Русско-татарский словарь:
адажио муз. 1. (нареч.)адажио, акрын, салмак (музыкаль әсәрнең башкарылу темпына карата) 2. с( нескл. )адажио (акрын темптагы музыкаль әсәр яки аның бер кисәге)
валандаться (гл.) разг. 1. (бездельничать) эшсез йөрү, эшләмичә тик йөрү, тырай тибү; 2. (долго возиться) озак маташу, акрын кайнашу; 3. (пачкаться) пычрану
ветер (сущ.)(м)җил; сильный ветер көчле җил; слабый ветер акрын җил; стоять на ветру җилдә тору ветер в голове башында җил; ветер занес или ветром занесло җил ташлады; бросать слова на ветер уйламый сөйләү; бушка сөйләү; бросать деньги на ветер акчаны суга салу
ветерок (сущ.)(м)акрын җил, йомшак җил с ветерком (прокатиться) җилләндереп, бик шәп (бару һ.б.ш.)
волынить (гл.) разг. сүлпән эшләү, юри сузу (эшне), акрын кыймылдау
волынка (сущ.)(ж) 1. муз. сорнай 2. разг. (медлительность в работе) сүлпәнлек, акрынлык, сузу (эшне), тянуть волынку акрын кыймылдау 3. (затяжное дело) мәшәкатьле эш, матавыклы эш
вполголоса (нареч.)акрын гына тавыш белән; петь вполголоса акрын гына тавыш белән җырлау
выкачать (гл.)что 1. суырып алу, суырып чыгару; суыртып алу, суыртып чыгару; выкачать воздух һаваны суыртып алу 2. перен. прост. суырып алып бетерү, акрынлап алып бетерү; выкачать все деньги барлык акчаны суырып алып бетерү
глохнуть (гл.) 1. (становиться глухим) чукраклану, саңгыраулану 2. акрыная бару, тына бару; шум постепенно глохнет тавыш акрынлап тына бара 3. томалану, чүп басу, ташландык хәлгә килү; сад без ухода глохнет караучысыз бакчаны чүп баса
заглохлый (прил.) обл. см. заглохший заглохнуть (гл.) 1. акрынлану, тыну, ишетелми башлау, тынып калу; звуки заглохли тавышлар тынды 2. томалану, каплану, ташландык хәлгә килү; сад заглох бакча ташландык хәлгә килгән
замедленный (прил.) 1. (прич.)от замедлить; 2. акрын, әкрен, акрынайтылган, әкренәйтелгән; идтй замедленным шагом акрын адым белән бару мина (бомба) замедленного действия билгеле вакыт узгач шартлый торган мина (бомба)
замедлить (гл.) 1. что акрынайту, киметү; замедлить шаг адымны акрынайту 2. что кичектерү; замедлить выполнение решения карарны үтәүне кичектерү 3. что, чем, с чем и с неопр. кичегү; озакка сузу; замедлить с ответом җавапны озакка сузу
замедлиться (гл.)акрынаю, әкренәю, акрынлану; әкренләнү; движение замедлилось хәрәкәт акрынайды
застопориться (гл.)туктап калу, туктау, акрынаю; дело застопорилось эш тукталды
затихать (гл.) см. затихнуть затихнуть (гл.) 1. тыну, тынып калу; звуки затихли тавышлар тынды 2. акрынаю, сүрелү; басылу; дождь затих яңгыр басылды 3. перен. тынычлану, тукталу (сүздән, хәрәкәттән), больной затих авыру тынычланды
изживать (гл.) см. изжить изживаться (гл.) книж. 1. (искореняться, постепенно исчезать) юкка чыга бару, югала бару, бетә бару, акрынлап бетү; 2. страд. бетерелү
исподволь (нареч.) разг. алдан акрынлап, азлап-азлап; он исподволь стал готовиться к отъезду ул алдан ук акрынлап юлга чыгарга хәзерләнә башлады
катализ (сущ.)(м) хим. катализ (катализаторлар тәэсире белән химик реакцияне тизләтү яки акрынайту)
ковылять (гл.) разг. тыйтаклап (чатанлап, аксаклап) бару (аякларны көчкә сөйрәп, акрын бару)
ковыряться (гл.) 1. в чем, разг. казыну, чокыну; ковыряться в песке комда казыну, актарыну 2. прост. (возиться) акрын кыймылдау, акрын эшләү, казыну
кунктатор (сущ.)(м)мыштым кеше, акрын кыймылдаучы кеше
лизис (сущ.)(м) мед. лизис (йогышлы авыру белән авыручының температурасы акрынлап төшү вакыты)
медленно (нареч.)акрын, ашыкмыйча, озаклап
медленность (сущ.)(ж) мн. (нет)акрынлык, озакка сузылу, акрын бару; медленность работы эшнең акрынлыгы (озакка сузылуы)
медленный (прил.)озак, акрын, салмак, озакка сузылган
медлительность (сущ.)(ж) мн. нет, книж. акрынлык, салмаклык, сүлпәнлек
медлительный (прил.)акрын, салмак, мыштырдык, акрын хәрәкәт итә торган, акрын үтәлә торган; медлительные движения акрын хәрәкәтләр; медлительный человек мыштырдык кеше
мешкать (гл.) разг. ашыкмау, озаклау, озакка сузу, акрын кыймылдау, акрын кузгалу, мыштырдау
мешковатый (прил.) 1. (об одежде) капчык кебек, капчыксыман, артык киң (кием турында) 2. акрын кыймылдаучан, мыштырдык, сүлпән; мешковатый парень мыштырдык малай
мешкотность (сущ.)(ж) мн. нет, разг. сүлпәнлек, акрынлык, акрын кыймылдау, әкрен кузгалу; мешкотность в работе эштә акрынлык, эштә сүлпәнлек
мешкотный (прил.) разг. 1. сүлпән, акрын кыймылдаучан, акрын кузгала торган, мыштырдык; мешкотный человек акрын кузгала торган кеше; 2. озакка сузыла торган; үрчемсез; мешкотная работа озакка сузыла торган эш, үрчемсез эш
модератор (сущ.)(м)модератор ( 1. муз. клавишлы музыка коралларында тавыш көчен көйләү җайланмасы; 2. тех. машиналарның бару тизлеген акрынайту җайланмасы)
(прист.) 1. фигелләр ясый; аның мәгънәләре татар теленә түбәндәгечә тәрҗемә ителә; 1) бәрелү фигыле ярдәмендә, мәс. наткнуться на камень ташка барып (килеп) бәрелү; 2) өстенә, күп булып, бик күп сүзләре ярдәмендә яки төп фигыльне тәрҗемә итү юлы белән, мәс. налипнуть күп булып ябышу; намерзнуть [өстенә] кату, күп булып кату; насохнуть [өстенә] ябышып кибү; 3) берникадәр, күп итеп, бик күп сүзләре, шулай ук кую дигән дәрәҗә фигыле ярдәмендә, мәс. набрать ягод (берникадәр) җиләк җыю; настирать белья (берникадәр) кер юып кую 4) бик яхшы, бик әйбәт, яхшылап, әйбәтләп, яхшы гына, әйбәт кенә сүзләре, шулай ук кую дигән дәрәҗә фигыле ярдәмендә, мәс. нагладить платье күлмәкне бик яхшы үтүкләү; начистить сапоги итекләрне әйбәтләп чистарту; 5) =сякисәкчәле фигыльләр белән килгәндә, туйганчы сүзе яки …ып тую формасы ярдәмендә, мәс. наговориться туйганчы сөйләшү, сөйләшеп тую; наслушаться туйганчы тыңлау, тыңлап тую; 6) акрын гына сүзләре ярдәмендә, мәс. наигрывать акрын гына уйнау; напевать акрын гына көйләү; 7) кайбер очракларда төп фигыль белән генә тәрҗемә ителә, мәс. наклеить на стену стенага ябыштыру; нарастить темпы темпларны арттыру; набить погреб снегом кар базына кар тутыру; 8) фигыльнең тәмамланган төр формасын ясаганда, төп фигыль белән яисә чыгару дигән дәрәҗә фигыле ярдәмендә тәрҗемә ителә, мәс. набальзамировать бәлзәмләү; напечатать бастыру, бастырып чыгару 2. сыйфатлар ясый, бу очракта аның мәгьнәләре изафә ярдәмендә яки …га тага (тагыла) торган, …га элә (эленә) торган сүзләре белән белдерелә, мәс. нагрудный күкрәк …ы, күкрәккә тага торган; настенный стенага эленә торган 3. исемнәр ясый, мәс. нарукавник җиңсә, беләксә; набалдашник сакма, таяк чукмары, таяк башы 4. рәвешләр ясый, мәс. накрепко 1) нык итеп, ныклап; 2) катгый рәвештә, кискен рәвештә; настрого каты итеп, катгый рәвештә; насухо коп-коры итеп, коп-коры булганчы, корытканчы
надавить (гл.) 1. что, на что җиңелчә генә (акрын гына) басу; надавить кнопку (на кнопку) акрын гына кнопкага басу 2. что, чего (берникадәр) сыгу, сыгып җыю; надавить стакан лимонного соку бер стакан лимон суы сыгу
надвинуться (гл.)прям., перен. акрынлап якынлашу (җитү); [килеп] җитү; надвинулась зима кыш килеп җитте; надвинулась ночь төн җитте; надвинулась старость картлык якынлашты; надвинулись тучи кара болытлар акрынлап якынлаштылар
напевать (гл.) 1. см. напеть; 2. что и без доп. акрын гына көйләү (җырлау), авыз эченнән генә көйләү (җырлау)
наплыв (сущ.)(м) 1. см. наплыть2; 2. перен. агылу, агылыш, күп санда керү (килү); наплыв посетителей килүчеләрнең агылуы 3. (болезненный нарост, напр. на стволе) оры 4. (болезненный нарост на копытах) шеш 5. кино акрын гына алышыну
неповоротливость (сущ.)(ж)авыр сөяклелек, акрын кыймылдаучанлык, акрынлык, сүлпәнлек
неповоротливый (прил.)авыр сөякле, акрын кыймылдаучан, акрын, сүлпән
неподвижный (прил.) 1. (не сдвигающийся) хәрәкәтсез, хәрәкәтләнмәүчән 2. (малоподвижный) аз хәрәкәтле; (медлительный) авыр сөякле, акрын хәрәкәтле, сүлпән 3. (застывший о взгляде, выражении лица и т. п.) катып калган
нерасторопность (сущ.)(ж) мн. (нет)җитез булмау, җитез түгеллек, акрынлык, авыр сөяклелек
нерасторопный (прил.)акрын, авыр сөякле, акрын кыймылдаучан
неслышный (прил.)тавышсыз, акрын, тын, ишеттермичә …; подойти неслышными шагами тын гына атлап янына килү
неспешный (прил.) книж. 1. акрын, ашыгыч булмаган; войти неспешными шагами акрын гына атлап керү (ашыкмыйча гына керү); 2. в знач сказ. ашыгыч түгел; мое дело неспешное минем эшем ашыгыч түгел
неспорый (прил.) обл. 1. (плохой, непрочный) нык булмаган, начар; 2. (медленный, неуспешный) акрын, уңышсыз, үрчемсез; 3. (медлительный, неповоротливый) акрын кыймылдаучан, акрын, авыр сөякле; мыштым
неторопливость (сущ.)(ж) мн. (нет)ашыкмаучылык, акрынлык, салмаклык
неторопливый (прил.)ашыкмый торган, акрын, салмак
неуклюжий (прил.) 1. (неповоротливый) авыр гәүдәле, авыр сөякле, авыр хәрәкәтле, акрын кыймылдаучан 2. (о движении, походке) авыр; шыксыз, ямьсез, килбәтсез 3. перен. колакка ятышсыз, ямьсез; неуклюжие выражения колакка ятышсыз сүзләр
огрузнуть (гл.) 1. (спуститься на дно) төпкә утыру, тирән утыру (кирәгеннән артык бату); барка огрузла барка тирән утырган; 2. разг. акрын кыймылдый башлау, сүлпәнләнү, авыраю; огрузнуть от обжорства чиктән тыш күп ашап авыраю
парашютировать (гл.) ав. иң акрын тизлектә очу (самолет, аэростат турында)
перебрести (гл.) разг. акрын гына аркылы чыгу; перебрести через мост акрын гына күпер аркылы чыгу
пиано (нареч.) муз. пиано, акрын гына, салмак кына
планировать I(гл.)салмак кына очып түбәнәя бару, акрынлап түбәнәю; самолет планирует самолет акрынлап түбәнәя
побрезговать (гл.) простореч. см. побрезгать побрести (гл.)салмак (акрын) атлап китеп бару
подъезжать (гл.) см. подъехать подъем (сущ.)(м) 1. см. поднять, подняться; 2. үр; пологий подъем сөзәк үр 3. перен. үсеш, алга китеш; подъем народного хозяйства халык хуҗалыгының үсеше 4. перен. күтәренке рух, күтәренкелек, дәртлелек; говорить с подъемом күтәренке рух белән сөйләү, дәртләнеп сөйләү 5. аяк йөзе; сапог жмет в подъеме бер итек аяк йөзен кыса тяжел на подъем авыр сөякле, әкертен кеше, акрын кыймылдаучан, авыр уйлаучан; легок на подъем җиңел сөякле
полегоньку (нареч.) разг. акрын гына, ашыкмыйча, җайлап кына, ипләп кенә
ползти (гл.) 1. (о пресмыкающихся) шуышу, шуышып бару (килү); (о человеке) үрмәләү, үрмәләп бару (килү) 2. перен. акрын бару (килү); поезд еле ползет поезд бик акрын бара 3. (о растениях) үрмәләп үсү ( мәс. чормавык турында) 4. перен. таралу; ползут слухи, один другого нелепее берсеннән-берсе мәгънәсезрәк хәбәрләр тарала 5. (о тесте) ташу, ташып чыгу 7. разг. (о ткани) сыпылу, таралу
помаленьку (нареч.) разг. акрынлап, әкренләп; ашыкмыйча гына; аз-азлап кына; живем помаленьку акрынлап яшәп ятабыз
помалу (нареч.) устар. акрынлап, аз-азлап; утих помалу гром (Крылов) кук күкрәве акрынлап басылды
понабросать (гл.) разг. аз-мазлап ташлау, акрынлап ташлау; понабросать мусору аз-мазлап чүп-чар ташлау
понаехать (гл.) разг. килеп тулу, күп булып килеп төшү; акрынлап килеп тулу; понаехало много гостей бик күп кунаклар килеп тулды
понемногу (нареч.) 1. (небольшими долями) аз-азлап, азлап кына 2. (постепенно) акрынлап, әкренләп; понемногу успокоиться акрынлап тынычлану
пообжиться (гл.) простореч. акрынлап өйрәнү, акрынлап күнегү, акрынлап ияләшү (яна өйгә, яңа урынга)
пообсохнуть (гл.) разг. бераз кибү, акрынлап кибү; одежда пообсохла кием акрынлап кипте
поотвыкнуть (гл.) разг. акрынлап бизү, бара-бара күңеле кайту
попевать (гл.) разг. җырлаштыргалау, җырлап алгалау, акрын гына җырлау
попридержать (гл.) разг. 1. бераз тота төшү; бераз туктата төшү, бераз акрынайта төшү; попридержи лошадей атларны бераз тота төш; 2. простореч. саклап тору, яшереп тору, күрсәтми тору; попридержать товар со спекулятивной целью спекуляция максаты белән товарны яшереп тоту
попячивать (гл.) разг. аз-мазлап чигендерү, акрынлап чигендерү
постаять (гл.) разг. акрынлап эреп бетү; снег по дорогам постаял юллардагы карлар акрынлап эреп беткән
постепенно (нареч.)аз-азлап, акрынлап, бер-бер артлы, эзлекле рәвештә
постепенный (прил.)акрынлап, акрын-акрын, акрынлык белән, акрынлап кына; эзлекле рәвештә; постепенное выздоровление акрынлап сәламәтләнә бару
постепеновец (сущ.)(м) пренебр. устар. постепеновчы (революцион үзгәрешләр кертүгә каршы, акрынлап үзгәртү тәгълиматы яклы кеше)
постихнуть (гл.) разг. акрынлап туктау, акрынлап тынычлану, акрынлап тыну
потесывать (гл.) разг. ашыкмыйча гына юну, акрынлап кына юну
потягивать (гл.) разг. 1. что за что и без доп. тарткалау, тарткалап кую, аз-аз тарту; потягивать веревку бауны акрын-акрын тарту 2. что (пить понемногу) акрынлап эчү, аз-азлап эчү 3. что (неторопливо курить) акрынлап [тәмәке] тарту, [тәмәке] пыскыту
поубавить (гл.)что, чего. разг. киметә төшү, [бераз] киметү, кыскарта төшү, акрынайта төшү, [бераз] кыскарту
поучивать (гл.) разг. фам. акрынлап өйрәтү, аз-маз өйрәткәләштерү, өйрәткәләү
принажать (гл.) разг. 1. баса төшү, кыса төшү, аз гына басу, аз гына кысу; 2. простореч. фам. см. приналечь принакопить (гл.) разг. фам. акрынлап җыю, аз-азлап җыю, аз-азлап туплау
притвориться I(гл.)ябыла төшү, кысып куелу; (акрын гына) ябылу; дверь притворилась ишек кысып куелды
притормаживать (гл.) см. притормозить притормозить (гл.)что и без доп. = тормоз бирү, тормозлау, тормозлый башлау; [хәрәкәтен] акрынайту; притормозить машину машинаның хәрәкәтең акрынайту
притухать (гл.) 1. (постепенно гаснуть) тоныклана бару, акрынлап сүнә бару; 2. перен. тех. акрынлап сүнү, сүнә бару, акрынлап басылу, югала бару; радиоволны притухают радиодулкыннар акрынлап басылалар
приукрашивать (гл.) см. приукрасить приукрашиваться (гл.) см. приукраситься приулечься (гл.) разг. акрынлап тыну, акрынлап тынычлану
приутихать (гл.) см. приутихнуть приутихнуть (гл.) 1. (стать тише) акрыная (басыла) төшү; ветер приутих җил басыла төште 2. (стать молчаливым) тынып калу, тын калу, тыну; дети приутихли балалар тынып калды
прогрессивный (прил.) 1. прогрессив, [акрынлап] үсә (арта, көчәя) бара торган; прогрессивная оплата труда хезмәткә прогрессив түләү; прогрессивный паралич мед. көчәя бара торган паралич 2. прогрессив, алдынгы; все прогрессивное человечество барлык прогрессив кешелек дөньясы; прогрессивные идеи прогрессив идеяләр
прогрессировать (гл.) 1. [акрынлап] көчәю, көчәя бару; болезнь прогрессирует авыру акрынлап көчәя бара 2. (совершенствоваться, двигаться вперед) алга бару, үсү, тәрәккый итү, камилләшү
прогулка (сущ.)(ж)прогулка; йөреп күңел ачып (ял итеп) кайту; чыгып йөреп кайту; загородная прогулка шәһәр читенә чыгып йөреп кайту; прогулка на катере катерда йөреп күңел ачып кайту, прогулкага чыгару, йөртү, йөртеп кайтару; (водить медленным шагом) акрын гына йөртү
проковылять (гл.) разг. акрын гына үтеп китү; көч-хәл белән генә үтеп китү; аксаклый-туксаклый үтеп китү; чатанлап үтеп китү
прохлаждать (гл.) разг. см. прохладить прохлаждаться (гл.) разг. 1. см. прохладиться; 2. (неторопливо делать что-л.) акрын кыймылдау, акрын маташу 3. (бездельничать) эшләмичә кайгысыз яшәү; кәеф-сафа чигү
разманивать (гл.) простореч. см. разманить разманиваться (гл.) простореч. страд. акрынлап кызыктырылу, бер-бер эшкә котыртылу
разманить (гл.) простореч. кызыктыру, кызыктырып алдау, акрынлап кызыктыру, теләк уяту, котырту (бер-бер эшкә)
расти (гл.) 1. в разн. знач. үсү; деревья растут медленно агачлар акрын үсәләр; расти в деревне авылда үсү; расти на работе эштә үсү; в тундре растет мох тундрада мүк үсә 2. арту, үсү, зураю; күбәю; растет благосостояние народа халык байлыгы арта; город растет шәһәр үсә
рысца (сущ.)(ж) разг. (мелкая рысь) акрын гына юрту, акрын гына юртып бару
сбрестись (гл.)(төрле яктан килеп) җыелу, акрынлап җыелу
составить (гл.)что 1. (поставить рядом или в одно место) (бер җиргә) кую, тезеп кую, янәшә кую; составить стулья в угол урындыкларны почмакка кую 2. (приставив, соединить) янәшә китереп кую, янәшә куеп беркетү; кушу, кушып ялгау; составить две лестницы ике баскычны кушу 3. төзү; составить план план төзү; составить учебник дәреслек төзү; составить фразу җөмлә төзү 4. [акрынлап] җыю, [акрынлап] булдыру, [акрынлап] туплау; составить библиотеку акрынлап китапханә туплау; составить капитал [акрынлап] капитал җыю 5. булу, тәшкил итү; расход составит двести рублей чыгым ике йөз сум булыр 6. (югарыдан) алып кую, төшереп кую; составить цветы с подоконника на пол чәчәкләрне тәрәзе төбеннән идәнгә алып кую 7. тудыру, итү, ясау; булу; составить мнение фикергә килү; составить чье-л. счастье бәхетле итү, бәхетле ясау; это не составит большого труда бу зур кыенлык тудырмас; если это для вас не составит труда әгәр [дә] бу сезнең өчен кыен булмаса составить себе известность (имя) дан казану
составиться (гл.) книжн. 1. (образоваться) төзелү, барлыкка килү, килеп ныгу; составилась большая библиотека зур китапханә барлыкка килде 2. (создаться) туу; составилось благоприятное мнение яхшы фикер туды 3. (скопиться постепенно) [акрынлап] җыелу, [акрынлап] туплану
спастический (прил.) см. спазматический спасть (гл.) 1. с кого-чего төшү, ычкыну, төшеп (ычкынып) китү, ычкынып төшү; колесо спало с оси тәгәрмәч күчәреннән төшкән 2. (уменьшиться в объеме; пойти на убыль) кимү, кайту; шиңү, акрынаю; ветер спал җил акрынайды, җил кимеде; вода в реке спала елгада су кимегән; жара спала эссе кайткан; спала завеса с моих глаз күзем ачылды; спасть с лица (с тела) прост. ябыгу
спешить (гл.) 1. ашыгу; кабалану; он всегда спешит ул һәрвакыт ашыга; спешить на поезд поездга ашыгу 2. (о часах) алга китү не спеша ашыкмыйча, акрын гына, салмак кына
суслить (гл.) 1. чөмерү, акрынлап суырып эчү; суслить квас квас чөмерү; 2. простореч. селәгәйләү, төкерекләү; майга катыру; суслить пальцы бармакларны төкерекләү; 3. обл. сослалау, сосла салу; суслить кашу боткага сосла салу
суслиться (гл.) 1. обл. чөмерү, акрын гына эчү; акрын гына ашау; долго суслился с чаем чәй чөмереп бик озак утырды; 2. простореч. селәгәйләнү, төкерекләнү; майга катырылу
тихенький (прил.) разг. см. тихонький тихий (прил.) 1. әкрен, акрын; тихий голос әкрен тавыш 2. тын, тымызык; тихая улица тын урам; тихая ночь тын төн 3. тыныч, басынкы, юаш; тихий нрав тыныч холык; тихий человек юаш кеше 4. әкрен, акрын; поезд шел тихим ходом поезд әкрен генә бара иде тихий час ял сәгате; в тихом омуте черти водятся посл. тымызык күлдә корт ятыр; юаштан юан чыга
Татарско-русский словарь:
акрын (нареч.) 1. медленно, тихо (ходить, двигаться, ехать) 2. медленно, нерасторопно, не торопясь 3. тихо, бесшумно, тихонько (постучать в дверь) 4. негромко, вполголоса, шёпотом, еле слышно 5. долго, медленно (о времени); төн ~ үтте ночь прошла медленно 6. постепенно, понемногу, потихоньку, мало-помалу; см. тж. акрын-акрын; болытлар ~ гына куера бара тучи потихоньку сгущаются 7. еле заметно, слегка ||(прил.) 1. медленный, тихий 2. медлительный, нерасторопный 3. тихий, негромкий, еле слышный
акрын адым (сущ.) спорт. медленный шаг
акрын-акрын (нареч.) 1. медленно, тихо 2. постепенно, понемногу, мало-помалу; акрын-акрын эш җайлана постепенно работа налаживается
акрынайткыч (сущ.) спец. замедлитель
акрынайту (гл.)(перех.) 1. замедлять/замедлить, убавлять/убавить (скорость, темп) || замедление, убавление 2. приглушать/приглушить; делать/сделать более тихим (голос, звук телевизора, радиоприёмника)
акрынайтылу (гл.) страд. от акрынайту 1. замедляться, убавляться 2. приглушаться
акрынаю (гл.)(неперех.) 1. замедляться/замедлиться, убавляться/ убавиться (о скорости движения) || замедление, убавление; адымнары ~йды шаги его замедлились 2. затихать/затихнуть, утихать/утихнуть (о ветре, шуме); приглушать (о шуме, звуках, радио); җил ~йды ветер утих; тавыш ~йды шум приглушился
акрынлап (нареч.) постепенно, потихоньку, мало-помалу
акрынлау (гл.)(неперех.) 1. см. акрынаю 2. замедляться/замедлиться, затягиваться/затянуться, застопориваться/застопориться || замедление; эш ~нды работа застопорилась
акрынлык (сущ.) 1. медленность, неторопливость, неспешность 2. медлительность, нерасторопность 3. тихость, негромкость (голоса)
акрынрак сравн. от акрын 1. тише, потише 2. перен. легче, полегче, осторожнее
әкрен (нареч.) 1. см. акрын 2. тихо, осторожно 3. (межд.) тихо! ||(прил.) 1. тихий, слабый; ~ тавыш тихий голос; ~ җил слабый ветер 2. медлительный; ~ хәрәкәт медлительное движение
әкренәйтү (гл.)(перех.) см. акрынайту әкренәю (гл.)(неперех.) см. акрынаю әкренләп (нареч.) потихоньку, помаленьку; см. тж. акрынлап әкренлек (сущ.) см. акрынлык әл-хәл (сущ.) собир. книжн. см. көч-хәл||(нареч.) еле-еле
искитәргеч (прил.) разг. см. искиткеч искитәрлек (прил.) см. искиткеч искиткеч (прил.) 1. 1) удивительный, поразительный, восхитительный, дивный (пейзаж, край); ~ тавыш восхитительный голос; ~ яхшы хәтер поразительная память; ~ тынлык удивительная тишина 2) необыкновенный, необычайный, исключительный (город, интерес, порядок); ~ ягымлы кеше исключительно приветливый человек; ~ бер вакыйга необыкновенное происшествие 2. превосходный, прекрасный, распрекрасный ( разг. ) великолепный, замечательный, отличный, отменный, идеальный (человек, план, аппетит, арбуз, материал) 3. невероятный, неимоверный (аппетит, размах); ~ зур тырышлыклар белән яуланган тынычлык мир, завоёванный невероятными усилиями 4. беспримерный; бесподобный (труд, подвиг, случай); ~ батырлык беспримерный героизм ||(нареч.) 1. удивительно, изумительно, восхитительно, дивно, поразительно; ул ~ нык үзгәргән он удивительно сильно изменился 2. необыкновенно, необычно, исключительно, чрезвычайно; ~ салкын кыш необыкновенно холодная зима; ул ~ акрын эшли он работает чрезвычайно медленно 3. превосходно, прекрасно, великолепно, замечательно, блистательно, отменно ||(част.) усил. очень, слишком; сине күрүемә ~ шатмын я очень рад тебя видеть; ~ матур очень красивый
кагыну (возвр.) 1. махать, взмахивать/взмахнуть, хлопать, бить крыльями || взмах, взмахивание; бала үрдәк канатларын ~а утёнок взмахивает крыльями; кошларның канат ~уы ишетелеп тора слышен шум взмаха крыльев птиц 2. встряхиваться/встряхнуться, отряхиваться/отряхнуться, стряхиваться/стряхнуться, чиститься (от пыли, снега и т. п.) || встряхивание, отряхивание, стряхивание; кыз акрын гына өстен ~ды девушка медленно отряхнулась
сыегаю 1. разжижаться/разжидиться || разжижение; кесәл ~йды кисель разжидился 2. разбавляться/разбавиться, разводиться/развестись чем; кара ~йган чернила разведены 3. тускнеть, потускнеть, бледнеть, побледнеть; ачык төсләр ~йды яркие цвета потускнели 4. прям., перен. редеть, поредеть, рассеиваться/рассеяться; растаять; томан ~йды туман поредел; төтен ~йды дым стал рассеиваться, таять; караңгылык акрынлап ~йды темнота таяла; аның чәчләре ~йды волосы его поредели 5. перен. разг. таять, растаять, уменьшаться/уменьшиться; акча ягы ~йды деньги растаяли
II(гл.)(неперех.) 1. тлеть; учакта күмер ~ып ята в очаге тлеет уголёк 2. прям., перен. таять, растаять, стаять; язгы кар акрын гына ~а весенний снег постепенно тает; авырудан күзгә күренеп ~у от болезни таять на глазах 3. перен. горевать, кручиниться, беспокоиться; болеть; эчтән ~у горевать про себя; ялгыз башы ~ып йөри горюет одиноко; йөрәк ~а сердце ноет
тапырын (прил.) и(нареч.) суетливо, нервно; бестолково, беспорядочно; берсе ~, берсе акрын ( погов. ) один суетлив, другой медлителен; ~ кылану вести себя суетливо и бестолково, нервно и неумело
хәрәкәтле (прил.) 1. подвижный; ~ уеннар подвижные игры; аз ~ малоподвижный; акрын ~ медлительный 2. двигающийся (обычно с предшествующим определением); җитез ~ быстро, ловко двигающийся
Тәсадеф