыру

растасовывать (гл.) см. растасовать растасовываться (гл.) страд. 1. аралаштырылу, буташтырылу (уен картасы турында); 2. таратып урнаштырылу

растеревливать (гл.) простореч. тарткалап утыру; тараштырып (аралаштырып) утыру

сквозь (предлог)(с)вин. п. 1. аша, аркылы, үтәли; смотреть сквозь щель ярык аша карау, ярыктан карау 2. катыш, аралаш; смех сквозь слезы күз яше аралаш көлү; услышать сквозь сон йокы аралаш ишетү как сквозь землю провалился җир тишегенә кергәндәй булды; сквозь зубы [говорить, бормотать] теш арасыннан гына сөйләшү, авызда ботка пешерү; смотреть сквозь розовые очки ал күзлек аша карау (һәммә нәрсәне ал да гөл итеп күрү, җитешсезлекләрне күрмәү); смотреть сквозь пальцы бармак аша карау

слеза (сущ.)(ж) 1. яшь, күз яше; лить слезы күз яше түгү 2. яшь бөртеге, яшь тамчысы; слеза покатилась по щеке яңагы буйлап яшь бөртеге тәгәрәп төште 3. мн. слезы (плач) елау, яшь түгү сквозь слезы яшь аралаш

смех (сущ.)(м) 1. көлү, көлү тавышы, көлгән тавыш 2. в знач. сказ. разг. көлке, адәм көлкесе без смеху уен-муен түгел, чынлап; не до смеха (у) көлү кайгысы түгел әле; [и] смех и грех погов. көләрсең дә, еларсың да; смеха ради көләр өчен, шаяртып; смех сквозь слезы яшь аралаш көлү

смешать (гл.) 1. что катыштыру, катнаштыру, аралаштыру, бергә кушу; смешать два сорта муки ике сорт онны бергә кушу 2. что (перемешать) бутау, буташтыру, бутап бетерү 3. кого-что (перепутать) ялгыштыру, бутау; смешать фамилии фамилияләрне бутау смешать карты (планы) берәр кешенең планнарын җимерү; смешать с грязью өскә пычрак ташлау (яла ягу, нахакка гаепләү)

смешаться (гл.) 1. катышу, катнашу, аралашу, кушылу; спирт смешался с водой спирт су белән кушылды 2. кушылып китү, арасына кереп кушылу; смешаться с толпой халык төркеменә кушылып китү 3. буталу, буталып бетү, чуалу; мысли смешались фикерләр чуалды 4. разг. (смутиться) аптырап калу, каушап калу; ученик смешался укучы аптырап калды

сон (сущ.)(м) 1. йокы; глубокий сон тирән йокы; сквозь сон йокы аралаш, йокы арасында; сна ни в одном глазу [нет] күземдә йокы әсәре юк, һич тә (бер дә) йоклыйсым килми; со сна йокыдан уяну белән, йокыдан уяныр-уянмас; клонить ко сну йокы басу, йокы килү, йоклыйсы килү; потерять сон йокы алмау, йокы качу, йоклый алмау; сон бежит [күзләрдән] йокы кача; чуткий сон сак йокы 2. (сновидение) төш; видеть сон төш күрү; верить в сны төшкә ышану; сон в руку шутл. төшем дөрескә чыкты (рас килде) и во сне не снилось төшендә күрмәгән, төшенә дә кермәгән; как во сне төштәге кебек, төш кебек; как (точно, будто) сквозь сон (помнить, представлять и т. п.) төштә күргәндәй; на сон грядущий йокы алдыннан; ни сном ни духом не виноват в чем һич тә, һичбер гаебе юк; ни сном ни духом не знать (не ведать) чего һичбер нәрсә белмәү; сон наяву төш кебек (гадәттән тыш нәрсә турында); спать (заснуть, уснуть) вечным (последним) сном мәңгелек йокыга талу

сонный (прил.) 1. йоклаган, йокыдагы; в сонном состоянии йоклаган хәлдә 2. йоклаганда …, йокы арасында …, йокы аралаш …; сонный бред йокы аралаш саташу 3. перен. йокыга талган (чумган); сонный ум йокыга талган акыл 4. йокылы, йокы баскан, йокымсыраган; сонные глаза йокылы күзләр; сонный вид йокымсыраган кыяфәт сонная артерия анат. йокы артериясе

сообщение (сущ.)(с) 1. см. сообщить, сообщиться; 2. (известие) хәбәр; белдерү, белдермә; официальное сообщение рәсми белдерү 3. (небольшой доклад) чыгыш 4. аралашу, бәйләнеш; элемтә; железнодорожное сообщение тимер юл элемтәсе

сообщительность (сущ.)(ж) мн. нет, книж. уртаклашучанлык, аралашучанлык

сообщительный (прил.) книж. уртаклашучан; аралашучан; эчкерсез

соприкасаться (гл.) 1. с кем-чем и без доп. (дотрагиваться) [бер-берсенә] тию, орыну, тиеп (орынып) тору; кагылу, кагылып тору 2. с чем и без доп. [үзара] чиктәш булу, янәшә булу, [барып] тоташу, тоташып тору; наш участок соприкасается с вашим безнең участок сезнеке белән чиктәш 3. перен. с чем и без доп. үзара бәйләнештә булу, арасында бәйләнеш булу, арасында уртаклык булу; наши интересы не соприкасаются безнең интереслар арасында уртаклык юк 4. перен. с кем-чем аралашу, катнашу, очрашу, эш итү; мне приходится соприкасаться с различными людьми миңа төрле кешеләр белән эш итәргә туры килә

соприкосновенность (сущ.)(ж) мн. нет, книж. устар. 1. чиктәшлек, янәшәлек; 2. аралашканлык, катнашканлык, аралашу, катнашу

спросонок (нареч.) разг. йокы аралаш, йокы арасында, уяныр-уянмас, йокылы-уяулы килеш (хәлдә)

спросонья (нареч.) простореч. разг. йокы аралаш, уяныр-уянмас

стасовать (гл.)что [карталар] аралаштыру

стасоваться (гл.) карт. арго аралашу, буталу (уен карталары турында)

сторона (сущ.)як 1. в разн. знач. як, тараф; в сторону леса урман ягына; родная сторона туган як; левая сторона сул як; подветренная сторона җил як; со всех сторон төрле яктан; лицевая сторона материи тукыманың уң ягы; техническая сторона проекта проектның техник ягы; договаривающиеся стороны килешүче тарафлар; выслушать обе стороны ике якны да тыңлау 2. ; посмотреть в сторону борылып карау; отозвать кого-л. в сторону берәүне алу стороны треугольника кырлары; в стороне от кого аерым, ; в сторону в знач. сказ. (уклониться от чего-л.) тайпылды, баш тартты; качты (җаваплылыктан, җавап бирмәс ); держаться в стороне тору (катнашмау, аралашмау); на ; со стороны чьей, кого … ягыннан, … тарафыннан; с одной стороны …, с другой стороны бер яктан …, икенче яктан…

сторониться (гл.) 1. (отодвигаться в сторону) тайпылу, китү, китеп юл бирү 2. перен. кого-чего тору, , аралашмау; якын бармау; сторонись! сак бул!, юл бир!

струсить (гл.) простореч. 1. селкеп кушу, селкеп аралаштыру; 2. селкеп кою; селкеп коеп төшерү

струситься (гл.) простореч. 1. селкенеп кушылу, селкенеп аралашу; 2. селкенеп коелу

тасовать (гл.)что аралаштыру, бутау; тасовать карты кәртләрне бутау

тасоваться (гл.) страд. 1. аралаштырылу, буталу (уен карталары); 2. анда-монда урнаштырылу, төрле урынга урнаштырылу (кешеләр турында)

уединить (гл.)(кешеләрдән) читләштерү, аеру; аралашуны өзү

уединиться (гл.)кешеләрдән читләшү, аралашмый башлау; [башкалардан] аерылып …га кереп китү; уединиться в комнату для разговора гәпләшү өчен башкалардан аерылып бүлмәгә кереп китү

чакрыжник (сущ.)(м) мн. нет, обл. куаклыклар белән аралашкан вак (кечкенә) урман

чередовать (гл.)кого-что с кем-чем чиратлаштыру, аралаштыру; чередовать труд с развлечениями хезмәтне күңел ачулар белән чиратлаштыру

чередоваться (гл.) 1. аралашу, чиратлашу, аралашып (чиратлашып) тору 2. страд. от чередовать

через (предлог)(с)вин. п. 1. (поперек чего-л.) аша, аркылы; мост через реку елга аша күпер; перепрыгнуть через ручей инеш аша сикерү; ремень через плечо иң аркылы каеш 2. (сквозь что-л.) аша; ехать через город шәһәр аша бару; влезть через окно тәрәзә аша керү 3. (поверх чего-л.) аркылы, аша; прыгнуть через забор койма аркылы сикерү 4. (при помощи кого-чего-л.) аша, ярдәмендә; оповестить через газету газета аша белдерү; писать слово через черточку сүзне сызыкча аша язу; беседа шла через переводчика әңгәмә тәрҗемәче ярдәмендә барды 5. (спустя какое-л. время, минуя пространство) …дан, …дан соң; приду через час бер сәгатьтән килермен; через две страницы ике биттән соң 6. (повторяя какие-л. промежутки времени, пространства) саен, аралаш; через час по столовой ложке сәгать саен бер аш кашыгы (дару эчү); печатать через два интервала ике интервал аралаш басу

якшаться (гл.)(с)кем, прост. аралашу, дуслашу

Татарско-русский словарь:

аз (нареч.) 1. 1) мало, немного (дать, взять, сделать, накопить, узнать, услышать, заниматься ремонтом), незначительно (преуспеть в чём, добавить что); недостаточно (стараться, проявлять усердие); балык аз эләкте рыбы попалось немного; зоопаркта аз булабыз в зоопарке мало бываем; спорт белән аз шөгыльләнү недостаточно заниматься спортом; тәнкыйтьләү генә аз, җәза (бирергә) кирәк аңа одной критики мало (недостаточно)-наказать его нужно 2) (чем, в чём) (походить на что-л., кого-л., напоминать что-л., кого-л.); немного, незначительно (превосходить кого-что); немногим (отличаться, разниться); аз аерыла торган принциплар мало чем (в чём) различающиеся принципы; принципы, которые мало (чем, в чём) различаются; принципы, которые различаются немногим (в немногом, в малом); өлгерлеккә ул синнән аз калыша в расторопности он немногим уступает тебе; аз үзгәргән мало (в чём, чем) изменился; изменился мало 3) в сочет. со словами на-лы,-лык,-ган,-чан мало-; аз аралашучан малообщительный (зал); аз аңлаешлы малопонятный; аз тикшерелгән малоисследованный; аз хәрәкәтләнүчәнлек малоподвижность 2. 1) мало, немного, недолго (пробыть, проучиться где, проболеть, жить, прожить, спать, ждать, горевать); ул бездә аз эшләде он проработал у нас мало 2) мало, недостаточно часто (приезжать куда, встречаться с кем-л., видеть кого-л.) 3. в знач. сравн. ст. меньше, поменьше чего-л., кого-л., чем-л., что-л., кто-л.; ул бездән (безгә караганда) аз эшли он работает меньше нас (чем мы); аз сөйлә, күп эшлә меньше (поменьше) говори, больше (побольше) делай 4. при отриц. немало; аз тырышмадык без аның өчен немало постарались мы для этого; кайгыны аз күрмәгән ул он повидал немало горя ||(прил.) 1. небольшой, незначительный (опыт), малый; аз игътибар бирү обращать незначительное внимание; аз көч белән җиңү победить (с) малыми силами; нәтиҗәгә аз чыгым белән ирешү добиваться результатов с малыми затратами; добиваться результатов при незначительных затратах; халыкның аз өлеше генә лишь небольшая часть народа (людей) 2. малое (небольшое, незначительное, недостаточное) число (количество, контингент, штат и т. п.); аз кеше белән эшләү работать с малым числом людей; аз укучылы мәктәп школа с малым (небольшим) контингентом учащихся; школа, где мало учащихся 3. под логич. ударением 1) мало кто; мало что; аз кешегә ошый торган кәсеп ремесло, которое мало кому по душе; мин киткәннән соң анда аз нәрсә үзгәргән после моего отъезда там мало что изменилось 2) при отриц. немало, немалый; аз көч кермәде аңа в него вложено немало сил; в него вложены немалые силы; аз машинаның башына җитмәде инде ул он уже угробил немало машин 4. недолгий, непродолжительный, малый, короткий; недолговременный; ялың аз икән отпуск у тебя короток (оказывается); аз вакыт эчендә в короткий срок 5. (предик.) 1) мало, немного; малый редко, мал, незначительный, небольшой; недостаточный; мало; үзгәреш аз перемен мало (немного); перемены незначительны; файдаң аз пользы (проку) от тебя мало (немного); польза от тебя небольшая; прок от (из) тебя небольшой (мал, малый, незначительный); табышы аз выгоды мало (немного) от чего, кого; маловыгодный о чём-л.; выгода небольшая от чего, кого; көчебез аз иде сил у нас было немного; силы у нас были незначительны 2) мало, немного, малость чего, кого; немногочисленный; аларда мал аз скота у них мало; скот у них немногочисленный 3)(предик.) мало-; незначителен, низок, недостаточен; недостаточно; осталыгы аз малоискусный; недостаточно искусный; җитештерүчәнлеге аз малопроизводительный; недостаточно производительный; хәзерлеге аз малоподготовленный, он малоподготовлен (недостаточно подготовлен); его подготовленность низка 6. в сочет. с(прил.) на-лы 1) мало-; с малым (небольшим, незначительным) числом (количеством); аз квартирлы малоквартирный (дом); аз комплектлы малокомплектный (школа); аз гаиләле кешеләр малосемейные люди; аз сулы маловодный (о речке, озере, канале); аз тиражлы с малым (небольшим, незначительным) тиражом; малотиражный (сборник) 2) мало-; немного-; с небольшим (малым, незначительным) числом (количеством); аз санлы малочисленный; немногочисленный (отряд, коллектив) 3) мало-; недостаточно; с малым (небольшим, незначительным, недостаточным) чем-л.; малой, незначительной, недостаточной чего-л.; аз белемле малообразованный; малограмотный; недостаточно образованный (грамотный); с малым (недостаточным) образованием; аз сәләтле малоспособный (-одарённый,-даровитый); недостаточно способный (одарённый, даровитый); с малой, недостаточной способностью; аз хәбәрдарлы недостаточно (мало-) сведущий в чём; аз ышанычлы малонадёжный (способ, средство, человек); маловероятный; малодостоверный; недостаточно надёжный (достоверный) (источник, факт); аз әһәмиятле малозначительный; маловажный; малозначный; малосущественный; малозначимый; 4) низко-; мало-; с низким (малым) чем; низкого чего; аз басымлы шина шина низкого давления; шина с низким давлением; аз түләүле хезмәт низкооплачиваемый (малооплачиваемый) труд || в знач.(сущ.) обычно в косв. ф. 1. малое, немногое; то малое (немногое), что есть (имеется, было, имелось); азга канәгать булу довольствоваться малым (немногим); довольствоваться тем малым (немногим), что есть; күпне өмет итеп аздан коры калу упустить малое, позарившись на большее; аз да җитә, күп тә бетә (посл.) и малое достанет, и большого не станет 2. мн. азлар немногие

аралау (гл.)(перех.) 1. раздвигать/раздвинуть (ребят, стоящих группой на пути) || раздвигание; кешеләрне ~ый-~ый үтү проходить, раздвигая людей 2. раздвигать/раздвинуть, разводить/развести что (кусты перед собой) || раздвигание; разведение, развод, разводка; раздвижка спец. ; камышны ~ый-~ый күлгә керү входить в озеро, раздвигая (разводя) камыши 3. перебирать/перебрать (овощи, фрукты, семена); разбирать/разобрать; сортировать, рассортировывать/ рассортировать, пересортировывать/пересортировать || переборка, разбор, разборка; сортирование, сортировка, рассортировывание, рассортировка; пересортировка; алманы ~ап черекләрен аеру перебирать яблоки и отделить гниль 4. перебирать/перебрать || переборка; бармаклар белән чәчне ~ау перебирать пальцами волосы 5. разбирать/разобрать (уложенную мотком или спутавшуюся верёвку) || разбор, разборка 6. прореживать, разрежать/разредить (морковь, редиску на грядках) 7. высвобождать/высвободить; выпутывать/выпутать (парашютиста, запутавшегося в стропах) || высвобождение, выпутывание; бәбине биләүләреннән ~ау высвободить ребёнка из пелёнок 8. разнимать/ разнять, разводить/развести (дерущихся); растаскивать/растащить || разнимание, разведение, развод; растаскивание 9. оттаскивать/оттащить; отводить/отвести || оттаскивание (дерущихся мальчиков); отведение, отвод; ярсыган егетне иптәшләре ~ады разъярённого парня оттащили его товарищи 10. вступаться/вступиться, заступаться/ заступиться за кого; защищать/защитить кого; вступаться/вступиться, заступаться/заступиться, защищать/защитить кого; көчсезләрне ~ау вступаться (заступаться) за слабых; защищать слабых 11. перен. ограждать/оградить, защищать/защитить (от нападения, нападков, сплетен) 12. перен. выгораживать/выгородить кого || выгораживание (хулигана от ответственности) 13. перен. обделять (обделить) (вниманием); обходить/обойти; обижать/обидеть; ятим баланы ~аучы үги ана мачеха, которая обделяет ребёнка-сироту 14. в знач.(нареч.) аралап см. аралаштырып 3

аралаш (нареч.) 1. вперемежку; имән белән ~ үскән юкәләр липы, растущие вперемежку с дубами 2. вперемешку; малга печәнне салам белән ~ бирү дать сено скотине вперемешку с соломой ||(прил.) перемешанный, смешанный, перемешавшийся, вперемешку с чем, кем; каен белән ~ усак утыны осиновые дрова, смешанные с берёзовыми; таш белән ~ руда руда вперемешку с камнем || в знач.(послелог) а 1. через (каждый); авыл ~ туктап ял итү останавливаться на отдых через (каждую) деревню 2. регулярно через, через каждый; атна ~ үткәрелә торган җыелыш собрание, которое проводится регулярно через неделю; көн ~ через (каждый) день; регулярно через день 3. сквозь; йокы ~ кына ишетү услышать только сквозь сон; яшь ~ көлү смеяться сквозь слёзы

аралаш вакланма (сущ.) мат. неправильная дробь

аралашкалау (многокр.) от аралашу 2

аралаштыргалау (многокр.) от аралаштыру 1

аралаштырту (понуд.) от аралаштыру 1

аралаштыру (гл.)(перех.) 1. смешивать/смешать, перемешивать/ перемешать (разнородные предметы) || смешивание, перемешивание; салат ясаганда төрле яшелчәне ~у смешать (перемешать) разные овощи, когда готовится салат 2. перемежать, чередовать (работу с отдыхом, разные виды занятий) || чередование 3. переплетать/переплести (пальцы) || переплетение 4. разг. перемешивать, перемешать; сыйфатсыз орлыкны сортлы белән ~у перемешать некачественные семена с высокосортными 5. в знач.(нареч.) аралаштырып 1) вперемежку; төрле куакларны ~ып утырту сажать разные кусты вперемежку 2) вперемежку; перемешав, смешав; печәнне салам белән ~ып өю складывать сено вперемешку (перемешав, смешав) с соломой 3) вразбивку; тапкырлау таблицасын ~ып сорау спрашивать таблицу умножения вразбивку

аралашу (гл.)(неперех.) 1. общаться, пообщаться; сноситься, быть в связях (контактах, контакте), иметь связи (общение, сношения, контакты), иметь дело с кем-л.; водиться, поводиться, знаться; якшаться; сообщаться с кем-л.; приобщаться/приобщиться к чему || общение, сношение, сношения, контакт, контакты, сообщение; кешеләр белән ~а белү уметь общаться с людьми; тышкы дөнья белән ~у общение с внешним миром 2. перемешиваться/перемешаться, смешиваться/смешаться (о разнородных предметах) || смешивание, смешение; төрләр ~у смешение видов; тузан белән ~кан сөрем шәһәр һавасын агулый чад, смешавшийся (перемешавшийся) с пылью, отравляет городской воздух 3. в знач. аралашып см. аралаш1 4. (взаим.-совм.) от аралау (в знач. 3, 5, 6, 8)

аралашу форумы (сущ.) инфрм. см. чат-форум аралашучан (прил.) общительный

аралашучанлык (сущ.) общительность

аралашучы (сущ.) лингв. см. коммуникат аралия (сущ.) бот. аралия

йогынтылы (прил.) 1. влиятельный, важный, авторитетный; ~ даирәләр влиятельные круги; ~ кешеләр белән аралашу общаться с авторитетными (влиятельными) людьми 2. влиятельный, действенный; ~ көчкә ия булу иметь действенную силу; ~ агитация действенная агитация; ~ чаралар күрү принимать действенные меры

көн-төн (нареч.) см. көне-төне көналмаш (нареч.) разг. см. көнаралаш көнаралаш (нареч.) через день

рифмалаштыру (гл.)(перех.) см. рифмалау рифмалашу (гл.)(неперех.) рифмоваться || рифмовка; юл аралаш ~ рифмовка через строку

сөйләм ярдәмендә аралашу (сущ.) лингв. речевое общение

чала диал. 1. см. аралаш; болыт ала булса яңгыр ~ була ( погов. ) коль облака пегие, то дождь переменчивый 2. см. чәлә чалак (прил.) быстрый; норовистый (о лошади; тж. о людях)

чарпылышу (гл.) взаимно-совм. книжн. см. бәрелешү, буталышу, аралашу

чат-аралашу (сущ.) спец. чат-общение

юл (сущ.) 1. дорога, дорожка; путь || дорожный, путевой; юлда булу быть в пути; туры юл прямая дорога; чана юлы санный путь; юл салу проложить дорогу; юл язмалары путевые заметки; юл билгеләре дорожные знаки; юл хезмәте дорожная служба 2. путь; трасса; аралашу юллары пути сообщения; һава юлы воздушный путь; воздушная трасса; су юлы водный путь 3. путь, дорога (в знач. маршрут, направление); юл югалту потерять направление; юлны белү знать маршрут 4. 1) проход, выход; агар су юлын табар (посл.) текучая вода найдёт себе выход 2) жила; ход (в чём-л.) 5. полоса, полоска, линия, след и т. п.; чаңгы юлы лыжный след, след лыж; яшен юлы след молнии; келәмдәге сары юл жёлтая полоска на ковре 6. строка (в шитье и на письме); шигырь юлы строка (строчка) стихотворения, стихотворная строка; һәр биттә илле юл на каждой странице-пятьдесят строк 7. 1) путь, расстояние; переход определённой длительности; ике көнлек юл путь в два дня; ерак юл далёкий путь; якын юл близкий путь; юл азагы-юл башы (посл.) конец пути-(это) начало пути (пойдёшь, значит дойдёшь) 2) дорога, путь, поездка, хождение (рассматриваемое как дело, преодоление трудностей); юлга азык провиант на дорогу; авыр юлдан соң после тяжёлой дороги (поездки, хождения) 8. 1) перен. путь, направление деятельности; тормыш юлында на жизненном пути; максатлы юл целеустремлённый путь; үсешнең катлаулы юлы сложный путь развития 2) дурной, (скользкий) путь, кривая дорожка; начар юлга басу вступить на дурной путь 9. перен. путь, способ действия; средство к достижению цели; теләгең көчле булса, юлы табыла если сильно хочешь-найдёшь средство к достижению цели; төрле юллар белән разными путями 10. книжн. счастье; счастливая судьба; улы барның юлы бар (посл.) у кого есть сын-у того счастливая судьба





Тәсадеф

 

 

 

 

 

Сәхифә турында / О проекте